Adhyaya 193

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इत्युक्तेऽप्सरसः सर्वाः प्रणिपत्य पुनः पुनः । ऊचुर्नारायणं देवं तद्दर्शनसमीहया

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను— ఇలా చెప్పబడిన తరువాత, సమస్త అప్సరసలు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి, ఆయన దర్శనాభిలాషతో దేవ నారాయణునితో పలికిరి।

Verse 2

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । भगवन्भवता योऽयमुपदेशो हितार्थिना । प्रोक्तः स सर्वो विज्ञातो माहात्म्यं विदितं च ते

వసంతకామా అప్సరసలు పలికిరి— హే భగవన్! మా హితార్థంగా మీరు ఉపదేశించిన బోధ అంతా మేము పూర్తిగా గ్రహించాము; మీ మహాత్మ్యమూ మాకు తెలిసింది।

Verse 3

यत्त्वेतद्भवता प्रोक्तं प्रसन्नेनान्तरात्मना । दर्शितेयं विशालाक्षी दर्शयिष्यामि वो जगत्

హే విశాలాక్షీ! ప్రసన్న అంతరాత్మతో మీరు చెప్పినదంతా నాకు ప్రత్యక్షమైంది; ఇక నేను మీకు ఈ జగత్తును దర్శింపజేస్తాను।

Verse 4

तत्रार्थे सर्वभावेन प्रपन्नानां जगत्पते । दर्शयात्मानमखिलं दर्शितेयं यथोर्वशी

అందుచేత హే జగత్పతీ! సంపూర్ణభావంతో శరణాగతులైన వారికి, మీరు ఉర్వశికి దర్శింపజేసినట్లే, మీ సమగ్ర స్వరూపాన్ని ప్రదర్శించండి।

Verse 5

यदि देवापराधेऽपि नास्मासु कुपितं तव । नमस्ते जगतामीश दर्शयात्मानमात्मना

దేవాపరాధం జరిగినా మీరు మాపై కోపించకపోతే, హే జగదీశ్వరా! మీకు నమస్కారం; మీ స్వశక్తితో మీ స్వరూపాన్ని ప్రదర్శించండి।

Verse 6

नारायण उवाच । पश्यतेहाखिलांल्लोकान्मम देहे सुराङ्गनाः । मधुं मदनमात्मानं यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छथ

నారాయణుడు పలికెను—హే దేవాంగనలారా! చూడండి; నా దేహంలో ఇక్కడ సమస్త లోకాలు ఉన్నాయి—మధువు, మదనుడు, నా స్వాత్మస్వరూపం, ఇంకా మీరు చూడదలచినదంతా।

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्देवस्तदा नारायणो नृप । उच्चैर्जहास स्वनवत्तत्राभूदखिलं जगत्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—హే రాజా! అలా చెప్పి భగవాన్ నారాయణుడు అప్పుడు ఘోషగా నవ్వెను; ఆ నాదంలా అక్కడ సమస్త జగత్తు ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 8

ब्रह्मा प्रजापतिः शक्रः सह रुद्रैः पिनाकधृक् । आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवा महर्षयः

అక్కడ బ్రహ్మ, ప్రజాపతి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు), రుద్రులతో కూడిన పినాకధారి (శివుడు), ఆదిత్యులు, వసువులు, సాధ్యులు, విశ్వేదేవులు, మహర్షులు—ఇవన్నీ దర్శనమయ్యాయి।

Verse 9

नासत्यदस्रावनिलः सर्वशश्च तथाग्नयः । यक्षगन्धर्वसिद्धाश्च पिशाचोरगकिन्नराः

నాసత్యదస్రులు (అశ్వినీదేవతలు), అనిలుడు (వాయువు), సమస్త దివ్యాధిపతులు మరియు అగ్నులు; యక్షులు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, పిశాచులు, నాగులు, కిన్నరులూ దర్శనమయ్యారు.

Verse 10

समस्ताप्सरसो विद्याः साङ्गा वेदास्तदुक्तयः । मनुष्याः पशवः कीटाः पक्षिणः पादपास्तथा

సమస్త అప్సరసలు, విద్యలు-జ్ఞానాలు, సాంగ వేదాలు మరియు వాటి ఉపదేశాలు; మనుష్యులు, పశువులు, కీటకాలు, పక్షులు, వృక్షాలూ ఆ దర్శనంలో కనబడ్డాయి.

Verse 11

सरीसृपाश्चाथ सूक्ष्मा यच्चान्यज्जीवसंज्ञितम् । समुद्राः सकलाः शैलाः सरितः काननानि च

వారు ఆయనలో సరీసృపాలు, సూక్ష్మజీవులు, ‘జీవ’మని పిలువబడే సమస్తమును; అలాగే అన్ని సముద్రాలు, పర్వతాలు, నదులు, అరణ్యాలనూ అంతర్భాగంలోనే చూశారు.

Verse 12

द्वीपान्यशेषाणि तथा तथा सर्वसरांसि च । नगरग्रामपूर्णा च मेदिनी मेदिनीपते । देवाङ्गनाभिर्देवस्य देहे दृष्टं महात्मनः

హే మేదినీపతే! దేవాంగనులు ఆ మహాత్మ దేవుని దేహంలో సమస్త ద్వీపోపద్వీపాలు, అన్ని సరస్సులు, నగర-గ్రామాలతో నిండిన భూమిని కూడా దర్శించారు.

Verse 13

नक्षत्रग्रहताराभिः सुसम्पूर्णं नभस्तलम् । ददृशुस्ताः सुचार्वङ्ग्यस्तस्यान्तर्विश्वं रूपिणः

నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, తారలతో నిండిన ఆకాశమండలాన్ని వారు చూశారు; ఆ సుచారువంగులు విశ్వరూపుడైన ఆయన అంతరంలో సమస్త జగత్తును దర్శించారు.

Verse 14

ऊर्ध्वं न तिर्यङ्नाधस्ताद्यदान्तस्तस्य दृश्यते । तमनन्तमनादिं च ततस्तास्तुष्टुवुः प्रभुम्

పైగా గాని, అడ్డంగా గాని, కిందగా గాని—ఎక్కడా ఆయన అంతం కనబడకపోయినప్పుడు, వారు ఆ అనంతుడైన అనాదిప్రభువును స్తుతించారు।

Verse 15

मदनेन समं सर्वा मधुना च वराङ्गनाः । ससाध्वसा भक्तिपराः परं विस्मयमागताः

మదనుడు, మధువు తోడుగా ఆ సుందరీమణులందరూ పవిత్ర భయభక్తులతో నిండిపోయి, భక్తిలో లీనమై, పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు।

Verse 16

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । पश्याम नादिं तव देव नान्तं न मध्यमव्याकृतरूपपारम् । परायणं त्वां जगतामनन्तं नताः स्म नारायणमात्मभूतम्

వసంతా, కామా అనే అప్సరసలు పలికారు—ఓ దేవా! నీ ఆది మాకు కనబడదు, అంతమూ కనబడదు; మధ్యమూ కాదు—నీ రూపపు తీరము అవ్యక్తం. నీవే జగత్తులకు పరమాశ్రయం, అనంతుడు; సర్వాత్ముడైన నారాయణునికి మేము నమస్కరిస్తాము।

Verse 17

महीनभोवायुजलाग्नयस्त्वं शब्दादिरूपस्तु परापरात्मन् । त्वत्तो भवत्यच्युते सर्वमेतद्भेदादिरूपोऽसि विभो त्वमात्मन्

నీవే భూమి, ఆకాశం, వాయువు, జలం, అగ్ని; శబ్దాది రూపములూ నీవే—ఓ పరాపరాత్మా! ఓ అచ్యుతా, ఈ సమస్తమూ నీ నుండే ఉద్భవిస్తుంది; భేదములుగా, వాటి అనేక విధాల రూపములుగా నీవే ప్రకాశిస్తావు—ఓ విభో, నీవే సర్వవ్యాపి ఆత్మ।

Verse 18

द्रष्टासि रूपस्य परस्य वेत्ता श्रोता च शब्दस्य हरे त्वमेकः । स्रष्टा भवान् सर्वगतोऽखिलस्य घ्राता च गन्धस्य पृथक्शरीरी

ఓ హరి, రూపాన్ని దర్శించేవాడూ, తెలిసికొనేవాడూ, శబ్దాన్ని వినేవాడూ నీవే ఒక్కడివి. నీవే సమస్తానికి స్రష్ట, సర్వగతుడు; వేర్వేరు శరీరాలలో నివసిస్తూ సువాసనను గ్రహించే ఘ్రాత కూడా నీవే।

Verse 19

सुरेषु सर्वेषु न सोऽस्ति कश्चिन्मनुष्यलोकेषु न सोऽस्ति कश्चित् । पश्वादिवर्गेषु न सोऽस्ति कश्चिद्यो नांशभूतस्तव देवदेव

హే దేవదేవా! సమస్త దేవులలోను, మనుష్యలోకాలలోను, పశువులు మొదలైన సమస్త జాతులలోను—నీ అంసము కానివాడు ఎవరూ లేరు।

Verse 20

ब्रह्माम्बुधीन्दुप्रमुखानि सौम्य शक्रादिरूपाणि तवोत्तमानि । समुद्ररूपं तव धैर्यवत्सु तेजः स्वरूपेषु रविस्तथाग्निः

హే సౌమ్య ప్రభూ! బ్రహ్మ, సముద్రం, చంద్రుడు మొదలైనవీ, అలాగే శక్ర (ఇంద్ర)ాది రూపాలూ—నీ ఉత్తమ విభూతులే. ధైర్యవంతులలో నీ రూపం సముద్రము; తేజస్సులో నీ రూపం సూర్యుడూ అగ్నియూ.

Verse 21

क्षमाधनेषु क्षितिरूपमग्र्यं शीघ्रो बलवत्सु वायुः । मनुष्यरूपं तव राजवेषो मूढेषु सर्वेश्वर पादपोऽसि

హే సర్వేశ్వరా! క్షమాగుణసంపన్నులలో నీవు భూమిరూపమైన శ్రేష్ఠ స్థైర్యము; బలవంతులలో, శీఘ్రగాములలో నీవు వాయురూపము—వేగశక్తి. మానవరూపంలో నీవు రాజవేషం ధరించెదవు; మూర్ఖుల పట్ల నీవు వృక్షంలా—మౌనంగా, అచలంగా—వారి అజ్ఞానాన్ని భరించెదవు।

Verse 22

सर्वानयेष्वच्युत दानवस्त्वं सनत्सजातश्च विवेकवत्सु । रसस्वरूपेण जलस्थितोऽसि गन्धस्वरूपं भवतो धरित्र्याम्

హే అచ్యుతా! వంకర నడవడికల ప్రతి మార్గంలో నీవు దానవప్రవృత్తిరూపంగా కనిపించెదవు; కాని వివేకులలో నీవు సనత్సుజాతుడు—సనాతన జ్ఞానం. రసస్వరూపంగా నీవు జలంలో నిలిచియున్నావు; గంధస్వరూపంగా నీవు భూమిలో విరాజిల్లుచున్నావు।

Verse 23

दृश्यस्वरूपश्च हुताशनस्त्वं स्पर्शस्वरूपं भवतः समीरे । शब्दादिकं ते नभसि स्वरूपं मन्तव्यरूपो मनसि प्रभो त्वम्

హే ప్రభూ! దృశ్యస్వరూపంగా నీవు హుతాశనుడు (అగ్ని); స్పర్శస్వరూపంగా నీవు సమీరంలో (వాయువులో) ఉన్నావు. శబ్దాది సూక్ష్మక్షేత్రం ఆకాశంలో నీ స్వరూపమే; మనస్సులో, హే ప్రభూ, నీవే ధ్యేయమైన—మంతవ్య—రూపము.

Verse 24

बोधस्वरूपश्च मतौ त्वमेकः सर्वत्र सर्वेश्वर सर्वभूत । पश्यामि ते नाभिसरोजमध्ये ब्रह्माणमीशं च हरं भृकुट्याम्

హే సర్వభూతేశ్వరా! నీవు బోధస్వరూపుడవై బుద్ధిలో ఏకైక సత్యముగా, సర్వత్ర వ్యాపించి ఉన్నావు. నీ నాభికమలమధ్య బ్రహ్మను, నీ భ్రూకుటిలో ఈశుడు—హరుడు (శివుడు)ను నేను దర్శిస్తున్నాను.

Verse 25

तवाश्विनौ कर्णगतौ समस्तास्तवास्थिता बाहुषु लोकपालाः । घ्राणोऽनिलो नेत्रगतौ रवीन्दु जिह्वा च ते नाथ सरस्वतीयम्

నీ చెవుల్లో అశ్వినీదేవతలు నివసిస్తున్నారు; నీ భుజాలలో లోకపాలకులు స్థిరంగా ఉన్నారు. వాయువు నీ ఘ్రాణశక్తి; సూర్యచంద్రులు నీ నేత్రాలలో; హే నాథా, సరస్వతీదేవి నీ జిహ్వగా ఉంది.

Verse 26

पादौ धरित्री जठरं समस्तांल्लोकान् हृषीकेश विलोकयामः । जङ्घे वयं पादतलाङ्गुलीषु पिशाचयक्षोरगसिद्धसङ्घाः

నీ పాదాలు భూమి; నీ ఉదరంలో సమస్త లోకాలు నిండివున్నాయి—హే హృషీకేశా, మేము నిన్ను అట్లానే దర్శిస్తున్నాము. మేము నీ జంఘాలలో ఉన్నాము; పాదతలములలోను వేళ్లలోను పిశాచ, యక్ష, నాగ, సిద్ధ సమూహాలు ఉన్నాయి.

Verse 27

पुंस्त्वे प्रजानां पतिरोष्ठयुग्मे प्रतिष्ठितास्ते क्रतवः समस्ताः । सर्वे वयं ते दशनेषु देव दंष्ट्रासु देवा ह्यभवंश्च दन्ताः

నీ సృజనశక్తిరూప పురుషత్వంలో, నీ ఓష్ఠయుగ్మంపై ప్రజాపతి స్థితుడై ఉన్నాడు; సమస్త యజ్ఞక్రియలు నీలోనే నిలిచివున్నాయి. హే దేవా, మేమందరం నీ దంతాలలో ఉన్నాము; నీ దంష్ట్రాలలో దేవతలు నివసిస్తారు, దంతాలే దివ్యశక్తులుగా ఉన్నాయి.

Verse 28

रोमाण्यशेषास्तव देवसङ्घा विद्याधरा नाथ तवाङ्घ्रिरेखाः । साङ्गाः समस्तास्तव देव वेदाः समास्थिताः सन्धिषु बाहुभूताः

హే నాథా! నీ రోమములన్నీ దేవసమూహాలే; నీ పాదరేఖలు విద్యాధరులు. హే దేవా, వేదాలు తమ అంగాలతో సహా సంపూర్ణంగా నీలోనే స్థితమై, నీ సంధిస్థానాలలో నిలిచి మహాభుజాలవలె సమస్తాన్ని ధరిస్తున్నాయి.

Verse 29

वराहभूतं धरणीधरस्ते नृसिंहरूपं च सदा करालम् । पश्याम ते वाजिशिरस्तथोच्चैस्त्रिविक्रमे यच्च तदाप्रमेयम्

హే ప్రభూ! భూమిని ధరించే మీ శక్తి వరాహమూర్తి; మీ సదా భయంకర రూపం నృసింహమూర్తి. మేము మీ ఉన్నతమైన వాజిశిర (హయగ్రీవ) స్వరూపాన్నీ దర్శిస్తున్నాము; త్రివిక్రమరూపంలో మీ ఆ అప్రమేయ పాదవిహారమును కూడా చూస్తున్నాము.

Verse 30

अमी समुद्रास्तव देव देहे मौर्वालयः शैलधरास्तथामी । इमाश्च गङ्गाप्रमुखाः स्रवन्त्यो द्वीपाण्यशेषाणि वनादिदेशाः

హే దేవా! మీ దివ్య దేహంలో ఈ సముద్రాలు, పర్వతశ్రేణులు, శిఖరధారులైన గిరులు ఉన్నాయి. గంగ మొదలైన ప్రవహించే నదులు, సమస్త ద్వీపాలు, వనాలు, దేశప్రాంతాలు—అన్నీ మీలోనే నిలిచి ఉన్నాయి.

Verse 31

स्तुवन्ति चेमे मुनयस्तवेश देहे स्थितास्त्वन्महिमानमग्र्यम् । त्वामीशितारं जगतामनन्तं यजन्ति यज्ञैः किल यज्ञिनोऽमी

హే ఈశ్వరా! దేహంలో నివసిస్తూ కూడా ఈ మునులు మీ పరమ మహిమను స్తుతిస్తారు. మీరు సమస్త లోకాలకూ అనంత నియంత—యజ్ఞం చేసే యజమానులు పవిత్ర యజ్ఞక్రియల ద్వారా నిశ్చయంగా మిమ్మల్నే ఆరాధిస్తారు.

Verse 32

त्वत्तोहि सौम्यं जगतीह किंचित्त्वत्तो न रौद्रं च समस्तमूर्ते । त्वत्तो न शीतं च न केशवोष्णं सर्वस्वरूपातिशयी त्वमेव

హే సమస్తమూర్తీ! ఈ లోకంలో ఉన్న సౌమ్యమైనదంతా మీ నుంచే; రౌద్రమైనదంతా కూడా మీ నుంచే. హే కేశవా! శీతమూ ఉష్ణమూ మీ నుండి వేరుగా ఉన్న శక్తులు కావు—సర్వరూపాలను అతిక్రమించి, అన్నిటినీ ఆవరించే వాడు మీరు మాత్రమే.

Verse 33

प्रसीद सर्वेश्वर सर्वभूत सनातनात्मपरमेश्वरेश । त्वन्मायया मोहितमानसाभिर्यत्तेऽपराद्धं तदिदं क्षमस्व

హే సర్వేశ్వరా, సమస్త భూతాల సనాతన ఆత్మ, పరమేశ్వరాధీశా! మీ మాయచేత మోహితమైన మనస్సుతో మేము మీ పట్ల చేసిన ఏ అపరాధమైనా—దయచేసి దానిని క్షమించండి.

Verse 34

किं वापराद्धं तव देवदेव यन्मायया नो हृदयं तवापि । मायाभिशङ्किप्रणतार्तिहन्तर्मनो हि नो विह्वलतामुपैति

హే దేవదేవా! నీకు ఏ అపరాధం ఉండగలదు? నీ మాయవల్లనే మా హృదయం నిన్ను విడిచి మరలిపోతుంది. హే శరణాగతార్తిహరా! ఈ మాయాభయంతో మా మనస్సు నిజంగా కలత చెందుతుంది.

Verse 35

न तेऽपराद्धं यदि तेऽपराद्धमस्माभिरुन्मार्गविवर्तिनीभिः । तत्क्षम्यतां सृष्टिकृतस्तवैव देवापराधः सृजतो विवेकम्

నిన్ను నిజంగా అపరాధం తాకదు; అయినా మేము దుర్మార్గంలో తిరిగినవారమై నీపై అపరాధం చేసినట్లయితే దయచేసి క్షమించు. హే సృష్టికర్తా! ఈ ‘దేవాపరాధం’ కూడా నీవు సృష్టిలో ప్రసాదించే వివేకంతోనే సంబంధించింది.

Verse 36

नमो नमस्ते गोविन्द नारायण जनार्दन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

గోవిందా, నారాయణా, జనార్దనా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం. నీ నామస్మరణతో మా పాపములన్నీ నిశ్శేషంగా నశించుగాక.

Verse 37

नमोऽनन्त नमस्तुभ्यं विश्वात्मन्विश्वभावन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

హే అనంతా! నీకు నమస్కారం; హే విశ్వాత్మా, విశ్వభావనా! నీకు నమస్కారం. నీ నామస్మరణతో మా పాపములన్నీ నిశ్శేషంగా నశించుగాక.

Verse 38

वरेण्य यज्ञपुरुष प्रजापालन वामन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

హే వరేణ్యా, హే యజ్ఞపురుషా, హే ప్రజాపాలక వామనా! నీ నామస్మరణతో మా పాపములన్నీ నిశ్శేషంగా నశించుగాక.

Verse 39

नमोऽस्तु तेऽब्जनाभाय प्रजापतिकृते हर । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

హే పద్మనాభా, ప్రజాపతి కార్యాన్ని నిర్వహించే హరీ! నీకు నమస్కారం. నీ నామస్మరణతో మా పాపములన్నీ నిశ్శేషంగా నశించుగాక.

Verse 40

संसारार्णवपोताय नमस्तुभ्यमधोक्षज । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

హే అధోక్షజా, సంసారసముద్రాన్ని దాటించు పడవవైన నీకు నమస్కారం. నీ నామస్మరణతో మా పాపములన్నీ నిశ్శేషంగా నశించుగాక.

Verse 41

नमः परस्मै श्रीशाय वासुदेवाय वेधसे । स्वेच्छया गुणयुक्ताय सर्गस्थित्यन्तकारिणे

పరమ శ్రీశుడైన వాసుదేవుడికి, సర్వవిధాత వెధస్కు నమస్కారం—ఆయన స్వేచ్ఛతో గుణాలను ధరించి సృష్టి, స్థితి, ప్రళయాలను నిర్వహించువాడు.

Verse 42

उपसंहर विश्वात्मन्रूपमेतत्सनातनम् । वर्धमानं न नो द्रष्टुं समर्थं चक्षुरीश्वर

హే విశ్వాత్మన్ ఈశ్వరా, ఈ సనాతన రూపాన్ని ఉపసంహరించుము. ఇది విస్తరిస్తున్నది; మా కళ్ళు దీన్ని దర్శించలేకపోతున్నాయి.

Verse 43

प्रलयाग्निसहस्रस्य समा दीप्तिस्तवाच्युत । प्रमाणेन दिशो भूमिर्गगनं च समावृतम्

హే అచ్యుతా, నీ కాంతి ప్రళయకాలంలోని వెయ్యి అగ్నుల వంటి దీప్తి. దాని అపార విస్తారంతో దిక్కులు, భూమి, ఆకాశమూ ఆవరించబడ్డాయి.

Verse 44

न विद्मः कुत्र वर्तामो भवान्नाथोपलक्ष्यते । सर्वं जगदिऐकस्थं पिण्डितं लक्षयामहे

మేము ఎక్కడ నిలిచియున్నామో తెలియదు; హే నాథా, మీరు మాత్రమే ప్రత్యక్షమగుచున్నారు. సమస్త జగత్తును ఒకే స్థలంలో, పిండమై సంకుచితమైనట్లు దర్శించుచున్నాము.

Verse 45

किं वर्णयामो रूपं ते किं प्रमाणमिदं हरे । माहात्म्यं किं नु ते देव यज्जिह्वाया न गोचरे

హే హరీ, మీ రూపాన్ని మేమెట్లు వర్ణించగలము? ఏ ప్రమాణము దానిని కొలవగలదు? హే దేవా, మీ మహిమ ఏమని చెప్పగలము—అది జిహ్వా (వాక్కు) గోచరముకాదు.

Verse 46

वक्तारो वायुतेनापि बुद्धीनामयुतायुतैः । गुणनिर्वर्णनं नाथ कर्तुं तव न शक्यते

హే నాథా, గాలులంత అనేక వక్తలు ఉండి, వారి బుద్ధులు కోటి కోటిగా ఉన్నా, మీ గుణాలను సంపూర్ణంగా నిర్వర్ణించుట సాధ్యము కాదు.

Verse 47

तदेतद्दर्शितं रूपं प्रसादः परमः कृतः । छन्दतो जगतामीश तदेतदुपसंहर

ఇదే ఆ రూపాన్ని మీరు చూపితిరి—పరమ ప్రసాదము చేసితిరి. ఇప్పుడు, హే జగదీశ్వరా, మీ ఇష్టముచొప్పున ఈ (ప్రకట రూపం)ను ఉపసంహరించండి.

Verse 48

मार्कण्डेय उवाच । इत्येवं संस्तुतस्ताभिरप्सरोभिर्जनार्दनः । दिव्यज्ञानोपपन्नानां तासां प्रत्यक्षमीश्वरः

మార్కండేయుడు పలికెను—ఈ విధంగా ఆ అప్సరసలచే స్తుతింపబడిన జనార్దనుడు, ఈశ్వరుడు, దివ్యజ్ఞానసంపన్నులైన వారి ఎదుట ప్రత్యక్షముగా ప్రదర్శితుడయ్యెను.

Verse 49

विवेश सर्वभूतानि स्वैरंशैर्भूतभावनः । तं दृष्ट्वा सर्वभूतेषु लीयमानमधोक्षजम्

సర్వభూతపోషకుడైన భగవంతుడు తన స్వాంశములచే సమస్త జీవులలో ప్రవేశించాడు. సమస్త భూతములలో లీనమగుచున్న ఆ అధోక్షజుని చూచి వారు పరమాశ్చర్యమునకు లోనయ్యారు.

Verse 50

विस्मयं परमं चक्रुः समस्ता देवयोषितः । स च सर्वेश्वरः शैलान्पादपान्सागरान्भुवम्

సమస్త దేవయోషితులు పరమాశ్చర్యమును పొందారు. మరియు ఆ సర్వేశ్వరుడు—పర్వతాలు, వృక్షాలు, సముద్రాలు, భూమిని ధారించువాడు—సృష్టిని తనలో లయింపజేయుటకు ప్రవృత్తుడయ్యాడు.

Verse 51

जलमग्निं तथा वायुमाकाशं च विवेश ह । काले दिक्ष्वथ सर्वात्म ह्यात्मनश्चान्यथापि च

ఆ సర్వాత్ముడు జలములో, అగ్నిలో, వాయువులో, ఆకాశములో ప్రవేశించాడు. అలాగే కాలములోను దిక్కులలోను—విశ్వాత్మరూపంగా సర్వత్ర, తన ఇతర భావములచేత కూడ వ్యాపించాడు.

Verse 52

आत्मरूपस्थितं स्वेन महिम्ना भावयञ्जगत् । देवदानवरक्षांसि यक्षीविद्याधरोरगाः

ఆయన తన ఆత్మస్వరూపములో స్థితుడై, స్వసహజ మహిమచే జగత్తును ప్రకాశింపజేసి ధారించాడు—దేవులు, దానవులు, రాక్షసులు, యక్షిణులు, విద్యాధరులు, నాగులు అందరూ అందులోనే అంతర్భూతులు.

Verse 53

मनुष्यपशुकीटादिमृगपश्वन्तरिक्षगाः । येऽन्तरिक्षे तथा भूमौ दिवि ये च जलाश्रयाः

మనుష్యులు, పశువులు, కీటకాదులు వంటి సమస్త జీవులు; మృగపశువులు మరియు అంతరిక్షగాములు; ఆకాశములో, భూమిపై, స్వర్గములో ఉన్నవారు, అలాగే జలాశ్రయులు—అందరూ అందులోనే లీనమయ్యారు.

Verse 54

तान्विवेश स विश्वात्मा पुनस्तद्रूपमास्थितः । नरेण सार्धं यत्ताभिर्दृष्टपूर्वमरिन्दम

ఆ విశ్వాత్ముడు వారందరిలో ప్రవేశించాడు; తరువాత మళ్లీ అదే రూపాన్ని ధరించి—హే అరిం దమ—ఆ అప్సరలు ముందుగా చూచినట్లే, ఆ నరునితో కలిసి ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 55

ताः परं विस्मयं जग्मुः सर्वास्त्रिदशयोषितः । प्रणेमुः साध्वसात्पाण्डुवदना नृपसत्तम

ఆ దేవాంగనలందరూ పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు; భయభక్తితో వారి ముఖాలు పాండువర్ణమై—హే నృపశ్రేష్ఠా—వారు నమస్కరించారు।

Verse 56

नारायणोऽपि भगवानाह तास्त्रिदशाङ्गनाः

అప్పుడు భగవాన్ నారాయణుడు ఆ దేవాంగనలతో మాటలాడాడు।

Verse 57

नारायण उवाच । नीयतामुर्वशी भद्रा यत्रासौ त्रिदशेश्वरः । भवतीनां हितार्थाय सर्वभूतेष्वसाविति

నారాయణుడు అన్నాడు—‘భద్ర ఉర్వశీని అక్కడికి తీసుకెళ్లండి, అక్కడ ఆ దేవేశ్వరుడు ఉన్నాడు. మీ హితార్థంగా తెలుసుకోండి—ఆయనే సమస్త భూతాలలో అంతర్యామిగా ఉన్నాడు.’

Verse 58

ज्ञानमुत्पादितं भूयो लयं भूतेषु कुर्वता । तद्गच्छध्वं समस्तोऽयं भूतग्रामो मदंशकः

‘మళ్లీ జ్ఞానం ఉద్భవించింది, భూతాలలో లయ కూడా కలిగించబడింది. కాబట్టి మీరు వెళ్లండి; ఈ సమస్త జీవసమూహం నా అంసమే.’

Verse 59

अहमद्यात्मभूतस्य वासुदेवस्य योगिनः । अस्मात्परतरं नास्ति योऽनन्तः परिपथ्यते

నేను యోగి వాసుదేవుని అంతరాత్మను; దీనికన్నా మించినది లేదు—అనంతుడైన ఆయననే పరమాశ్రయంగా అనుభవిస్తారు।

Verse 60

तमजं सर्वभूतेशं जानीत परमं पदम् । अहं भवत्यो देवाश्च मनुष्याः पशवश्च ये । एतत्सर्वमनन्तस्य वासुदेवस्य वै कृतम्

ఆ అజుడైన సర్వభూతేశ్వరుని పరమపదంగా తెలుసుకోండి. నేను, మీరు దేవాంగనులు, దేవతలు, మనుష్యులు, పశువులు—ఇదంతా అనంత వాసుదేవుని కృతమే।

Verse 61

एवं ज्ञात्वा समं सर्वं सदेवासुरमानुषम् । सपश्वादिगुणं चैव द्रष्टव्यं त्रिदशाङ्गनाः

ఇలా తెలుసుకొని సమస్తాన్ని సమదృష్టితో చూడండి—దేవులు, అసురులు, మనుష్యులు, అలాగే పశువులు మొదలైనవారు వారి గుణాలతో సహా; ఓ దేవాంగనులారా, ఇలానే చూడాలి।

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्तास्तेन देवेन समस्तास्ताः सुरस्त्रियः । प्रणम्य तौ समदनाः सवसन्ताश्च पार्थिव

మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఓ రాజా, ఆ దేవుడు ఇలా చెప్పగానే ఆ సురస్త్రీలందరూ ఆ ఇద్దరికీ నమస్కరించి, గర్వాన్ని అణచుకొని, అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు।

Verse 63

आदाय चोर्वशीं भूयो देवराजमुपागताः । आचख्युश्च यथावृत्तं देवराजाय तत्तथा

ఉర్వశిని మళ్లీ తీసుకొని వారు దేవరాజ ఇంద్రుని వద్దకు వెళ్లి, జరిగినదంతా జరిగినట్లే దేవరాజునికి వివరించారు।

Verse 64

मार्कण्डेय उवाच । तथा त्वमपि राजेन्द्र सर्वभूतेषु केशवम् । चिन्तयन्समतां गच्छ समतैव हि मुक्तये

మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ రాజేంద్రా! నీవు కూడా సమస్త జీవులలో కేశవుని ధ్యానిస్తూ సమత్వాన్ని పొందుము; సమత్వమే మోక్షానికి కారణము.

Verse 65

राजन्नेवं विशेषेण भूतेषु परमेश्वरम् । वासुदेव कथं दोषांल्लोभादीन्न प्रहास्यसि

ఓ రాజా! నీవు ఈ విధంగా విశేషంగా జీవులలో పరమేశ్వరుడైన వాసుదేవుని దర్శించునప్పుడు, లోభాది దోషాలను ఎలా విడువకుండగలవు?

Verse 66

सर्वभूतानि गोविन्दाद्यदा नान्यानि भूपते । तदा वैरादयो भावाः क्रियतां न तु पुत्रक

ఓ భూపతే! సమస్త జీవులు గోవిందుని తప్ప మరొకటి కాదని తెలిసినప్పుడు, వైరం మొదలైన భావాలను ఎప్పటికీ కలిగించకూడదు—ఓ బిడ్డా!

Verse 67

इति पश्य जगत्सर्वं वासुदेवात्मकं नृप । एतदेव हि कृष्णेन रूपमाविष्कृतं नृप

ఓ నృపా! ఈ విధంగా సమస్త జగత్తును వాసుదేవాత్మకముగా దర్శించుము; ఓ రాజా, ఇదే సత్యాన్ని కృష్ణుడు ప్రకటించాడు.

Verse 68

परमेश्वरेति यद्रूपं तदेतत्कथितं तव । जन्मादिभावरहितं तद्विष्णोः परमं पदम्

‘పరమేశ్వరుడు’ అని చెప్పబడే ఆ తత్త్వరూపమే నీకు వివరించబడింది; అది జన్మాది భావరహితం—అదే విష్ణువின் పరమపదము.

Verse 69

संक्षेपेणाथ भूपाल श्रूयतां यद्वदामि ते । यन्मतं पुरुषः कृत्वा परं निर्वाणमृच्छति

హే భూపాలా! నేను నీకు సంక్షేపంగా చెప్పేది వినుము; ఈ మతాన్ని స్వీకరించిన మనిషి పరమ నిర్వాణాన్ని పొందును.

Verse 70

सर्वो विष्णुसमासो हि भावाभावौ च तन्मयौ । सदसत्सर्वमीशोऽसौ महादेवः परं पदम्

నిజముగా సమస్తమూ విష్ణుస్వరూపమే; భావమూ అభావమూ ఆయనలోనే లీనమై ఉన్నాయి. సత్-అసత్ అన్నిటికీ ఆయనే ఈశ్వరుడు; ఆయనే మహాదేవుడు, పరమపదము.

Verse 71

भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां सुतदुहितृकलत्रत्राणभारार्दितानाम् । विषमविषयतोये मज्जतामप्लवानां भवति शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम्

సంసారసముద్రంలో పడిపోయి, ద్వంద్వగాలులచే కొట్టబడుతూ, కుమారుడు-కుమార్తె-భార్య రక్షణభారంతో నలిగిపోయి—విషయముల అనే ప్రమాదజలంలో పడవలేక మునిగే మనుష్యులకు ఒకే శరణం: విష్ణు అనే పడవ.

Verse 193

अध्याय

అధ్యాయము—గ్రంథ విభాగము.