Adhyaya 74

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिर् नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच देइत्य् => लिङ्ग लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

ఇట్లు శ్రీలింగమహాపురాణ పూర్వభాగములో ‘బ్రహ్మప్రోక్త లింగార్చనవిధి’ అను నామముగల డెబ్బై నాల్గవ అధ్యాయము. సూతుడు పలికెను—ఈ విధముగా తమ తమ అధికారానుగుణంగా వివిధ లింగములను కల్పించి, ప్రభువు బ్రహ్మ ఆజ్ఞచేత విశ్వకర్మ వాటిని వారికి ప్రసాదించాడు।

Verse 2

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः

ఇంద్రనీలమయ లింగాన్ని విష్ణువు నిత్యం పూజిస్తాడు. పద్మరాగమయ లింగాన్ని శక్రుడు (ఇంద్రుడు) పూజిస్తాడు; విశ్రవసుని కుమారుడు స్వర్ణమయ లింగాన్ని పూజిస్తాడు. ఈ విధంగా లింగతత్త్వం ద్వారా అందరూ పశుపతి శివుని ఆరాధించి, పాశబంధం నుండి పశువుకు మోక్షం పొందుతారు.

Verse 3

विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा

విశ్వేదేవులు రౌప్యమయ లింగాన్ని ఆశ్రయించి పూజిస్తారు; వసువులు శుభమైన కాంతిమయ ద్రవ్యంతో. వాయువు ఆరకూట (తామ్ర-మిశ్రధాతు) మయ లింగాన్ని, అశ్వినీదేవతలు సదా పార్థివ (మట్టిమయ) లింగాన్ని పూజిస్తారు. ఈ విధంగా ద్రవ్యవిధానం దేవశక్తులకు అనుగుణంగా పతి శివసేవలో నిలుస్తుంది.

Verse 4

स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्

రాజా వరుణుడు స్ఫటికమయ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు. ఆదిత్యులు తామ్రనిర్మిత లింగాన్ని, ధీమంతుడైన సోమరాజు మౌక్తికమయ అనుత్తమ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు. ఈ విధంగా భిన్న భిన్న పవిత్ర ప్రతీకలతో వారు పరమ పతి శివుని పూజించారు.

Verse 5

अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः

అనంతుడు మొదలైన మహానాగులు శుభమైన ప్రవాళమయ లింగాన్ని సమర్పించారు. దైత్యులు ఇనుముమయ లింగాన్ని సమర్పించారు; ఓ మహాత్మా, రాక్షసులు కూడా తమ తమ లింగాలను సమర్పించారు. స్వభావానుసారం అందరూ లింగం ద్వారా పరమ పతి శివుని ఆరాధించారు.

Verse 6

त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः

ఓ ద్విజోత్తమా, త్రిలోక గణులు మరియు గుహ్యకులు కూడా ఉన్నారు; అలాగే అన్ని రకాల లోహాలతో తయారైనట్లున్న గణసమూహాలు కూడా ఉన్నారు. చాముండా, సైకతులు, మరియు మాతృకలు కూడా—సాక్షాత్తుగా ప్రత్యక్షమయ్యారు.

Verse 7

दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्

భక్తితో నైరృతి (దక్షిణ-పశ్చిమ దిక్పాలుడు) కట్టెల నుండి పుట్టిన భస్మాన్ని స్వీకరిస్తాడు; యముడు శుభమైన మరకతవర్ణ భస్మాన్ని పొందుతాడు. నీలాది రుద్రులు కూడా శుద్ధమైన, మంగళకరమైన భస్మాన్ని గ్రహిస్తారు.

Verse 8

लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्

లక్ష్మీని లక్ష్మీవృక్షరూపంగా పూజించాలి; గుహుడు (స్కందుడు) గోమయంతో నిర్మించబడాలి. ఓ మునిశార్దూలులారా, మునుల ప్రతీకను కుశాగ్రాలతో చేసిన ఉత్తమ రూపంగా స్థాపించాలి.

Verse 9

वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा

వామా మొదలైన శక్తులు పుష్పలింగాన్ని సమర్పించాయి; మనోన్మనీ గంధలింగాన్ని అర్పించింది. రుద్రుని వాగ్భవమైన సరస్వతి రత్ననిర్మిత లింగాన్ని చేసి పూజార్థం సమర్పించింది.

Verse 10

दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्

దుర్గా వేదికతో కూడిన స్వర్ణమయమైన, అనుత్తమ మహాదేవుని నిర్మించింది. ఉగ్రాదేవి సమస్త విధానాన్ని పిండితో (పిష్టమయంగా) సిద్ధం చేసింది; శుభ మంత్రాలు నెయ్యితో కలిసి అర్పించబడ్డాయి.

Verse 11

वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्

సర్వ వేదాలు దధిమయమైన పదాన్ని పొందాయి; పిశాచులు సీసనిర్మిత పదాన్ని పొందారు. ప్రతి ఒక్కరూ తమ యోగ్యత ప్రకారం బ్రహ్మ ప్రసాదంతో నియత స్థానాన్ని చేరుకున్నారు.

Verse 12

बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् शिवलिङ्गं समभ्यर्च्य स्थितमत्र न संशयः

ఇక్కడ మరెంతో చెప్పడం ఎందుకు? ఈ సమస్త చరాచర జగత్తు శివలింగాన్ని విధివిధానంగా ఆరాధించుటవలన స్థిరమై నిలిచియున్నది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 13

त्य्पेस् ओफ़् लिङ्गस् अच्च्। तो मतेरिअल् षड्विधं लिङ्गमित्याहुर् द्रव्याणां च प्रभेदतः तेषां भेदाश्चतुर्युक्तचत्वारिंशदिति स्मृताः

ద్రవ్యభేదాన్ని బట్టి లింగం ఆరు విధమని అంటారు; వాటి ఉపభేదాలు సంప్రదాయంలో మొత్తం నలభై నాలుగు అని స్మరించబడుతున్నాయి।

Verse 14

शैलजं प्रथमं प्रोक्तं तद्धि साक्षाच्चतुर्विधम् द्वितीयं रत्नजं तच्च सप्तधा मुनिसत्तमाः

మొదట శైలజ (రాతిజన్య) లింగమని చెప్పబడింది; అది ప్రత్యక్షంగా నాలుగు విధములు. రెండవది రత్నజ లింగం; అది, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, ఏడు విధములు.

Verse 15

तृतीयं धातुजं लिङ्गम् अष्टधा परमेष्ठिनः तुरीयं दारुजं लिङ्गं तत्तु षोडशधोच्यते

మూడవది ధాతుజ (లోహనిర్మిత) లింగం; పరమేష్ఠి ప్రకారం అది ఎనిమిది విధములు. నాలుగవది దారుజ (కఱ్ఱతో చేసిన) లింగం; అది పదహారు విధములని చెప్పబడుతుంది।

Verse 16

मृन्मयं पञ्चमं लिङ्गं द्विधा भिन्नं द्विजोत्तमाः षष्ठं तु क्षणिकं लिङ्गं सप्तधा परिकीर्तितम्

ఓ ద్విజోత్తములారా, ఐదవది మృణ్మయ (మట్టితో చేసిన) లింగం; అది రెండు విధాలుగా భిన్నమని చెప్పబడింది. ఆరవది క్షణిక (తాత్కాలిక) లింగం; అది ఏడు విధాలుగా కీర్తించబడింది।

Verse 17

श्रीप्रदं रत्नजं लिङ्गं शैलजं सर्वसिद्धिदम् धातुजं धनदं साक्षाद् दारुजं भोगसिद्धिदम्

రత్నములతో చేసిన లింగం శ్రీ—శుభసంపదను ప్రసాదిస్తుంది. శైలజ లింగం సర్వసిద్ధులను ఇస్తుంది. ధాతుజ లింగం ప్రత్యక్షంగా ధనాన్ని ఇస్తుంది; దారుజ లింగం భోగసిద్ధిని కలిగిస్తుంది.

Verse 18

मृन्मयं चैव विप्रेन्द्राः सर्वसिद्धिकरं शुभम् शैलजं चोत्तमं प्रोक्तं मध्यमं चैव धातुजम्

హే విప్రేంద్రులారా! మృణ్మయ (మట్టితో చేసిన) లింగం శుభమై సర్వసిద్ధులను కలిగిస్తుంది. శైలజ లింగం ఉత్తమమని చెప్పబడింది; ధాతుజ లింగం మధ్యమమని పేర్కొనబడింది.

Verse 19

बहुधा लिङ्गभेदाश् च नव चैव समासतः मूले ब्रह्मा तथा मध्ये विष्णुस्त्रिभुवनेश्वरः

లింగభేదాలు అనేకం; అయితే సంక్షేపంగా అవి తొమ్మిది అని చెప్పబడినవి. దాని మూలంలో బ్రహ్మ, మధ్యలో త్రిభువనేశ్వరుడైన విష్ణువు నివసిస్తాడు.

Verse 20

रुद्रोपरि महादेवः प्रणवाख्यः सदाशिवः लिङ्गवेदी महादेवी त्रिगुणा त्रिमयांबिका

రుద్రుని పైగా మహాదేవుడు—ప్రణవం (ఓం) అని ప్రసిద్ధుడైన సదాశివుడు. అలాగే మహాదేవియే లింగవేది; ఆమె త్రిగుణస్వరూపిణి, త్రిమయాంబిక.

Verse 21

तया च पूजयेद्यस्तु देवी देवश् च पूजितौ शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम्

ఆ విధానంతో ఎవడు పూజ చేస్తాడో, అతనిచేత దేవీ మరియు దేవుడు—ఇద్దరూ పూజింపబడతారు. అతడు శైలజం, రత్నజం, ధాతుజం లేదా దారుజం—ఏ లింగాన్నైనా పూజించవచ్చు.

Verse 22

मृन्मयं क्षणिकं वापि भक्त्या स्थाप्य फलं शुभम् सुरेन्द्राम्भोजगर्भाग्नियमाम्बुपधनेश्वरैः

ఎవరైనా భక్తితో మట్టితో చేసిన, క్షణికమైన లింగాన్నైనా స్థాపిస్తే, ఆ శుభకర్మఫలం ఇంద్రుడు, పద్మజుడు బ్రహ్మ, అగ్ని, యమ, వరుణ, కుబేర, ఈశానుడు అనే దిక్పాలులచే కూడా నిర్ధారించబడుతుంది।

Verse 23

सिद्धविद्याधराहीन्द्रैर् यक्षदानवकिन्नरैः स्तूयमानः सुपुण्यात्मा देवदुन्दुभिनिःस्वनैः

సిద్ధులు, విద్యాధరులలో శ్రేష్ఠులు, అలాగే యక్షులు, దానవులు, కిన్నరులు స్తుతించగా, ఆ పరమ పుణ్యాత్ముడు దేవదుందుభుల ఘననాదమధ్యంలో మహిమింపబడెను।

Verse 24

भूर्भूवःस्वर्महर्लोकान् क्रमाद् वै जनतः परम् तपः सत्यं पराक्रम्य भासयन् स्वेन तेजसा

ఆయన క్రమంగా భూః, భువః, స్వః, మహర్ లోకాలను దాటి, జన, తప, సత్య లోకాలనూ అధిగమించి, పరమ పతియైన శివుని సార్వభౌమ కాంతి అయిన తన స్వతేజస్సుతో సమస్తాన్ని ప్రకాశింపజేస్తాడు।

Verse 25

लिङ्गस्थापनसन्मार्गनिहितस्वायतासिना आशु ब्रह्माण्डमुद्भिद्य निर्गच्छन्निर्विशङ्कया

లింగస్థాపన అనే సన్మార్గంలో తన స్వయంనియంత్రిత ఖడ్గాన్ని నిలిపి, అతడు త్వరగా బ్రహ్మాండావరణాన్ని చీల్చుకొని, ఏ సందేహమూ లేకుండా బయలుదేరెను।

Verse 26

शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम् मृन्मयं क्षणिकं त्यक्त्वा स्थापयेत्सकलं वपुः

రాయి, రత్నం, లోహం లేదా చెక్కతో చేసిన (లింగం) ఏదైనా కావచ్చు—నశ్వరమైన మట్టితో చేసిన క్షణిక లింగాన్ని విడిచి, పూజార్థం ప్రభువின் ‘సకల వపు’ అంటే సాకార సంపూర్ణ రూపాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 27

विधिना चैव कृत्वा तु स्कन्दोमासहितं शुभम् कुन्दगोक्षीरसंकाशं लिङ्गं यः स्थापयेन्नरः

విధిపూర్వకంగా స్కందుడు, ఉమతో కూడిన శుభమైన, కుందపుష్పసమ కాంతితో గోక్షీరసమ శ్వేతమైన శివలింగాన్ని నిర్మించి స్థాపించువాడు।

Verse 28

नृणां तनुं समास्थाय स्थितो रुद्रो न संशयः दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य लभन्ते निर्वृतिं नराः

మనుష్యదేహాన్ని ఆశ్రయించి రుద్రుడు నివసిస్తున్నాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఆయన దర్శనమాత్రంతో, స్పర్శమాత్రంతోనే జనులు నిర్వృతి, పరమ శాంతి, పొందుతారు।

Verse 29

तस्य पुण्यं मया वक्तुं सम्यग्युगशतैरपि शक्यते नैव विप्रेन्द्रास् तस्माद् वै स्थापयेत् तथा

హే విప్రశ్రేష్ఠులారా, ఆ కర్మఫల పుణ్యాన్ని నేను వందల యుగాలు చెప్పినా పూర్తిగా చెప్పలేను. అందువల్ల అదే విధంగా శివలింగాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 30

सर्वेषामेव मर्त्यानां विभोर्दिव्यं वपुः शुभम् सकलं भावनायोग्यं योगिनामेव निष्कलम्

సర్వ మానవులకు ప్రభువు యొక్క దివ్య, శుభ వపువు ‘సకల’—ధ్యానభావనకు యోగ్యం; కానీ యోగులకు అదే ప్రభువు ‘నిష్కల’—నిర్గుణ, అఖండ—రూపంగా అనుభవమవుతుంది।