Adhyaya 189

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । उदीर्णो यत्र वाराहो ह्यभवद्धरणीधरः

శ్రీమార్కండేయుడు పలికెను—ఓ రాజేంద్రా! ఆ తరువాత పరమశోభనమైన ఆ తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ ఉద్ధృత వరాహుడు అవతరించి ధరణీధరుడుగా—భూమిని ధరించినవాడుగా—అయ్యెను.

Verse 2

धन्वदंष्ट्रां करालाग्रां बिभ्रच्च पृथिवीमिमाम् । स एव पञ्चमः प्रोक्तो वाराहो मुक्तिदायकः

భయంకరమైన, పదునైన అగ్రదంతాలను ధరించి ఈ భూమినే ఎత్తి నిలిపిన వాడే ఆ వరాహుడు; ఆయనే ‘పంచమ’ అని చెప్పబడిన, ముక్తిని ప్రసాదించే వరాహరూపుడు.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कथमुदीर्णरूपोऽभूद्वाराहो धरणीधरः । वाराहत्वं गतः केन पञ्चमः केन संज्ञितः

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు: “ధరణీధరుడైన వరాహుడు ఆ మహారూపంతో ఎలా ఉద్భవించాడు? ఎవరి కారణంగా ఆయన వరాహత్వాన్ని పొందాడు? ‘పంచమ’ అని ఎందుకు పిలువబడుతున్నాడు?”

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । आदिकल्पे पुरा राजन्क्षीरोदे भगवान् हरिः । शेते स भोगिशयने योगनिद्राविमोहितः

మార్కండేయుడు అన్నాడు: “ఓ రాజా, ఆదికల్పంలో భగవాన్ హరి క్షీరసాగరంలో శేషనాగ శయ్యపై యోగనిద్రలో లీనమై శయనించుచుండెను.”

Verse 5

बभूव नृपतिश्रेष्ठ गत्वा वै देवसंनिधौ । अवोचद्भारखिन्नाहं गमिष्यामि रसातलम्

ఓ నృపతిశ్రేష్ఠా, (భూమి) దేవతల సన్నిధికి వెళ్లి ఇలా చెప్పింది: “భారంతో నేను అలసిపోయాను; నేను రసాతలానికి వెళ్లిపోతాను.”

Verse 6

दृष्ट्वा देवाः समुद्विग्ना गता यत्र जनार्दनः । तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिः केशवं जगत्पतिम्

ఇది చూచి దేవతలు అత్యంత ఆందోళనతో జనార్దనుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లి, ఇష్టమైన స్తోత్రవాక్యాలతో జగత్పతి కేశవుని స్తుతించిరి.

Verse 7

देवा ऊचुः । नमो नमस्ते देवेश सुरार्तिहर सर्वग । विश्वमूर्ते नमस्तुभ्यं त्राहि सर्वान्महद्भयात्

దేవులు పలికిరి—హే దేవేశ్వరా! నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం. హే సురార్తిహరా, సర్వవ్యాపకా! హే విశ్వమూర్తీ! నీకు నమస్కారం. ఈ మహాభయము నుండి మమ్మల్ని అందరినీ రక్షించుము.

Verse 8

इत्युक्तो दैवतैर्देवो ह्युवाच किमुपस्थितम् । कार्यं वदध्वं मे देवा यत्कृत्यं मा चिरं कृथाः

దేవతలు ఇలా పలికినపుడు ప్రభువు అన్నాడు—“ఏమి సంభవించింది? హే దేవులారా, నాకు చేయవలసిన కార్యమేమిటో చెప్పండి; చేయవలసినదాన్ని చెప్పటంలో ఆలస్యం చేయకండి.”

Verse 9

देवा ऊचुः । धरा धरित्री भूतानां भारोद्विग्ना निमज्जति । तामुद्धर हृषीकेश लोकान्संस्थापय स्थितौ

దేవులు పలికిరి—“భూతములను ధారించు ధరణి భారంతో వ్యాకులమై మునిగిపోతోంది. హే హృషీకేశా! ఆమెను उद्धరించి, లోకాలను యథాస్థిత స్థిరత్వంలో పునః స్థాపించుము.”

Verse 10

एवमुक्तः सुरैः सर्वैः केशवः परमेश्वरः । वाराहं रूपमास्थाय सर्वयज्ञमयं विभुः

సర్వ దేవతలు ఇలా చెప్పగా పరమేశ్వరుడు కేశవుడు వరాహరూపాన్ని ధరించాడు—సర్వవ్యాపి విభువు, సమస్త యజ్ఞముల సారభూతుడు.

Verse 11

दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं समाकुञ्चितमूर्धजम् । कृत्वाऽनन्तं पादपीठं दंष्ट्राग्रेणोद्धरन्भुवम्

భయంకర దంష్ట్రలతో, పింగళాక్షుడై, రోమాలు కుచించుకొని నిలిచినవాడై—అనంతుని పాదపీಠముగా చేసుకొని, దంష్ట్రాగ్రంపై భూమిని ఎత్తి నిలిపెను.

Verse 12

सपर्वतवनामुर्वीं समुद्रपरिमेखलाम् । उद्धृत्य भगवान् विष्णुरुदीर्णः समजायत

పర్వతవనాలతో కూడిన, సముద్రపరివేష్టిత భూమిని పైకి ఎత్తి భగవాన్ విష్ణువు మహిమతో ఉద్భవించాడు।

Verse 13

दर्शयन्पञ्चधात्मानमुत्तरे नर्मदातटे । तथाद्यं कोरलायां तु द्वितीयं योधनीपुरे

నర్మదా ఉత్తర తీరంలో ఆయన తనను ఐదు రూపాలుగా ప్రదర్శించాడు—మొదటిది కోరలాలో, రెండవది యోధనీপুরలో।

Verse 14

जयक्षेत्राभिधाने तु जयेति परिकीर्तितम् । असुरान्मोहयल्लिङ्गस्तृतीयः परिकीर्तितः

‘జయక్షేత్ర’ అనే స్థలంలో అది ‘జయ’ అని ప్రసిద్ధి; అక్కడ అసురులను మోహింపజేసిన లింగమే మూడవ రూపమని కీర్తించబడింది।

Verse 15

पावनाय जगद्धेतोः स्थितो यस्माच्छशिप्रभः । अतस्तु नृपशार्दूल श्वेत इत्याभिधीयते

జగద్ధేతువైన ప్రభువు పావనార్థం అక్కడ చంద్రప్రభలా ప్రకాశిస్తూ నిలిచియున్నాడు; అందువల్ల, ఓ నృపశార్దూలా, అతడు ‘శ్వేత’ అని పిలువబడుతున్నాడు।

Verse 16

उद्धृत्य जगतां देवीमुदीर्णो भृगुकच्छके । ततः पञ्चम उदीर्णो वराह इति संज्ञितः

జగత్తుల దేవియైన భూమిని పైకి ఎత్తి ఆయన భృగుకచ్చకంలో మహిమతో ఉద్భవించాడు; ఆపై ఐదవ మహోన్నత రూపం ‘వరాహ’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 17

इति पञ्चवराहास्ते कथितः पाण्डुनन्दन । युगपद्दर्शनं चैषां ब्रह्महत्यां व्यपोहति

హే పాండునందనా! ఈ విధంగా ఈ ఐదు వరాహులు నీకు చెప్పబడినారు. వీరి యుగపద్దర్శనం బ్రహ్మహత్యా పాపమును కూడ తొలగించును.

Verse 18

ज्येष्ठे मासि सिते पक्ष एकादश्यां विशेषतः । गत्वा ह्यादिवराहं तु सम्प्राप्ते दशमीदिने

జ్యేష్ఠ మాస శుక్ల పక్షంలో, విశేషంగా ఏకాదశీనాడు—దశమి దినం వచ్చినప్పుడు—ఆది-వరాహ దర్శనార్థం వెళ్లవలెను.

Verse 19

हविष्यमन्नं भुञ्जीयाल्लघुसायं गते रवौ । रात्रौ जागरणं कुर्याद्वाराहे ह्यादिसंज्ञके

సూర్యుడు అస్తమించిన తరువాత లఘు సాయంకాల హవిష్యాన్నం భుజించవలెను. రాత్రి ‘ఆది’ అనే వరాహక్షేత్రంలో జాగరణ చేయవలెను.

Verse 20

ततः प्रभाते ह्युषसि संस्नात्वा नर्मदाजले । संतर्प्य पितृदेवांश्च तिलैर्यवविमिश्रितैः

తదుపరి ఉదయ ఉషస్సులో నర్మదా జలంలో స్నానమాచరించి, నువ్వులు-యవములు కలిపిన అర్పణతో పితృదేవతలను తర్పించవలెను.

Verse 21

धेनुं दद्याद्द्विजे योग्ये सर्वाभरणभूषिताम् । निर्ममो निरहङ्कारो दानं दद्याद्द्विजातये

యోగ్యుడైన ద్విజునికి సమస్తాభరణాలతో అలంకరించిన ధేనువును దానమివ్వవలెను. మమకారము, అహంకారము విడిచి ద్విజాతికి దానం చేయవలెను.

Verse 22

गत्वा सम्पूजयेद्देवं वाराहं ह्यादिसंज्ञितम् । अनेन विधिना पूज्य पश्चाद्गच्छेज्जयं त्वरन्

అక్కడికి వెళ్లి ‘ఆది’ అని ప్రసిద్ధుడైన శ్రీ వరాహదేవుని విధివిధానాలతో సంపూర్ణంగా పూజించాలి. ఈ విధంగా పూజించి అనంతరం త్వరగా ‘జయ’ అనే స్థలానికి వెళ్లాలి.

Verse 23

त्वरितं तु जयं गत्वा पूर्वकं विधिमाचरेत् । अश्वं दद्याद्द्विजाग्र्याय जयपूर्वाभिनिर्गतम्

త్వరగా ‘జయ’కు చేరి ముందుగా చెప్పిన విధిని ఆచరించాలి. ‘జయ’ ప్రాంతం నుండి వచ్చిన గుర్రాన్ని ఒక శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి.

Verse 24

लिङ्गे चैव तिला देयाः श्वेते हिरण्यमेव च । उदीर्णे च भुवं दद्यात्पूर्वकं विधिमाचरेत्

లింగస్థానంలో నువ్వులు అర్పించాలి, అలాగే శ్వేత స్వర్ణమును కూడా సమర్పించాలి. ‘ఉదీర్ణ’ వద్ద భూమిదానం చేసి ముందుగా చెప్పిన విధిని ఆచరించాలి.

Verse 25

अनस्तमित आदित्ये वराहान्पञ्च पश्यतः । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

హే పార్థా! సూర్యుడు అస్తమించని వేళ ఐదు వరాహులను దర్శించినవాడికి లభించే ఫలాన్ని ఇక్కడ ఏకాగ్రచిత్తంతో విను.

Verse 26

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः । एभिस्तु सह संयोगो विश्वस्तानां च वञ्चनम्

బ్రాహ్మణహత్య, మద్యపానం, దొంగతనం, గురుపత్నీగమనం—ఇలాంటి పాపాలతో సంగమం, అలాగే నమ్మినవారిని మోసం చేయడం—ఇవి ఘోర అపరాధాలు.

Verse 27

स्वसृदुहितृभगिनीकुलदारोपबृंहणम् । आ जन्ममरणाद्यावत्पापं भरतसत्तम

సోదరి, కుమార్తె, స్త్రీ బంధువులు లేదా కులవధువులతో సంగమం వల్ల కలిగే పాపము, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, జన్మమరణ చక్రం వరకూ నిలిచియుంటుంది।

Verse 28

तीर्थपञ्चकपूतस्य वैष्णवस्य विशेषतः । युगपच्चविनश्येत तूलराशिरिवानलात्

ఐదు తీర్థాలతో పవిత్రుడైన, ప్రత్యేకంగా వైష్ణవుని పాపములు ఒక్కసారిగా నశిస్తాయి—అగ్నికి పత్తి కుప్పలా।

Verse 29

नारायणानुस्मरणाज्जपध्यानाद्विशेषतः । विप्रणश्यन्ति पापानि गिरिकूटसमान्यपि

నారాయణుని అనుస్మరణం వల్ల—ప్రత్యేకంగా జపధ్యానముల వల్ల—పర్వతశిఖరాలంతగా కూడిన పాపములూ పూర్తిగా నశిస్తాయి।

Verse 30

दृष्ट्वा पञ्च वराहान्वै पौरुषे महति स्थितः । आप्लवन्नर्मदातोये श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

ఐదు వరాహములను దర్శించి, ఆ మహా పౌరుష వ్రతంలో స్థిరుడై, నర్మదా జలంలో స్నానమాచరించి, విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేయవలెను।

Verse 31

उदयास्तमनादर्वाग्यः पश्येल्लोटणेश्वरम् । कलेवरविमुक्तः स इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

సూర్యోదయానికి ముందో లేదా సూర్యాస్తమయానికి తరువాతో లోటణేశ్వరుని దర్శించినవాడు దేహబంధనమునుండి విముక్తుడగును—ఇట్లు శంకరుడు పలికెను।

Verse 32

मुक्तिं प्रयाति सहसा दुष्प्रापां परमेश्वरीम् । पौरुषे क्रियमाणेऽपि न सिद्धिर्जायते यदि

పౌరుష విధి జరుగుతున్నప్పటికీ సాధారణ మార్గాలతో సిద్ధి కలగకపోతే, అతడు దుర్లభమైన పరమేశ్వరసంబంధ ముక్తిని సహసా పొందుతాడు।

Verse 33

ब्रुवन्ति स्वर्गगमनमपि पापान्वितस्य च । यत्र तत्र गतस्यैव भवेत्पञ्चवराहकी

పాపంతో కూడినవాడికీ స్వర్గగమనం కలుగుతుందని వారు చెబుతారు; ఎక్కడి నుంచైనా అక్కడికి చేరినవాడికి పంచ-వరాహ పుణ్యం నిశ్చయంగా కలుగుతుంది।

Verse 34

ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ ध्रुवं तत्र वसेन्नरः । आदिं जयं तथा श्वेतं लिङ्गमुदीर्णमेव च

జ్యేష్ఠ ఏకాదశీ తిథినాడు మనిషి తప్పక అక్కడ నివసించాలి; మరియు ఆది, జయ, శ్వేత, అలాగే ఉదీర్ణ అనే లింగాలను దర్శించి పూజించాలి।

Verse 35

आश्रित्य तस्या द्रष्टव्या वराहास्तु यतस्ततः । ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ विष्णुना प्रभुविष्णुना

ఆ తీర్థాన్ని ఆశ్రయించి అన్ని వైపులా వరాహ స్వరూపాలను దర్శించాలి; జ్యేష్ఠ ఏకాదశీనాడు ప్రభు విష్ణువైన విష్ణువు చేత అవి విశేషంగా ప్రకాశిస్తాయి।

Verse 36

वाराहं रूपमास्थाय उद्धृता धरणी विभो । पुण्यात्पुण्यतमा तेन ह्यशेषाघौघनाशिनी

హే విభో! వరాహరూపం ధరించి మీరు భూమిని उद्धరించారు; అందువల్ల ఈ తీర్థ/పుణ్యం పుణ్యాలలో అత్యంత పవిత్రమైనది, సమస్త పాపప్రవాహాన్ని నిశ్శేషంగా నశింపజేస్తుంది।

Verse 37

दृष्ट्वा पञ्चवराहान्वै क्रोडमुदीर्णरूपिणम् । पूजयित्वा विधानेन पश्चाज्जागरणं चरेत्

ఉన్నత వరాహరూపధారులైన పంచవరాహులను దర్శించి, విధివిధానంగా పూజించి, అనంతరం రాత్రి జాగరణ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 38

सपञ्चवर्तिकान् दीपान् घृतेनोज्ज्वाल्य भक्तितः । पुराणश्रवणैर्नृत्यैर्गीतवाद्यैः सुमङ्गलैः

భక్తితో నెయ్యితో ఐదు వత్తుల దీపాలను వెలిగించి, పురాణశ్రవణం, నృత్యం, శుభమంగళ గీత-వాద్యాలతో (రాత్రి) జాగరణ చేయాలి।

Verse 39

वेदजाप्यैः पवित्रैश्च क्षपयित्वा च शर्वरीम् । यत्पुण्यं लभते मर्त्यो ह्याजमीढ शृणुष्व तत्

ఓ ఆజమీఢా! వేదమంత్రజపం మరియు ఇతర పవిత్ర జపాలతో రాత్రిని గడిపితే మానవుడు పొందే పుణ్యాన్ని విను—అదే నేను వివరిస్తాను।

Verse 40

रेवाजलं पुण्यतमं पृथिव्यां तथा च देवो जगतां पतिर्हरिः । एकादशी पापहरा नरेन्द्र बह्वायासैर्लभ्यते मानवानाम्

రేవా జలం భూమిపై అత్యంత పుణ్యమైనది; అలాగే జగత్పతి దేవుడు హరి దివ్యుడు. ఓ నరేంద్రా! ఏకాదశి పాపహరిణి; అది మనుష్యులకు మహా ప్రయత్నంతో (వ్రతాచరణతో) లభిస్తుంది।

Verse 41

एकैकशो ब्रह्महत्यादिकानि शक्तानि हन्तुं पापसङ्घानि राजन् । नैते सर्वे युगपद्वै समेता हन्तुं शक्ताः किं न तद्ब्रूहि राजन्

ఓ రాజా! బ్రహ్మహత్య మొదలైన పాపసమూహాలు ఒక్కొక్కటిగా (మనిషిని) నాశనం చేయగలవు; కానీ అవన్నీ ఒకేసారి కూడినా (ధర్మరక్షితుణ్ని) నాశనం చేయలేవు—ఎందుకు? ఓ రాజా, అది చెప్పు।

Verse 42

यथेदमुक्तं तव धर्मसूनो श्रुतं च यच्छङ्कराच्चन्द्रमौलेः । श्रुत्वेदमिच्छन्मुच्यते सर्वपापैः पठन्पदं याति हि वृत्रशत्रोः

హే ధర్మపుత్రా! నీకు చెప్పబడినట్లే, చంద్రకిరీటధారి శంకరుని నుండి వినబడినట్లే—ఇది భక్తిశ్రద్ధలతో వినేవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; దీనిని పఠించేవాడు వృత్రహంత ఇంద్రుని పదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 189

अध्याय

అధ్యాయము (ముగింపు/శీర్షిక సూచిక).