Adhyaya 30
Episode of Vena: The Power of Association and Revā (Narmadā) Tīrtha
ఋషులు ప్రశ్నిస్తారు—పాపాత్ముడైన రాజు వేనుడు ఎలా పతనమయ్యాడు, అతడు ఏ ఫలితాన్ని పొందాడు? అప్పుడు సూతుడు, పులస్త్య–భీష్మ సంభాషణను ఆధారంగా చేసుకొని పొరలుగా కథను ప్రారంభిస్తాడు. ఈ అధ్యాయంలో ‘సంగ’ (సహవాసం) మహిమ ప్రధానంగా చెప్పబడుతుంది—సత్సంగంతో పుణ్యం పెరుగుతుంది, దుష్టసంగంతో పాపం పెరుగుతుంది; చూడటం, మాట్లాడటం, తాకటం, కలిసి కూర్చోవటం, కలిసి భోజనం చేయటం ద్వారా గుణదోషాలు సంక్రమిస్తాయి. తర్వాత రేవా (నర్మదా) తీర్థప్రభావం వర్ణించబడుతుంది. అమావాస్య సంయోగంలో పవిత్ర జలంలో పడిన క్రూర వేటగాళ్లు మరియు కొన్ని జంతువులు కూడా శుద్ధి పొందీ ఉన్నత గతి పొందుతారు—తీర్థమాహాత్మ్యానికి ఇది ఉదాహరణ. అనంతరం కథ వేనుని కలుషం, యమ/మృత్యు అధీనంలోని కర్మశాసనం వైపు తిరుగుతుంది. మృత్యువు కుమార్తె సునీథా తపస్వి సుశంఖుని పట్ల దురాచారం చేయగా శాపం పొందుతుంది; ఆ శాపం వల్ల దేవ-బ్రాహ్మణ నిందకుడైన కుమారుని జన్మకు సూచన లభించి, వేనుని నైతిక వంశకథకు పీఠిక ఏర్పడుతుంది.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । योऽसौ वेनस्त्वयाख्यातः पापाचारेण वर्तितः । तस्य पापस्य का वृत्तिः किं फलं प्राप्तवान्द्विज
ఋషులు పలికిరి—హే ద్విజా, నీవు పాపాచారంలో నడిచినవాడని చెప్పిన ఆ వేనుని పాపప్రవర్తన ఏ విధంగా సాగింది? అతడు ఏ ఫలాన్ని పొందెను?
Verse 2
चरित्रं तस्य वेनस्य समाख्याहि यथा पुरा । विस्तरेण विदां श्रेष्ठ त्वं न एतन्महामते
హే విద్వత్తమా, హే మహామతీ, పూర్వకాలంలో జరిగినట్లే రాజు వేనుని సంపూర్ణ చరిత్రను మాకు విస్తారంగా వివరించుము.
Verse 3
सूत उवाच । चरित्रं तस्य वेनस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । प्रवक्ष्यामि सुपुण्यं च यथान्यायं श्रुतं पुरा
సూతుడు పలికెను—వేనుని, అలాగే మహాత్ముడైన వైన్యుడు (పృథు) యొక్క అత్యంత పుణ్యకరమైన చరిత్రను, పూర్వం వినిన ప్రకారమే యథావిధిగా నేను వివరిస్తాను।
Verse 4
जाते पुत्रे महाभागस्तस्मिन्पृथौ महात्मनि । विमलत्वं गतो राजा धर्मत्वं गतवान्पुनः
ఆ మహాత్ముడైన పృథు కుమారుడు జన్మించగానే రాజు మహాభాగ్యవంతుడయ్యాడు; అతడు నిర్మలత్వాన్ని పొందాడు, మళ్లీ ధర్మస్థితికి చేరాడు।
Verse 5
महापापानि सर्वाणि अर्जितानि नराधमैः । तीर्थसंगप्रसंगेन तेषां पापं प्रयाति च
నరాధములు సంపాదించిన సమస్త మహాపాపములు కూడా తీర్థసంగం అనే ప్రసంగమాత్రంతో నశిస్తాయి; వారి పాపం తొలగిపోతుంది।
Verse 6
सतां संगात्प्रजायेत पुण्यमेव न संशयः । पापानां तु प्रसंगेन पापमेव प्रजायते
సత్పురుషుల సంగమం వల్ల సందేహం లేకుండా పుణ్యమే జన్మిస్తుంది; పాపుల ప్రసంగం వల్ల మాత్రం పాపమే ఉత్పన్నమవుతుంది।
Verse 7
संभाषाद्दर्शनात्स्पर्शादासनाद्भोजनात्किल । पापिनां संगमाच्चैव किल्बिषं परिसंचरेत्
మాట్లాడటం, దర్శనం, స్పర్శ, కలిసి కూర్చోవడం, కలిసి భోజనం చేయడం—ఇవన్నీ ద్వారా కూడా, ముఖ్యంగా పాపుల సంగమం వల్ల, పాపం వ్యాపిస్తుందని చెప్పబడింది।
Verse 8
तथा पुण्यात्मकानां च पुण्यमेव प्रसंचरेत् । महातीर्थप्रसंगेन पापाः शुध्यंति नान्यथा
అలాగే పుణ్యస్వభావుల మధ్య పుణ్యమే వ్యాపించి ప్రవహిస్తుంది. మహాతీర్థసంగమం వల్లనే పాపాలు శుద్ధి పొందుతాయి; ఇతరథా కాదు.
Verse 9
पुण्यां गतिं प्रयान्त्येते निर्द्धूताशेष कल्मषाः । ऋषय ऊचुः । तत्कथं यांति ते पापाः परां सिद्धिं द्विजोत्तम
వారు మిగిలిన సమస్త కల్మషాలను తొలగించుకొని పుణ్యగతిని పొందుతారు. ఋషులు అన్నారు—“అయితే ఆ పాపులు పరమసిద్ధిని ఎలా పొందుతారు, ఓ ద్విజోత్తమా?”
Verse 10
तन्नो विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते
కాబట్టి మాకు దీనిని విస్తారంగా చెప్పండి; వినుటకు మా శ్రద్ధ ప్రబలింది.
Verse 11
सूत उवाच । लुब्धकाश्च महापापाः संजाता दासधीवराः । रेवा च यमुना गंगास्तासामंभसि संस्थिताः
సూతుడు చెప్పెను—లోభులు, మహాపాపులు దాసులుగా మరియు ధీవరులుగా (మత్స్యకారులుగా) మారి, రేవా, యమునా, గంగా నదుల జలాలలో నివసించసాగారు.
Verse 12
ज्ञानतोऽज्ञानतः स्नात्वा संक्रीडंति च वै जले । महानद्याः प्रसंगेन ते यांति परमां गतिम्
తెలిసి గానీ తెలియక గానీ జలంలో స్నానం చేసి క్రీడించే వారు, మహానదీ సాంగత్యం వల్ల పరమగతిని పొందుతారు.
Verse 13
दासत्वं पापसंघातं परित्यज्य व्रजंति ते । पुण्यतोयप्रसंगाच्च ह्याप्लुताः सर्व एव ते
దాసత్వరూపమైన పాపసమూహాన్ని విడిచి వారు బయలుదేరుతారు; పుణ్యజలస్పర్శవల్ల వారు అందరూ స్నానించినట్లే నిశ్చయంగా పవిత్రులవుతారు।
Verse 14
महानद्याः प्रसंगाच्च अन्यासां नैव सत्तमाः । महापुण्यजनस्यापि पापं नश्यति पापिनाम्
మహానదీ సాన్నిధ్యంతో ఇతర జలాలూ ఉత్తమమవుతాయి; మహాపుణ్యవంతుని సాంగత్యంతో పాపుల పాపమూ నశిస్తుంది।
Verse 15
प्रसंगाद्दर्शनात्स्पर्शान्नात्र कार्या विचारणा । अत्रार्थे श्रूयते विप्रा इतिहासोऽघनाशनः
సాన్నిధ్యం, దర్శనం, స్పర్శం మాత్రమేతోనే—ఇక్కడ మరింత విచారణ అవసరం లేదు. ఈ విషయమై, ఓ విప్రులారా, పాపనాశకమైన ఒక ఇతిహాసం వినబడుతుంది।
Verse 16
तं वो अद्य प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । कश्चिदस्ति मृगव्याधः सुलोभाख्यो महावने
ఇప్పుడు నేను మీకు అపార పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే ఆ కథను చెబుతాను. ఒక మహావనంలో సులోభ అనే మృగవ్యాధుడు (వేటగాడు) ఉండేవాడు।
Verse 17
श्वभिर्वागुरिजालैश्च धनुर्बाणैस्तथैव च । मृगान्घातयते नित्यं पिशितास्वादलंपटः
కుక్కలు, ఉచ్చులు, వలలు, అలాగే ధనుస్సు-బాణాలతో; మాంసరుచికి లోభపడిన వాడు నిత్యం మృగాలను వధించేవాడు।
Verse 18
एकदा तु सुदुष्टात्मा बाणपाणिर्धनुर्धरः । श्वभिः परिवृतो दुर्गं वनं विंध्यस्य वै गतः
ఒకసారి పరమ దుష్టాత్ముడు, చేతిలో బాణాలు పట్టిన ధనుర్ధరుడు, కుక్కలతో చుట్టుముట్టబడి, వింధ్యదేశంలోని దుర్గమ అరణ్యానికి వెళ్లాడు।
Verse 19
मृगान्रुरून्वराहांश्च भीतान्सूदितवान्बहून् । रेवातीरं समासाद्य कश्चिच्छफरघातकः
భయపడిన జింకలు, రురు జంతువులు, అడవి పందులను అనేకం వధించి, ఒక శఫర-చేపల హంతకుడు రేవా (నర్మదా) నది తీరానికి చేరాడు।
Verse 20
शफरान्सूदयित्वा स निर्जगाम बहिर्जलात् । मृगव्याधस्य लोभस्य भयत्रस्ता ततो मृगी
శఫర చేపలను చంపి అతడు నీటిలోనుంచి బయటికి వచ్చాడు. అప్పుడు వేటగాడి లోభానికి భయపడిన ఆ మృగి భీతితో పారిపోయింది।
Verse 21
जीवत्राणपरा सार्ता भीता चलितचेतना । त्वरमाणा पलायंती रेवातीरं समाश्रिता
ప్రాణరక్షణకై తపించిన ఆ సార్థం (కారవాన్) భయంతో మనస్సు కలతచెంది, తొందరగా పారిపోతూ రేవా తీరాన్ని ఆశ్రయించింది।
Verse 22
श्वभिश्च चालिता सा तु बाणघातक्षतातुरा । श्वसनस्यापि वेगेन सुलभो मृगघातकः
కుక్కల చేత తరిమబడిన ఆమె, బాణఘాతంతో గాయపడి బాధపడుతూ ఉండగా, తన శ్వాస వేగంతోనే అయినా మృగహంతకుడు ఆమెను సులభంగా అందుకున్నాడు।
Verse 23
पृष्ठ एव समायाति पुरतो याति सा मृगी । दृष्टवांस्तां शफरहा बाणपाणिः समुद्यतः
ఆ మృగి వెనుకకు వచ్చి, మళ్లీ ముందుకు పోతుంది. ఆమెను చూచి శఫరహా బాణం చేతబట్టి వధకు సిద్ధమై లేచెను.
Verse 24
धनुरानम्य वेगेन अनुरुध्य च तां मृगीम् । तावल्लुब्धक लोभाख्यः श्वभिः सार्द्धं समागतः
వేగంగా ధనుస్సు వంచి ఆ మృగిని వెంబడించుచుండగా, అంతలో ‘లోభ’ అనే వేటగాడు కుక్కలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చెను.
Verse 25
न हंतव्या मदीयेयं मृगयां मे समागता । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य मीनहा मांसलंपटः
“ఇది నా వద్దకు వచ్చిన వేట; ఇందులో హత్య చేయరాదు.” అని చెప్పగా, ఆ మాట విని మాంసలోభి మత్స్యహంత (కలవరపడ్డాడు).
Verse 26
बाणं मुमोच दुष्टात्मा तामुद्दिश्य महाबलः । निहता मृगलुब्धेन बाणेन निशितेन च
దుష్టాత్ముడైన మహాబలుడు ఆమెను లక్ష్యంగా బాణం విడిచెను; వేటగాడి పదునైన బాణంతో ఆమె హతమైంది.
Verse 27
प्रमृता सा मृगी तत्र बाणाभ्यां पापचेतसोः । श्वभिर्दंतैः समाक्रांता त्वरमाणा पपात सा
అక్కడ ఆ మృగి పాపచిత్తుల బాణాలతో తీవ్రంగా గాయపడెను; కుక్కల పళ్లతో చీల్చబడుతూ, భయంతో తడబడుతూ పడిపోయెను.
Verse 28
शिखराच्च ह्रदे पुण्ये रेवायाः पापनाशने । श्वानश्च त्वरमाणास्ते पतिता विमले ह्रदे
శిఖరమునుండి రేవానదికి చెందిన పాపనాశక పుణ్యహ్రదములో, ఆ కుక్కలుకూడా వేగంగా పరుగెత్తి నిర్మల హ్రదములో పడిపోయిరి.
Verse 29
मृगव्याधो वदत्येव धीवरं क्रोधमूर्च्छितः । मदीयेयं मृगी दुष्ट कस्माद्बाणैर्हता त्वया
కోపోన్మత్తుడైన మృగవ్యాధుడు ధీవరునితో అన్నాడు—“దుష్టుడా! ఈ మృగి నాది; నీవు బాణాలతో ఎందుకు చంపితివి?”
Verse 30
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने त्रिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణము భూమిఖండములో ‘వేనోపాఖ్యాన’మనే ముప్పైవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.
Verse 31
युध्यमानौ ततस्तौ तु द्वावेतौ तु परस्परम् । क्रोधलोभान्महाभागौ पतितौ विमले जले
అప్పుడు ఆ ఇద్దరూ పరస్పరం యుద్ధం చేస్తూ, కోపలోభాలకు లోబడి, మహాభాగులైనప్పటికీ నిర్మల జలములో పడిపోయిరి.
Verse 32
तस्मिन्काले महापर्व वर्तते गतिदायकम् । अमावास्या समायोगं महापुण्यफलप्रदम्
ఆ కాలమున పరమగతిని ప్రసాదించే మహాపర్వము ప్రవర్తిస్తుంది; అది అమావాస్యా సమయోగము, మహాపుణ్యఫలప్రదము.
Verse 33
वेलायां पतिताः सर्वे पर्वणस्तस्य सत्तम । जपध्यानविहीनास्ते भावसत्यविवर्जिताः
హే సత్తమా, అతని అన్ని పర్వణాలు కాలంలోనే పతితమై నశించాయి; అవి జపధ్యానరహితమై, భావసత్యములేని వాటయ్యాయి।
Verse 34
तीर्थस्नानप्रसंगेन मृगी श्वा च स लुब्धकः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते गताः परमां गतिम्
తీర్థస్నాన సందర్భముచేత ఆ మృగి, ఆ శ్వానము, ఆ లుబ్ధకుడు—సర్వపాపముల నుండి విముక్తులై—పరమగతిని పొందిరి।
Verse 35
तीर्थानां च प्रभावेण सतां संगाद्द्विजोत्तमाः । नाशयेत्पापिनां पापं दहेदग्निरिवेंधनम्
హే ద్విజోత్తములారా, తీర్థముల ప్రభావముచేతను సత్సంగముచేతను పాపుల పాపము నశించును—అగ్ని ఇంధనమును దహించునట్లు।
Verse 36
सूत उवाच । तेषामेवं हि संसर्गादृषीणां च महात्मनाम् । संभाषाद्दर्शनान्नष्टं स्पर्शाच्चैव नृपस्य च
సూతుడు పలికెను—ఆ మహాత్మ ఋషుల అటువంటి సాన్నిధ్యముచేత, సంభాషణచేత, దర్శనచేత, స్పర్శచేత కూడ రాజుని కల్మషము నశించెను।
Verse 37
वेनस्य कल्मषं नष्टं सतां संगात्पुरा किल । अत्युग्रपुण्यसंसर्गात्पापं नश्यति पापिनाम्
పూర్వము సత్సంగముచేత వేనుని కల్మషము నశించెనని ప్రసిద్ధి; అత్యంత ఉగ్రపుణ్యసంసర్గముచేత పాపుల పాపము నశించును।
Verse 38
अत्युग्रपापिनां संगात्पापमेव प्रसंचरेत् । मातामहस्य दोषेण संलिप्तो वेन एव सः
అత్యంత ఘోర పాపుల సంగమం వల్ల పాపమే వ్యాపిస్తుంది. మాతామహుని దోషం చేత అతడు కలుషితుడై—నిజంగా వేనుడే అయ్యాడు.
Verse 39
ऋषय ऊचुः । मातामहस्य को दोषस्तं नो विस्तरतो वद । स मृत्युः स च वै कालः स यमो धर्म एव च
ఋషులు పలికారు—“మాతామహుని దోషం ఏమిటి? మాకు విస్తరంగా చెప్పుము. ఆయనే మృత్యువు, ఆయనే కాలము, ఆయనే యముడు, ఆయనే ధర్మమే.”
Verse 40
न हिंसको हि कस्यापि पदे तस्मिन्प्रतिष्ठितः । चराचराश्च ये लोकाः स्वकर्मवशवर्तिनः
హింసకుడు ఎవరూ ఆ పరమ పదంలో స్థిరపడడు. చరాచర లోకములన్నీ తమ తమ కర్మవశమునే నడుస్తాయి.
Verse 41
जीवंति च म्रियंते च भुंजंत्येवं स्वकर्मभिः । पापाः पश्यंति तं घोरं तेषां कर्मविपाकतः
వారు జీవిస్తారు, మరణిస్తారు, తమ తమ కర్మల ఫలమును అనుభవిస్తారు. పాపులు తమ కర్మవిపాకం వల్ల ఆ ఘోర దర్శనాన్ని/స్థితిని చూస్తారు.
Verse 42
निरयेषु च सर्वेषु कर्मणैवं सुपुण्यवान् । योजयेत्ताडयेत्सूत यम एष दिनेदिने
సర్వ నరకములలో కర్మానుసారంగా యముడు—ఓ సూతా—జీవులను నియమించి, దినదినము శిక్షింపజేస్తాడు.
Verse 43
सर्वेष्वेव सुपुण्येषु कर्मस्वेवं सपुण्यवान् । योजयत्येव धर्मात्मा तस्य दोषो न दृश्यते
అత్యంత పుణ్యకర్మలన్నిటిలో భక్తితో నిమగ్నమయ్యే పుణ్యవంతుడైన ధర్మాత్మునిలో ఏ దోషమూ కనిపించదు।
Verse 44
स मृत्योः केन दोषेण पापी वेनस्त्वजायत । सूत उवाच । स मृत्युः शासको नित्यं पापानां दुष्टचेतसाम्
“మృత్యువుకు ఏ దోషం వల్ల పాపి వేనుడు పుట్టాడు?” అని. సూతుడు అన్నాడు—“ఆ మృత్యువు దుష్టచిత్త పాపులకు నిత్య శాసకుడు, నియంత.”
Verse 45
वर्तते कालरूपेण तेषां कर्म विमृश्यति । दुष्कृतं कर्म यस्यापि कर्मणा तेन घातयेत्
అతడు కాలరూపంగా ప్రవహిస్తూ వారి కర్మలను విచారిస్తాడు. ఎవరికైనా దుష్కర్మం ఉన్నా, దానిని కర్మద్వారానే—ప్రాయశ్చిత్తరూప సత్కర్మంతో—నశింపజేయాలి।
Verse 46
तस्य पापं विदित्वाऽसौ नयत्येवं हि तं यमः । सुकृतात्मा लभेत्स्वर्गं कर्मणा सुकृतेन वै
అతని పాపాన్ని తెలిసి యముడు అతడిని ఈ విధంగా తీసుకెళ్తాడు. అయితే సుకృతస్వభావుడు సత్కర్మం ద్వారా నిశ్చయంగా స్వర్గాన్ని పొందుతాడు।
Verse 47
योजयत्येष तान्सर्वान्मृत्युरेव सुदूतकैः । महता सौख्यभावेन गीतमंगलकारिणा
మృత్యువే తన సమర్థ దూతల ద్వారా వారందరినీ సమీకరించి నియమిస్తాడు; అది కూడా మహా సుఖభావంతో, మంగళగీతాలు పాడుతూ శుభవాక్యాలు పలుకుతూ చేస్తాడు।
Verse 48
दानभोगादिभिश्चैव योजयेच्च कृतात्मकान् । पीडाभिर्विविधाभिश्च क्लेशैः काष्ठैश्च दारुणैः
అతడు దుష్టస్వభావులైన వారిని దానదండం, భోగహరణం మొదలైన శిక్షలతో నియోగించి, నానావిధ పీడలు, క్లేశాలు మరియు ఘోరమైన, నలిపివేసే దండనలతో బాధింపవలెను।
Verse 49
त्रासयेत्ताडयेद्विप्रान्स क्रोधो मृत्युरेव तान् । कर्मण्येवं हि तस्यापि व्यापारः परिवर्तते
ఎవడు బ్రాహ్మణులను భయపెట్టినా లేదా కొట్టినా, అతనికి అదే కోపం మరణమై నిలుస్తుంది; ఎందుకంటే అటువంటి ప్రవర్తనలో అతని సత్కర్మశక్తి కూడా తలక్రిందులై విరుద్ధంగా మారుతుంది।
Verse 50
मृत्योश्चापि महाभाग लोभात्पुण्यात्प्रजायते । सुनीथा नाम वै कन्या संजातैषा महात्मनः
హే మహాభాగ! మృత్యువునుండికూడా పుణ్యంపై లోభాసక్తి కారణంగా సునీథా అనే కుమార్తె జన్మించింది; ఆ మహాత్ముని నుండే ఆమె ఉద్భవించింది।
Verse 51
पितुःकर्म विमृश्यैव क्रीडमाना सदैव सा । प्रजानां शास्ति कर्तारं पुण्यपापनिरीक्षणम्
తండ్రి కర్మలను విచారిస్తూ ఆమె ఎల్లప్పుడూ క్రీడలో నిమగ్నమై ఉంటుంది; అయినా ఆమె ప్రజలను శాసించే దండనాధికారి, పుణ్యపాపాలను పరిశీలించే పరీక్షకురాలు।
Verse 52
सा तु कन्या महाभागा सुनीथा नाम तस्य सा । रममाणा वनं प्राप्ता सखीभिः परिवारिता
ఆ మహాభాగ్యశాలినీ కన్య—సునీథా అనే పేరుగలది—ఆనందంగా విహరిస్తూ సఖులతో చుట్టుముట్టబడి అరణ్యానికి చేరింది।
Verse 53
तत्रापश्यन्महाभागं गंधर्वतनयं वरम् । गीतकोलाहलस्यापि सुशंखं नाम सा तदा
అక్కడ ఆమె పాటల కోలాహల మధ్య గంధర్వుని శ్రేష్ఠ కుమారుడైన మహాభాగుడు ‘సుశంఖ’ అనే వరుణ్ని చూచింది।
Verse 54
ददर्श चारुसर्वांगं तप्यंतं सुमहत्तपः । गीतविद्यासु सिद्ध्यर्थं ध्यायमानं सरस्वतीम्
అతడు సుందర సమాంగుడై మహత్తపస్సు ఆచరిస్తూ, గానవిద్యలో సిద్ధి పొందుటకై సరస్వతీదేవిని ధ్యానిస్తున్నవాడిని చూచాడు।
Verse 55
तस्योपघातमेवासौ सा चकार दिने दिने । सुशंखः क्षमते नित्यं गच्छगच्छेति सोऽब्रवीत्
ఆమె రోజురోజుకూ అతనికి ఉపఘాతం చేస్తూనే ఉండెను; సుశంఖుడు మాత్రం నిత్యం సహించి, ఆమెతో “వెళ్లు, వెళ్లు” అని అన్నాడు।
Verse 56
प्रेषिता नैव गच्छेत्सा विघ्नमेव समाचरेत् । तेनाप्युक्ता सा हि क्रुद्धा ताडयत्तपसि स्थितम्
పంపబడినప్పటికీ ఆమె వెళ్లలేదు; బదులుగా కావాలనే విఘ్నాలు కలిగించింది. అతడు చెప్పినా ఆమె కోపించి తపస్సులో లీనమైన అతనిని కొట్టింది।
Verse 57
तामुवाच ततः क्रुद्धः सुशंखः क्रोधमूर्च्छितः । दुष्टे पापसमाचारे कस्माद्विघ्नस्त्वया कृतः
అప్పుడు సుశంఖుడు కోపావేశంతో ఆమెను ఉద్దేశించి—“దుష్టదానా, పాపాచారిణీ! నీవెందుకు ఈ విఘ్నం చేసితివి?” అని అన్నాడు।
Verse 58
ताडनात्ताडनं दुष्टे न कुर्वंति महाजनाः । आक्रुष्टा नैव कुप्यंति इति धर्मस्य संस्थितिः
దుష్టుడు కొట్టినా మహాజనులు ప్రతికొట్టరు; దూషణలు విన్నా కోపపడరు—ఇదే ధర్మం యొక్క స్థిరమైన స్థితి.
Verse 59
त्वयाहं घातितः पापे निर्दोषस्तपसान्वितः । एवमुक्त्वा स धर्मात्मा सुनीथां पापचारिणीम्
ఓ పాపినీ! నీవు నన్ను హతం చేసితివి; నేను నిర్దోషుడను, తపస్సుతో యుక్తుడను. ఇలా చెప్పి ఆ ధర్మాత్ముడు పాపాచారిణి సునీథాను సంభోదించాడు.
Verse 60
विरराम महाक्रोधाज्ज्ञात्वा नारीं निवर्तितः । ततः सा पापमोहाद्वा बाल्याद्वा तमिहैव च
అతడు మహాక్రోధాన్ని విడిచి నిలిచెను; ఆమె స్త్రీ అని తెలిసి వెనుదిరిగెను. అప్పుడు ఆమె—పాపమోహమో బాల్యభావమో వల్ల—అక్కడే అతనిపై అదే కార్యం చేసింది.
Verse 61
समुवाच महात्मानं सुशंखं तपसि स्थितम् । त्रैलोक्यवासिनां तातो ममैव परिघातकः
అప్పుడు తపస్సులో స్థితుడైన మహాత్ముడు సుశంఖుని ఉద్దేశించి చెప్పెను—“తాతా! త్రిలోకవాసులందరికీ అతడే ఆఘాతకుడు, వినాశకుడు.”
Verse 62
असतो घातयेन्नित्यं सत्यान्स परिपालयेत् । नैव दोषो भवेत्तस्य महापुण्येन वर्तयेत्
అసత్కార్యులను నిత్యం నిర్మూలించాలి, సత్యవంతులను పరిరక్షించాలి. అతనికి ఏ దోషమూ ఉండదు; అతడు మహాపుణ్యమార్గంలో నడుస్తాడు.
Verse 63
एवमुक्त्वा गता सा तु पितरं वाक्यमब्रवीत् । मया हि ताडितस्तात गंधर्वतनयो वने
ఇట్లు చెప్పి ఆమె తండ్రియొద్దకు వెళ్లి పలికింది— “తండ్రీ, అడవిలో నేను గంధర్వుని కుమారుని కొట్టితిని.”
Verse 64
तपस्तपन्सदैकांते कामक्रोधविवर्जितः । स मामुवाच धर्मात्मा क्रोधरागसमन्वितः
అతడు ఏకాంతంలో తపస్సు చేస్తూ, కామక్రోధరహితుడై ఉండెను; అయినా ఆ క్షణంలో క్రోధరాగసహితుడై ఆ ధర్మాత్ముడు నాతో పలికెను.
Verse 65
ताडयेन्नैव ताडंतं क्रोशंतं नैव क्रोशयेत् । इत्युवाच स मां तात तन्मे त्वं कारणं वद
“కొట్టువానిని తిరిగి కొట్టకూడదు; కేకలువేయువానిపై తిరిగి కేకలువేయకూడదు”— అని చెప్పి అతడు నాతో, “బిడ్డా, దానికి కారణం చెప్పు” అన్నాడు.
Verse 66
एवमुक्तः स वै मृत्युः सुनीथां द्विजसत्तमाः । किंचिन्नोवाच धर्मात्मा प्रश्नप्रत्युत्तरं ततः
ఇట్లు పలికినపుడు మృత్యువు— ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా— సునీథాతో ఏమాత్రం పలకలేదు; ధర్మాత్ముడూ మౌనమై, ప్రశ్నోత్తరాలు నిలిచిపోయెను.
Verse 67
वनं प्राप्ता पुनः सा हि सुशंखो यत्र संस्थितः । कराघातैस्ततो दौष्ट्याद्घातितस्तपतां वरः
తరువాత ఆమె మళ్లీ సుశంఖుడు ఉన్న అడవికి చేరింది; కేవలం దుష్టబుద్ధితో చేతి దెబ్బలతో ఆ తపస్విశ్రేష్ఠుని కూలదోసింది.
Verse 68
सुशंखस्ताडितो विप्रा मृत्योश्चैव हि कन्यया । ततः क्रुद्धो महातेजाः शशाप तनुमध्यमाम्
హే బ్రాహ్మణులారా, మృత్యురూపిణి అయిన కన్య సుశంఖుని కొట్టింది. అప్పుడు మహాతేజస్సుగలవాడు క్రోధించి ఆ సన్ననడుము కన్యను శపించాడు.
Verse 69
निर्दोषो हि यतो दुष्टे त्वयैव परिताडितः । अहमत्र वने संस्थस्तस्माच्छापं ददाम्यहम्
ఓ దుష్టురాలా, నీ చేత నిర్దోషుడు కొట్టబడ్డాడు. నేను ఇక్కడ ఈ అరణ్యంలో నివసిస్తున్నాను; అందువల్ల ఇప్పుడు నేను శాపం పలుకుతున్నాను.
Verse 70
गार्हस्थ्यं च समास्थाय सह भर्त्रा यदा शृणु । पापाचारमयः पुत्रो देवब्राह्मणनिंदकः
విను—భర్తతో కలిసి గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించినప్పటికీ ఆమె ధర్మవిరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తే, పాపాచారంతో నిండిన, దేవబ్రాహ్మణులను నిందించే కుమారుడు జన్మిస్తాడు.
Verse 71
सर्वपापरतो दुष्टे तव गर्भे भविष्यति । एवं शप्त्वा गतः सोपि तप एव समाश्रितः
“ఓ దుష్టురాలా, నీ గర్భంలో సమస్త పాపాలలో లీనమైన కుమారుడు పుడతాడు.” అని శపించి, అతడూ తపస్సునే ఆశ్రయించి వెళ్లిపోయాడు.
Verse 72
गते तस्मिन्महाभागे सा सुनीथा गृहं गता । समाचष्ट महात्मानं पितरं तप्तमानसा
ఆ మహాభాగుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత సునీథా ఇంటికి తిరిగివచ్చింది. మనసు దగ్ధమై, మహాత్ముడైన తన తండ్రికి జరిగినదంతా తెలిపింది.
Verse 73
यथा शप्ता तदा तेन गंधर्वतनयेन सा । तत्सर्वं संश्रुतं तेन मृत्युना परिभाषितम्
ఆ సమయంలో గంధర్వపుత్రుడు ఆమెను శపించినట్లే, ఆ సంగతులన్నీ మృత్యువు విని, ఆమెను తగినట్లుగా సంభాషించాడు।
Verse 74
कस्मात्कृतस्त्वयाघातस्तपति दोषवर्जिते । युक्तं नैव कृतं पुत्रि सत्यस्यैव हि ताडनम्
దోషరహితురాలా! నీవు ఆమెను ఎందుకు కొట్టావు? అది నాకు బాధ కలిగిస్తోంది. కుమార్తె, ఇది యుక్తం కాదు—నిజానికి సత్యానికే దెబ్బ తగిలింది।
Verse 75
एवमाभाष्य धर्मात्मा मृत्युः परमदुःखितः । बभूव स हि तत्तस्यादिष्टमेवं विचिंतयन्
ఇలా పలికిన ధర్మాత్ముడైన మృత్యువు పరమ దుఃఖంతో నిండిపోయాడు; ‘ఇదే నాకు ఆజ్ఞాపించబడింది’ అని ఆలోచిస్తూ నిలిచాడు।
Verse 76
सूत उवाच । अत्रिपुत्रो महातेजा अंगो नाम प्रतापवान् । एकदा तु गतो विप्रा नंदनं प्रति स द्विजः
సూతుడు పలికెను—అత్రి పుత్రుడైన మహాతేజస్సు, ప్రతాపవంతుడైన ‘అంగ’ అనే బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు. ఒకసారి, ఓ విప్రులారా, ఆ ద్విజుడు నందనవనమునకు వెళ్లాడు।
Verse 77
तत्र दृष्ट्वा देवराजं तमिंद्रं पाकशासनम् । अप्सरसां गणैर्युक्तं गंधर्वैः किन्नरैस्तथा
అక్కడ దేవరాజు, పాకశాసనుడైన ఇంద్రుని చూశాడు—అప్సరసల గణములతో కూడి, గంధర్వులు కిన్నరులతో కూడి పరివృతుడై ఉన్నాడు।
Verse 78
गीयमानं गीतगैश्च सुस्वरैः सप्तकैस्तथा । वीज्यमानं सुगंधैश्च व्यजनैः सर्व एव सः
ఆయనను సుస్వర గాయకులు సప్తస్వరాలతో గానం చేస్తుండగా, చుట్టూ సుగంధభరిత వ్యజనాలతో అందరూ ఆయనకు గాలి వీచుచుండిరి।
Verse 79
योषिद्भी रूपयुक्ताभिश्चामरैर्हंसगामिभिः । छत्रेण हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा
హంసగతితో నడిచే రూపవతులైన స్త్రీలు చామరాలు ధరించి ఆయనకు పరిచర్య చేసుచుండిరి; హంసవర్ణమై చంద్రబింబసమానమైన ఛత్రం ఆయనకు నీడనిచ్చెను।
Verse 80
राजमानं सहस्राक्षं सर्वाभरणभूषितम् । कामक्रीडागतं देवं दृष्टवानमितौजसम्
అతడు సహస్రాక్షుడైన దేవేంద్రుని దర్శించెను—అతడు ప్రకాశమానుడై, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకృతుడై, కామక్రీడార్థం అక్కడికి వచ్చినవాడై, అపార తేజస్సుతో యుక్తుడై యుండెను।
Verse 81
तस्य पार्श्वे महाभागां पौलोमीं चारुमंगलाम् । रूपेण तेजसा चैव तपसा च यशस्विनीम्
ఆయన పక్కన మహాభాగ్యవతియైన, చారుమంగళమైన పౌలోమీ నిలిచియుండెను—ఆమె రూపతేజస్సులతోను, తపస్సుతోను యశస్సును పొందినది।
Verse 82
सौभाग्येन विराजंतीं पातिव्रत्येन तां सतीम् । तया सह सहस्राक्षः स रेमे नंदने वने
ఆ సతి సౌభాగ్యముతోను పతివ్రతప్రభావముతోను ప్రకాశించి విరాజిల్లెను; ఆమెతో కలిసి సహస్రాక్షుడు నందనవనంలో రమించెను।
Verse 83
तस्य लीलां समालोक्य अंगश्चैव द्विजोत्तमः । धन्यो वै देवराजोऽयमीदृशैः परिवारितः
ఆయన దివ్యలీలను చూచి ద్విజోత్తముడైన అంగుడు పలికెను—“నిజముగా ఈ దేవరాజు ధన్యుడు; ఇలాంటి మహనీయులతో పరివృతుడై ఉన్నాడు।”
Verse 84
अहोऽस्य तपसो वीर्यं येन प्राप्तं महत्पदम् । यदा ममेदृशः पुत्रः सर्वलोकप्रधारकः
అహో! అతని తపస్సు ఎంత మహాశక్తిమంతమో—దానివల్లనే అతడు మహత్తర పదాన్ని పొందెను. ఎప్పుడు నాకు కూడా ఇలాంటి కుమారుడు కలుగును, సర్వలోకాధారుడైనవాడు?
Verse 85
भवेत्तदा महत्सौख्यं प्राप्स्यामीह न संशयः । इति चिंतापरो भूत्वा त्वरमाणो गृहागतः
“అప్పుడు మహాసుఖము కలుగును; సందేహమే లేదు—నేను ఇక్కడనే దానిని పొందుదును।” అని ఆలోచనలో లీనమై, అతడు త్వరగా ఇంటికి చేరెను।