संन्यासमण्डलविधिवर्णनम् (Sannyāsa Maṇḍala Vidhi—Procedure for the Renunciate Mandala)

Verse 1

ईश्वर उवाच । परीक्ष्य विधिवद्भूमिं गंधवर्णरसादिभिः । मनोभिलषिते तत्र वितानवितताम्बरे

ఈశ్వరుడు పలికెను—సువాసన, వర్ణం, రుచి మొదలైన లక్షణాలతో నియమప్రకారం భూమిని పరిశీలించి, మనసుకు ఇష్టమైన స్థలాన్ని ఎంచుకొనుము; అక్కడ పైగా విస్తరించిన విటానం (ఛత్రం) క్రింద కర్మను ఆరంభించుము।

Verse 2

सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसन्निभे । अरत्नियुग्ममानेन चतुरस्रं प्रकल्पयेत्

దర్పణాంతర్భాగంలా మెరుస్తూ, బాగా లేపి సమతలపరచిన భూమిపై, రెండు అరత్నుల ప్రమాణంతో నాలుగు వైపులా సమమైన చతురస్రాన్ని ఏర్పరచాలి।

Verse 3

तालपत्रं समादाय तत्समायामविस्तरम् । तस्मिन्भागान्प्रकुर्वीत त्रयोदशसमां कलाम्

తాళపత్రాన్ని తీసుకొని, దానిని వెడల్పు చేయకుండా సమాన పొడవుగా ఉంచి, దానిపై విభాగాలను గుర్తించి, పదమూడు సమ భాగాల ‘కలా’ ప్రమాణాన్ని ఏర్పరచాలి।

Verse 4

तत्पत्रं तत्र निक्षिप्य पश्चिमाभिमुखः स्थितः । तत्पूर्वभागे सुदृढं सूत्रमादाय रंजितम्

ఆ పత్రాన్ని అక్కడ ఉంచి, అతడు పశ్చిమాభిముఖంగా నిలిచి, దాని తూర్పు భాగంలో రంగు పూసిన దృఢమైన దారాన్ని తీసుకొని కర్మకు సిద్ధమవాలి।

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायां संन्यासमण्डलविधिवर्णनं नाम पंचमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము, షష్ఠ గ్రంథమైన కైలాససంహితలో ‘సన్న్యాసమండలవిధి వర్ణనం’ అనే ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 6

कोष्ठानि स्युस्ततस्तस्य मध्यकोष्ठं तु कर्णिका । कोष्ठाष्टकं बहिस्तस्य दलाष्टकमिहोच्यते

తదనంతరం దానికి కోష్ఠములు (ఖండములు) ఉంటాయి; మధ్య కోష్ఠమే కర్ణిక. దాని వెలుపల ఎనిమిది కోష్ఠములు—ఇవే ఇక్కడ ఎనిమిది దళములుగా చెప్పబడ్డాయి.

Verse 7

दलानि श्वेतवर्णानि दलाष्टकमिहोच्यते । दलानि श्वेतवर्णात्रि समग्राणि प्रकल्पयेत् । पीतरूपां कर्णिकां च कृत्वा रक्तं च वृत्तकम्

ఇక్కడ శ్వేతవర్ణ దళములతో అష్టదళ పద్మాన్ని చిత్రించాలి. అన్ని దళములను సమంగా శ్వేతంగా చేసి, తరువాత కర్ణికను పీతవర్ణంగా చేసి, ఒక రక్తవర్ణ వృత్తమును కూడా గీయాలి.

Verse 8

वनभिद्दलदक्षं तु समारभ्य सुरेश्वरि । रक्तकृष्णाः क्रमेणैव दलसन्धीन्विचित्रयेत्

హే సురేశ్వరి! దక్షిణ భాగంలోని రేకుతో ప్రారంభించి, క్రమంగా రేకుల సంధి స్థానాలను ఎరుపు మరియు నలుపు వర్ణాలతో విచిత్రంగా అలంకరించాలి।

Verse 9

कर्णिकायां लिखेद्यंत्रं प्रणवार्थप्रकाशकम् । अधः पीठं समालिख्य श्रीकण्ठं च तदूर्ध्वतः

కర్ణికలో ప్రణవం (ఓం) యొక్క అర్థాన్ని ప్రకాశింపజేసే యంత్రాన్ని లిఖించాలి। దాని కింద పీఠాన్ని జాగ్రత్తగా గీయి, దాని పైభాగంలో శ్రీకంఠుడు (శివుడు) రూపాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 10

तदुपर्य्यमरेशं च महाकालं च मध्यतः । तन्मस्तकस्थं दण्डं च तत ईश्वरमालिखेत्

దాని పైభాగంలో అమరేశుని, మధ్యలో మహాకాలుని చిత్రించాలి. ఆయన శిరస్సుపై దండాన్ని గీయాలి; ఆపై ఈశ్వరుడు (శివుడు)ను అలాగే ఆలిఖించాలి.

Verse 11

श्यामेन पीठं पीतेन श्रीकण्ठं च विचित्रयेत् । अमरेशं महाकालं रक्तं कृष्णं च तौ क्रमात्

పీఠాన్ని శ్యామవర్ణంతో, శ్రీకంఠుని పీతవర్ణంతో విచిత్రంగా చిత్రించాలి. తరువాత క్రమంగా అమరేశుని రక్తవర్ణంగా, మహాకాలుని కృష్ణవర్ణంగా చూపాలి.

Verse 12

कुर्यात्सुधूम्रं दण्डं च धवलं चेश्वरं बुधः । एवं यंत्रं समालिख्य रक्तं सद्येन वेष्टयेत्

బుద్ధిమంతుడు దండాన్ని సూక్ష్మ ధూమ్రవర్ణంగా, ఈశ్వరుణ్ని ధవళవర్ణంగా రూపొందించాలి. ఇలా యంత్రాన్ని జాగ్రత్తగా ఆలిఖించి వెంటనే ఎర్ర వస్త్రంతో చుట్టాలి.

Verse 13

तदुत्थेनैव नादेन विद्यादीशानमीश्वरि । तद्वासपंक्तीर्गृह्णीयादाग्नेयादिक्रमेण वै

ఓ ఈశ్వరీ, అదే ఉద్భవించిన నాదం ద్వారా విద్యాస్వరూపుడైన ఈశానుని (ప్రభువును) గ్రహించి, ఆగ్నేయ దిశ మొదలైన క్రమంలో ఆయన వాసస్థానాల పంక్తులను స్వీకరించాలి.

Verse 14

कोष्ठानि कोणभागेषु चत्वार्येतानि सुन्दरि । शुक्लेनापूर्य्य वर्णादि चतुष्कं रक्तधातुभिः

హే సుందరీ, మూలల భాగాలలో ఇవి నాలుగు కోష్ఠాలు ఉన్నాయి. వాటిని శ్వేత ద్రవ్యంతో నింపి, ఎర్ర ఖనిజ వర్ణద్రవ్యాలతో వర్ణాది చతుష్టయాన్ని సిద్ధం చేయుము।

Verse 15

आपूर्य्य तानि चत्वारि द्वाराणि परिकल्पयेत् । ततस्तत्पार्श्वयोर्द्वंद्वं पीतेनैव प्रपूरयेत्

దానిని నింపి, ఆ నాలుగు ద్వారాలను రూపకల్పన చేయాలి. తరువాత ప్రతి ద్వారం ఇరుప్రక్కల ఉన్న జంట స్థలాలను పసుపు రంగుతో పూర్తిగా నింపాలి.

Verse 16

आग्नेयकोष्ठमध्ये तु पीताभे चतुरस्रके । अष्टपत्रं लिखेत्पद्मं रक्ताभं पीतकर्णिकम्

ఆగ్నేయ కోష్ఠ మధ్యలో, పసుపు వర్ణ చతురస్రంలో, అష్టదళ పద్మాన్ని చిత్రించాలి—అది ఎర్రటి ఛాయతో, మధ్య కర్ణిక పసుపుగా ఉండాలి.

Verse 17

हकारं विलिखेन्मध्ये विन्दुयुक्तं समाहितः । पद्मस्य नैरृते कोष्ठे चतुरस्रन्तदा लिखेत्

సమాహిత మనస్సుతో మధ్యలో బిందుయుక్తమైన ‘హ’ అక్షరాన్ని లిఖించాలి. ఆపై పద్మయంత్రంలోని నైరృతి కోష్ఠంలో తత్సమయంలో చతురస్రాన్ని గీయాలి.

Verse 18

पद्ममष्टदलं रक्तं पीतकिंजल्ककर्णिकम् । शवर्गस्य तृतीयन्तु षष्ठस्वरसमन्वितम्

ఎనిమిది దళాలున్న ఎర్ర పద్మాన్ని, పసుపు కింజల్కం మరియు కర్ణికతో కూడినదిగా ధ్యానించాలి. దానిపై శవర్గంలోని తృతీయ అక్షరాన్ని, షష్ఠ స్వరంతో యుక్తంగా స్థాపించి ధ్యానించాలి.

Verse 19

चतुर्दशस्वरोपेतं बिन्दुनादविभूषितम् । एतद्बीजवरं भद्रे पद्ममध्ये समालिखेत्

పద్నాలుగు స్వరాలతో యుక్తమై, బిందు-నాదాలతో విభూషితమైన ఈ శ్రేష్ఠ బీజాన్ని—ఓ భద్రే—పద్మమధ్యంలో లిఖించాలి.

Verse 20

पद्मस्येशानकोष्ठे तु तथा पद्मं समालिखेत् । कवर्गस्य तृतीयं तु पंचमस्वरसंयुतम्

పద్మంలోని ఈశాన కోష్ఠంలో కూడా పద్మచిహ్నాన్ని గీయవలెను. అక్కడ ‘క’-వర్గపు తృతీయ అక్షరాన్ని పంచమ స్వరంతో యుక్తం చేసి, మంత్రాక్షరాన్ని తగిన స్థానంలో నియసించవలెను.

Verse 21

विलिखेन्मध्यतस्तस्य बिन्दुकण्ठे स्वलंकृतम् । तद्बाह्यपंक्तित्रितये पूर्वादिपरितः क्रमात्

దాని నడుమ భాగంలో బిందుచిహ్నిత ‘కంఠం’ను శోభింపజేస్తూ లిఖించవలెను. అనంతరం బాహ్యంలోని మూడు వరుసలలో, తూర్పు నుండి ప్రారంభించి, క్రమంగా చుట్టూరా అమర్చవలెను.

Verse 22

कोष्ठानि पंच गृह्रीयाद्गिरिराजसुते शिवे । मध्ये तु कर्णिकां कुर्यात्पीतां रक्तं च वृत्तकम्

హే గిరిరాజసుతే శివే! ఐదు కోష్ఠాలను (ఖండాలను) గ్రహించవలెను. మధ్యలో కర్ణికను (కేంద్రాసనాన్ని) చేయవలెను—వృత్తాకారంగా, పీత మరియు రక్త వర్ణాలతో చిహ్నితంగా.

Verse 23

दलानि रक्तवर्णानि कल्पयेत्कल्पवित्तमः । दलबाह्ये तु कृष्णेन रंध्राणि परिपूरयेत्

కల్పవిద్యలో నిపుణుడైన సాధకుడు దళాలను రక్తవర్ణంగా భావించవలెను. దళాల బాహ్యభాగంలో నల్ల వర్ణంతో రంధ్రాలను నింపి, రూపాన్ని సంపూర్ణం చేయవలెను.

Verse 24

आग्नेयादीनि चत्वारि शुक्लेनैव प्रपूरयेत् । पूर्वे षड्बिन्दुसहितं षट्कोणं कृष्णमालिखेत्

ఆగ్నేయాది నాలుగు దిశలను శ్వేత వర్ణంతోనే నింపవలెను. తూర్పు భాగంలో ఆరు బిందువులతో కూడిన షట్కోణాన్ని నల్ల వర్ణంతో ఆలిఖించవలెను.

Verse 25

रक्तवर्णं दक्षिणतस्त्रिकोणं चोत्तरे ततः । श्वेताभमर्द्धचन्द्रं च पीतवर्णं च पश्चिमे

దక్షిణ దిశలో రక్తవర్ణ రూపాన్ని ధ్యానించాలి; తదుపరి ఉత్తరంలో త్రికోణాన్ని; శ్వేతాభ అర్ధచంద్రాన్ని కూడా ధ్యానించి, పశ్చిమంలో పీతవర్ణ రూపాన్ని—ఇలా దిశానుసారంగా పవిత్ర చిహ్నాలను విన్యసించాలి।

Verse 26

चतुरस्रं क्रमात्तेषु लिखेद्बीजचतुष्टयम् । पूर्वे बिन्दुं समालिख्य शुभ्रं कृष्णं तु दक्षिणे

తర్వాత ఆ విభాగాలలో క్రమంగా చతురస్రాన్ని గీయించి, నాలుగు బీజాక్షరాలను విన్యసించాలి. తూర్పు భాగంలో బిందువును గీయాలి; దక్షిణ భాగంలో శ్వేతం మరియు కృష్ణం చిహ్నాలను ఉంచాలి।

Verse 27

उकारमुत्तरे रक्तं मकारं पश्चिमे ततः । अकारं पीतमेवं तु कृत्वा वर्णचतुष्टयम्

ఉత్తర భాగంలో ‘ఉ’కారాన్ని రక్తవర్ణంగా విన్యసించాలి; తరువాత పశ్చిమంలో ‘మ’కారాన్ని ఉంచాలి. ‘అ’కారాన్ని పీతవర్ణంగా స్థాపించాలి—ఇలా నాలుగు వర్ణాల పవిత్ర సముదాయాన్ని క్రమంగా అమర్చాలి।

Verse 28

सर्वोर्द्ध्वपंक्त्यधः पंक्तौ समारभ्य च सुन्दरि । पीतं श्वेतं च रक्तं च कृष्णं चेति चतुष्टयम्

ఓ సుందరీ, పైయైన వరుసకు దిగువ వరుస నుండి ప్రారంభించి నాలుగు సమూహం ఉంది—పీతం, శ్వేతం, రక్తం, కృష్ణం।

Verse 29

तदधो धवलं श्यामं पीतं रक्तं चतुष्टयम् । अधस्त्रिकोणके रक्तं शुक्लं पीतं वरानने

దాని కింద నాలుగు సమూహం—ధవలం, శ్యామం, పీతం, రక్తం. ఇంకా క్రింది త్రికోణ భాగంలో, ఓ వరాననే, రక్తం, శుక్లం, పీతం (వర్ణాలు) ఉంటాయి।

Verse 30

एवन्दक्षिणमारभ्य कुर्यात्सोमान्तमीश्वरि । तद्बाह्यपंक्तौ पूर्वादिमध्यमान्तं विचित्रयेत्

హే ఈశ్వరీ! ఈ విధంగా దక్షిణ దిక్కు నుండి ప్రారంభించి సోమాంతం వరకు ఏర్పాటు చేయవలెను. తరువాత దాని బాహ్య పంక్తిలో తూర్పు నుండి మధ్యముగా చివర వరకు క్రమంగా అందంగా విచిత్రంగా అలంకరించవలెను।

Verse 31

पीतं रक्तं च कृष्णं च श्यामं श्वेतं च पीतकम् । आग्रेय्यादि समारभ्य रक्तं श्यामं सितं प्रिये

పసుపు, ఎరుపు, నలుపు, శ్యామం, తెలుపు మరియు లేత పసుపు—(ఈ రంగులు). హే ప్రియే! ఆగ్నేయాది దిక్కుల నుండి ప్రారంభించి ఎరుపు, శ్యామం, తెలుపును క్రమంగా ఏర్పాటు చేయుము।

Verse 32

रक्तं कृष्णं च रक्तं च षट्कमेव प्रकीर्तितम् । दक्षिणाद्यं महेशानि पूर्वावधि समीरितम्

ఎరుపు, నలుపు, మళ్లీ ఎరుపు—ఇలా ఆరు విధాల క్రమం ప్రకటించబడింది. హే మహేశానీ! ఇది దక్షిణం నుండి ప్రారంభమై తూర్పు సరిహద్దు వరకు అని చెప్పబడింది।

Verse 33

नैरृताद्यन्तु विज्ञेयमाग्नेयावधि चेश्वरि । वारुणं तु समारभ्य दक्षिणावधि चेरितम

హే ఈశ్వరీ, సరిహద్దు నైరృత దిశ నుండి ప్రారంభమై ఆగ్నేయ అవధి వరకు అని తెలుసుకోవాలి. అలాగే వారుణ (పడమర) దిశ నుండి మొదలుకొని దక్షిణ అవధి వరకు అని వర్ణించబడింది.

Verse 34

वायव्याद्यं महादेवि नैरृतावधि चेरितम् । सोमार्थं परमेशानि वारुणावधि चेरितम्

హే మహాదేవీ, వాయవ్య (వాయు—వాయువ్య) దిశ నుండి ప్రారంభించి నైరృత (నైరృతి) అవధి వరకు ఈ కర్మ చేయవలెనని చెప్పబడింది. హే పరమేశానీ, సోమార్థంగా వారుణ (పడమర) అవధి వరకు చేయవలెనని చెప్పబడింది.

Verse 35

ईशानाद्यं तु विज्ञेयं वायव्यावधि चाम्बिके । इत्युक्तो मण्डलविधिर्मया तुभ्यं च पार्वति

హే అంబికా! మণ্ডలవ్యవస్థ ఈశాన దిశ నుండి ప్రారంభమై వాయవ్య కోణం వరకు తెలిసికొనవలెను. హే పార్వతీ! ఈ విధంగా మণ্ডలవిధిని నేను నీకు వివరించితిని.

Verse 36

एवं मण्डलमालिख्य नियतात्मा यतिस्स्वतः । सौरपूजां प्रकुर्वीत स हि तद्वस्तुतत्परः

ఇలా మণ্ডలాన్ని చిత్రించి, నియతాత్ముడైన యతి స్వయంగా సూర్యపూజ చేయవలెను; ఎందుకంటే ఆ కర్మ సూచించే తత్త్వసత్యంలో అతడు ఏకాగ్రుడగును.