
Narrative of Sumanā: The Quest for a Worthy Son and the Karmic Roots of Poverty
సూతుని ప్రసంగంలో సోమశర్ముడు ‘సర్వజ్ఞుడూ సద్గుణసంపన్నుడూ అయిన కుమారుడు ఎలా లభిస్తాడు?’ అని ప్రశ్నిస్తాడు. సుమన ఉపదేశంతో అతడు గంగాతీరంలో వసిష్ఠ మహర్షిని చేరి సాష్టాంగ నమస్కారం చేసి వినయంగా సందేహం నివేదిస్తాడు. ఋషులు అతనిని ఆదరించి ప్రశ్నించమంటారు; అప్పుడు అతడు దారిద్ర్యానికి కారణం ఏమిటి, సంతానం ఉన్నా సుఖం ఎందుకు కలగదు అని అడుగుతాడు. వసిష్ఠుడు ‘యోగ్య కుమారుని’ లక్షణాలు చెబుతాడు—సత్యవాది, శాస్త్రజ్ఞుడు, దానశీలి, ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు, విష్ణుధ్యానపరుడు, తల్లిదండ్రుల భక్తుడు. తరువాత పూర్వజన్మ కర్మఫలాన్ని వివరిస్తాడు: లోభవశుడై దానం, పూజ, శ్రాద్ధాలను నిర్లక్ష్యం చేసి ధనసంచయానికే ఆసక్తి చూపినందున ఈ జన్మలో దారిద్ర్యం వచ్చిందని చెప్పాడు. అధ్యాయం చివర సంపద, భార్య, వంశవృద్ధి అన్నీ విష్ణుకృపవల్లనే కలుగుతాయని నిర్ధారిస్తుంది.
Verse 1
सोमशर्मोवाच । सर्वं देवि समाख्यातं धर्मसंस्थानमुत्तमम् । कथं पुत्रमहं विंद्यां सर्वज्ञं गुणसंयुतम्
సోమశర్ముడు అన్నాడు—హే దేవీ! నీవు ఉత్తమ ధర్మస్థాపనను సంపూర్ణంగా వివరించావు. నేను సర్వజ్ఞుడూ గుణసంపన్నుడైన కుమారుణ్ని ఎలా పొందగలను?
Verse 2
वद त्वं मे महाभागे यदि जानासि सुव्रते । दानधर्मादिकं भद्रे परत्रेह न संशयः
హే మహాభాగే, హే సువ్రతే! నీకు తెలిసి ఉంటే నాకు చెప్పు. హే భద్రే! దానం, ధర్మం మొదలైన వాటి ఫలితం ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ నిస్సందేహంగా లభిస్తుంది.
Verse 3
सुमनोवाच । वसिष्ठं गच्छ धर्मज्ञं तं प्रार्थय महामुनिम् । तस्मात्प्राप्स्यसि वै पुत्रं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम्
సుమనా చెప్పింది—ధర్మజ్ఞుడైన వశిష్ఠుని వద్దకు వెళ్లి ఆ మహామునిని ప్రార్థించు. ఆయన ద్వారా నీవు నిశ్చయంగా ధర్మజ్ఞుడూ ధర్మప్రియుడైన కుమారుణ్ని పొందుతావు.
Verse 4
सूत उवाच । एवमुक्ते तया वाक्ये सोमशर्मा द्विजोत्तमः । एवं करिष्ये कल्याणि तव वाक्यं न संशयः
సూతుడు అన్నాడు—ఆమె అలా చెప్పిన తరువాత ద్విజోత్తముడైన సోమశర్ముడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు—హే కల్యాణీ! నేను అలాగే చేస్తాను; నీ మాటలో సందేహం లేదు.
Verse 5
एवमुक्त्वा जगामाशु सोमशर्मा द्विजोत्तमः । वसिष्ठं सर्ववेत्तारं दिव्यं तं तपतां वरम्
అలా చెప్పి ద్విజోత్తముడైన సోమశర్ముడు త్వరగా సర్వజ్ఞుడూ దివ్యుడూ తపస్వుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వశిష్ఠుని వద్దకు వెళ్లాడు.
Verse 6
गंगातीरे स्थितं पुण्यमाश्रमस्थं द्विजोत्तमम् । तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम्
గంగాతీరంలో పుణ్యాశ్రమంలో నివసించే ద్విజోత్తముడు నిలిచియుండెను; తేజోజ్వాలలతో ఆవరించబడి, రెండవ సూర్యునివలె ప్రకాశించెను।
Verse 7
राजमानं महात्मानं ब्रह्मण्यं च द्विजोत्तमम् । भक्त्या प्रणम्य विप्रेशं दंडवच्च पुनः पुनः
ఆ రాజమాన మహాత్ముడు, బ్రహ్మణ్యుడైన ద్విజోత్తమ విప్రేశునకు అతడు భక్తితో పునఃపునః దండవత్ ప్రణామము చేసెను।
Verse 8
तमुवाच महातेजा ब्रह्मसूनुरकल्मषः । उपाविशासने पुण्ये सुखेन सुमहामते
అప్పుడు మహాతేజస్సుగల, కల్మషరహిత బ్రహ్మసూనుడు అతనితో పలికెను—“ఓ సుమహామతీ, ఈ పుణ్యాసనముపై సుఖంగా కూర్చుండుము।”
Verse 9
एवमुक्त्वा स योगींद्रः पुनः प्राह तपोधनम् । गृहे पुत्रेषु ते वत्स दारभृत्येषु सर्वदा
ఇట్లు చెప్పి ఆ యోగీంద్రుడు మరల తపోధనునితో పలికెను—“వత్సా, సదా నీ గృహమందు, నీ పుత్రులయందు, భార్యా-భృత్యులయందు…”
Verse 10
क्षेममस्ति महाभाग पुण्यकर्मसु चाग्निषु । निरामयोसि चांगेषु धर्मं पालयसे सदा
హే మహాభాగ, నీ పుణ్యకర్మములలోను పావన అగ్నులలోను క్షేమమున్నదా? నీ అవయవములన్నిటిలో నిరామయుడవై, సదా ధర్మమును పాలించుచున్నావా?
Verse 11
एवमुक्त्वा महाप्राज्ञः पुनः प्राह सुशर्मणम् । किं करोमि प्रियं कार्यं सुप्रियं ते द्विजोत्तम
ఇట్లు పలికి మహాప్రాజ్ఞుడు మళ్లీ సుశర్మణునితో అన్నాడు— “హే ద్విజోత్తమా! నేను ఏ ప్రియకార్యము చేయుదును? నీకు అత్యంత సుప్రియమైనది ఏది?”
Verse 12
एवं संभाषितं विप्रं विरराम स कुंभजः । तस्मिन्नुक्ते महाभागे वसिष्ठे मुनिपुंगवे
ఇలా విప్రునితో సంభాషించి కుంభజ ముని (అగస్త్యుడు) మౌనమయ్యాడు. అది చెప్పబడిన తరువాత మహాభాగ్యుడు, మునిపుంగవుడు వశిష్ఠుడు (తదుపరి పలికెను).
Verse 13
स होवाच महात्मानं वसिष्ठं तपतां वरम् । भगवञ्छ्रूयतां वाक्यं सुप्रसन्नेन चेतसा
అప్పుడు అతడు తపస్వులలో శ్రేష్ఠుడైన మహాత్మ వశిష్ఠునితో అన్నాడు— “భగవన్! పరమ ప్రసన్నమైన మనస్సుతో నా మాటలు వినండి.”
Verse 14
यदि मे सुप्रियं कार्यं त्वयैव मुनिपुंगव । मम प्रश्नार्थसंदेहं विच्छेदय द्विजोत्तम
హే మునిపుంగవా! నీవే నాకు అత్యంత ప్రియమైనది చేయదలచితే, హే ద్విజోత్తమా, నా ప్రశ్నార్థానికి సంబంధించిన సందేహాన్ని నివృత్తి చేయుము.
Verse 15
दारिद्र्यं केन पापेन पुत्रसौख्यं कथं नहि । एतन्मे संशयं तात कस्मात्पापाद्वदस्व मे
“ఏ పాపం వల్ల దారిద్ర్యం కలుగుతుంది? సంతానసుఖం ఎందుకు లభించదు? హే తాత! ఇదే నా సందేహం—ఏ పాపం కారణమో నాకు చెప్పండి.”
Verse 16
महामोहेन संमुग्धः प्रियया बोधितो द्विज । तयाहं प्रेषितस्तात तव पार्श्वं समातुरः
మహామోహంతో మూర్ఛితుడనైన నన్ను నా ప్రియురాలు జాగ్రత్తపరిచింది. ఓ ద్విజా! ఆమెనే నన్ను పంపింది, తాత; అందుకే నేను తీవ్రమైన వ్యాకులతతో మీ సన్నిధికి వచ్చాను.
Verse 17
इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेएंद्रे सुमनोपाख्यानेसप्तदशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో, ఇంద్రవిషయక ‘సుమనోపాఖ్యానం’ అనే పదిహేడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.
Verse 18
वसिष्ठ उवाच । पुत्रा मित्राण्यथ भ्राता अन्ये स्वजनबांधवाः । पंचभेदास्तु संभेदात्पुरुषस्य भवंति ते
వసిష్ఠుడు పలికెను—పుత్రులు, మిత్రులు, సోదరులు మరియు ఇతర స్వజన-బంధువులు; వారి భేదాలనుబట్టి పురుషునికి ఐదు విభాగాలు ఏర్పడతాయి.
Verse 19
ते ते सुमनया प्रोक्ताः पूर्वमेव तवाग्रतः । ऋणसंबंधिनः सर्वे ते कुपुत्रा द्विजोत्तम
ఆ వారందరినీ సుమనా నీ సమక్షంలో ముందే చెప్పింది. ఓ ద్విజోత్తమా! ఆ కుపుత్రులందరూ ఋణసంబంధంతో బద్ధులై ఉన్నారు.
Verse 20
पुत्रस्य लक्षणं पुण्यं तवाग्रे प्रवदाम्यहम् । पुण्यप्रसक्तो यस्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा
ఇప్పుడు నీ సమక్షంలో పుణ్యవంతుడైన పుత్రుని లక్షణాలను చెబుతున్నాను—య whose ఆత్మ పుణ్యంలో నిమగ్నమై, సత్యధర్మాలలో ఎల్లప్పుడూ రతుడై ఉంటాడు.
Verse 21
शुद्धिविज्ञानसंपन्नस्तपस्वी वाग्विदां वरः । सर्वकर्मसुसंधीरो वेदाध्ययनतत्परः
అతడు శుద్ధి మరియు సత్యవివేకంతో సంపన్నుడైన తపస్వి, వాగ్విద్యలో శ్రేష్ఠుడు. అన్ని కర్తవ్యాలలో ధీరుడై స్థిరబుద్ధితో ఉండి, వేదాధ్యయనంలో నిత్యం తత్పరుడు.
Verse 22
स सर्वशास्त्रवेत्ता च देवब्राह्मणपूजकः । याजकः सर्वयज्ञानां दाता त्यागी प्रियंवदः
అతడు సమస్త శాస్త్రాలను తెలిసినవాడు, దేవతలకూ బ్రాహ్మణులకూ పూజకుడు. అన్ని యజ్ఞాలకు యాజకుడు, దాత, త్యాగి, మధురంగా పలికేవాడు.
Verse 23
विष्णुध्यानपरो नित्यं शांतो दांतः सुहृत्सदा । पितृमातृपरोनित्यं सर्वस्वजनवत्सलः
అతడు నిత్యం విష్ణుధ్యానంలో లీనుడై, శాంతుడూ, దమనశీలుడూ, సదా హితైషి. తల్లిదండ్రుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ భక్తితో ఉండి, తన స్వజనులందరినీ ఆత్మసమంగా ప్రేమిస్తాడు.
Verse 24
कुलस्य तारको विद्वान्कुलस्य परिपोषकः । एवं गुणैश्च संयुक्तः सपुत्रः सुखदायकः
విద్వాన్ కుమారుడు కులానికి తారకుడూ మార్గదర్శకుడూ, వంశాన్ని పోషించి నిలబెట్టేవాడూ అవుతాడు. ఇలాంటి గుణాలతో యుక్తుడైన ఆ కుమారుడే సుఖదాయకుడు.
Verse 25
अन्ये संबंधसंयुक्ताः शोकसंतापदायकाः । एतादृशेन किं कार्यं फलहीनेन तेन च
ఇతర సంబంధాలు ‘బంధాలు’ అని పిలిచినా, అవి శోకమూ సంతాపమూ మాత్రమే కలిగిస్తాయి. ఫలరహితమైన అటువంటి బంధంతో ఏమి ప్రయోజనం?
Verse 26
आयांति यांति ते सर्वे तापं दत्वा सुदारुणम् । पुत्ररूपेण ते सर्वे संसारे द्विजसत्तम
వారు అందరూ వచ్చి పోతూ, అత్యంత దారుణమైన తాపాన్ని ఇచ్చి బాధింపజేస్తారు; ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, వారు అందరూ లోకంలో కుమారరూపంగా ప్రదర్శితమవుతారు।
Verse 27
पूर्वजन्मकृतं पुण्यं यत्त्वया परिपालितम् । तत्सर्वं हि प्रवक्ष्यामि श्रूयतामद्भुतं पुनः
పూర్వజన్మలో నీవు చేసిన, నీవే పరిరక్షించిన పుణ్యమంతటినీ నేను ఇప్పుడు చెప్పుదును; మరల ఈ అద్భుత వృత్తాంతాన్ని వినుము।
Verse 28
वसिष्ठ उवाच । भवाञ्छूद्रो महाप्राज्ञ पूर्वजन्मनि नान्यथा । कृषिकर्त्ता ज्ञानहीनो महालोभेन संयुतः
వసిష్ఠుడు పలికెను—ఓ మహాప్రాజ్ఞా, పూర్వజన్మలో నీవు నిశ్చయంగా శూద్రుడివే, వేరేలా కాదు; నీవు వ్యవసాయ కార్మికుడవు, జ్ఞానహీనుడవు, మహాలోభంతో కూడినవాడవు।
Verse 29
एकभार्या सदा द्वेषी बहुपुत्रो ह्यदत्तवान् । धर्मं नैव विजानासि सत्यं नैव परिश्रुतम्
ఒక భార్య ఉన్నప్పటికీ నీవు ఎల్లప్పుడూ ద్వేషభావంతో ఉంటావు; అనేక కుమారులు ఉన్నప్పటికీ నీవు దానశీలుడవు కావు. ధర్మాన్ని నీవు గ్రహించలేదు, సత్యాన్ని కూడా సరిగా శ్రవించలేదు।
Verse 30
दानं नैव त्वया दत्तं शास्त्रं नैव प्रतिश्रुतम् । कृता नैव त्वया तीर्थे यात्रा चैव महामते
నీవు దానం ఏమాత్రం చేయలేదు; శాస్త్రాలను శ్రవించడానికైనా, వాటిని అనుసరించడానికైనా నీవు ప్రతిజ్ఞ చేయలేదు. ఓ మహామతీ, నీవు తీర్థయాత్ర కూడా చేయలేదు।
Verse 31
एवं कृतं त्वया विप्र कृषिमार्गं पुनः पुनः । पशूनां पालनं सर्व गवां चैव द्विजोत्तम
హే విప్రా, నీవు పునఃపునః కృషిమార్గాన్ని అనుసరించితివి; అలాగే హే ద్విజోత్తమా, సమస్త పశువులలో విశేషంగా గోవుల పాలనను కూడా చేసితివి।
Verse 32
महिषीणां तथाऽश्वानां पालनं च पुनः पुनः । एवं पू र्वंकृतं कर्म त्वयैव द्विजसत्तम
నీవు పునఃపునః మహిషులనూ అశ్వాలనూ కూడా పాలించి సంరక్షించితివి. హే ద్విజసత్తమా, ఇదే కర్మను నీవు పూర్వకాలంలోనూ చేసితివి।
Verse 33
विपुलं च धनं तद्वल्लोभेन परिसंचितम् । तस्य व्ययं सुपुण्येन न कृतं तु त्वया कदा
అలాగే అపారమైన ధనాన్ని నీవు లోభంతో కూడబెట్టితివి; కాని దానిని నిజమైన పుణ్యకార్యాలలో నీవు ఎప్పుడూ వ్యయించలేదు।
Verse 34
पात्रे दानं न दत्तं तु दृष्ट्वा दुर्बलमेव च । कृपां कृत्वा न दत्तं तु भवता धनमेव च
యోగ్యపాత్రుడిని చూచినప్పటికీ నీవు దానం చేయలేదు; బలహీనుణ్ణి చూచినప్పటికీ చేయలేదు. కరుణ కలిగినప్పటికీ నీవు నీ ధనాన్ని ఎప్పుడూ ఇవ్వలేదు।
Verse 35
गोमहिष्यादिकं सर्वं पशूनां संचितं त्वया । विक्रीय च धनं विप्र संचितं विपुलं त्वया
గోమహిష్యాదిగా సమస్త పశుసంపదను నీవు కూడబెట్టితివి; హే విప్రా, వాటిని విక్రయించి అపారమైన ధనాన్ని కూడా నీవు సঞ্চయించితివి।
Verse 36
तक्रं घृतं तथा क्षीरं विक्रयित्वा ततो दधि । दुष्कालं चिंतितं विप्र मोहितो विष्णुमायया
మజ్జిగ, నెయ్యి, పాలు మరియు తరువాత పెరుగును కూడా అమ్మి, ఓ బ్రాహ్మణా, అతడు కరువు భయంతో కలవరపడి విష్ణుమాయచే మోహితుడయ్యాడు।
Verse 37
कृतं महार्घमेवात्र अन्नं ब्राह्मणसत्तम । निर्दयेन त्वया दानं न दत्तं तु कदाचन
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఇక్కడ విలువైన భోజనం నిజంగా సిద్ధమయ్యేది; కానీ నీవు నిర్దయుడై ఎప్పుడూ దానం చేయలేదు।
Verse 38
देवानां पूजनं विप्र भवता न कृतं कदा । प्राप्य पर्वाणि विप्रेभ्यो द्रव्यं न च समर्पितम्
ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు ఎప్పుడూ దేవతల పూజ చేయలేదు; పర్వదినాలు వచ్చినప్పటికీ బ్రాహ్మణులకు ద్రవ్యదానం సమర్పించలేదు।
Verse 39
श्राद्धंकालंतुसंप्राप्यश्रद्धयानकृतंत्वया । भार्या वदति ते साध्वी दिनमेनं समागतम्
శ్రాద్ధకాలం వచ్చినప్పటికీ నీవు శ్రద్ధతో అది చేయలేదు। నీ సాధ్వీ భార్య నీతో అంటుంది—“ఈ రోజు అదే దినం వచ్చింది।”
Verse 40
श्वशुरस्य श्राद्धकालः श्वश्र्वाश्चैव महामते । त्वं श्रुत्वा तद्वचस्तस्या गृहं त्यक्त्वा पलायसे
“ఓ మహామతీ, ఇది నీ మామగారి శ్రాద్ధకాలం, అత్తగారిదీ కూడా. అయినా ఆమె మాటలు విని నీవు ఇల్లు విడిచి పారిపోతున్నావు।”
Verse 41
धर्ममार्गं न दृष्टं ते श्रुतं नैव कदा त्वया । लोभो मातापिता भ्राता लोभः स्वजनबांधवाः
నీవు ధర్మమార్గాన్ని ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా. నీకు లోభమే తల్లి-తండ్రి, లోభమే అన్నదమ్ముడు; లోభమే నీ స్వజనులు, బంధువులు.
Verse 42
पालितं लोभमेवैकं त्यक्त्वा धर्मं सदैव हि । तस्माद्दुःखी भवाञ्जातो दरिद्रेणातिपीडितः
నీవు ధర్మాన్ని ఎల్లప్పుడూ విడిచి, లోభాన్నే ఒక్కటిగా పోషించావు; అందువల్ల నీవు దుఃఖితుడవై, దారిద్ర్యంతో తీవ్రంగా పీడితుడవయ్యావు.
Verse 43
दिनेदिने महातृष्णा हृदये ते प्रवर्द्धते । यदायदा गृहे द्रव्यं वृद्धिमायाति ते तदा
రోజురోజుకు నీ హృదయంలో మహా తృష్ణ పెరుగుతుంది; నీ ఇంటి ధనం ఎప్పుడెప్పుడూ పెరుగుతుందో, అప్పుడప్పుడూ ఆ తృష్ణ మరింతగా పెరుగుతుంది.
Verse 44
तृष्णया दह्यमानस्तु तया त्वं वह्निरूपया । रात्रौ वा सुप्रसुप्तस्तु निश्चितो हि प्रचिंतसि
అగ్నిరూపమైన ఆ తృష్ణ చేత దహించబడుతూ నీవు, రాత్రి గాఢనిద్రలో ఉన్నప్పటికీ, నిశ్చయంగా దానినే తలచుకుంటూ ఉంటావు.
Verse 45
दिनं प्राप्य महामोहैर्व्यापितोसि सदैव हि । सहस्रं लक्षं मे कोटिः कदा अर्बुदमेव च
రోజురోజుకు నీవు ఎల్లప్పుడూ మహామోహంతో కప్పబడి ఉంటావు—‘వెయ్యి, లక్ష, కోటి; నాకు అర్బుదం కూడా ఎప్పుడొస్తుంది?’ అని ఆలోచిస్తూనే ఉంటావు.
Verse 46
भविष्यति कदा खर्वो निखर्वश्चाथ मे गृहे । एवं सहस्रं लक्षं च कोटिरर्बुदमेव च
నా ఇంటిలో ఎప్పుడు ఖర్వము, నిఖర్వము, అలాగే సహస్రము, లక్షము, కోటి మరియు అర్బుదమంత ధనం కలుగును?
Verse 47
खर्वो निखर्वः संजातस्तृष्णा नैव प्रगच्छति । तव कायं परित्यज्य वृद्धिमायाति सर्वदा
ఖర్వము నిఖర్వమై తగ్గినట్లు అయినా తృష్ణ ఎప్పటికీ పోదు; నీ దేహాన్ని విడిచిన తరువాత కూడా అది సదా పెరిగి మళ్లీ వస్తుంది.
Verse 48
नैव दत्तं हुतं विप्र भुक्तं नैव कदा त्वया । खनितं भूमिमध्ये तु क्षिप्तं पुत्रानजानते
ఓ విప్రా! నీవు దానం చేయలేదు, హోమం చేయలేదు, ఎప్పుడూ భోగించలేదు; భూమి మధ్యలో తవ్వి పాతిపెట్టావు—పుత్రులకు కూడా తెలియదు.
Verse 49
अन्यमेवमुपायं तु द्रव्यागमनकारणात् । कुरुषे सर्वदा विप्र लोकान्पृच्छसि बुद्धिमान्
ధనం సంపాదించుటకై నీవు ఎల్లప్పుడూ ఇలాంటి ఇతర ఉపాయాలు చేస్తావు, ఓ విప్రా; బుద్ధిమంతుడై కూడా జనులను ప్రశ్నిస్తూ తిరుగుతావు.
Verse 50
खनित्रमंजनं वादं धातुवादमतः परम् । पृच्छमानो भ्रमस्येकस्तृष्णया परिमोहितः
అతడు ఖననం, అంజనం (సుర్మా), వాదవివాదం, తదుపరి ధాతువాదం గురించి అడుగుతూ ఉండెను; ఒంటరిగా తిరుగుతూ తృష్ణచేత పూర్తిగా మోహితుడయ్యెను.
Verse 51
स्पर्शंचिंतयसेनित्यंकल्पान्सिद्धिप्रदायकान् । प्रवेशं विवराणां तु चिंतमानः सु पृच्छसि
నీవు నిత్యం స్పర్శసంబంధమైన సిద్ధిప్రదాయక కల్పాలను ధ్యానిస్తావు. అలాగే వివరాలు/రంధ్రాలలో ప్రవేశాన్ని మనసులో తలచుతూ మంచి ప్రశ్న అడుగుతున్నావు॥
Verse 52
तृष्णानलेन दग्धेन सुखं नैव प्रगच्छसि । तृष्णानलेन संदीप्तो हाहाभूतो विचेतनः
తృష్ణాగ్నితో దగ్ధుడై నీవు సుఖాన్ని ఏమాత్రం పొందవు. అదే కోరికాగ్నితో మరింత రగిలి ‘హాయ్! హాయ్!’ అంటూ అచేతనుడవుతావు॥
Verse 53
एवं मुग्धोसि विप्रेंद्र गतस्त्वं कालवश्यताम् । दारापुत्रेषु तद्द्रव्यं पृच्छमानेषु वै त्वया
హే విప్రేంద్రా! ఈ విధంగా నీవు మోహితుడై కాలవశుడవయ్యావు. భార్యా, కుమారులు ఆ ధనాన్ని గురించి అడిగినప్పుడు నీవు నిజంగా సమాధానం చెప్పలేకపోయావు॥
Verse 54
कथितं नैव वृत्तांतं प्राणांस्त्यक्त्वा गतो यमम् । एवं सर्वं मया ख्यातं वृत्तांतं तव पूर्वकम्
అతడు ఏ వృత్తాంతమూ చెప్పలేదు; ప్రాణాలను విడిచి యముని లోకానికి వెళ్లిపోయాడు. ఈ విధంగా నీ పూర్వ వృత్తాంతమంతా నేను నీకు వివరించాను॥
Verse 55
अनेन कर्मणा विप्र निर्धनोसि दरिद्रवान् । संसारे यस्य सत्पुत्रा भक्तिमंतः सदैव हि
హే విప్రా! ఈ కర్మ వల్ల నీవు నిర్ధనుడవై దరిద్రుడవయ్యావు. అయితే లోకంలో నీ సత్పుత్రులు ఎల్లప్పుడూ భక్తితో నిండివుంటారు॥
Verse 56
सुशीला ज्ञानसंपन्नाः सत्यधर्मरताः सदा । संभवंति गृहे तस्य यस्य विष्णुः प्रसीदति
యెవరి గృహమున భగవాన్ విష్ణువు ప్రసన్నుడై ఉంటాడో, వారి ఇంట సదా సుశీలులు, జ్ఞానసంపన్నులు, సత్యధర్మనిష్ఠులు జన్మించి నివసిస్తారు।
Verse 57
धनं धान्यं कलत्रं तु पुत्रपौत्रमनंतकम् । स भुंक्ते मर्त्यलोके वै यस्य विष्णुः प्रसन्नवान्
యెవనిపై భగవాన్ విష్ణువు ప్రసన్నుడై ఉంటాడో, అతడు మర్త్యలోకమున ధనం, ధాన్యం, భార్య మరియు కుమార-పౌత్రుల అంతులేని పరంపరను నిజముగా అనుభవిస్తాడు।
Verse 58
विना विष्णोः प्रसादेन दारापुत्रान्न चाप्नुयात् । सुजन्म च कुलं विप्र तद्विष्णोः परमं पदम्
విష్ణువు అనుగ్రహం లేకుండా భార్యా-పుత్రులు లభించరు; అలాగే సుజన్మమూ శ్రేష్ఠ కులమూ లభించవు, ఓ విప్రా—ఇదే విష్ణువின் పరమపదము।