पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सप्तर्षयस्ते च प्रोचुर्हिमगिरीश्वरम् । कारय स्वात्मजा देव्या यात्रामद्योचितां गिरे

బ్రహ్ముడు పలికెను—అప్పుడు ఆ సప్తర్షులు హిమగిరీశ్వరునితో ఇలా అన్నారు: “ఓ గిరిరాజా! నీ స్వాత్మజ దేవికి తగిన యాత్రను నేడు వెంటనే ఏర్పాటుచేయుము।”

Verse 2

इति श्रुत्वा गिरीशो हि बुद्ध्वा तद्विरहम्परम् । विषण्णोभून्महाप्रेम्णा कियत्कालं मुनीश्वर

హే మునీశ్వరా, ఇది విని ఆ వియోగం పరమమని గ్రహించిన గిరీశుడు (శివుడు) మహాప్రేమవశాత్ విషణ్ణుడై కొంతకాలం అలాగే నిలిచెను.

Verse 3

कियत्कालेन सम्प्राप्य चेतनां शैलराट् ततः । तथास्त्विति गिरामुक्त्वा मेनां सन्देशमब्रवीत्

కొంతకాలానంతరం శైలరాజు (హిమాలయుడు) చైతన్యాన్ని పొందెను. ‘తథాస్తు’ అని పలికి వాచికంగా సమ్మతించి, తరువాత మేనాకు సందేశం చెప్పెను.

Verse 4

शैलसन्देशमाकर्ण्य हर्षशोकवशा मुने । मेना संयापयामास कर्त्तुमासीत्समुद्यता

ఓ మునీ, శైలరాజుడు (హిమాలయుడు) పంపిన సందేశాన్ని విని మేనా హర్షశోకాలకు లోనై, తన మనస్సును శాంతింపజేసుకొని, పరిస్థితికి తగిన కార్యం చేయుటకు సిద్ధమైంది।

Verse 5

श्रुतिस्वकुलजाचारं चचार विधिवन्मुने । उत्सवम्विविधन्तत्र सा मेना क्षितिभृत्प्रिया

ఓ మునీ, క్షితిభృత్ప్రియా మేనా వేదశ్రుతి విధించిన నియమాలను, తన కులాచార ధర్మాన్ని విధివిధానంగా ఆచరించింది; అక్కడ ఆమె నానావిధ మంగళోత్సవాలను సముచితంగా నిర్వహించింది।

Verse 6

गिरिजाम्भूषयामास नानारत्नांशुकैर्वरैः । द्वादशाभरणैश्चैव शृंगारैर्नृपसम्मितैः

అతడు గిరిజా (పార్వతి)ని అనేక రత్నాలతో అలంకరించిన ఉత్తమ వస్త్రాలతో భూషించాడు; అలాగే రాణికి తగినట్లు సుసంయోజితమైన పన్నెండు ఆభరణాలు మరియు శృంగారాలతో సుసజ్జితముగా చేశాడు।

Verse 7

मेनामनोगम्बुद्ध्वा साध्व्येका द्विजकामिनी । गिरिजां शिक्षयामास पातिव्रत्यव्रतम्परम्

మేనாவின் శుభమైన దృఢ సంకల్పాన్ని గ్రహించి, ద్విజహితకామినీ అయిన ఆ సాధ్వి గిరిజకు పరమ పాతివ్రత్య వ్రతాన్ని బోధించసాగెను।

Verse 8

द्विजपत्न्युवाच । गिरिजे शृणु सुप्रीत्या मद्वचो धर्मवर्द्धनम् । इहामुत्रानन्दकरं शृण्वतां च सुखप्रदम्

ద్విజపత్నీ పలికెను—ఓ గిరిజా, సంతోషంతో నా ధర్మవర్ధక వచనాలను వినుము; ఇవి ఇహలోక పరలోకాలలో ఆనందాన్ని కలిగించి, వినువారికి సుఖాన్ని ప్రసాదించును।

Verse 9

धन्या पतिव्रता नारी नान्या पूज्या विशेषतः । पावनी सर्वलोकानां सर्वपापौघनाशिनी

ధన్యురాలు ఆ పతివ్రత స్త్రీ; ఆమెకన్నా విశేషంగా పూజ్యురాలు మరెవ్వరూ లేరు. ఆమె సమస్త లోకాలను పవిత్రం చేసి, పాపసమూహ ప్రవాహాన్ని నశింపజేస్తుంది।

Verse 10

सेवते या पतिम्प्रेम्णा परमेश्वरवच्छिवे । इह भुक्त्वाखिलाम्भोगान न्ते पत्या शिवां गतिम्

హే శివే! భర్తను పరమేశ్వరునిగా భావించి ప్రేమభక్తితో సేవించే స్త్రీ ఈ లోకంలో సమస్త యోగ్య భోగాలను అనుభవించి, అంతంలో భర్తతో కలిసి శివమయ శుభగతిని పొందుతుంది।

Verse 11

पतिव्रता च सावित्री लोपामुद्रा ह्यरुन्धती । शाण्डिल्या शतरूपानुसूया लक्ष्मीस्स्वधा सती

సావిత్రి, లోపాముద్ర, అరుంధతి—ఇవారు పతివ్రతలుగా ప్రసిద్ధులు; అలాగే శాండిల్యా, శతరూపా, అనసూయ, లక్ష్మీ, స్వధా, సతీ కూడా ధర్మనిష్ఠతో శుచివ్రతంగా ఖ్యాతి పొందినవారు।

Verse 12

संज्ञा च सुमतिश्श्रद्धा मेना स्वाहा तथैव च । अन्या बह्व्योऽपि साध्व्यो हि नोक्ता विस्तरजाद्भयात्

సంజ్ఞా, సుమతి, శ్రద్ధ, మేనా, అలాగే స్వాహా—ఈ సద్గుణవతుల పేర్లు చెప్పబడినవి. ఇంకా అనేక సాధ్వీలు ఉన్నా, వృత్తాంతం అతివిస్తారమవుతుందనే భయంతో చెప్పలేదు.

Verse 13

पातिव्रत्यवृषेणैव ता गतास्सर्वपूज्यताम् । ब्रह्मविष्णुहरैश्चापि मान्या जाता मुनीश्वरैः

పతివ్రత ధర్మబలంతోనే వారు అందరికీ పూజ్యస్థితిని పొందారు. బ్రహ్మ, విష్ణు, హరుడు (శివుడు) మరియు మునీశ్వరులచేత కూడా వారు గౌరవింపబడ్డారు.

Verse 14

सेव्यस्त्वया पतिस्तस्मात्सर्वदा शङ्करः प्रभुः । दीनानुग्रहकर्ता च सर्वसेव्यस्सतां गतिः

కాబట్టి నీవు ఎల్లప్పుడూ నీ ప్రభువు-భర్త అయిన శంకరుని సేవించాలి. ఆయన దీనులపై కరుణ చూపువాడు, అందరికీ సేవనీయుడు, సజ్జనులకు శరణం మరియు పరమగతి.

Verse 15

महान्पतिव्रताधर्म्मश्श्रुतिस्मृतिषु नोदितः । यथैष वर्ण्यते श्रेष्ठो न तथान्योऽस्ति निश्चितम्

ఈ మహత్తర పతివ్రతా-ధర్మము శ్రుతి స్మృతులలో ఇదే విధంగా నియమింపబడలేదు. ఇక్కడ ఇది యథావిధిగా శ్రేష్ఠమని వర్ణించబడినట్లు, దీనితో సమానమైన మరొక ధర్మము నిశ్చయంగా లేదు।

Verse 16

भुंज्याद्भुक्ते प्रिये पत्यौ पातिव्रत्यपरायणा । तिष्ठेत्तस्मिंञ्छिवे नारी सर्वथा सति तिष्ठति

పతివ్రత వ్రతంలో పరాయణమైన భార్య, తన ప్రియ భర్త భోజనం చేసిన తరువాతనే భోజనం చేయాలి. భర్తలో నివసించే శివునందు స్థితురాలై, ఆ స్త్రీ సర్వథా సతీభావంలో—ధర్మమంగళాలలో—స్థిరంగా నిలుస్తుంది।

Verse 17

स्वप्यात्स्वपिति सा नित्यं बुध्येत्तु प्रथमं सुधीः । सर्वदा तद्धितं कुर्यादकैतवगतिः प्रिया

ఆమె నిద్రలో ఉన్నా మేల్కొన్నా, బుద్ధిమంతుడు నిత్యం ముందుగా మేల్కొని జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఎల్లప్పుడూ కపటరహిత స్వభావముగల తన ప్రియ యొక్క హితానికే కార్యం చేయాలి।

Verse 18

अनलंकृतमात्मानन्दर्शयेन्न क्वचिच्छिवे । कार्यार्थम्प्रोषिते तस्मिन्भवेन्मण्डनवर्जिता

హే శివే! భర్త కార్యనిమిత్తం దూరంగా వెళ్లినప్పుడు, సతీమణి ఎక్కడా అలంకరించుకొని తనను ప్రదర్శించకూడదు; ఆమె అలంకారరహితగా ఉండాలి।

Verse 19

पत्युर्नाम न गृह्णीयात् कदाचन पतिव्रता । आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्प्रसीदेत्ताडितापि च । हन्यतामिति च ब्रूयात्स्वामिन्निति कृपां कुरु

పతివ్రత స్త్రీ ఎప్పుడూ అవమానంగా భర్త పేరును పలకకూడదు. తిడితే కూడా తిరిగి తిట్టకూడదు; కొట్టినా కూడా శాంతంగా ఉండి ప్రసన్నపరచాలి. అతడు “దీనిని చంపండి” అన్నా, ఆమె “స్వామీ, కరుణ చూపండి” అని వేడుకోవాలి।

Verse 20

आहूता गृह कार्याणि त्यक्त्वा गच्छेत्तदन्तिकम् । सत्वरं साञ्जलिः प्रीत्यां सुप्रणम्य वदेदिति

పిలిచినప్పుడు ఇంటి పనులను వదలి వెంటనే ఆ పూజ్యుని సమీపానికి వెళ్లాలి. త్వరగా అంజలి ముద్రతో, ప్రేమభక్తితో శ్రద్ధగా నమస్కరించి, తరువాత యథోచితంగా మాట్లాడాలి।

Verse 21

किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम् । तदादिष्टा चरेत्कर्म सुप्रसन्नेन चेतसा

హే నాథా! నన్ను ఈ విధంగా ఎందుకు సంబోధించారు? దయచేసి ఆ ప్రసాదాన్ని ప్రసాదించండి. మీ ఆజ్ఞతో నేను నియతకర్మను ఆచరిస్తాను; మీ అనుగ్రహంతో పూర్తిగా ప్రశాంత హృదయంతో।

Verse 22

चिरन्तिष्ठेन्न च द्वारे गच्छेन्नैव परालये । आदाय तत्त्वं यत्किंचित्कस्मै चिन्नार्पयेत्क्वचित्

ద్వారమున దీర్ఘకాలము నిలువకూడదు; పరుల అంతఃపురమునకును వెళ్లకూడదు. ఏదైనా తత్త్వమో రహస్యమో గ్రహించినచో, దానిని ఎక్కడైనా ఎవరికైనా అప్పగించకూడదు।

Verse 23

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हितम्

చెప్పకపోయినను ఆమె పూజకు కావలసిన సమస్త ఉపకరణములను తానే సిద్ధం చేసెను. తగిన సమయమున తగిన అవకాశమును ఓర్పుతో ఎదురుచూచి, కాలోచిత హితకార్యమును చేసెను।

Verse 24

न गच्छेत्तीर्थयात्रां वै पत्याज्ञां न विना क्वचित् । दूरतो वर्जयेत्सा हि समाजोत्सवदर्शनम्

పతి అనుమతి లేకుండా ఆమె ఎక్కడా తీర్థయాత్రకు వెళ్లకూడదు. అలాగే ప్రజాసమూహములూ ఉత్సవసభల దర్శనమును దూరమునుండి వర్జించాలి।

Verse 25

तीर्थार्थिनी तु या नारी पतिपादोदकम्पिबेत् । तस्मिन्सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि च न संशयः

తీర్థఫలమును కోరే స్త్రీ పతి పాదప్రక్షాళన జలమును పానము చేయునట్లయితే, నిస్సందేహముగా ఆ క్రియలోనే సమస్త తీర్థములు మరియు క్షేత్రములు నిక్షిప్తమైయుంటాయి।

Verse 26

भुंज्यात्सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं च यत् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा पतिदत्तम्पतिव्रता

పతివ్రత అయిన ఆమె భర్త భోజనంలో మిగిలిన ఇష్టమైన అన్నాదులను ‘మహాప్రసాదము’ అని భావించి భక్తితో స్వీకరించి భుజించాలి; భర్త ఇచ్చినదాన్ని వినయభక్తితో గ్రహించాలి।

Verse 27

अविभज्य न चाश्नीयाद्देव पित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

దేవులు, పితృదేవతలు, అతిథులకై సమర్పణ ఉన్నా ముందుగా యథావిధిగా పంచకుండా భోజనం చేయకూడదు. సేవకులు, ఆధారితులు, గోవులు, భిక్షుకసమూహానికి కూడా తగిన భాగం ఇవ్వాలి.

Verse 28

संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी । भवेत्सा सर्वदा देवी पतिव्रतपरायणा

ఆమె గృహోపకరణాలు, సంపదను నియమంగా ఉంచి, దక్షతతో శ్రమించి, హర్షంగా ఉండి, వ్యర్థవ్యయానికి దూరంగా ఉండాలి. అట్లాంటి సతీమణి ఎల్లప్పుడూ పతివ్రతధర్మంలో పరాయణ అవుతుంది.

Verse 29

कुर्यात्पत्यननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम् । अन्यथा तत्फलं नास्ति परत्र नरकम्व्रजेत्

భర్త అనుమతి లేకుండా భార్య ఉపవాసం, వ్రతం మొదలైన ధార్మికాచారాలు చేయకూడదు. లేకపోతే వాటి ఫలం నశించి, పరలోకంలో నరకగతి కలుగుతుంది.

Verse 30

सुखपूर्वं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आन्तरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

భర్త సుఖంగా, సౌఖ్యాసీనుడై సహజంగా ఆనందిస్తూ ఉన్నప్పుడు, మధ్యలో వచ్చే గృహకార్యాలకైనా అతనిని ఎప్పుడూ లేపకూడదు.

Verse 31

क्लीबम्वा दुरवस्थम्वा व्याधितं वृद्धमेव च । सुखितं दुःखितं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

భర్త నపుంసకుడైనా, దురవస్థలో ఉన్నా, రోగిగానీ వృద్ధుడుగానీ అయినా—సుఖంలో ఉన్నా దుఃఖంలో ఉన్నా—పతివ్రత స్త్రీ ఒక్క భర్తను అతిక్రమించక, అతనికే అచంచలంగా నిలవాలి।

Verse 32

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं च स्वमुखं नैव दर्शयेत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नानान्न शुध्यति

రజస్వలైన స్త్రీ మూడు రాత్రులు తన ముఖాన్ని చూపకూడదు; స్నానం చేసి శుద్ధి పొందే వరకు తన మాటలు వినిపించకూడదు.

Verse 33

सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिम्भानुम्विलोकयेत

మంచిగా స్నానం చేసిన తరువాత ఆమె భర్త ముఖాన్నే చూడాలి; ఎక్కడా మరెక్కడా చూడకూడదు. లేక మనసులో భర్తను ధ్యానించి సూర్యుని దర్శించాలి.

Verse 34

हरिद्राकुङ्कुमं चैव सिन्दूरं कज्जलादिकम् । कूर्पासकञ्च ताम्बूलं मांगल्याभरणादिकम्

పసుపు-కుంకుమ, సిందూరం, కాజల్ మొదలైనవి, పత్తి, తాంబూలం, మాంగల్యాభరణాలు మొదలైనవి—ఇవి దేవీ పూజాసంబంధ పవిత్ర ఆచారాలలో భాగము.

Verse 35

केशसंस्कारकबरीकरकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता

భర్త ఆయుష్షు కోరే పతివ్రత స్త్రీ కేశసంస్కారం, కబరీ, చేతి-చెవి మొదలైన ఆభరణాల వంటి శృంగారాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.

Verse 36

न रजक्या न बन्धक्या तथा श्रवणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कारयेत्क्वचित्

ఎప్పుడూ అపవిత్రాచారముగల, మోసగించే, లేదా కేవలం వదంతుల ద్వారా తెలిసిన స్త్రీతో స్నేహబంధం చేయకూడదు; అలాగే దుర్భాగ్యముగల లేదా అమంగళ స్వభావముగల స్త్రీతో ఎక్కడా సన్నిహితత్వం పెంచకూడదు।

Verse 37

पतिविद्वेषिणीं नारीं न सा संभाषयेत्क्वचित् । नैकाकिनी क्वचित्तिष्ठेन्नग्ना स्नायान्न च क्वचित्

భర్తపై ద్వేషం కలిగిన స్త్రీతో ఆమె ఎప్పుడూ సంభాషించకూడదు. ఎక్కడా ఒంటరిగా ఉండకూడదు; ఏ సమయంలోనూ నగ్నంగా స్నానం చేయకూడదు.

Verse 38

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती च प्रवसेत्क्वचित्

సతీమణి ఎప్పుడూ ఉలూఖలం, ముసలం, వర్ధనీ (వడపోత/సూపు) లేదా రుబ్బురాయి మీద కూడా కూర్చోకూడదు. యంత్రం/ప్రెస్ మీదా, దేహళి (ముంగిటి) మీదా ఎప్పుడూ ఉండకూడదు.

Verse 39

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं नाचरेत्क्वचित् । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती भवेत्

సంయోగానికి తగిన సమయం తప్ప ఆమె ఎప్పుడూ అతిశయ ధైర్యం/అగ్రహం చూపే ప్రవర్తన చేయకూడదు. భర్తకు ఎక్కడెక్కడ ఇష్టం ఉంటే అక్కడక్కడ ఆమె ప్రేమతో భక్తిగా ఉండాలి.

Verse 40

हृष्टाहृष्टे विषण्णा स्याद्विषण्णास्ये प्रिये प्रिया । पतिव्रता भवेद्देवी सदा पतिहितैषिणी

ప్రియుడు (భర్త) హర్షించకపోతే ఆమె విషాదపడాలి; అతని ముఖం విషణ్ణంగా ఉంటే సాంత్వన ఇచ్చి ఆమెనే అతనికి అత్యంత ప్రియురాలవాలి. ఇలా దేవి సదా పతివ్రతగా, నిత్యం భర్తహితాన్ని కోరేదిగా ఉంటుంది.

Verse 41

एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च । विकृतिं स्वात्मनः क्वापि न कुर्याद्धैर्य्यधारिणी

పుణ్యవతియైన స్త్రీ సంపదలోనూ విపత్తులోనూ సమభావంతో ఉండాలి. ధైర్యాన్ని ధరించి ఏ పరిస్థితిలోనూ తన అంతఃస్వభావాన్ని వికృతం చేయనీయకూడదు.

Verse 42

सर्पिर्लवणतैलादिक्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

నెయ్యి, ఉప్పు, నూనె మొదలైన గృహోపకరణాలు క్షీణించినా కూడా పతివ్రత స్త్రీ “నా భర్త లేడు/పనికిరాడు” అని అనకూడదు; అతనిని కష్టసాధ్యమైన పనుల్లో నెట్టకూడదు।

Verse 43

विधेर्विष्णोर्हराद्वापि पतिरेकोधिको मतः । पतिव्रताया देवेशि स्वपतिश्शिव एव च

విధాత బ్రహ్మ, విష్ణు లేదా హర—వారిలోనూ భర్త ఒక్కడే పరముడని భావించబడుతుంది। ఓ దేవేశీ! పతివ్రతకు తన స్వభర్త సాక్షాత్తు శివుడే।

Verse 44

व्रतोपवासनियमम्पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

భర్త అధికారాన్ని/ఆజ్ఞను అతిక్రమించి తన ఇష్టానుసారం వ్రతాలు, ఉపవాసాలు, నియమాలు ఆచరించే స్త్రీ భర్త ఆయుష్షును హరిస్తుందని చెప్పబడింది; మరణానంతరం నరకస్థితిని పొందుతుంది।

Verse 45

उक्ता प्रत्युत्तरन्दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

పిలిచినప్పుడు కూడా కటువుగా ప్రత్యుత్తరం చెప్పి కోపానికే పరాయణమై ఉండే స్త్రీ గ్రామంలో కుక్కగా (సరమగా) జన్మిస్తుంది; నిర్జన అడవిలో నక్కగా జన్మిస్తుంది।

Verse 46

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेद्दुष्टसन्निधौ । न च कातरवाक्यानि वदेन्नारी पतिं क्वचित्

భార్య భర్తకన్నా ఎత్తైన ఆసనం సేవించకూడదు; దుష్టుల సన్నిధికి వెళ్లకూడదు; అలాగే ఎప్పుడూ భర్తతో భయపడే, తడబడే మాటలు పలకకూడదు।

Verse 47

अपवादं न च ब्रूयात्कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वै हसेत्

అపవాదం పలకకూడదు; కలహాన్ని దూరంగా విడిచిపెట్టాలి. గురువుల సన్నిధిలో ఎక్కడైనా గట్టిగా మాట్లాడకూడదు, నవ్వు-వినోదం చేయకూడదు।

Verse 48

बाह्यादायान्तमालोक्य त्वरितान्नजलाशनैः । ताम्बूलैर्वसनैश्चापि पादसम्वाहनादिभिः

బయట నుండి తిరిగి వస్తున్నవారిని చూసి వారు వెంటనే సేవకు పరుగెత్తారు—నీరు, భోజనం సమర్పించారు; తాంబూలం ఇచ్చారు; వస్త్రాలు అందించారు; పాదసంవాహనం మొదలైన భక్తిసత్కారాలు చేశారు।

Verse 49

तथैव चाटुवचनैः स्वेदसन्नोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणता तया

అలాగే మధురమైన స్నేహవచనాలతోను, చెమటను తుడిచివేయడం వంటి ఇతర సన్నిహిత సేవలతోను, తానే ఆనందించి తన ప్రియుణ్ణి ఆనందింపజేసే ఆమె వల్ల త్రిలోకమూ ఆనందిస్తుంది।

Verse 50

मितन्ददाति जनको मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्तारम्पूजयेत्सदा

తండ్రి పరిమితంగా ఇస్తాడు, అన్న/తమ్ముడు కూడా పరిమితంగా ఇస్తాడు, కుమారుడూ పరిమితంగా ఇస్తాడు. అందువల్ల నిజంగా అపరిమిత దాత, స్థిర పోషకుడైన భర్తను సదా పూజించాలి।

Verse 51

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वम्परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

భార్యకు భర్తే దేవుడు, భర్తే గురువు; భర్తే ధర్మం, తీర్థం, వ్రతములు. కాబట్టి అన్నిటినీ పక్కనబెట్టి ఏకముగా భర్తనే సంపూర్ణ భక్తితో ఆరాధించాలి।

Verse 52

या भर्तारम्परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्ष कोटरशायिनी

ఏ దుర్మతి స్త్రీ భర్తను విడిచి రహస్యంగా సంచరిస్తుందో, ఆమె తదుపరి జన్మలో క్రూరమైన ఆడ గుడ్లగూబగా పుట్టి చెట్ల కొమ్ముల గుహల్లో నివసిస్తుంది.

Verse 53

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति यान्यम्वै केकराक्षी तु सा भवेत्

కొట్టబడినప్పుడు తిరిగి కొట్టాలని కోరే స్త్రీ ‘వ్యాఘ్రీ’—‘వృషదంశికా’ (ఎద్దులా కరిచేది) అని చెప్పబడుతుంది. మరొక పురుషునిపై వంకర చూపు వేయువది నిజంగా ‘కేకరాక్షీ’ అని పిలువబడుతుంది.

Verse 54

या भर्तारम्परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे वा सूकरी भूयाद्वल्गुर्वापि स्वविड्भुजा

యే స్త్రీ భర్తను పరిత్యజించి కేవలం మధురభోగాలలోనే మునిగిపోతుందో, ఆమె గ్రామంలో పంది (సూకరీ)గా జన్మిస్తుంది; లేక తన మలమే భుజించే నీచ జీవిగా అవతరిస్తుంది।

Verse 55

या तुकृत्य प्रियम्ब्रूयान्मूका सा जायते खलु । या सपत्नी सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनः पुनः

కృత્યા వంటి హానికర కర్మాన్ని ఆశ్రయించి పురుషునితో మధుర వాక్యాలు పలికించాలనుకునే స్త్రీ నిజంగా మూగగా జన్మిస్తుంది. అలాగే సహపత్నిపై ఎల్లప్పుడూ ఈర్ష్యపడే స్త్రీ మళ్లీ మళ్లీ దుర్భాగ్యవతిగా అవుతుంది.

Verse 56

दृष्टिम्विलुप्य भर्त्तुर्या कश्चिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपापि च जायते

భర్తను విస్మరించి ఇతర పురుషుని వైపు చూసే స్త్రీ దృష్టి శుద్ధిని కోల్పోతుంది; ఆమె కంటికాని, ముఖవంకరగా, కురూపంగానూ మారవచ్చు।

Verse 57

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचिताम्व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिस्सदा

ప్రాణం లేని దేహం క్షణంలో అపవిత్రమయ్యేలా, భర్తలేని స్త్రీ స్నానం చేసినా ఎల్లప్పుడూ అపవిత్రమని భావించబడుతుంది।

Verse 58

सा धन्या जननी लोके स धन्यो जनकः पिता । धन्यस्स च पतिर्यस्य गृहे देवी पतिव्रता

ఈ లోకంలో ఆ తల్లి ధన్యురాలు, ఆ తండ్రి ధన్యుడు; అలాగే తన గృహంలో దేవీస్వరూపిణి పతివ్రత నివసించే ఆ భర్త కూడా ధన్యుడు।

Verse 59

पितृवंश्याः मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गे सौख्यानि भुंजते

పతివ్రత ధర్మపు పుణ్యంతో తండ్రి వంశంలోని మూడు తరాలు, తల్లి వంశంలోని మూడు తరాలు, భర్త వంశంలోని మూడు తరాలు స్వర్గంలో సుఖాలను అనుభవిస్తాయి।

Verse 60

शीलभङ्गेन दुर्वृत्ताः पातयन्ति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहामुत्रापि दुःखिताः

శీలభంగం వల్ల దుర్వృత్తులు మూడు కులాలను పతనానికి గురిచేస్తారు; తండ్రి, తల్లి, భర్తలకు—ఇహలోకములోను పరలోకములోను—దుఃఖకారణమవుతారు।

Verse 61

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्र तत्र भवेत्सा हि पापहन्त्री सुपावनी

పతివ్రతయైన స్త్రీ పాదం ఎక్కడెక్కడ భూమిని తాకుతుందో, అక్కడక్కడ ఆ స్థలం పరమ పవిత్రమవుతుంది; ఎందుకంటే ఆమె నిజంగా పాపనాశిని.

Verse 62

विभुः पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

సర్వవ్యాపి ప్రభువు అలా చేస్తాడు గనుక సూర్యుడుకూడా పతివ్రత స్పర్శను కోరుతాడు; చంద్రుడు, వాయువు కూడా అలాగే—ఇతర కారణం కాదు, ఆమె పవిత్రతను పొందుటకే.

Verse 63

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यन्ति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातस्त्वद्यान्यपावनाः

జలాలు ఎల్లప్పుడూ పతివ్రత యొక్క పవిత్ర స్పర్శను కోరుకుంటాయి. నేడు నీ వల్ల మేము పవిత్రులమై, మా జడత్వం నశించింది.

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थास्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलावाप्त्यै भार्या सन्तानवृद्धये

గృహస్థ జీవనానికి మూలం భార్య; సుఖానికి మూలమూ ఆమెనే. భార్య ద్వారా ధర్మఫలము లభిస్తుంది, ఆమె ద్వారానే సంతానవృద్ధి జరుగుతుంది.

Verse 65

गृहे गृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परम्विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

ఇంటి ఇంటిలో రూపలావణ్య గర్వంతో ఉన్న స్త్రీలు లేరా? కానీ నిజమైన పతివ్రత స్త్రీ పరమ విశ్వేశ్వరుడు శివుని పరమ భక్తి ద్వారానే లభిస్తుంది.

Verse 66

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्य या द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

ఈ లోకమూ పరలోకమూ—రెండూ భార్య ద్వారానే నిలబడుతాయి. భార్య లేకుండా దేవ, పితృ, అతిథి పూజాదిక ధర్మకర్మలను యథావిధిగా చేయుటకు అర్హత ఉండదు.

Verse 67

गृहस्थस्स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रस्यतेऽन्यान्प्रतिदिनं राक्षस्या जरया यथा

య whose ఇంటిలో పతివ్రత భార్య ఉన్నదో అతడే నిజమైన గృహస్థుడు. ఎందుకంటే ఆమె ప్రతిదినం ఇతరులను ‘జర’ అనే రాక్షసిలా గ్రసిస్తుంది.

Verse 68

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सकलम्पावनं भवेत्

గంగలో స్నానం చేయుటవలన శరీరం పవిత్రమగునట్లు, పతివ్రతను దర్శించుటవలన సమస్తం పవిత్రమగును.

Verse 69

न गङ्गाया तया भेदो या नारी पतिदेवता । उमाशिवसमौ साक्षात्तस्मात्तौ पूजयेद्बुधः

భర్తనే దేవుడిగా భావించే స్త్రీ గంగాదేవికి భిన్నం కాదు. ఆమె సాక్షాత్తు ఉమా-శివ సమానమే; అందుచేత జ్ఞాని ఆ దంపతిని పూజించాలి.

Verse 70

तारः पतिश्श्रुतिर्नारी क्षमा सा स स्वयन्तपः । फलम्पतिः सत्क्रिया सा धन्यौ तौ दम्पती शिवे

శివమార్గంలో భర్త ‘తార’—రక్షకుడు; భార్య స్వయంగా ‘శ్రుతి’. ఆమె క్షమ, ఆయన స్వతపస్సు; ఆయన జీవఫలం, ఆమె సత్క్రియ. శివసన్నిధిలో ఆ దంపతులు ధన్యులు.

Verse 71

एवम्पतिव्रताधर्मो वर्णितस्ते गिरीन्द्रजे । तद्भेदाञ् शृणु सुप्रीत्या सावधानतयाऽद्य मे

ఓ గిరీంద్రకన్యా! ఈ విధంగా నీకు పతివ్రతాధర్మాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు దాని విభాగాలను నేడు నా నుండి ఆనందంతో, జాగ్రత్తగా వినుము.

Verse 72

चतुर्विधास्ताः कथिता नार्यो देवि पतिव्रताः । उत्तमादिविभेदेन स्मरतां पापहारिकाः

ఓ దేవీ! పతివ్రత స్త్రీలు నాలుగు విధాలుగా చెప్పబడ్డారు—ఉత్తమాది విభాగాలతో. వారిని స్మరించువారికి వారు పాపహారిణులవుతారు.

Verse 73

उत्तमा मध्यमा चैव निकृष्टातिनिकृष्टिका । ब्रुवे तासां लक्षणानि सावधानतया शृणु

ఉత్తమ, మధ్యమ, నికృష్ట, అతినికృష్ట—ఇవే నాలుగు. వాటి లక్షణాలను నేను చెబుతాను; జాగ్రత్తగా వినుము.

Verse 74

स्वप्नेपि यन्मनो नित्यं स्वपतिं पश्यति ध्रुवम् । नान्यम्परपतिं भद्रे उत्तमा सा प्रकीर्तिता

ఓ భద్రే! స్వప్నంలోనూ ఆమె మనస్సు నిత్యం నిశ్చయంగా తన స్వపతినే దర్శిస్తుంది; ఇతరుని భర్తను కాదు—ఆమెనే ఉత్తమగా కీర్తించబడింది.

Verse 75

या पितृभ्रातृसुतवत् परम्पश्यति सद्धिया । मध्यमा सा हि कथिता शैलजे वै पतिव्रता

హే శైలజా! శుద్ధమైన, వివేకబుద్ధితో ఇతర పురుషులను తండ్రి, అన్న, కుమారునివలె చూస్తూ ఉండే ఆ పతివ్రతే ‘మధ్యమా’ స్థాయిగా చెప్పబడింది।

Verse 76

बुद्ध्वा स्वधर्मं मनसा व्यभिचारं करोति न । निकृष्टा कथिता सा हि सुचरित्रा च पार्वति

తన స్వధర్మాన్ని మనసుతో గ్రహించి దానికి విరుద్ధంగా మనసులోనైనా దోషం చేయని స్త్రీ నికృష్టురాలు కాదు; ఓ పార్వతీ, ఆమె సుచరిత్ర.

Verse 77

पत्युः कुलस्य च भयाद्व्यभिचारं करोति न । पतिव्रताऽधमा सा हि कथिता पूर्वसूरिभिः

భర్త మరియు అతని కులమర్యాద భయంతో వ్యభిచారం చేయని స్త్రీని పూర్వ ఋషులు ‘అధమ పతివ్రత’ అని వర్ణించారు।

Verse 78

चतुर्विधा अपि शिवे पापहन्त्र्यः पतिव्रताः । पावनास्सर्वलोकानामिहामुत्रापि हर्षिताः

ఓ శివే! పతివ్రతలు నాలుగు విధాలైనా పాపనాశినులు. వారు సమస్త లోకాలను పవిత్రం చేసి, ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ ఆనందంగా ఉంటారు।

Verse 79

पातिव्रत्यप्रभावेणात्रिस्त्रिया त्रिसुरार्थनात् । जीवितो विप्र एको हि मृतो वाराहशापतः

పాతివ్రత్య ప్రభావంతో, అత్రివంశస్త్రీ త్రిదేవులను ప్రార్థించగా, వరాహశాపంతో మరణించిన ఒక బ్రాహ్మణుడు నిజంగా పునర్జీవించాడు।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा शिवे नित्यं कर्तव्यम्पतिसेवनम् । त्वया शैलात्मज प्रीत्या सर्वकामप्रदं सदा

హే శివే! ఇది తెలిసికొని నిత్యం పతిసేవ చేయవలెను. హే శైలాత్మజా! ప్రేమతో చేసిన ఈ సేవ సదా సమస్త శుభకామ్యాలను ప్రసాదించును.

Verse 81

जगदम्बा महेशी त्वं शिवस्साक्षात्पतिस्तव । तव स्मरणतो नार्यो भवन्ति हि पतिव्रताः

హే జగదంబా! నీవే మహేశీ; సాక్షాత్తు శివుడే నీ పతి. నీ స్మరణమాత్రంతో స్త్రీలు నిజంగా పతివ్రతలుగా నిలుస్తారు.

Verse 82

त्वदग्रे कथनेनानेन किं देवि प्रयोजनम् । तथापि कथितं मेऽद्य जगदाचारतः शिवे

హే దేవి! నీ సమక్షంలో ఇవన్నీ చెప్పడం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? అయినా హే శుభే శివే, నేడు లోకాచారానుసారం నేను నీకు చెప్పితిని.

Verse 83

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ द्विजस्त्री सुप्रणम्य ताम् । शिवा मुदमतिप्राप पार्वती शङ्करप्रिया

బ్రహ్ముడు పలికెను— ఇలా చెప్పి ఆ బ్రాహ్మణ స్త్రీ ఆమెకు సుప్రణామం చేసి మౌనమైంది. అప్పుడు శంకరప్రియా శివా-పార్వతి అపార ఆనందాన్ని పొందింది.