Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

Devanagari script

उदयास्तमनादर्वाग्यः पश्येल्लोटणेश्वरम् । कलेवरविमुक्तः स इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

Transliteration

udayāstamanādarvāgyaḥ paśyelloṭaṇeśvaram | kalevaravimuktaḥ sa ityevaṃ śaṅkaro'bravīt

Translation

సూర్యోదయానికి ముందో లేదా సూర్యాస్తమయానికి తరువాతో లోటణేశ్వరుని దర్శించినవాడు దేహబంధనమునుండి విముక్తుడగును—ఇట్లు శంకరుడు పలికెను।

Word by Word

• उदय: of sunrise
• उदय: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• अस्तमनात्: from sunset (after sunrise until sunset)
• अस्तमनात्: Apadana (Time-from/काल-अपादान)
• Type: Noun
• Root: अस्तमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (उदय-अस्तमनात्)

• अर्वाक्: before, up to
• अर्वाक्: Adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक/कालवाचक ('before, this side')

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• लोटणेश्वरम्: Loṭaṇeśvara (a form of Śiva)
• लोटणेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोटण (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (लोटण-ईश्वरम्)

• कलेवर: of the body
• कलेवर: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कलेवर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• विमुक्तः: freed from the body
• विमुक्तः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-√मुच् (धातु) + क्त → विमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (कलेवर-विमुक्तः = freed from body)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)

• एवम्: in this way
• एवम्: Prayojaka (Manner/रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक ('in this manner')

• शङ्करः: Śaṅkara (Śiva)
• शङ्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Śiva (explicit: 'śaṅkaro'bravīt')

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Loṭaṇeśvara

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Loṭaṇeśvara liṅga shrine at twilight: lamps flicker, sky indigo; a pilgrim arrives just before sunrise/after sunset, hands folded, aura of liberation symbolized by a loosened body-sheath dissolving into light.

Characters & Entities

• Loṭaṇeśvara
• Śaṅkara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred darśana, performed with proper reverence and auspicious timing, is praised as a direct cause for liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Loṭaṇeśvara, a Śiva-tīrtha in the Revā (Narmadā) region.

What ritualistic prescription is mentioned?

To take darśana of Loṭaṇeśvara specifically before sunrise or after sunset.