Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये त्रयीमूर्तेर्विधानं त्वब्जिनीपतेः । मन्त्राणां यत्समाराध्य सर्वेष्टं प्राप्नुयाद्भुवि ॥ १ ॥

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ కమలపతీ! ఇప్పుడు త్రయీమూర్తి విధానాన్ని చెప్పుదును; ఆ మంత్రాలతో సమ్యక్ ఆరాధనచేసి భూమిపై సమస్త ఇష్టాలను పొందగలడు।

Verse 2

तारो रेचिकया युक्तो मेधानेत्रयुता रतिः । ससर्गा वामकर्णोढ्यो भृगुर्वढ्यासनो मरुत् ॥ २ ॥

‘తార’ ‘రేచికా’తో యుక్తమై ఉంది; ‘రతి’ ‘మేధా’ మరియు ‘నేత్ర’తో సమన్వితమై ఉంది. ‘ససర్గా’ వామకర్ణసహిత; ‘భృగు’ ‘వఢ్యా’ ఆసనంపై ఆసీనుడు; ‘మరుత్’ కూడా ఈ శ్రేణిలో పేర్కొనబడెను।

Verse 3

शेषोदित्य इति प्रोक्तो वस्वर्णो भुक्तिमुक्तिदः । देवभागो मुनिश्छन्दो गायत्री देवता रविः ॥ ३ ॥

ఆయన ‘శేషోదిత్య’ అని ప్రకటింపబడెను; స్వర్ణకాంతితో ప్రకాశించి భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించువాడు. ఋషి దేవభాగుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత రవి (సూర్యుడు)।

Verse 4

माया बीजं रमा शक्तिर्दृष्टादृष्टे नियोगकः । सत्याय हृदयं पश्चाद्ब्रह्मणे शिर ईरितम् ॥ ४ ॥

మాయ బీజమని నిర్దేశించబడెను; రమా (లక్ష్మీ) శక్తిగా చెప్పబడెను; ఆయన దృష్ట-అదృష్ట రెండింటికీ నియోగకుడు. అనంతరం హృదయం సత్యకు, శిరస్సు బ్రహ్మకు అని ప్రకటించబడెను।

Verse 5

विष्णवे तु शिखावर्म रुद्राय परिकीर्तितम् । नेत्रं स्यादग्रये पश्चात्शर्वायास्रमुदाहृतम् ॥ ५ ॥

‘శిఖా-వర్మ’ విష్ణువుకు నియతమై, రుద్రునికీ అని చెప్పబడెను. ‘నేత్ర’ను ముందుభాగంలో న్యసించాలి; అనంతరం ‘అస్త్ర’ శర్వునకు ప్రకటించబడెను।

Verse 6

नेत्रो ज्वाला मनो हुं फट्स्वाहांता मनवो गणाः । पुनः षडर्णैर्ह्री लक्ष्म्याः कृत्वांतः स्थैः षडंगकम् ॥ ६ ॥

‘నేత్ర’, ‘జ్వాల’, ‘మనో’ మరియు ‘హుం’, ‘ఫట్’, ‘స్వాహా’తో అంతమయ్యే మంత్రాలు—ఇవే మంత్రగణములు. తరువాత లక్ష్మీ యొక్క షడర్ణ ‘హ్రీం’తో అంతరంగంలో స్థాపించి షడంగక క్రియను చేయవలెను।

Verse 7

शिष्टारौजठरे पृष्टे तयोर्ङेंताख्यया न्यसेत् । आदित्यं च रविं पश्चाद्भानुं भास्करमेव च ॥ ७ ॥

వెనుక భాగంలో జఠర ప్రాంతంలో, ఆ రెండు స్థానాలకు ‘ఙేం తా’ అనే న్యాసాన్ని స్థాపించాలి. తరువాత సూర్యుని నామాలు—ఆదిత్య, రవి, భాను, భాస్కర—అని న్యసించాలి।

Verse 8

सूर्यं च मूर्ध्नि वदने हृदि गुह्ये च पादयोः । सद्यादिपञ्च ह्रस्वाद्यान् न्यसेन्ङे हृदयोंऽतिमान् ॥ ८ ॥

సాధకుడు శిరస్సు, ముఖం, హృదయం, గుహ్యప్రదేశం మరియు పాదాలపై సూర్యుని న్యాసం చేయాలి. తరువాత ‘సద్య’ మొదలైన పంచకాన్ని హ్రస్వాది స్వరాలతో కూడ క్రమంగా న్యసించి హృదయ-న్యాసాన్ని సంపూర్ణం చేయాలి.

Verse 9

ह्रीं रमामध्यगामष्टौ वर्णांस्तारादिकान्न्यसेत् । मूर्द्धास्यकंठहृत्कुक्षिनाभिलिंगगुदेषु च ॥ ९ ॥

‘ఓం’ తారతో ప్రారంభమై మధ్యలో రమా (శ్రీ) ఉన్న ఎనిమిది వర్ణాల న్యాసం చేయాలి. వాటిని శిరస్సు, ముఖం, కంఠం, హృదయం, కుక్షి, నాభి, లింగం, గుదం వద్ద స్థాపించాలి.

Verse 10

सचंद्रस्वरपूर्वं तु ङेतं शीतांशुमण्डलम् । मूर्द्धादिकंठपर्यंतं न्यसेञ्चांद्रिमनुस्प्ररन् ॥ १० ॥

తర్వాత చంద్ర-స్వరాన్ని ముందుగా గ్రహించి, శీతకిరణ చంద్రమండలాన్ని శిరస్సు నుండి కంఠం వరకు న్యసించాలి; అంతరంలో చంద్రకాంతిని స్మరించాలి.

Verse 11

स्पर्शान्सेंदून्समुञ्चार्य ङेंतं भास्करमण्डलम् । न्यसेत्कंठादिनाभ्यंतं ध्यायन्प्रद्योतनं हृदि ॥ ११ ॥

స్వరాలతో కూడిన స్పర్శవర్ణాలను సమ్యక్‌గా ఉచ్చరించి ‘ఙే’తో భాస్కరమండల న్యాసాన్ని కంఠం నుండి నాభి ప్రాంతం వరకు చేయాలి; హృదయంలో దాని ప్రకాశాన్ని ధ్యానించాలి.

Verse 12

यादीन्सचंद्रानुञ्चार्य ङेतं च वह्निमंडलम् । नाभ्यादिपादपर्यंतं न्यसेद्वह्निमनुस्मरन् ॥ १२ ॥

‘య’ మొదలైన అక్షరాలను చంద్రానుబంధంతో ఉచ్చరించి, ‘ఙే’తో కూడ వహ్నిమండలాన్ని భావిస్తూ నాభి నుండి పాదాల వరకు న్యాసం చేయాలి; అగ్ని తత్త్వాన్ని నిరంతరం స్మరించాలి.

Verse 13

प्रोक्तोऽयं मण्डलन्यासो महातेजोविधायकः । आदिठांतार्णपूर्वं ङेंनमोंतं सोममण्डलम् ॥ १३ ॥

ఈ మణ్డల-న్యాసము మహాతేజస్సును ప్రసాదించునది అని ఉపదేశించబడింది. ఆదిబీజము మరియు నిర్దిష్ట వర్ణక్రమముతో సోమమణ్డలమును స్థాపించి, చివర ‘నమో’తో మంత్రాంతము చేయవలెను।

Verse 14

मूर्द्धादिहृदयांतं तु विन्यसेत्साधकोत्तमः । डकारादिक्षकारांतवर्णाद्यं वह्निमण्डलम् ॥ १४ ॥

ఉత్తమ సాధకుడు శిరస్సు నుండి హృదయం వరకు విధివిధానంగా న్యాసము చేయవలెను. డకారము నుండి క్షకారము వరకు వర్ణములతో వహ్నిమణ్డల న్యాసము చేయాలి।

Verse 15

ङेंतं हृदादिपादान्तं विन्यसेत्सुसमाहितः । अग्रीषोमात्मको न्यासः कथितः सर्वसिद्धिदः ॥ १५ ॥

సంపూర్ణ సమాధానంతో హృదయం నుండి పాదాంతం వరకు న్యాసము చేయవలెను. అగ్ని-సోమ స్వరూపమైన ఈ న్యాసము సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించునది అని చెప్పబడింది।

Verse 16

न्यसेत्सेंदून्मातृकार्णाञ्जयांतपुरुषात्मने । नमोंते व्यापकं मंत्री हंस्नयासोऽयमीरितः ॥ १६ ॥

జయంత-పురుష స్వరూప అంతరాత్మకై బీజములు మరియు మాత్రికా అక్షరములతో న్యాసము చేయవలెను. అనంతరం మంత్రజపుడు ‘హే వ్యాపకా, నీకు నమో’ అని పలుకాలి—ఇదే హంసన్యాసము।

Verse 17

अष्टावष्टौ स्वराञ्शेषान्पंचपञ्च मितान्पुनः । उक्तादित्यमुखानेतान्विन्यसेञ्च नवग्रहान् ॥ १७ ॥

తదుపరి మిగిలిన స్వరములను—ఎనిమిది మరియు మరల ఎనిమిది—అలాగే పరిమిత ఐదు-ఐదు సమూహములను న్యాసము చేయవలెను. ఆదిత్యుని నుండి ప్రారంభించి వీటిని స్థాపించి, నవగ్రహములను కూడా క్రమంగా విన్యసించాలి।

Verse 18

आधारलिंगयोर्नाभौ हृदि कंठे मुखांतरे । भ्रूमध्ये च तथा भाले ब्रह्मरंघ्रे न्यसेत्क्रमात् ॥ १८ ॥

ఆధార-లింగముల మధ్య నాభిలో, తరువాత హృదయంలో, కంఠంలో, ముఖాంతరంలో, భ్రూమధ్యంలో, లలాటంపై, చివరగా బ్రహ్మరంధ్రంలో క్రమంగా న్యాసం చేయవలెను।

Verse 19

हंसाख्यमग्नीषोमाख्यं मंडलत्रयमेव च । पुनर्न्यासत्रयं कुर्यान्मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १९ ॥

హంసాఖ్యమూ అగ్నీషోమాఖ్యమూ అయిన మూడు మండలములను స్థాపించి; తరువాత మళ్లీ త్రివిధ న్యాసం చేసి, మూలమంత్రంతో వ్యాపక న్యాస/జపాన్ని ఆచరించవలెను।

Verse 20

एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्सूर्यं हृदबुजे । दानाभयाब्जयुगलं धारयंतं करै रविम् ॥ २० ॥

ఇలా న్యాసవిధిని చేసి, హృదయకమలంలో సూర్యుని ధ్యానించాలి—ఆ రవిని, ఆయన చేతులలో దాన-వరదమూ అభయ-ప్రదమూ అయిన కమలచిహ్నాల యుగళాన్ని ధరించినవాడిగా।

Verse 21

कुंडलां गदकेयूरहारिणं च त्रयीतनुम् । ध्यात्वैवं प्रजपेन्मंत्री वसुलक्षं दशांशतः ॥ २१ ॥

కుండలాలు, గద, కేయూరాలు, హారం ధరించి, త్రయీవేదమయమైన దేహమున్న ప్రభువును ఇలా ధ్యానించి, మంత్రసాధకుడు మంత్రజపం ఎనిమిది లక్షల సార్లు చేసి, దాని దశాంశాన్ని హోమరూపంగా అర్పించాలి।

Verse 22

रक्तांभोजैस्तिलैर्वापि जुहुयाद्विधिवद्वसौ । प्रथमं पीठयजने धर्मादीनां स्थले यजेत् ॥ २२ ॥

విధివిధానంగా అగ్నిలో ఎర్ర కమలాలతో గానీ నువ్వులతో గానీ ఆహుతులు సమర్పించాలి. పీఠయజనంలో ముందుగా ధర్మాది దేవతల ఆసనస్థానాలలో పూజ చేయాలి।

Verse 23

प्रभूतं विमलं शारं समाराध्यमनंतरम् । परमादिमुखं मध्ये खबिंबांतं प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥

అనంతరం సమీపంగా ఆరాధ్యమైన ఆ విస్తారమైన, నిర్మలమైన, సారతత్త్వాన్ని పూజించాలి; దాని పరమ ఆదిముఖము మధ్యలో స్థితమై, ఆకాశమండల బింబాంతం వరకు వ్యాపించి ఉంటుంది।

Verse 24

सोमाग्निमंडलं पूज्यरविमंडलमर्चयेत् । दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला तथा ॥ २४ ॥

చంద్ర-అగ్ని మండలాన్ని పూజించిన తరువాత సూర్యమండలాన్ని అర్చించాలి. (దివ్య శక్తులు) దీప్తా, సూక్ష్మా, జయా, భద్రా, విభూతి మరియు అలాగే విమలా అని పిలువబడుతాయి।

Verse 25

अमोघा विद्युता सर्वतोमुखी पीठशक्तयः । ह्रस्वत्रयोक्तिजाः क्लीबही ना वह्नींदुसंयुताः ॥ २५ ॥

పీಠశక్తులు అమోఘా, విద్యుతా, సర్వతోముఖీ అని పిలువబడుతాయి. మూడు హ్రస్వ అక్షరాల ఉచ్చారణతో అవి సూచిత/ఉద్భవితమై, క్లీం, హీం, నా—అగ్ని (వహ్ని) మరియు చంద్ర (ఇందు) తత్త్వాలతో సంయుక్తమై ఉంటాయి।

Verse 26

स्वरा बीजानि शक्तीनां तदाद्याः पूजयेत्तुः ताः । ब्रह्मविष्णुशिवात्मा ते सृष्टिः शेषान्विताप्यसौ ॥ २६ ॥

స్వరాలే శక్తుల బీజాలు (బీజాక్షరాలు); అందువల్ల ఆరంభంలోనే వాటిని పూజించాలి. అవి బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ స్వరూపాలు; వాటి ద్వారానే ఈ సమస్త సృష్టి—శేషంతో కూడి—ధారితమై నిలుస్తుంది।

Verse 27

एवं चान्ते योग पीठात्मने हृदयमीरयेत् । ताराद्योऽयं पीठमंत्रस्त्वनेनासनमादिशेत् ॥ २७ ॥

ఇలా చివరలో యోగ-పీಠ-ఆత్మను ఉద్దేశించి హృదయమంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. ‘తారా’తో ప్రారంభమయ్యే ఈ పీಠమంత్రం ద్వారా ఆసనం (ఆరాధనా స్థానం) స్థాపించాలి/ఆదేశించాలి।

Verse 28

ध्रुवो वियद्बिंदुयुतं खं खखोल्काय दृन्मनुः । नवार्णाय च मनवे मूर्तिं संकल्पयेत्सुधीः ॥ २८ ॥

వివేకి సాధకుడు ‘ఖ’ అక్షరాన్ని వ్యోమం (ఆకాశం) మరియు బిందువుతో యుక్తంగా ధ్రువభావంతో స్థిరపరచి, ఖఖోల్కా మరియు దృన్-మను విధానంతో కూడిన నవాక్షరీ మంత్ర మూర్తిని మనసులో సంకల్పించాలి।

Verse 29

साक्षिणं जगतां तस्यामावाह्य विधिवद्यजेत् । ततः षडंगामाराध्य द्विक्ष्वष्टांगं प्रपूजयेत् ॥ २९ ॥

ఆ (యంత్రం/వేదిక) లో జగత్తుల సాక్షి అయిన భగవంతుని విధిపూర్వకంగా ఆవాహన చేసి పూజించాలి। తరువాత షడంగారాధన చేసి, రెండు స్థానాలలో అష్టాంగరూపాన్ని యథావిధిగా పూజించాలి।

Verse 30

संपूज्य मध्ये वादित्यं रविं भानुं च भास्करम् । सूर्यं दिशासु सद्यादिपंच ह्रस्वादिकानिमान् ॥ ३० ॥

మధ్యంలో ఆదిత్యుని—రవి, భాను, భాస్కర, సూర్య—ఈ నామాలతో సమ్యక్ పూజించి, తరువాత దిశలలో ‘సద్-’ మొదలైన పంచసమూహాన్ని మరియు హ్రస్వాది (స్వరరూప) వీటిని విన్యసించాలి।

Verse 31

स्वस्वनामादिवर्णाद्याः शक्तयोऽर्च्या विदिक्षु च । उषां प्रज्ञां प्रभां संध्यां ततो ब्रह्मादिकान्यजेत् ॥ ३१ ॥

విదిశలలో కూడా తమ తమ నామాల ఆదివర్ణాలతో ప్రారంభమయ్యే శక్తులను అర్చించాలి। తరువాత ఉష, ప్రజ్ఞ, ప్రభ, సంధ్యలను పూజించి, ఆపై బ్రహ్మాది దేవతలను క్రమంగా పూజించాలి।

Verse 32

पुरतोऽरुणमभ्यर्च्य सोमं ज्ञं च गुरुं भृगुम् । दिक्ष्वर्यमादिकानिष्ट्वा भूमिजं च शनैश्चरम् ॥ ३२ ॥

ముందుగా అరుణుని అభ్యర్చించి, తరువాత సోమ, జ్ఞ (బుధ), గురు (బృహస్పతి), భృగు (శుక్ర)లను యజించాలి। ఆపై దిశలలో మిగిలిన దేవతలకు యథావిధిగా ఇష్టి చేసి, భూమిజ (కుజ/మంగళ) మరియు శనైశ్చర (శని)లను కూడా పూజించాలి।

Verse 33

राहुं केतुं च कोणेषु पूर्ववत्परिपूजयेत् । इंद्राद्यानपि वज्राद्यान्पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः ॥ ३३ ॥

కోణ దిశలలో రాహు, కేతువులను కూడా పూర్వవిధంగా సమ్యక్‌గా పూజించాలి. అలాగే వివేకి సాధకుడు ఇంద్రాది (వజ్రధారులు) దేవతలనూ పూర్వోక్త విధానమునే ఆరాధించాలి।

Verse 34

इत्थं संपूज्य विधिवद्भास्करं भक्तवत्सलम् । समाहितो दिनेशाय दद्यादर्ध्यं दिने दिने ॥ ३४ ॥

ఈ విధంగా భక్తవత్సలుడైన భాస్కరుని విధివిధానంగా సంపూర్ణంగా పూజించి, మనస్సును సమాహితంగా ఉంచి, దినేశునికి ప్రతిదినం అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 35

प्राणानायम्य सद्भूमौ न्यासान्कृत्वा पुरोदितान् । विधाय मंडलं भानोः पीठं पूर्ववदर्चयेत् ॥ ३५ ॥

శుద్ధమైన భూమిపై ప్రాణాయామం చేసి, పూర్వోక్త న్యాసాలను నిర్వహించి, భానుని మండలాన్ని నిర్మించి, ఆపై పూర్వవిధంగా ఆయన పీఠాన్ని ఆరాధించాలి।

Verse 36

ध्यात्वार्कं प्रयजेद्द्विव्यैर्मानसैरुपचारकैः । पात्रं ताम्रमयं प्रस्थतोयग्राहि सुशोभनम् ॥ ३६ ॥

అర్కుని ధ్యానించి, దివ్యమైన మానసిక ఉపచారాలతో ఆయనను పూజించాలి. ఒక ప్రస్థ జలాన్ని పట్టగల, సుందరమైన తామ్రపాత్రాన్ని ఉపయోగించాలి।

Verse 37

निधाय मंडले रक्तचंदनादिविनिर्मिते । विलोममातृकामूलमुञ्चरन्पूरयेज्जलैः ॥ ३७ ॥

రక్తచందనం మొదలైన వాటితో నిర్మించిన మండలంలో దానిని ఉంచి, మాత్రికా-బీజాన్ని విలోమ క్రమంలో ఉచ్చరిస్తూ, జలంతో నింపాలి।

Verse 38

सूर्यबिंबविनिर्गच्छत्सुधांबुधिविभावितैः । कुंकुमं रोजनां राजीं चंदनं रक्तचंदनम् ॥ ३८ ॥

సూర్యబింబం నుండి ప్రవహించే అమృతసముద్ర ప్రభావంతో శక్తిమంతమైన సుగంధ ద్రవ్యాలలో—కుంకుమ, రోచనా, సువాసన రంజకరేఖలు, చందనం మరియు రక్తచందనం—వీటిని సమర్పించాలి।

Verse 39

करवीरं जपाशालिकुशश्यामाकतंडुलान् । तिलवेणुयवांश्चैव निक्षिपेत्सलिले शुभे ॥ ३९ ॥

శుభజలంలో కరవీరము, జపా పుష్పము, శాలి బియ్యం, కుశగడ్డి, శ్యామాక ధాన్యము, నువ్వులు, వెణు (వెదురు/బాంబు) మరియు యవము కూడా వేయాలి।

Verse 40

सांगं सावरणं तत्रावाह्यार्कं पूर्ववद्यजेत् । गंधपुष्पधूपदीपनैवेद्याद्यै र्विधानतः ॥ ४० ॥

అక్కడ అర్కుడు (సూర్యదేవుడు)ను సాంగంగా, సావరణంగా ఆవాహన చేసి, పూర్వవిధంగా గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం మొదలైన ఉపచారాలతో నియమానుసారం పూజించాలి।

Verse 41

प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादंगानि पूर्ववत् । सुधाबीजं चंदनेन दक्षे करतले लिखेत् ॥ ४१ ॥

త్రివిధ ప్రాణాయామం చేసి, పూర్వవిధంగా అంగక్రియలు నిర్వహించాలి; మరియు చందనంతో కుడి చేతి అరచేతిపై ‘సుధా-బీజం’ వ్రాయాలి।

Verse 42

तेनाच्छाद्यार्ध्यपात्रं च जपेन्मनुमनन्यधीः । अष्टोत्तरशतावृत्त्या पुनः संपूज्य भास्करम् ॥ ४२ ॥

ఆ ద్రవ్యంతో అర్ఘ్యపాత్రాన్ని ఆచ్ఛాదించి, ఏకాగ్రబుద్ధితో మంత్రజపం చేయాలి; 108 సార్లు జపించిన తరువాత భాస్కరుని మళ్లీ నియమానుసారం సంపూజించాలి।

Verse 43

हस्ताभ्यां पात्रमादाय जानुभ्यामवनीं गतः । आमूर्ध्नि पात्रमुद्धृत्यांबरेण वरणे रवेः ॥ ४३ ॥

రెండు చేతులతో పాత్రను పట్టుకొని సాధకుడు మోకాళ్లపై నేలపై వంగాలి. తరువాత పాత్రను శిరోమణి వరకు ఎత్తి, సూర్యగ్రహణ సమయమున వస్త్రముతో ఆవరించే విధిని చేయాలి।

Verse 44

दृष्टिं चाधाय मनसा पूजयित्वा रविं पुनः । साधकेन स्वकैक्येन मूलमंत्रं धिया जपन् ॥ ४४ ॥

దృష్టిని స్థిరపరచి మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి, మళ్లీ సూర్యదేవుని పూజించాలి. ఆపై సాధకుడు స్వాత్మైక్యములో నిలిచి, బుద్ధితో మూలమంత్రాన్ని మనసులో జపించాలి।

Verse 45

अर्ध्यं दद्याद्रविं ध्यायव्रक्तचंदनमंडले । दत्त्वा पुष्पांजलिं भूयो जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ४५ ॥

ఎర్ర చందన మండలములో నివసించే రవిని ధ్యానిస్తూ అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. తరువాత పుష్పాంజలి అర్పించి, మళ్లీ అష్టోత్తర శతం (108) సార్లు జపించాలి।

Verse 46

नित्यं वा तद्विनेऽप्येवमर्ध्यं दद्याद्विवस्वते । तेन तुष्टो दिनेशोऽस्मै दद्याद्वित्तं यशः सुखम् ॥ ४६ ॥

లేదా ఆ సంపూర్ణ విధి లేకపోయినా, ప్రతిదినం ఇదే విధంగా వివస్వానునికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. దీనితో సంతుష్టుడైన దినేశ్వరుడు అతనికి ధనం, యశస్సు, సుఖం ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 47

पुत्रान्पौत्रानभीष्टं च यद्यत्सर्वं प्रयच्छति । अर्ध्यदानमिदं प्रोक्तमायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ ४७ ॥

ఈ అర్ఘ్యదానం పుత్రులు, పౌత్రులు మరియు కోరిన సమస్తాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇది ఆయుష్షును, ఆరోగ్యాన్ని వృద్ధి చేయునదని చెప్పబడింది।

Verse 48

धनधान्यपशुक्षेमक्षेत्रमित्रकलत्रदम् । तेजोवीर्ययशःकीर्तिविद्याविभवभोगदम् ॥ ४८ ॥

ఇది ధన-ధాన్యములు, పశువులు, క్షేమమును ప్రసాదిస్తుంది; భూమి, మిత్రులు, భార్యను కూడా ఇస్తుంది. తేజస్సు, వీర్యం, యశస్సు-కీర్తి, విద్య, వైభవం, భోగాలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 49

गायत्र्याराधनासक्तः संध्यावंदनतत्परः । एवं मनुं जपन्विप्रो दुःखं नैवाप्नुयात्क्वचित् ॥ ४९ ॥

గాయత్రీ ఆరాధనలో ఆసక్తుడై, సంధ్యావందనంలో నిమగ్నుడైన బ్రాహ్మణుడు ఈ విధంగా మంత్రజపం చేస్తే ఎక్కడా ఎప్పుడూ దుఃఖాన్ని పొందడు.

Verse 50

विकर्तनाय निर्माल्यमेवं संपूज्य दापयेत् । वियद्वह्निमरुत्साद्यांतार्वीसेंदुसमन्वितम् ॥ ५० ॥

ఈ విధంగా వికర్తనుడు (సూర్యదేవుడు)ను సమ్యకంగా పూజించి నిర్మాల్యాన్ని అర్పించాలి. అనంతరం ఆకాశం, అగ్ని, వాయువు మొదలైన వాటి ప్రతీకలతో పాటు—ధర, వారి (సముద్రం/నది) మరియు చంద్రునితో కూడిన దానసముచ్చయాన్ని దానం చేయాలి.

Verse 51

मार्तंडभैरवाख्यं हि बीजं त्रैलोक्यमोहनम् । बिंबबीजेन पुटितं सर्वकामफलप्रदम् ॥ ५१ ॥

‘మార్తండ-భైరవ’ అనే బీజమంత్రం త్రిలోకమోహనము; ‘బింబ’ బీజంతో పుటితం చేయబడినప్పుడు అది సమస్త కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 52

पूर्ववत्सकलं चान्यदत्र ज्ञेयं मनीषिभिः । भृगुर्जलेंदुमन्वाढ्यः सोमाय हृदयांतिमः ॥ ५२ ॥

ఇక్కడ కూడా మిగతా విషయమంతా పూర్వవిధంగానే పండితులు గ్రహించాలి: భృగువు జలేందుతో, అన్వాఢ్యుడు సోమతో, హృదయాంతిముడూ సోమతో సంబంధించబడినవారు.

Verse 53

षडक्षरो मंत्रराजो मुनिरस्य भृगुर्मतः । छंदः पंक्तिस्तु सोमोऽस्य देवता परिकीर्तिता ॥ ५३ ॥

ఈ షడక్షర మంత్రరాజానికి ఋషి భృగువని భావించబడెను. దీని ఛందస్సు పంక్తి, అధిదేవతగా సోముడు ప్రకటించబడెను.

Verse 54

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । षड्दीर्घेण स्वबीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ५४ ॥

ఆది బీజం ‘నమః’తో యుక్తమై ఉంటుంది; అదే శక్తి, దాని వినియోగం సమస్తార్థసిద్ధికి. స్వబీజాన్ని ఆరు దీర్ఘ స్వరాలతో కలిపి షడంగ న్యాసం ఆచరించాలి.

Verse 55

पूर्णेद्वास्यं स्फटिकभं नीलालकलसन्मुखम् । विभ्राणमिष्टं कुमुदं ध्यायेन्मुक्तास्रजं विधुम् ॥ ५५ ॥

పూర్ణచంద్రసమ ముఖము, స్ఫటికప్రభతో ప్రకాశించు, నీల అలకలతో శోభిత వదనము—ప్రియ కుముదాన్ని ధరించి, ముత్యాల హారంతో అలంకృతుడైన విధువును ధ్యానించాలి.

Verse 56

ऋतुलक्षं जपेन्मंत्रं पायसेन ससर्पिषा । जुहुयात्तद्दशांशेन पीठे सोमांतपूजिते ॥ ५६ ॥

ఋతులక్ష ప్రమాణంగా మంత్రజపం చేయాలి; తరువాత నెయ్యి కలిపిన పాయసంతో ఆహుతులు ఇవ్వాలి. ఆ జపసంఖ్యలో దశాంశంతో, సోమాంతపూజిత పీఠంపై హోమం చేయాలి.

Verse 57

मूर्तिमूलेन संकल्प्य पूजयेद्विधिवद्विधुम् । केसरेष्वंगपूजा स्यात्पत्रेष्वेताश्च शक्तयः ॥ ५७ ॥

మూర్తి మూలమంత్రంతో సంకల్పం చేసి, విధి ప్రకారం విధు (చంద్రుడు)ను పూజించాలి. కేశరాలపై అంగపూజ చేయాలి; దళాలపై ఈ శక్తులను స్థాపించాలి.

Verse 58

रोहिणी कृत्तिका चैव रेवती भरणी पुरः । रात्रिरार्द्रा ततो ज्योत्स्ना कला हारसमप्रभा ॥ ५८ ॥

రోహిణీ, కృత్తికా మరియు రేవతీ—వాటికి ముందుగా భరణీ స్థితి. ఆపై రాత్రి, ఆర్ద్రా; తరువాత జ్యోత్స్నా, కళ—హారసూత్రంలా ప్రకాశించేవి.

Verse 59

सुशुक्लमाल्यवसनामुक्ताहारविभूषिताः । सर्वास्स्तनभराक्रांता रचितांजलयः शुभाः ॥ ५९ ॥

అత్యంత తెల్లని మాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, ముత్యాల హారాలతో అలంకరించబడిన వారు—అందరూ స్తనభారంతో వంగి, శుభంగా అంజలి ముద్రతో నిలిచారు.

Verse 60

स्वप्रियासक्तमनसो मदविभ्रममंथराः । समभ्यर्च्याः सरोजाक्ष्यः पूर्णेंदुसदृशाननाः ॥ ६० ॥

ప్రియునిపై ఆసక్తి గల మనస్సుతో, ప్రేమమద విభ్రమంతో మెల్లగా నడిచే, పద్మనేత్రులు మరియు పూర్ణచంద్రసమ ముఖములు గల ఆ స్త్రీలు యథావిధిగా పూజనీయులు.

Verse 61

दलाग्रेषु समभ्यर्च्यास्त्वष्टौ सूर्यादिका ग्रहाः । आदित्यभूसुतबुधमंददेवेज्यराहवः ॥ ६१ ॥

ఆచారపత్రాల అగ్రభాగాలపై సూర్యాది అష్టగ్రహాలను యథావిధిగా పూజించాలి—ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు), భూసుతుడు (కుజుడు), బుధుడు, మందుడు (శని), దేవేజ్యుడు (బృహస్పతి) మరియు రాహువు.

Verse 62

शुक्रकेतुयुता ह्येते पूज्याः पत्रग्रगाग्रहाः । रक्तारुणश्वेतनीलपीतधूम्रसिताऽसिताः ॥ ६२ ॥

శుక్రుడు, కేతువుతో కూడిన ఈ సమస్త గ్రహాలు—తమ తమ మార్గాలలో సంచరించేవి—పత్రాగ్రభాగంలో పూజనీయులు; వీరి వర్ణాలు వరుసగా రక్త, అరుణ, శ్వేత, నీల, పీత, ధూమ్ర, పాండుర, అసిత.

Verse 63

वामोरुन्यस्ततद्धस्ता दक्षिणेन धृताभयाः । सोकपालांस्तदस्त्राणि तद्वाह्ये पूजयेत्सुधीः ॥ ६३ ॥

ఎడమ తొడపై తగిన చేతిని ఉంచి, కుడిచేతితో అభయముద్రను ధరించి, జ్ఞాని సాధకుడు దిక్పాలులను వారి పాత్రాలు, ఆయుధాలు సహా, అలాగే దేవుని వాహనంతో కూడి భక్తితో పూజించాలి।

Verse 64

एव संसाधितो मंत्रः प्रयच्छेदिष्टमात्मनः । पौर्णमास्यां जिताहारो दद्यादर्ध्यं विधूदये ॥ ६४ ॥

ఇలా సిద్ధమైన మంత్రం సాధకునికి ఇష్టఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది। పౌర్ణమి రోజున ఆహార నియమంతో ఉండి, చంద్రోదయ సమయంలో సోమదేవునికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 65

मंडलत्रितर्यं कुर्यात्प्राक्प्रत्यगायतं भुवि । पश्चिमे मंडले स्थित्वा पूजाद्रव्यं च मध्यमे ॥ ६५ ॥

భూమిపై తూర్పు నుండి పడమర దిశగా పొడవుగా మూడు మండలాలను గీయాలి। పడమర మండలంలో నిలబడి, మధ్య మండలంలో పూజా ద్రవ్యాలను ఏర్పాటు చేయాలి।

Verse 66

संस्थाप्य सोममन्यस्मिन्मंडलेऽब्जसमन्विते । समभ्यर्च्यं विधानेन पीठपूजनपूर्वकम् ॥ ६६ ॥

పద్మంతో అలంకరించిన మరో మండలంలో సోముని స్థాపించి, పీఠపూజను ముందుగా చేసి, విధి ప్రకారం ఆయనను సమ్యక్‌గా అర్చించాలి।

Verse 67

स्थापयेद्राजतं पात्रं पुरतस्तत्र मंत्रवित् । सुरभीपयसापूर्य्य तं स्पृशन्प्रजपेन्मनुम् ॥ ६७ ॥

అక్కడ మంత్రవేత్త సాధకుడు ముందుగా వెండి పాత్రను ఉంచాలి। దానిని సురభి గోవు పాలతో నింపి, దానిని స్పర్శిస్తూ మంత్రాన్ని జపించాలి।

Verse 68

अष्टोत्तरशतं पश्चाद्विद्या मंत्रेण मंत्रवित् । दद्यान्निशाकरायार्ध्यं सर्वाभीष्टार्थसिद्धये ॥ ६८ ॥

ఆ తరువాత మంత్రవేత్త విద్యా-మంత్రంతో అష్టోత్తరశత జపం చేసి, సమస్త అభీష్టార్థసిద్ధి కోసం నిశాకరుడు (చంద్రదేవుడు)కు అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 69

कुर्यादनेन विधिना प्रतिमासमतंद्रितः । वर्षांतरेण सवष्टं प्राप्नोति भुविमानवः ॥ ६९ ॥

మనిషి ఈ విధానాన్ని ప్రతి నెలా నిర్లక్ష్యం లేకుండా ఆచరించాలి; ఒక సంవత్సరంలోనే ఈ భూమిపై సంపూర్ణ సిద్ధి మరియు సమృద్ధిని పొందుతాడు।

Verse 70

विद्ये विद्यामालिनि स्यादंत चंद्रिणि कतवदेत् । चंद्रमुखि द्विठांतोऽयं विद्यामंत्र उदाहृतः ॥ ७० ॥

‘ఓ విద్యా, ఓ విద్యామాలిని, ఓ చంద్రిణి (చంద్రకాంతియుతా), ఓ చంద్రముఖి’ అని సంబోధించి, ‘ఠ’ అనే ద్వి-అక్షరాంతంతో కూడినదే ఈ విద్యా-మంత్రంగా ప్రకటించబడింది।

Verse 71

एवं कुमुदिनीनाथमंत्रं यो जपति ध्रुवम् । धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यं लभतेऽचिरात् ॥ ७१ ॥

ఈ విధంగా కుముదినీనాథ మంత్రాన్ని స్థిరంగా నిత్యం జపించేవాడు, త్వరలోనే ధనం, ధాన్యం, కుమారులు-మనవళ్లు మరియు సౌభాగ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 72

अथांगारकमंत्रं तु वक्ष्ये धनसुतप्रदम् । तारो दीर्घेंदुयुग्व्योम तदेवेंदुयुतः पुनः ॥ ७२ ॥

ఇప్పుడు ధన-సుతప్రదమైన అంగారక (కుజ) మంత్రాన్ని చెబుతున్నాను—‘తార’ (ఓం), తరువాత దీర్ఘ ‘ఈ’, తరువాత ‘ఇందు’ (ం), తరువాత ‘యుగ్’ (గ), తరువాత ‘వ్యోమ’ (హ); మళ్లీ అదే క్రమం ‘ఇందు’ (ం)తో యుక్తంగా।

Verse 73

षांतः सर्गी च चंडीशौ क्रमार्दिदुविसर्गिणै । षडर्णोऽयं महामंत्रो मंगलस्याखिलेष्टदः ॥ ७३ ॥

‘షాం’, ‘తః’, ‘సర్గీ’, ‘చ’, ‘చండీశ’—ఈ అక్షరాలను క్రమంగా అమర్చి, చివర విసర్గంతో—ఇది షడక్షరీ మహామంత్రం; సర్వ మంగళాన్ని ప్రసాదించి, సమస్త ఇష్టాలను సిద్ధి చేస్తుంది।

Verse 74

विरूपाक्षो मुनिश्छंदोगायत्रं देवता कुजः । मंत्रार्णैः षड्भिरंगानि क्रुर्वन्ध्यायेद्धरात्मजम् ॥ ७४ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి విరూపాక్షుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత కుజుడు (మంగళుడు). మంత్రంలోని ఆరు అక్షరాలతో షడంగ-న్యాసం చేసి భూమిపుత్రుడు మంగళుని ధ్యానించాలి।

Verse 75

मेषस्थं रक्तवस्रांगं शूलशक्तिगदावरान् । करैर्बिभ्राणमीशानस्वेदजं भूंसुतं स्मरेत् ॥ ७५ ॥

మేషరాశిలో స్థితుడై, ఎర్ర వస్త్రాలు మరియు ఎర్ర దేహంతో, చేతుల్లో త్రిశూలం, శక్తి, గదను ధరించినవాడై, ఈశానుడు (శివుడు) స్వేదం నుండి జన్మించిన భూమిపుత్రుడు మంగళుని స్మరించి ధ్యానించాలి।

Verse 76

रसलक्षं जपेन्मंत्रं दशांशं खदिरोद्भवैः । समिद्भिर्जुहुयादग्नौ शैवे पीठे यजेत्कुजम् ॥ ७६ ॥

మంత్రాన్ని ఒక లక్ష సార్లు జపించాలి; తరువాత దాని దశాంశాన్ని ఖదిర సమిధలతో అగ్నిలో హోమం చేయాలి. ఆపై శైవ పీఠంపై కుజుడు (మంగళుడు)ను ఆరాధించాలి।

Verse 77

प्रागंगानि समाराध्य ह्येकविंशतिकोष्टकम् । मंगलोभूमिपुत्रश्च ऋणहर्ता धनप्रदः ॥ ७७ ॥

ముందుగా పూర్వాంగాలను విధిగా ఆరాధించి, ఏకవింశతి కోష్టక (విన్యాస)ాన్ని పూజించాలి. అప్పుడు భూమిపుత్రుడు మంగళుడు ఋణహర్తగా, ధనప్రదాతగా అవుతాడు।

Verse 78

स्थिरासनो महाकायः सर्वकर्मावरोधकः । लोहितो लोहिताक्षश्च सामगानां कृपाकरः ॥ ७८ ॥

ఆయన స్థిరాసనుడై, మహాకాయుడై, సమస్త దుష్కర్మాలను నిరోధించువాడు. ఆయన లోహితుడు, లోహితాక్షుడు; సామగానము పాడువారిపై కృప చూపువాడు।

Verse 79

धरात्मजः कुजो भौमो भूमिदो भूमिनंदनः । अंगारको महीसूनुः सर्वरोगापहारकः ॥ ७९ ॥

ఆయన ధరాత్మజుడు—కుజుడు, భౌముడు; భూమిదుడు, భూమినందనుడు; అంగారకుడు, మహీసూనువు (మంగళుడు), సమస్త రోగాలను హరించువాడు।

Verse 80

वृष्टिकर्ता वृष्टिहर्ता सर्वकार्यार्थसिद्धिदः । इत्येक र्विशतिः प्रोक्ता मूर्तयो भूसुतस्य वै ॥ ८० ॥

ఆయన వృష్టిని కలిగించువాడు, వృష్టిని ఉపసంహరించువాడు, సమస్త కార్యార్థాలలో సిద్ధిని ప్రసాదించువాడు. ఈ విధంగా భూసుతుని ఇరవై ఒక మూర్తులు చెప్పబడినవి।

Verse 81

मंगलादीन्यजेन्मंत्री स्वस्वस्थानस्थितान्क्रमात् । इंद्राद्यानपि वज्रादीनेवं सिद्धो भवेन्मनुः ॥ ८१ ॥

మంత్రసాధకుడు మంగళాది దేవతలను తమ తమ స్థానాలలో స్థితులై ఉన్నవారిగా క్రమంగా ఆరాధించాలి. అలాగే ఇంద్రాది దేవతలను వజ్రాది ఆయుధాలతో కూడి పూజించాలి; అప్పుడు మంత్రం సిద్ధి పొందును।

Verse 82

सुतकामा कुरंगाक्षी भौमव्रतमुपाचरेत् । मार्गशीर्षेऽथ वैशाखे व्रतारंभः प्रशस्यते ॥ ८२ ॥

హే కురంగాక్షీ! పుత్రకాంక్ష కలిగిన స్త్రీ భౌమవ్రతం (మంగళవార వ్రతం) ఆచరించాలి. ఈ వ్రతారంభం మార్గశీర్షం లేదా వైశాఖ మాసాలలో విశేషంగా ప్రశంసితము।

Verse 83

अरुणोदयवेलायामुत्थायावश्यकं पुनः । विनिर्वर्त्य रदान्धावेदपामार्गेण वाग्यता ॥ ८३ ॥

అరుణోదయ వేళ లేచి మళ్లీ నిత్యావశ్యక శౌచాది కర్మలను విధిగా నిర్వర్తించాలి. ‘వేద-పామార్గ’ దంతకాష్ఠంతో దంతాలను శుద్ధి చేసి అనంతరం వాక్సంయమాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 84

स्नात्वा रक्तांबरधरा रक्तमाल्यविलेपना । नैवेद्यादींश्च संभारान्रक्तान्सर्वान्प्रकल्पयेत् ॥ ८४ ॥

స్నానం చేసి ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్ర మాలలు మరియు ఎర్ర అనులేపనాలతో అలంకరించుకోవాలి. నైవేద్యాది సమస్త పూజా సామగ్రిని కూడా ఎర్ర వర్ణంతోనే సిద్ధం చేయాలి.

Verse 85

योग्यं विप्रं समाहूय कुजमर्चेत्तदाज्ञया । रक्तगोगोमयालिप्तभूमौ रक्तासने विशेत् ॥ ८५ ॥

యోగ్యుడైన బ్రాహ్మణుని పిలిచి ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారం కుజుడు (మంగళుడు)ను అర్చించాలి. ఎర్ర ఆవు గోమయంతో లేపిన నేలపై ఎర్ర ఆసనంపై కూర్చోవాలి.

Verse 86

आचम्य देशकालौ च स्मृत्वा काम्य समुच्चरन् । मङ्गलादीनि नामानि स्वकीयांगेषु विन्यसेत् ॥ ८६ ॥

ఆచమనం చేసి దేశకాలాలను స్మరించి, అభీష్ట సంకల్పాన్ని ఉచ్చరిస్తూ ‘మంగళ’ మొదలైన శుభనామాలను తన అవయవాలపై అంగన్యాసంగా విన్యసించాలి.

Verse 87

मुखे प्रविन्यसेत्साध्वी सामगानां कृपाकरम् । धरात्मजं नसोरक्ष्णोः कुजं भौमं ललाटके ॥ ८७ ॥

సాధ్వి స్త్రీ నోటిలో సామగానుల కృపాకర ప్రభువును విన్యసించాలి; ముక్కు రంధ్రాలు మరియు కళ్లలో ధరాత్మజుడు (మంగళుడు)ను స్థాపించాలి; అలాగే నుదుటిపై భూమిపుత్రుడు కుజ-భౌముడిని విన్యసించాలి.

Verse 88

भूमिदं तु भ्रुवोर्मध्ये मस्तके भूमिनन्दनम् । अङ्गारकं शिखायां च सर्वांगे च महीसुतम् ॥ ८८ ॥

భ్రూమధ్యంలో ‘భూమిద’ నామమంత్రాన్ని న్యసించాలి; శిరోమణిపై ‘భూమినందన’; శిఖలో ‘అంగారక’; సమస్త దేహమంతటా ‘మహీసుత’ను విన్యసించాలి।

Verse 89

बाहुद्वये न्यसेत्पश्चात्सर्वरोगापहारकम् । मूर्द्धादि वृष्टिकर्तारमापादांतं न्यसेत्सुधीः ॥ ८९ ॥

తదుపరి రెండు భుజాలపై ‘సర్వరోగాపహారక’ను న్యసించాలి. వివేకి సాధకుడు శిరస్సు నుండి పాదాంతం వరకు ‘వృష్టికర్త’ను విన్యసించాలి।

Verse 90

विन्यसेद्रृष्टिहर्तारं मूर्द्धांतं चरणादितः । न्यसेदंते ततो दिक्षु सर्वकार्यार्थसिद्धिदम् ॥ ९० ॥

పాదాల నుండి ప్రారంభించి శిరోంతం వరకు ‘దృష్టిహర్త’ను న్యసించాలి. అనంతరం ముగింపులో దిక్కులలో విన్యసించాలి; ఇది సమస్త కార్యార్థసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 91

नाभौ हृदि शिरस्यारं वक्रे भूमिजमेव च । विन्यस्यैवं निजे देहे ध्यायेत्प्राग्वद्धरात्मजम् ॥ ९१ ॥

నాభి, హృదయం, శిరస్సులో ‘అర’ (చక్రార)ను విన్యసించి, వక్రప్రదేశంలో ‘భూమిజ’ను న్యసించాలి. ఇలా స్వదేహంలో ఏర్పాటు చేసి, పూర్వవిధంగా ధరాత్మజుని ధ్యానించాలి।

Verse 92

मानसैरुपचारैश्च संपूज्यार्ध्यं निधापयेत् । एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपत्रगे ॥ ९२ ॥

మానసిక ఉపచారాలతో కూడి సమ్యక్పూజ చేసి, ఇరవై ఒక కోష్ఠాలు గల తామ్రపాత్రపై ఉన్న త్రికోణ యంత్రంలో అర్ఘ్యాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 93

आवाह्याङ्गारकं तत्र रक्तपुष्पादिभिर्यजेत् । अङ्गानि पूर्वमाराध्य मङ्गलादीन्प्रपूजयेत् ॥ ९३ ॥

అక్కడ అంగారకుడు (మంగళుడు)ను ఆహ్వానించి ఎర్ర పుష్పములు మొదలైనవాటితో పూజించాలి. ముందుగా అంగపూజ చేసి, తరువాత మంగళాది గ్రహములను విధివిధానంగా పూజించాలి॥९३॥

Verse 94

एकविंशतिकोष्ठेषु चक्रमारं च भूमिजम् । त्रिकोणेषु च सम्पूज्य बहिरष्टौ च मातृकाः ॥ ९४ ॥

ఇరవై ఒక కోష్ఠములలో చక్రమారమును మరియు భూమిజుడు (భౌముడు)ను స్థాపించాలి. త్రికోణములలో సమ్యక్ పూజ చేసి, బయట వైపున అష్ట మాతృకలను కూడా పూజించాలి॥९४॥

Verse 95

इंद्रादीनथ वज्रादीन्बाह्ये संपूजयेत्पुनः । धूपदीपौ समर्प्याथ गोधूमान्नं निवेदयेत् ॥ ९५ ॥

తర్వాత బయట ఇంద్రాది దేవతలను, అలాగే వజ్రాది దివ్యాయుధాలను మళ్లీ పూజించాలి. ధూపం, దీపం సమర్పించి, గోధుమలతో చేసిన అన్నాన్ని నైవేద్యంగా నివేదించాలి॥९५॥

Verse 96

ताम्रपात्रे शुद्धतोयपूरिते रक्तचंदनम् । रक्तपुष्पाक्षतफलान्याक्षिप्यार्ध्यं समर्पयेत् । मंगलाय ततो मंत्री इदं मंत्रद्वयं पठेत् ॥ ९६ ॥

శుద్ధ జలంతో నింపిన తామ్ర పాత్రలో ఎర్ర చందనం, ఎర్ర పుష్పాలు, అక్షతలు, ఫలాలను వేసి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. అనంతరం మంగళార్థం మంత్రిని ఈ రెండు మంత్రాలను పఠించాలి॥९६॥

Verse 97

भूमिपुत्र महातेजः स्वेदोद्भवपिनाकिनः । सुतार्थिनी प्रपन्ना त्वां गृहाणार्ध्यं नमोऽस्तु ते ॥ ९७ ॥

హే భూమిపుత్రా! హే మహాతేజస్సు కలవాడా! హే స్వేదోద్భవ పినాకధారీ! సంతానార్థిని అయిన నేను నీ శరణు పొందాను; ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించు. నీకు నమస్కారం॥९७॥

Verse 98

रक्तप्रवालसंकाश जपाकुसुमसन्निभ । महीसुत महाभाग गृहाणार्ध्यं नमोऽस्तु ते ॥ ९८ ॥

ఎర్ర ప్రవాళంలా కాంతిమంతుడవై, జపాకుసుమంలా సుందరుడవైన ఓ భూమిపుత్ర మహాభాగ! ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించుము; నీకు నమస్కారం.

Verse 99

एकविंशतिपूर्वोक्तैर्ङेनमोंतैंश्च नामभिः । ताराद्यैः प्रणमेत्पश्चात्तावत्यश्च प्रदक्षिणाः ॥ ९९ ॥

ముందుగా చెప్పబడిన ఇరవై ఒక్క నామాలతో—‘ఙే’తో ప్రారంభమై ‘నమోం’, ‘తైం’లను కలిగి—జపించి; తరువాత ‘తారా…’ మొదలైన మంత్రంతో నమస్కరించాలి, అలాగే అంతే సంఖ్యలో ప్రదక్షిణలు చేయాలి.

Verse 100

धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्तेजः समप्रभम् । कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्यहम् ॥ १०० ॥

ధరణీ గర్భమున జన్మించినవాడు, విద్యుత్తేజస్సుతో సమానంగా ప్రకాశించేవాడు, కుమారరూపుడు, చేతిలో శక్తిని ధరించిన మంగళదేవునికి నేను ప్రణామం చేస్తున్నాను.

Verse 101

ततो रेखात्रयं कुर्यात्खदिरांगारकेण च । मार्जयेद्वामपादेन मंत्राभ्यां च समाहिता ॥ १०१ ॥

తర్వాత ఖదిర కట్టెల బొగ్గుతో మూడు గీతలు గీయాలి; మరియు మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి, రెండు మంత్రాలు జపిస్తూ, ఎడమ పాదంతో వాటిని తుడిచి సమం చేయాలి.

Verse 102

दुःखदौर्भाग्यनाशाय पुत्रसंतानहेतवे । कृतरेखात्रयं वामपादेनैतत्प्रमार्ज्म्यहम् ॥ १०२ ॥

దుఃఖం మరియు దౌర్భాగ్య నాశార్థం, పుత్రసంతాన ప్రాప్తి కోసం, నేను గీసిన ఈ మూడు గీతలను ఎడమ పాదంతో ఇప్పుడు తుడిచి తొలగిస్తున్నాను.

Verse 103

ऋणदुः खविनाशाय मनोभीष्टार्थसिद्धिये । मार्जयाम्यसिता रेखास्तिस्रो जन्मत्रयोद्भवाः ॥ १०३ ॥

ఋణమూలమైన దుఃఖనాశానికి, మనసుకు అభీష్టమైన కార్యసిద్ధికి, మూడు జన్మల నుండి పుట్టిన మూడు నల్ల రేఖలను నేను తుడిచివేస్తున్నాను।

Verse 104

स्तुवीत धरणीपुत्रं पुष्पांजलिकरा ततः । ध्यायंती तत्पदांभोजं पूजासांगत्वसिद्धये ॥ १०४ ॥

ఆపై పుష్పాంజలి చేతబట్టి అంజలి ముద్రతో ధరణీపుత్రుని స్తుతించాలి; ఆయన పాదపద్మాన్ని ధ్యానిస్తూ, పూజ సాంగోపాంగంగా సంపూర్ణమగుటకు।

Verse 105

ऋणहर्त्रे नमस्तुभ्यं दुःखदारिद्र्यनाशिने । सौभाग्यसुखदो नित्यं भव मे धरणीसुत ॥ १०५ ॥

ఋణహర్తా! నీకు నమస్కారం; దుఃఖదారిద్ర్యనాశకా! ధరణీసుతా, నిత్యం నాకు సౌభాగ్యసుఖాలను ప్రసాదించు.

Verse 106

तप्तकांचनसंकाश तरुणार्कसमप्रभ । सुखसौभाग्यधनद ऋणदारिद्य्रनाशक ॥ १०६ ॥

తప్తకాంచనసమ కాంతివంతుడా, ఉదయించే నూతన సూర్యుని వంటి ప్రభావంతుడా! సుఖసౌభాగ్యధనదాతా, ఋణదారిద్ర్యనాశకా!

Verse 107

ग्रहराज नमस्तेऽस्तु सर्वकल्याणकारक । प्रसादं कुरु देवेश सर्वकल्याणभाजन ॥ १०७ ॥

గ్రహరాజా! నీకు నమస్కారం—నీవు సమస్త కల్యాణకారకుడవు. దేవేశా! కృపచేయుము; నీవే సమస్త కల్యాణానికి ఆశ్రయము.

Verse 108

देवदानवगंधर्वयक्षराक्षसपन्नगाः । आप्नुवन्ति शिवं सर्वे सदा पूर्णमनोरथाः ॥ १०८ ॥

దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, నాగులు—వారందరూ శివరూపమైన శుభాన్ని పొందుతూ, ఎల్లప్పుడూ కోరికలు నెరవేరినవారై ఉంటారు।

Verse 109

आचिरादेव लोकेऽस्मिन्यस्याराधनतो जनाः । प्राप्नुवन्ति सुखं तस्मै नमो धरणिसूनवे ॥ १०९ ॥

ఎవరి ఆరాధన వలన ఈ లోకంలో జనులు త్వరగా సుఖాన్ని పొందుతారో, ఆ ధరణీసునునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను।

Verse 110

यो वक्रगतिमापन्नो नृणां दुःखं प्रयच्छति । पूजितः सुखसौभाग्यं तस्मै क्ष्मासूनवे नमः ॥ ११० ॥

వక్రగతిని పొందినప్పుడు మనుష్యులకు దుఃఖాన్ని కలిగించేవాడు, కానీ పూజించబడితే సుఖసౌభాగ్యాలను ప్రసాదించేవాడు—ఆ క్ష్మాసునునికి నమస్కారం।

Verse 111

नभसि द्योतमानाय सर्वकल्याणहेतवे । मङ्गलाय नमस्तुभ्यं धनसंतानहेतवे ॥ १११ ॥

ఆకాశంలో ప్రకాశించే, సమస్త మంగళానికి కారణమైన, ధనసంతానాలను ప్రసాదించే మంగళదేవా! నీకు నమస్కారం।

Verse 112

प्रसादं कुरु मे भौममंगलप्रद मंगल । मेषवाहन रुद्रात्मन्देहि पुत्रान्धनं यशः ॥ ११२ ॥

ఓ భౌమా, మంగళప్రద మంగళా! నాపై ప్రసన్నుడవు కమ్ము. ఓ మేషవాహనా, ఓ రుద్రాత్మా—నాకు పుత్రులు, ధనం, యశస్సు ప్రసాదించు।

Verse 113

एवं स्तुत्वा प्रणम्याथ विसृज्य धरणीसुतम् । यथाशक्त्या प्रदाय स्वं गृह्णीयाद्ब्रणाशिषः ॥ ११३ ॥

ఈ విధంగా స్తుతించి, ప్రణమించి, తరువాత ధరణీసుతుని గౌరవంగా వీడ్కోలు చెప్పి, యథాశక్తి తన దానాన్ని సమర్పించి బ్రాహ్మణాశీర్వాదాలను స్వీకరించాలి।

Verse 114

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा भुञ्जीयात्तन्निवेदितम् ॥ ११४ ॥

గురువుకు దక్షిణ సమర్పించి, ఆయన నివేదించి అనుమతించిన ప్రసాద భోజనాన్ని భుజించాలి।

Verse 115

एवमावत्सरं कुर्यात्प्रतिमंगलवासरम् । तिलैर्होमं विधायाथ शतार्द्धं भोजयोद्द्विजान् ॥ ११५ ॥

ఇలా సంపూర్ణ ఒక సంవత్సరం, ప్రతి మంగళవారమున ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. తరువాత నువ్వులతో హోమం చేసి, యాభై రెండింతలు అనగా వంద మంది ద్విజులకు (బ్రాహ్మణులకు) భోజనం పెట్టాలి।

Verse 116

भौममूर्तिं स्वर्णमयीमाचार्याय समर्पयेत् । मंडलस्थे घटेऽभ्यर्च्येत्सुतसौभाग्यसिद्धये ॥ ११६ ॥

ఆచార్యునికి భౌముడు (మంగళుడు) యొక్క స్వర్ణమయ మూర్తిని సమర్పించాలి. మండలంలో స్థాపించిన ఘటంలో ఆయనను అభ్యర్చిస్తే సుతసౌభాగ్యము మరియు క్షేమసిద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 117

एवं व्रतपरा नारी प्राप्नुयात्सुभगान्सुतान् । ऋणनाशाय वित्तार्थं व्रतं कुर्यात्पुमानपि ॥ ११७ ॥

ఈ విధంగా వ్రతపరాయణమైన స్త్రీ సుభగమైన, శుభమైన కుమారులను పొందుతుంది. అలాగే పురుషుడు కూడా ఋణనాశనార్థం మరియు ధనప్రాప్తికోసం ఈ వ్రతాన్ని చేయాలి।

Verse 118

ब्राह्मणः प्रजपेन्मन्त्रंमग्निर्मूर्द्धेति वैदिकम् । अंगारकस्य गायत्रीं वक्ष्ये यजनसिद्धये ॥ ११८ ॥

బ్రాహ్మణుడు “అగ్ని మూర్ధే” అని ప్రారంభమయ్యే వైదిక మంత్రాన్ని జపించాలి. ఇప్పుడు యజ్ఞసిద్ధి కోసం అంగారక (కుజ) గాయత్రీని నేను చెప్పుచున్నాను.

Verse 119

अंगारकाय शब्दांते विद्महे पदमीरयेत् । शक्तिहस्ताय वर्णांते धीमहीति समुञ्चरेत् ॥ ११९ ॥

“అంగారకాయ” అనే పదాంతంలో “విద్మహే” అనే పదాన్ని పలకాలి. అలాగే “శక్తిహస్తాయ” అక్షరాంతంలో విధిగా “ధీమహి” అని ఉచ్చరించాలి.

Verse 120

तन्नो भौमः प्रचोवर्णान्दयांदिति च संवदेत् । भौमस्यैषा तु गायत्री जप्तुः सर्वेष्टसिद्धिदा ॥ १२० ॥

“తన్నో భౌమః ప్రచోదయాత్, దయాం దదాతు” అని జపించాలి. ఇదే భౌమ (కుజ) గాయత్రీ; జపించువారికి సమస్త ఇష్టసిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 121

भौमोपासनमेतद्धि बुधमन्त्रमथोच्यते । फांतः कर्णेंदुसंयुक्तो बुधो ङेंते हदंतिमः ॥ १२१ ॥

ఇది భౌమ (కుజ) ఉపాసన విధి. ఇప్పుడు బుధ (మెర్క్యురీ) మంత్రం చెప్పబడుతోంది—“ఫాం” కర్ణ-చంద్ర చిహ్నాలతో సంయుక్తమై, “బుధ” శబ్దంతో కలిసి, “ఙేం తే”తో ముగిసి, చివర “హ” అక్షరం కలదు.

Verse 122

रसाणों बुधमन्त्रोऽयं मुनिब्रह्मास्य कीर्तितः । पंक्तिश्छैदो देवता तु बुधः सर्वेष्टदो नृणाम् ॥ १२२ ॥

ఇది బుధ మంత్రం; దీని ఋషిగా మునిబ్రహ్మ (బ్రహ్మదేవుడు) అని కీర్తించబడెను. ఛందస్సు పంక్తి, దేవత బుధుడు—మనుష్యులకు సమస్త ఇష్టఫలదాత.

Verse 123

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । वंदे बुधं सदा भक्त्या पीताम्बरविभूषणम् ॥ १२३ ॥

ఆద్య బీజం ప్రకటించబడింది; శక్తి “నమః”; వినియోగం సమస్తాభీష్టసిద్ధికై. నేను నిత్యం భక్తితో పీతాంబర-భూషణధారి బుధదేవుని వందిస్తాను।

Verse 124

जानुस्थवामहस्ताढ्यं साभयेतरपाणिकम् । ध्यात्वेवं प्रजपेसहस्रं विजितेंद्रियः ॥ १२४ ॥

ఎడమచేతిని మోకాలిపై ఉంచి, మరొక చేతితో అభయముద్ర చూపే ఆ దేవుని ఇలా ధ్యానించి, ఇంద్రియజయుడు సహస్రసార్లు జపించాలి।

Verse 125

दशांशं जुहुयादाज्यैः पीठे पूर्वोदितेऽर्चयेत् । अङ्गमातृदिशापालहेतिभिर्बुधमर्चयेत् ॥ १२५ ॥

నెయ్యితో దశాంశం హోమం చేసి, ముందుగా చెప్పిన పీఠంపై ఆరాధించాలి. అంగశక్తులు, మాతృదేవతలు, దిక్పాలకులు, దివ్యాయుధాలతో కూడి బుధదేవుని అర్చించాలి।

Verse 126

एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेत्स्वमनोरथान् । सहस्रं प्रजपेन्मंत्रं नित्यं दशदिनावधि ॥ १२६ ॥

ఇలా మంత్రం సిద్ధమైన తరువాత మంత్రోపాసకుడు తన మనోరథాలను సాధించాలి. ఆపై పది రోజులపాటు ప్రతిదినం సహస్రసార్లు మంత్రజపం నిత్యం చేయాలి।

Verse 127

तस्याशु ग्रहजा पीडा नश्यत्येव न संशयः । बुधस्याराधनं प्रोक्तं गुरोराराधनं श्रृणु ॥ १२७ ॥

అతనికి గ్రహజన్య పీడ త్వరగా నశిస్తుంది—సందేహం లేదు. బుధదేవుని ఆరాధన చెప్పబడింది; ఇప్పుడు గురు (బృహస్పతి) ఆరాధన వినుము।

Verse 128

बृंहस्पतिपदं ङेंऽतं सेंद्वाद्यर्णाघमंडितम् । नमोंतो वसुवर्णोऽयं मुनिर्ब्रह्मास्य संमतः ॥ १२८ ॥

బ్రహ్మా సమ్మతుడైన ఈ ముని స్వర్ణకాంతితో ప్రకాశిస్తాడు. అతని నామం ‘బృహస్పతి’ పదంతో నిర్మితమై, చివర ‘ఙేం’ అక్షరంతో, ఆరంభంలో ‘సేం’ ‘ద్వా’ మొదలైన వర్ణాలతో అలంకృతమై, చివర ‘నమోం’తో ముగుస్తుంది।

Verse 129

छन्दोऽनुष्टुप्सुराचार्यो देवता बीजमादिमम् । हृच्छक्तिर्दीर्घवह्नींदुयुगलेनांगकल्पना ॥ १२९ ॥

ఛందస్సు అనుష్టుప్; దేవత సురాచార్యుడు (దేవగురు); ఆదిమ బీజాక్షరమే బీజం. హృచ్ఛక్తి నిర్దిష్టమై, దీర్ఘరూప ‘వహ్నీ’ మరియు ‘ఇందు’ అనే జంట అక్షరాలతో అంగన్యాసం చేయవలెను।

Verse 130

न्यस्तवामकरं राशौ रत्नानां दक्षिणात्करात् । किरंतं पीतपुष्पालंकारालेपांशुकार्चितम् ॥ १३० ॥

అతని ఎడమ చేయి రత్నరాశిపై నిలిపి, కుడిచేతితో వాటిని చల్లుతున్నాడు. పసుపు పుష్పాలు, ఆభరణాలు, సుగంధ లేపనాలు, సన్నని వస్త్రాలతో అతడు సమర్చితుడయ్యాడు।

Verse 131

सर्वविद्यानिधिं देवगुरुं स्वर्णद्युतिं स्मरेत् । लक्षं जपो दशांशेन घृतेनान्नेन वा हुनेत् ॥ १३१ ॥

సర్వవిద్యల నిధి, స్వర్ణకాంతి గల దేవగురువును ధ్యానించాలి. లక్ష జపం చేసి, దాని దశాంశం మేరకు నెయ్యితో గానీ అన్నంతో గానీ హోమం చేయాలి।

Verse 132

धर्मादिपीठे प्रयजेदंगदिक्पालहेतिभिः । एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेदिष्टमात्मनः ॥ १३२ ॥

ధర్మాది పీఠంపై అంగాలు, దిక్పాలులు మరియు వారి ఆయుధాలతో సహా పూజించి యజనం చేయాలి. ఈ విధంగా మంత్రం సిద్ధించిన తరువాత, మంత్రసాధకుడు తనకు కావలసిన ఫలాన్ని సాధించాలి।

Verse 133

विपरोगादिपीडासु कलहे स्वजनोद्भवे । पिप्पलोत्थसमिद्भिश्च जुहुयात्तन्निवृत्तये ॥ १३३ ॥

తీవ్ర రోగాది పీడలు కలిగినప్పుడు, లేదా స్వజనుల మధ్య కలహం ఏర్పడినప్పుడు, పవిత్ర పిప్పల (అశ్వత్థ) వృక్ష సమిధలతో అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి—ఆ బాధలు శమించుటకై।

Verse 134

हुत्वा दिनत्रयं मन्त्री निशापुष्पैर्घृतप्लुतैः । स विंशतिशतं शीघ्रं वासांसि लभते महीम् ॥ १३४ ॥

మంత్రసాధకుడు మూడు దినములు నెయ్యితో తడిపిన రాత్రిపూవులతో హోమం చేసినచో, అతడు త్వరగా రెండు వేల వస్త్రాలు మరియు భూమిని పొందును।

Verse 135

गुरोराराधनं प्रोक्तं श्रृणु शुक्रस्य सांप्रतम् । वस्रं मे देहि शुक्राय ठद्वयांतो ध्रुवादिकः ॥ १३५ ॥

గురువును ఆరాధించే విధి చెప్పబడింది; ఇప్పుడు శుక్రుని విషయమైన విధానాన్ని వినుము. ‘శుక్రునకు నాకు వస్త్రము దయచేయుము’ అని పలుకుతూ ధ్రువా మొదలుకొని, ఠ-ద్వయాంతం వరకు జపించాలి।

Verse 136

रुद्रार्णोऽयं मनुर्ब्रह्मा मुनिश्छन्दो विराहुत । दैत्येज्यो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिर्वसुप्रिया ॥ १३६ ॥

ఈ విద్యలో ప్రధాన అక్షరం రుద్రార్ణము; ఋషి మనువు; స్వామి బ్రహ్మ; ముని (ఇతర) ఋషి; ఛందస్సు ‘ఛందస్’; ఆహుతి-రూపం ‘విరాహుత’; దేవత ‘దైత్యేజ్య’; బీజం ‘బీజ’; శక్తి ‘ధ్రువ’; ప్రియదేవి ‘వసుప్రియా’ అని చెప్పబడింది।

Verse 137

भूनेत्र चन्द्रनेत्राग्निनेत्रार्णैः स्यात्षडंगकम् । शुक्लांबरालेपभूषं करेण ददतं धनम् ॥ १३७ ॥

‘భూ’, ‘నేత్ర’, ‘చంద్ర’, ‘నేత్ర’, ‘అగ్ని’, ‘నేత్ర’ అనే బీజాక్షరాలతో షడంగ సూత్రం సిద్ధమగును. దేవతను శ్వేతాంబరధారి, లేపన-భూషణాలతో అలంకృతుడు, ఒక చేతితో ధనాన్ని ప్రసాదించువాడిగా ధ్యానించాలి।

Verse 138

वामेन शुक्रं व्याख्यानमुद्रादोषं स्मरेत्सुधीः । अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयाद् घृतैः ॥ १३८ ॥

ఎడమ చేతితో శుక్రసంబంధమైన వ్యాఖ్యాన ముద్రలో దోషం కలిగితే, జ్ఞాని సాధకుడు దానిని స్మరించి ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి. మంత్రాన్ని పదివేల సార్లు జపించి, దాని పదవ భాగాన్ని నెయ్యితో అగ్నిలో హోమం చేయాలి.

Verse 139

धर्मादिपीठे प्रयजेदंगेंद्रादितदायुधैः । श्वेतपुष्पैः सुगंधैश्च जुहुयाद् भृगुवासरे ॥ १३९ ॥

ధర్మాది పీఠంలో పూజ నిర్వహించి, అంగేంద్రాది వారి ఆయుధాలను సమర్పించాలి. భృగువారము (శుక్రవారం) న తెల్లని సువాసన పుష్పాలతో హోమాహుతులు ఇవ్వాలి.

Verse 140

एकविंशतिवारं यो लभतेसोंऽशुकं मणीन् । मनवोऽमो सदा गोप्या न देया यस्य कस्यचित् ॥ १४० ॥

ఇదిని ఇరవై ఒకసారి పొందినవాడు/సిద్ధి చేసుకున్నవాడు వస్త్రాలు మరియు మణులను పొందుతాడు. ఈ మంత్రం ఎల్లప్పుడూ గోప్యంగా ఉంచవలెను; ఎవరికైనా ఇష్టమొచ్చినట్లు ఇవ్వకూడదు.

Verse 141

भक्तियुक्ताय शिष्याय देया वा निजसूनवे ॥ १४१ ॥

ఇది భక్తియుక్త శిష్యునికి ఇవ్వవలెను, లేక తన స్వంత కుమారునికే ఇవ్వవలెను.