Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

गत्वा सम्पूजयेद्देवं वाराहं ह्यादिसंज्ञितम् । अनेन विधिना पूज्य पश्चाद्गच्छेज्जयं त्वरन्

Transliteration

gatvā sampūjayeddevaṃ vārāhaṃ hyādisaṃjñitam | anena vidhinā pūjya paścādgacchejjayaṃ tvaran

Translation

అక్కడికి వెళ్లి ‘ఆది’ అని ప్రసిద్ధుడైన శ్రీ వరాహదేవుని విధివిధానాలతో సంపూర్ణంగా పూజించాలి. ఈ విధంగా పూజించి అనంతరం త్వరగా ‘జయ’ అనే స్థలానికి వెళ్లాలి.

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः; धातु: गम्; अर्थे: पूर्वकालिकक्रिया (having gone)

• सम्पूजयेत्: should worship fully
• सम्पूजयेत्: Kriya (विधेय)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातु: पूज्; उपसर्ग: सम्

• देवम्: the deity
• देवम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• वाराहम्: boar-form (Varāha)
• वाराहम्: Karman (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वाराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (देवम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), अवधान/हेतु-बोधकः

• आदि-संज्ञितम्: called ‘Ādi’
• आदि-संज्ञितम्: Karman (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आदि (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त, √ज्ञा)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: तत्पुरुषः (आदिः इति संज्ञा यस्य/आदिसंज्ञितः); कृदन्तः: क्त (past passive participle) from सम्+√ज्ञा/√ज्ञप् (संज्ञा-करणे)

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम

• विधिना: by the procedure
• विधिना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पूज्य: to be worshipped
• पूज्य: Kriya (विधेय-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (Gerundive/Obligatory), प्रथमा-एकवचनम् (पुंलिङ्गः) implied; अर्थः: ‘पूजनीयः’ (to be worshipped)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb of time)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (विधेय)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातु: गम्

• जयम्: to Jaya (place/name)
• जयम्: Karman (कर्म/गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वरन्: hastening
• त्वरन्: Karta (कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: त्वर् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present active participle), प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; अर्थः: शीघ्रं कुर्वन्

Speaker

Skanda (deduced for Revākhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ādi-Varāha; onward station: Jaya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim reaches an ancient Varāha shrine titled ‘Ādi’, offers flowers, lamps, and water with folded hands; attendants indicate the road to the next station ‘Jaya’.

Characters & Entities

• Varāha
• Ādi (Ādi-Varāha shrine)
• Jaya (tīrtha/place)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred travel is orderly—complete worship at one shrine, then continue the tīrtha-circuit as instructed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ādi-Varāha shrine and the onward tīrtha/place named Jaya in the Revā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform full worship of Ādi-Varāha by the stated rite, then proceed to Jaya as the next step in the pilgrimage.