Adhyaya 33

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र अग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र संनिहितो ह्यग्निर्गतः कामेन मोहितः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—తదుపరి, ఓ రాజేంద్రా, అనుత్తమమైన అగ్నితీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ కామమోహితుడై పూర్వం వచ్చిన అగ్నిదేవుడు స్వయంగా సన్నిహితుడై ఉన్నాడు।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता कामेन कलुषीकृतः । कथं च नित्यदा वास एकस्थानेषु जायते

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—జగద్ధాత అయిన దేవుడు కామంతో ఎలా కలుషితుడయ్యాడు? అలాగే ఒకే స్థలంలో నిత్య నివాసం ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 3

एतत्त्वाश्चर्यमतुलं सर्वलोकेष्वनुत्तमम् । कथयस्व महाभाग परं कौतूहलं मम

ఇది అతులమైన ఆశ్చర్యం, సమస్త లోకాలలోనూ అనుత్తమం. ఓ మహాభాగా, నా పరమ కౌతూహలాన్ని దయచేసి వివరించండి।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टः प्रश्नस्त्वयानघ । कथयामि यथापूर्वं श्रुतमेतन्महेश्वरात्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—సాధు, సాధు! ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ఓ అనఘా, నీవు యథోచితమైన ప్రశ్న అడిగితివి. మహేశ్వరుని నుండి పూర్వం నేను వినినట్లే దీనిని చెప్పుచున్నాను।

Verse 5

आसीत्कृतयुगे राजा नाम्ना दुर्योधनो महान् । हस्त्यश्वरथसम्पूर्णो मेदिनीपरिपालकः

కృతయుగంలో దుర్యోధనుడు అనే మహారాజు ఉండెను; అతని సైన్యం ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండినది, అతడు భూమిని పరిపాలించు రక్షకుడు।

Verse 6

रूपयौवनसम्पन्नं दृष्ट्वा तं पृथिवीपतिम् । दिव्योपभोगसम्पन्नं प्रार्थयामास नर्मदा

రూపయౌవనసంపన్నుడై, దివ్యభోగసమృద్ధితో యుక్తుడైన ఆ భూపతిని చూచి నర్మదా ఆయనను వరుడిగా కోరింది।

Verse 7

स तु तां चकमे कन्यां त्यक्त्वाऽन्यं प्रमदाजनम् । मुदा परमया युक्तो माहिष्मत्याः पतिर्नृप

మాహిష్మతీ నగరాధిపతి అయిన ఆ రాజు ఇతర స్త్రీలను విడిచి ఆ కన్యనే ప్రేమించాడు; పరమానందంతో నిండిపోయాడు।

Verse 8

रमते स तया सार्द्धं काले वै नृपसत्तम । नर्मदा जनयामास कन्यां पद्मदलेक्षणाम्

కాలక్రమేణ, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, అతడు ఆమెతో కలిసి ఆనందించాడు; నర్మదా పద్మదళనేత్రాలైన కుమార్తెను ప్రసవించింది।

Verse 9

अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना यस्माल्लोकेषु विश्रुता । तस्यां पिता च माता च चक्रतुः प्रेमबन्धनम्

అంగప్రత్యంగసంపన్నత వల్ల ఆమె లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందింది; ఆమెపై తండ్రి తల్లి గాఢ ప్రేమబంధాన్ని ఏర్పరచుకున్నారు।

Verse 10

कालेनातिसुदीर्घेण यौवनस्था वराङ्गना । प्रार्थ्यमानापि राजन्वै नात्मानं दातुमिच्छति

అతి దీర్ఘకాలానంతరం ఆ వరాంగన యౌవనస్థితికి చేరింది; అయినా, ఓ రాజా, కోరబడినప్పటికీ ఆమె వివాహానికి తనను ఇవ్వదలచలేదు।

Verse 11

ततोऽन्यदिवसे वह्निर्द्विजरूपो महातपाः । राजानं प्रार्थयामास रहो गत्वा शनैः शनैः

తర్వాత మరో దినమున మహాతపస్వి వహ్నిదేవుడు బ్రాహ్మణరూపం ధరించి రాజుని సమీపించి, ఏకాంతమున నెమ్మదిగా తన అభ్యర్థనను వినిపించాడు।

Verse 12

भोभो रघुकुलश्रेष्ठ द्विजोऽहं मन्दसन्ततिः । दरिद्रो ह्यसहायश्च भार्यार्थे वरयामि ताम्

“ఓ ఓ రఘుకులశ్రేష్ఠా! నేను మాంద్య వంశజుడైన బ్రాహ్మణుడను—దరిద్రుడను, ఆధారంలేనివాడను. భార్యార్థమై ఆమెను వరించుచున్నాను.”

Verse 13

कन्या सुदर्शना नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि । तां ददस्व महाभाग वर्धते तव मन्दिरे

సుదర్శనా అనే కన్య ఉంది; రూపములో భూమిపై ఆమెకు సాటి లేదు. ఓ మహాభాగా! ఆమెను నాకు దయచేయుము; ఆమె నీ మందిరములోనే పెరుగుచున్నది।

Verse 14

ब्रह्मचर्येण निर्विण्ण एकाकी कामपीडितः । याचमानस्य मे तात प्रसादं कर्तुमर्हसि

బ్రహ్మచర్యముచే నేను విసిగిపోయి, ఒంటరిగా ఉండి, కామపీడితుడనై ఉన్నాను. ఓ తాతా! యాచించుచున్న నాపై ప్రసాదము చేయవలసినది నీకే తగును।

Verse 15

राजोवाच । नाहं द्रव्यविहीनस्य असवर्णस्य कर्हिचित् । दास्यामि स्वां सुतां शुभ्रां गम्यतां द्विजपुंगव

రాజు పలికెను—“ధనహీనుడైన, అసవర్ణుడైన వానికి నేను ఎప్పటికీ నా శుభ్రకన్యను ఇవ్వను. ఓ ద్విజపుంగవా! వెళ్లిపో.”

Verse 16

एवमुक्तस्तदा वह्निः परां पीडामुपागतः । न किंचिदुक्त्वा राजानं तत्रैवान्तरधीयत

అలా పలికినపుడు అగ్ని (వహ్ని) పరమ వేదనకు లోనయ్యాడు. రాజుతో ఏమీ చెప్పకుండా అక్కడినుంచే అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 17

गते चादर्शनं विप्रे राजा मन्त्रिपुरोहितैः । मन्त्रयित्वाथ काले तु तुष्टो मखमुखे स्थितः

ఆ విప్రుడు కనబడకుండా వెళ్లిన తరువాత రాజు మంత్రులు, పురోహితులతో సంప్రదించాడు; తగిన సమయంలో సంతుష్టుడై యజ్ఞముఖద్వారంలో నిలిచాడు.

Verse 18

यजतश्च मखे भक्त्या ब्राह्मणैः सह भारत । ततश्चादर्शनं वह्निः सर्वेषां पश्यतामगात्

ఓ భారతా! అతడు బ్రాహ్మణులతో కలిసి భక్తితో యజ్ఞం చేస్తున్నప్పుడు, అందరూ చూస్తుండగానే వహ్ని (అగ్ని) అదృశ్యమయ్యాడు.

Verse 19

विप्रा दुर्मनसो भूत्वा गता राज्ञो हि मन्दिरम् । वह्निनाशं विमनसो राजानमिदमब्रुवन्

బ్రాహ్మణులు దుఃఖితులై రాజమందిరానికి వెళ్లారు. పవిత్ర అగ్ని నశించినందుకు వ్యాకులులై వారు రాజుతో ఈ మాటలు పలికారు.

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । दुर्योधन महाराज श्रूयतां महदद्भुतम् । न श्रुतं न च दृष्टं वा कौतुकं नृपपुंगव

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—ఓ మహారాజు దుర్యోధన! ఒక మహద్భుతమైన సంఘటన వినుము. ఓ నృపపుంగవా! ఇలాంటి ఆశ్చర్యం ఎప్పుడూ వినబడలేదు, చూడబడలేదు.

Verse 21

अग्निकार्यप्रवृत्तानां सर्वेषां विधिवन्नृप । केनापि हेतुना वह्निर्दृश्यते न ज्वलत्युत

హే రాజా! అందరూ విధివిధానంగా అగ్నికార్యంలో నిమగ్నులై ఉన్నారు; అయినా ఏదో కారణంగా అగ్ని కనిపిస్తున్నా, అది జ్వలించటం లేదు.

Verse 22

तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं राजा विप्रमुखाच्च्युतम् । आसनात्पतितो भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

బ్రాహ్మణుని ముఖం నుండి ఆ ఘోరమైన, అనిష్టమైన వార్త విని రాజు ఆసనం నుండి నేలపై పడిపోయాడు; వేర్లు కోసిన వృక్షంలా.

Verse 23

आश्वस्य च मुहूर्तेन उन्मत्त इव संस्तदा । निरीक्ष्य च दिशः सर्वा इदं वचनमब्रवीत्

క్షణమంత తేరుకుని, అతడు మత్తుడిలా లేచి నిలబడ్డాడు. అన్ని దిక్కులనూ పరిశీలించి, తరువాత ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 24

किमेतदाश्चर्यपरमिति भोभो द्विजोत्तमाः । कथ्यतां कारणं सर्वं शास्त्रदृष्ट्या विभाव्य च

“ఇది ఏమి పరమ ఆశ్చర్యం? హే ద్విజోత్తములారా, శాస్త్రదృష్టితో విచారించి సమస్త కారణాన్ని చెప్పండి.”

Verse 25

मम वा दुष्कृतं किंचिदुताहो भवतामिह । येन नष्टोऽग्निशालायां हुतभुक्केन हेतुना

“నా వైపు ఏదైనా దుష్కృతమా, లేక మీవైపు ఇక్కడ ఏదైనా దోషమా—దాని వల్ల అగ్నిశాలలో హుతభుక్ (అగ్నిదేవుడు) అంతర్ధానమయ్యాడా? ఇది ఏ కారణంతో జరిగింది?”

Verse 26

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

మంత్రాలలో ఏదైనా లోపమా, లేక మరేదైనా దోషమా? యథావిధి దక్షిణ లేకుండా ఏదైనా జరిగిందా, లేదా క్రియాహీనమా? ఏ కారణంతో అగ్ని కనబడటం లేదు?

Verse 27

अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । दातारं दक्षिणाहीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः

అన్నం లేని యజ్ఞం రాజ్యాన్ని దహించగలదు; మంత్రహీన ఋత్విజుడు యజ్ఞాన్ని నాశనం చేస్తాడు; దక్షిణ లేనప్పుడు దాత-యజమానికి హాని కలుగుతుంది. లోపభూయిష్ట యజ్ఞంలాంటి శత్రువు లేదు.

Verse 28

ब्राह्मणा ऊचुः । न मन्त्रहीना हि वयं न च राजन्व्रतैस्तथा । द्रव्येण च न हीनस्त्वमन्यत्पापं विचिन्त्यताम्

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—ఓ రాజా, మేము మంత్రహీనులం కాదు; వ్రతాచారాలలోనూ లోటు లేదు. మీరు కూడా ద్రవ్యసంపత్తిలో హీనులు కారు. కాబట్టి మరొక పాపదోషమే కారణమేమో విచారించండి.

Verse 29

राजोवाच । तथापि यूयं सहिता उपायं चिन्तयन्त्विति । येन श्रेयो भवेन्नित्यमिह लोके परत्र च

రాజు అన్నాడు—అయినప్పటికీ మీరు అందరూ కలిసి ఒక ఉపాయాన్ని ఆలోచించండి; దానివల్ల ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ నిత్య శ్రేయస్సు కలగాలి.

Verse 30

एवमुक्तास्ततः सर्वे ब्राह्मणाः कृतनिश्चयाः । निराहाराः स्थिताः शर्वे यत्र नष्टो हुताशनः

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత, ఆ బ్రాహ్మణులందరూ దృఢనిశ్చయంతో, నిరాహారంగా నిలిచి, యజ్ఞాగ్ని (హుతాశనుడు) అదృశ్యమైన అదే స్థలంలోనే ఉన్నారు.

Verse 31

ततः स्वप्ने महातेजा हुतभुग्ब्राह्मणांस्तदा । उवाच श्रूयतां सर्वैर्मम नाशस्य कारणम्

అప్పుడు స్వప్నంలో మహాతేజస్సుగల హుతభుక్ (అగ్ని) బ్రాహ్మణులతో ఇలా అన్నాడు—“నా అంతర్ధానానికి కారణం మీరందరూ వినండి।”

Verse 32

प्रार्थितोऽयं मया राजा सुतां दातुं न चेच्छति । तेन नष्टोऽग्निशरणादहं भो द्विजसत्तमाः

“నేను ఈ రాజును తన కుమార్తెను ఇవ్వమని ప్రార్థించాను; కానీ అతడు అంగీకరించడు. అందువల్ల, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నేను అగ్నిశరణం నుండి అంతర్ధానమయ్యాను।”

Verse 33

। अध्याय

అధ్యాయము (అధ్యాయ సూచిక).

Verse 34

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा वैश्वानरमुखोद्गतम् । विस्मयोत्फुल्लनयना राजानमिदमब्रुवन्

వైశ్వానరుడు (అగ్ని) ముఖం నుండి వచ్చిన ఆ వాక్యాన్ని విని, ఆశ్చర్యంతో విప్పారిన కళ్లతో బ్రాహ్మణులు రాజుతో ఇలా అన్నారు।

Verse 35

भवतो मतमाज्ञाय सर्वे गत्वाग्निमन्दिरम् । निराहाराः स्थिता रात्रौ पश्यामो जातवेदसम्

మీ అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకొని మేమందరం అగ్ని మందిరానికి వెళ్తాము; ఉపవాసంతో రాత్రంతా అక్కడ నిలిచి జాతవేదసుడు (అగ్నిదేవుడు) దర్శనం పొందుదాము।

Verse 36

तेनोक्ताः स्वसुतां चेत्तु राजा मे दातुमिच्छति । ततोऽस्य भूयोऽपि गृहे ज्वलेऽहं नान्यथा द्विजाः

అతను వారితో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ బ్రాహ్మణులారా! రాజు తన కుమార్తెను నాకు ఇవ్వాలనుకుంటేనే, నేను అతని ఇంట్లో మళ్లీ ప్రకాశిస్తాను, లేకపోతే లేదు.'

Verse 37

एवं ज्ञात्वा महाराज स्वसुतां दातुमर्हसि

ఓ మహారాజా! ఈ విషయం తెలుసుకుని, నీవు నీ కుమార్తెను దానం చేయవలెను.

Verse 38

राजोवाच । भवतां तस्य वा कार्यं देवस्य वचनं हृदि । समयं कर्तुमिच्छामि कन्यादाने ह्यनुत्तमम्

రాజు ఇలా అన్నాడు: 'మీ మాట లేదా ఆ దేవుని మాట నా హృదయంలో ఉంది. ఈ ఉత్తమమైన కన్యాదాన విషయంలో నేను ఒక నియమాన్ని పెట్టాలనుకుంటున్నాను.'

Verse 39

मम संनिहितो नित्यं गृहे तिष्ठतु पावकः । ददामि रुचिरापाङ्गीं नान्यथा करवाणि वै

'అగ్నిదేవుడు నా ఇంట్లో నిత్యం నివసించాలి. నేను నా సుందర నేత్రాలు గల కుమార్తెను ఇస్తున్నాను; నేను మరోలా చేయను.'

Verse 40

एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा तथाग्निं प्राप्य सत्वरम् । कथयित्वा विवाहेन योजयामासुराशु वै

ఆ బ్రాహ్మణులు ఈ మాట విని, వెంటనే అగ్నిదేవుని వద్దకు వెళ్లి, విషయం చెప్పి, శీఘ్రంగా వివాహాన్ని జరిపించారు.

Verse 41

सुदर्शनाया लाभेन परितुष्टो हुताशनः । ज्वलते सन्निधौ नित्यं माहिष्मत्यां युधिष्ठिर

సుదర్శనాను పొందినందుకు సంతోషించిన హుతాశనుడు (అగ్నిదేవుడు), ఓ యుధిష్ఠిరా, మాహిష్మతీలో సన్నిధిలో నిత్యం జ్వలిస్తాడు।

Verse 42

ततः प्रभृति तत्तीर्थमग्नितीर्थं प्रचक्षते । ये तत्र पक्षसन्धौ तु स्नानदानैस्तु भाविताः

అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం ‘అగ్నితీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది। అక్కడ పక్షసంధి సమయంలో స్నానం, దానం చేసే వారు ఆ కర్మల వల్ల పవిత్రులై పుణ్యవంతులవుతారు।

Verse 43

तर्पयन्ति पितॄन् देवांस्तेऽश्वमेधफलैर्युताः । सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ఓ నరాధిపా! ఆ తీర్థంలో పితృదేవతలకు, దేవతలకు తర్పణం చేసే వారు అశ్వమేధ యాగఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతారు; అక్కడ బంగారం దానం చేసే వారూ అదే పుణ్యంతో యుక్తులవుతారు।

Verse 44

पृथ्वीदानफलं तत्र जायते नात्र संशयः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ఓ నరాధిపా! అక్కడ భూదాన ఫలం నిశ్చయంగా కలుగుతుంది, ఇందులో సందేహం లేదు। అలాగే ఆ తీర్థంలో అనాశక వ్రతం (అన్నత్యాగ ఉపవాసం) చేసే వాడూ మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 45

स मृतो ह्यग्निलोके तु क्रीडते सुरपूजितः । एष ते ह्यग्नितीर्थस्य सम्भवः कथितो मया

అతడు మరణించిన తరువాత అగ్నిలోకంలో దేవతలచే పూజింపబడి ఆనందంగా విహరిస్తాడు। ఓ నరాధిపా! ఈ విధంగా అగ్నితీర్థం యొక్క ఉద్భవాన్ని నేను నీకు తెలిపాను।

Verse 46

सर्वपापहरः पुण्यः श्रुतमात्रो नरोत्तम । धन्यः पापहरो नित्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ఓ నరోత్తమా! ఇది పరమ పుణ్యము; కేవలం వినిన మాత్రమునే సమస్త పాపములను హరించును. ఇది ధన్యము, నిత్యము పాపహరము—ఇట్లు శంకరుడు (శివుడు) పలికెను.