Adhyaya 79
The Account of King Bhadreśvara (Sun-worship, healing, and heavenly ascent)
మధ్యదేశాన్ని స్వయంగా పాలించిన భద్రేశ్వరుడు తపస్సు, వ్రతాలలో ప్రసిద్ధుడు. అకస్మాత్తుగా అతనికి కుష్ఠురోగం వచ్చి, అరచేతిపై తెల్ల మచ్చ కనిపించింది. వైద్యులను ఆశ్రయించినా ఉపశమనం లేక, బ్రాహ్మణులు మరియు మంత్రులను పిలిపించి పాపదుఃఖ నివారణకు పరమ పవిత్ర మార్గాన్ని అడిగాడు. బ్రాహ్మణులు భాస్కరుడు/సూర్యుని భక్తితో ఆరాధించమని ఉపదేశించారు—ప్రతిరోజు అర్ఘ్యప్రదానం, మంత్రజపం, ‘అర్కాంగ వ్రతం’ విధిగా చేయాలని. నిర్దిష్ట పుష్పాలు, ధాన్యాలు, ఫలాలు, గంధలేపనాలు మొదలైనవి సమర్పించి, ఉదుంబర పాత్రలో అర్ఘ్యం ఇచ్చి, రాణులు మరియు అంతఃపుర స్త్రీలతో కలిసి పూజ చేయాలని చెప్పారు. కాలక్రమేణా రాజు రోగం నశించింది; సూర్యదేవుడు ప్రత్యక్షమై వరం ఇచ్చి, రాజుకు స్వర్గలోకప్రాప్తి మరియు చిరకాల క్షేమాన్ని ప్రసాదించాడు; అతని బ్రాహ్మణ-మంత్రులు మరియు ప్రజలకు కూడా స్థిర మంగళాన్ని అనుగ్రహించాడు. అధ్యాయం చివర భాస్కరుని ఈ గూఢోపదేశాన్ని వినడం లేదా పఠించడం మహాపుణ్యదాయకమని, ఇది యమునికి తెలియజేయబడి వ్యాసుడు భూమిపై ప్రకటించాడని చెప్పబడింది.
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । मध्यदेशे स्वराट् सम्राट् भद्रेश्वर इति श्रुतः । तपोभिर्बहुभिः पूतो व्रतैर्नानाविधैरपि
వ్యాసుడు పలికెను—మధ్యదేశంలో ‘భద్రేశ్వరుడు’ అని ప్రసిద్ధుడైన స్వయంప్రభు సమ్రాట్ రాజు ఉండెను. అతడు అనేక తపస్సులతోను, నానావిధ వ్రతాలతోను పవిత్రుడయ్యెను।
Verse 2
देवांस्तु पूजयेन्नित्यं सुभावेन सदा खलु । तस्य सव्येऽभवत्कुष्ठं करे श्वेतमजायत
శుద్ధమైన, శుభమైన భావంతో నిత్యం దేవతలను పూజించాలి. అయినా అతని ఎడమ చేతిలో కుష్ఠం కలిగింది, చేతితళంలో తెల్లని ముద్ర కూడా ఏర్పడింది.
Verse 3
ततो भिषक्प्रयोगाच्च लक्षणं दृश्यते पुरा । आहूय द्विजमुख्यांश्च मंत्रिणः सोब्रवीद्वचः
తర్వాత వైద్యుని చికిత్స ఫలితంగా ముందుగా వచ్చిన లక్షణాలు స్పష్టంగా కనిపించాయి. అతడు మంత్రులతో పాటు శ్రేష్ఠ ద్విజులను (బ్రాహ్మణులను) పిలిపించి ఈ మాటలు పలికాడు.
Verse 4
राजोवाच । किल्बिषं मे करे विप्रा दुःसहं लोकगर्हितं । तस्मात्पुण्यं महाक्षेत्रं यत्र त्यक्ष्यामि विग्रहं
రాజు పలికెను—ఓ విప్రులారా! నా చేతుల్లో లోకనిందితమైన, అసహ్యమైన పాపం ఉంది. కాబట్టి నేను ఈ దేహాన్ని విడిచిపెట్టగల పరమ పుణ్యమయమైన మహాక్షేత్రాన్ని చెప్పండి.
Verse 5
आज्ञापयत धर्मज्ञाः परलोकहिताय वै । वंशहीनस्य मे वीराः प्रेत्यामुत्र हितं च यत्
ఓ ధర్మజ్ఞులారా! పరలోక హితార్థంగా నాకు ఆజ్ఞాపించండి. ఓ వీరులారా! నేను వంశహీనుడను; కాబట్టి మరణానంతరం మరియు పరలోకంలో నాకు మేలు కలిగించేది ఏదో చెప్పండి.
Verse 6
तद्ब्रूत सुप्रसन्ना म उद्दिष्टं यत्करोम्यहं । द्विजा ऊचुः । परित्यक्ते त्वया राष्ट्रे धर्मशीलेन धीमता
‘అయితే ప్రసన్నంగా నాకు చెప్పండి—మీరు నాకు నిర్దేశించిన కార్యాన్ని నేను చేస్తాను.’ ద్విజులు అన్నారు—‘ధర్మశీలుడవు, బుద్ధిమంతుడవు; నీవు రాజ్యాన్ని పరిత్యజించినప్పుడు…’
Verse 7
नष्टं जगदिदं राजंस्तस्मान्नो वक्तुमर्हसि । अयमस्य प्रतीकारो ह्यस्माभिरवगम्यते
హే రాజా, ఈ జగత్తు నశించిపోయింది; కనుక మీరు మాకు చెప్పవలసినది. ఎందుకంటే దీనికి ప్రతికారము మేము బాగా గ్రహించాము.
Verse 8
सूरं मंत्रैर्महादेवं यत्नादाराधय प्रभो । राजोवाच । केनोपायेन विप्रेंद्रास्तोषयिष्यामि भास्करं
“హే ప్రభూ, మంత్రాలతో మహాదేవస్వరూపుడైన సూర్యుని యత్నపూర్వకంగా ఆరాధించు.” రాజు అన్నాడు—“హే విప్రేంద్రులారా, ఏ ఉపాయంతో నేను భాస్కరుణ్ని తృప్తిపరచగలను?”
Verse 9
अमेध्येनाथ कुष्ठेन लोकानां गर्हितेन च । अदृश्यः सर्वभूतानां गर्हितोस्मि द्विजातयः
ఇప్పుడు నేను అపవిత్రమైన కుష్ఠుతో బాధపడుతూ, ప్రజలచే నిందింపబడుతున్నాను. సమస్త భూతాలకు అదృశ్యుడనయ్యాను; హే ద్విజులారా, నేను తృణీకృతుడను.
Verse 10
किं करिष्यामि राज्यं च किं स्यादाराधनेन तु । द्विजा ऊचुः । अत्र स्थित्वा स्वराज्ये तु समुपास्य विरोचनं
“రాజ్యంతో నాకు ఏమి ప్రయోజనం? ఆరాధనతోనే ఏమి లాభం?” ద్విజులు అన్నారు—“ఇక్కడే, నీ స్వరాజ్యంలో ఉండి, విధిపూర్వకంగా విరోచనుని ఉపాసించు.”
Verse 11
प्रमुच्य किल्विषाद्घोरात्स्वर्गं मोक्षं च लप्स्यसे । एतच्छ्रुत्वा तु राजेंद्रः प्रणिपत्य द्विजोत्तमान्
“భయంకరమైన పాపం నుండి విముక్తుడై నీవు స్వర్గమును మరియు మోక్షమును పొందుతావు.” ఇది విని రాజేంద్రుడు ద్విజోత్తములకు సాష్టాంగ నమస్కరించాడు.
Verse 12
आकार्षीत्तस्य सूर्यस्य परमाराधनं च यत् । नित्यपूजां तथा मंत्रैरुपहारैर्विलेपनैः
అతడు ఆ సూర్యదేవునికి పరమారాధన చేశాడు—నిత్యపూజను మంత్రాలతో, ఉపహారాలతో, లేపన-చందనాదులతో సమేతంగా నిర్వహించాడు।
Verse 13
फलैर्नानाविधैरर्घैरक्षतातप तंडुलैः । जपापुष्पार्कपर्णैश्च करवीरकरंजकैः
నానావిధ ఫలాలతో, అర్ఘ్యంతో, అక్షతలతో మరియు ఎండలో ఎండబెట్టిన తండులంతో; జపా పుష్పాలతో, అర్కపత్రాలతో, అలాగే కరవీర-కరంజ పుష్ప/పత్రాలతో (పూజ నిర్వహించబడింది)।
Verse 14
रक्तकुंकुमसिन्दूरैस्तथा वासंतिकादिभिः । सुगंधकदलीपत्रैस्तत्फलैः सुमनोहरैः
రక్త కుంకుమ, సిందూరం మొదలైనవాటితో, అలాగే వాసంతికాది పుష్పాలతో; సుగంధమైన కదలి ఆకులతో మరియు వాటి మనోహర ఫలాలతో (పూజ జరిగింది)।
Verse 15
अर्घ्यमौदुंबरे कृत्वा सदा सूर्याय पार्थिवः । आदित्यसंमुखो दत्ते सदा मंत्रिपुरोहितैः
ఉదుంబర కట్టె పాత్రలో అర్ఘ్యాన్ని సిద్ధం చేసి రాజు ఎల్లప్పుడూ సూర్యునికి అర్పించేవాడు; ఆదిత్యుని సమక్షంగా, మంత్రులు మరియు పురోహితుల సన్నిధిలో।
Verse 16
महिषीभिस्तथा चार्घो भोगिनीभिः समंततः । सर्वैरंतःपुरस्थैश्च सपत्नीकैश्च रक्षिभिः
రాణులు, చుట్టూ ఉన్న భోగినీ స్త్రీలు, అంతఃపురంలోని సమస్త స్త్రీలు; అలాగే భార్యలతో కూడిన రక్షకులు కూడా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించారు।
Verse 17
चेटवर्गैस्तथान्यैश्च दीयतेऽर्घो दिनेदिने । अर्कशांतिभिरत्युग्रैः स्तोत्रमंत्रादिभिः परैः
పరిచారకుల గుంపులు మరియు ఇతరులు ప్రతిరోజూ అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించేవారు. సూర్యశాంతి కోసం అత్యంత ఉగ్ర విధులతో, ఉత్తమ స్తోత్రాలు, మంత్రాలు మొదలైనవాటితో కూడి ఆచారాలు నిర్వహించబడేవి.
Verse 18
मूलमंत्रान्यमंत्रैश्च यजंति स्म दिवाकरं । तथार्कांगव्रतं चान्यत्कृतं तैः सुसमाहितैः
వారు మూలమంత్రాలతోను ఇతర మంత్రాలతోను దివాకరుడైన సూర్యదేవుని యజించేవారు. అలాగే సుసమాహిత మనస్సుతో ‘అర్కాంగ వ్రతం’ అనే మరో వ్రతాన్నీ ఆచరించారు.
Verse 19
क्रमात्समांसमासाद्य रोगस्यांतं गतो नृपः । बाधिते चामये घोरे स राजा निखिलं जगत्
కాలక్రమేణా నెలలు గడిచిన తరువాత రాజు తన రోగానికి అంతం పొందాడు. అయితే ఆ ఘోర వ్యాధితో బాధపడుతున్నప్పటికీ అతడు যেন సమస్త జగత్తును పాలిస్తున్నవాడిలా ఉండెను.
Verse 20
नियम्य कारयामास कल्ये च याजनव्रतम् । एवमेव जपापुष्पं सुगंधं कदलीफलम्
సంయమాన్ని పాటించి అతడు ఉదయకాలంలో యాజనవ్రతాన్ని నిర్వహింపజేశాడు. అలాగే జపా పుష్పాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, కదళీ ఫలాలను కూడా సమర్పించాడు.
Verse 21
बाणैर्जायाभिरालभ्यमर्कपर्णान्यपुष्पकं । एवमेव महापुण्यं कृत्वा सर्वजनप्रियं
బాణాల సహాయంతోను, తన భార్యల తోడ్పాటుతోను అతడు అర్కపత్రాలను మరియు పుష్పరహితమైన (ప్రత్యేక) అర్పణాన్ని పొందాడు. ఈ విధంగా మహాపుణ్యకర్మ చేసి అతడు సమస్త జనులకు ప్రియుడయ్యాడు.
Verse 22
हविष्यान्नो निराहारो जनो यजति भास्करम् । एवमेव त्रिभिर्वर्गैरर्चितस्तैर्विभाकरः
హవిష్యాన్నం భుజించి గానీ, నిరాహార వ్రతం చేసి గానీ జనుడు భాస్కరుని యజిస్తాడు. అలాగే ఆ మూడు వర్గాలవారు విభాకరుని భక్తితో అర్చిస్తారు.
Verse 23
संतुष्टो भूपमागम्य कृपया चाब्रवीद्वचः । वरं वरय चाभीष्टं यस्ते मनसि वर्तते
సంతుష్టుడై ఆయన రాజుని సమీపించి కరుణతో పలికాడు— “వరాన్ని కోరుకో; నీ మనసులో ఉన్న అభీష్టాన్ని చెప్పు.”
Verse 24
सर्वेषां वो हितार्थाय सानुगः पुरवासिनाम् । राजोवाच । यदीच्छसि वरं दातुं सर्वलोचनमत्प्रियम्
రాజు అన్నాడు— “మీ అనుచరులతో కూడిన నగరవాసులందరి హితార్థం; మీరు వరం ఇవ్వదలచితే, అందరి కన్నులకు మరియు మనసులకు ప్రియమైనదానిని ప్రసాదించండి.”
Verse 25
सर्वेषां नः परं स्वर्गं त्वत्सकाशे भवत्विति । सूर्य उवाच । अमात्यास्ते द्विजा विप्राः सदारास्सपरिच्छदाः
“మా అందరికీ పరమ స్వర్గం మీ సన్నిధిలోనే కలగాలి.” సూర్యుడు పలికాడు— “నీ అమాత్యులు ద్విజ బ్రాహ్మణులు; భార్యలతో, సమస్త పరిచ్ఛదాలతో కూడినవారు.”
Verse 26
नवीनयौवनाः शुद्धा यावदाभूतसंप्लवम् । तिष्ठंतु मत्पुरे रम्ये सर्वभोगैर्निरामयाः
వారు నిత్య నూతన యౌవనంతో, శుద్ధులై, ప్రళయాంతం వరకు నా రమ్యపురంలో నిలిచియుండుగాక— సమస్త భోగాలతో, నిరామయులై.
Verse 27
सुरद्रुमैः सुसंपूर्णैः प्रासादैर्द्रुमकल्पकैः । प्रमदाभिर्महाभाग नृत्यगीतादिभिः परैः
అది దివ్యవృక్షాలతో సంపూర్ణమై, కల్పవృక్షసమానమైన ప్రాసాదాలతో శోభిల్లుచున్నది; ఓ మహాభాగ, నృత్య-గీతాది కళలలో నిపుణులైన ఉత్తమ సుందరీమణులు అక్కడ ఉన్నారు।
Verse 28
पंचकल्पांतरे राजा मन्वादौ त्वं भविष्यसि । अमी ते मनुजा भूप पुरस्थाश्च पुरोधसः
ఐదు కల్పాలు గడిచిన తరువాత, ఓ రాజా, మన్వంతర ఆరంభంలో నీవు రాజుగా అవుతావు. ఓ భూపా, ఇక్కడ ఉన్న ఈ మనుష్యులు నీ సేవకులుగా ఉంటారు; ముందున్న వీరు నీ పురోహితులుగా ఉంటారు.
Verse 29
तथा जनपदस्थाश्च विद्वांसो धनिनो नराः । तत्र मत्तो वरं लब्ध्वा सुखं स्वर्गमवाप्स्यथ
అలాగే జనపదాలలో నివసించే పండితులు, ధనవంతులైన పురుషులు కూడా—అక్కడ నన్ను నుండి వరం పొందిన తరువాత—సుఖంగా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
Verse 30
एवमुक्त्वा जगच्चक्षुस्तत्रैवांतरधीयत । ततो भद्रेश्वरो राजा सपुरो दिवि मोदते
ఇలా పలికి జగచ్చక్షువు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. అనంతరం భద్రేశ్వర రాజు తన ప్రజలతో కూడి స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు.
Verse 31
तत्र कीटादयो ये च ते पीताः ससुतादयः । स्वर्गे देवद्रुमे भोग्यं कुर्वंति महदद्भुतम्
అక్కడ కీటాదులు అయినవారుకూడా (ఆ పవిత్ర సందర్భంలో) పానము చేసి, సంతానాదులతో కలిసి, స్వర్గంలో దేవద్రుమంపై మహత్తర ఆశ్చర్యకర భోగాలను అనుభవిస్తారు.
Verse 32
एवमेव नृपा विप्रा मुनयश्शंसितव्रताः । ये च क्षत्रादयो वर्णास्सूर स्वर्गं ययुर्द्रुतम्
అదేవిధంగా, ఓ రాజులారా, బ్రాహ్మణులారా, ప్రశంసిత వ్రతములు గల మునులారా! క్షత్రియాది వర్ణములలోని శూరులు శీఘ్రంగా స్వర్గానికి వెళ్లిరి।
Verse 33
कैश्चिदभ्यर्थितं वित्तं पुत्रदारास्तथापरैः । सुखं स्वर्गं तथारोग्यं भास्करस्य प्रसादतः
భాస్కరుని (సూర్యదేవుని) ప్రసాదముచేత కొందరు ప్రార్థించిన ధనాన్ని పొందుదురు; మరికొందరు పుత్ర-దారలను పొందుదురు; ఇంకొందరు సుఖం, స్వర్గం, ఆరోగ్యాన్ని పొందుదురు।
Verse 34
पुण्यकूटमिदं भद्रं यः पठेन्मानवः शुचिः । सर्वपापक्षयस्तस्य रुद्रवत्पूजितो भुवि
హే భద్రా! ఈ శుభమైన ‘పుణ్యకూటం’ను శుచిగా ఉన్న మనుష్యుడు పఠిస్తే, అతని సమస్త పాపాలు నశించును; భూమిపై రుద్రునివలె పూజింపబడును।
Verse 35
सर्वसाक्षी भवेत्स्वर्गे वरदो भास्करप्रियः । शृणोति संयतो मर्त्यः सोभीष्टं फलमाप्नुयात्
అతడు స్వర్గంలో సర్వసాక్షిగా, వరదాతగా, భాస్కరునికి ప్రియుడుగా ఉండును. సంయమంతో వినే మానవుడు ఇష్టఫలాన్ని పొందును।
Verse 36
पारगः सर्वपापानां भास्करस्यैव संसदि । वावदूको भवेन्नित्यं श्रवणात्पुण्यवान्धनी
కేవలం శ్రవణమాత్రముచేతనే అతడు సమస్త పాపాలను దాటి పోవును; భాస్కరుని సభలో నిత్యం వాగ్మిగా ఉండును—పుణ్యవంతుడై ధనవంతుడగును।
Verse 37
इदं गुह्यातिगुह्यं च भास्करेण प्रचारितं । इदं यमाय कथितं क्षितौ व्यासेन कीर्तितम्
ఈ బోధ—గుహ్యాలలోనూ పరమగుహ్యం—భాస్కరునిచే ప్రచారమైంది. ఇది యమునికి చెప్పబడింది; భూమిపై వ్యాసుడు దీనిని ప్రకటించాడు.
Verse 79
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे भद्रेश्वराख्यानं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణము ప్రథమ సృష్టిఖండములో ‘భద్రేశ్వరాఖ్యానం’ అనే ఏకోనాశీతితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.