Adhyaya 21

Verse 1

सूत उवाच ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा ततः स गरुडध्वजः अतीतैश् च भविष्यैश् च वर्तमानैस्तथैव च

సూతుడు అన్నాడు—అప్పుడు గరుడధ్వజుడైన భగవాన్ విష్ణువు బ్రహ్మను ముందుగా ఉంచి, గతం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం విషయమై అలాగే పలికాడు—కాలసూత్రాన్ని అనుసంధానిస్తూ।

Verse 2

नामभिश्छान्दसैश्चैव इदं स्तोत्रमुदीरयत् विष्णुरुवाच नमस्तुभ्यं भगवते सुव्रतानन्ततेजसे

వేదఛందస్సులు, పవిత్ర నామములతో ఆయన ఈ స్తోత్రమును ఉచ్చరించాడు. విష్ణువు పలికెను—హే భగవన్, పరమ పతి! నీకు నమస్కారం; నీ వ్రతము పరమ పవిత్రము, నీ తేజస్సు అనంతము.

Verse 3

नमः क्षेत्राधिपतये बीजिने शूलिने नमः सुमेढ्रायार्च्यमेढ्राय दण्डिने रूक्षरेतसे

పవిత్ర క్షేత్రాధిపతికి నమస్కారం, బీజధారికి నమస్కారం, శూలధారికి నమస్కారం. శుద్ధ సృజనశక్తి గలవానికి నమస్కారం, పూజ్య వీర్యమున్నవానికి నమస్కారం, దండధారికి నమస్కారం, తపోమయమైన అక్షయ శక్తిగలవానికి నమస్కారం.

Verse 4

नमो ज्येष्ठाय श्रेष्ठाय पूर्वाय प्रथमाय च नमो मान्याय पूज्याय सद्योजाताय वै नमः

జ్యేష్ఠుడైనను శ్రేష్ఠుడైనవానికి నమస్కారం, ఆద్యుడికి మొదటివానికి నమస్కారం. గౌరవనీయుడైన పూజ్యుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం; సద్యోజాత—క్షణములో ప్రత్యక్షమగు శివపతికి వందనం.

Verse 5

गह्वराय घटेशाय व्योमचीरांबराय च नमस्ते ह्यस्मदादीनां भूतानां प्रभवे नमः

హృదయగుహలో నివసించే గహ్వరస్వరూపునికి నమస్కారం, దేహధారులైన జీవుల ఈశ్వరునికి నమస్కారం, మరియు విస్తారమైన ఆకాశమే వస్త్రమైనవానికి నమస్కారం. మమ్మల్ని మొదలుకొని సమస్త భూతములకు కారణభూతుడైన పతికి నమస్కారం.

Verse 6

वेदानां प्रभवे चैव स्मृतीनां प्रभवे नमः प्रभवे कर्मदानानां द्रव्याणां प्रभवे नमः

వేదముల ప్రభవునికి నమస్కారం, స్మృతుల ప్రభవునికి నమస్కారం. కర్మకాండములూ దానధర్మములూ పుట్టుకైనవానికి నమస్కారం, సమస్త ద్రవ్యములకూ అర్పణసామగ్రికీ ప్రభవునికి నమస్కారం.

Verse 7

नमो योगस्य प्रभवे सांख्यस्य प्रभवे नमः नमो ध्रुवनिबद्धानाम् ऋषीणां प्रभवे नमः

యోగమునకు ప్రభవమైనవాడా నమస్కారం, సాంఖ్యమునకు ప్రభవమైనవాడా నమస్కారం। ధ్రువతత్త్వమున నిలకడగా స్థితులైన ఋషుల ఆదికారణమునకు పునఃపునః నమస్కారం॥

Verse 8

ऋक्षाणां प्रभवे तुभ्यं ग्रहाणां प्रभवे नमः वैद्युताशनिमेघानां गर्जितप्रभवे नमः

నక్షత్రమండలమునకు మూలమైన నీకు నమస్కారం, గ్రహములకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం। విద్యుత్, వజ్రం, మేఘములు మరియు వాటి గర్జనకు కారణమైనవాడా నమస్కారం॥

Verse 9

महोदधीनां प्रभवे द्वीपानां प्रभवे नमः अद्रीणां प्रभवे चैव वर्षाणां प्रभवे नमः

మహాసముద్రములకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం, ద్వీపములకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం। పర్వతములకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం, భూమి యొక్క వర్ష-ప్రదేశములకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం॥

Verse 10

नमो नदीनां प्रभवे नदानां प्रभवे नमः महौषधीनां प्रभवे वृक्षाणां प्रभवे नमः

నదులకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం, ప్రవాహధారలకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం। మహౌషధములకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం, వృక్షములకూ మూలమైనవాడా నమస్కారం॥

Verse 11

धर्मवृक्षाय धर्माय स्थितीनां प्रभवे नमः प्रभवे च परार्धस्य परस्य प्रभवे नमः

ధర్మవృక్షస్వరూపుడా, స్వయంగా ధర్మమా, సమస్త స్థితి-వ్యవస్థలకు మూలమైనవాడా నమస్కారం। పరార్ధలోకమునకు ప్రభవమైనవాడా నమస్కారం, పరమపరుడైన ఆ పరమ మూలమునకు నమస్కారం॥

Verse 12

नमो रसानां प्रभवे रत्नानां प्रभवे नमः क्षणानां प्रभवे चैव लवानां प्रभवे नमः

సర్వ రసములకూ మూలకారణమైన ప్రభువుకు నమస్కారం; సర్వ రత్నములకూ ప్రభవమైనవానికి నమస్కారం. క్షణములకు ప్రభవమైనవానికి, అలాగే లవముల వంటి సూక్ష్మకాలములకు ప్రభవమైనవానికి నమస్కారం.

Verse 13

अहोरात्रार्धमासानां मासानां प्रभवे नमः ऋतूनां प्रभवे तुभ्यं संख्यायाः प्रभवे नमः

అహోరాత్రములు, పక్షములు, మాసములకూ ప్రభవమైన నీకు నమస్కారం. ఋతువులకూ మూలమైన నీకు నమస్కారం; సంఖ్యా-పరిమాణములకూ ప్రഭవమైన నీకు నమస్కారం.

Verse 14

प्रभवे चापरार्धस्य परार्धप्रभवे नमः नमः पुराणप्रभवे सर्गाणां प्रभवे नमः

అపరార్ధ కాలానికి ప్రభవమైనవానికి, పరార్ధ కాలానికీ ప్రభవమైనవానికి నమస్కారం. పురాణప్రకాశానికి మూలమైనవానికి నమస్కారం; సమస్త సర్గముల (సృష్టుల) ప్రభవమైనవానికి నమస్కారం.

Verse 15

मन्वन्तराणां प्रभवे योगस्य प्रभवे नमः चतुर्विधस्य सर्गस्य प्रभवे ऽनन्तचक्षुषे

మన్వంతరములకు ప్రభవమైన నీకు నమస్కారం; యోగానికి ప్రభవమైన నీకు నమస్కారం. చతుర్విధ సర్గానికి ప్రభవమైన అనంతచక్షువు శివునికి నమస్కారం.

Verse 16

कल्पोदयनिबन्धानां वातानां प्रभवे नमः नमो विश्वस्य प्रभवे ब्रह्माधिपतये नमः

కల్పముల ఉదయము, నియమబంధము వీటికి ప్రభవమైనవానికి, అలాగే ప్రాణవాయువులకు ప్రభవమైనవానికి నమస్కారం. సమస్త విశ్వానికి ప్రభవమైనవానికి నమస్కారం; బ్రహ్మాధిపతియైన ప్రభువుకు నమస్కారం.

Verse 17

विद्यानां प्रभवे चैव विद्याधिपतये नमः नमो व्रताधिपतये व्रतानां प्रभवे नमः

సర్వ విద్యలకు మూలమైనవాడికి, విద్యాధిపతికి నమస్కారం. వ్రతాధిపతికి నమస్కారం; వ్రతధర్మం పుట్టుకైన మూలానికి మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 18

मन्त्राणां प्रभवे तुभ्यं मन्त्राधिपतये नमः पितॄणां पतये चैव पशूनां पतये नमः

మీకు నమస్కారం—సర్వ మంత్రాలకు మూలమైనవాడా; మంత్రాధిపతికి నమస్కారం. పితృపతికి నమస్కారం; సమస్త పశువులు/బంధజీవుల పతి అయిన పశుపతికి నమస్కారం.

Verse 19

वाग्वृषाय नमस्तुभ्यं पुराणवृषभाय च नमः पशूनां पतये गोवृषेन्द्रध्वजाय च

హే వాక్కు-వృషభా, మీకు నమస్కారం; హే పురాణ వృషభా, మీకు నమస్కారం. బంధజీవుల పతి పశుపతికి నమస్కారం; గోవృషభేంద్రధ్వజుడైన శివునికి నమస్కారం.

Verse 20

प्रजापतीनां पतये सिद्धीनां पतये नमः दैत्यदानवसंघानां रक्षसां पतये नमः

ప్రజాపతుల పతికి నమస్కారం; సిద్ధుల/సిద్ధుల సిద్ధుల పతికి నమస్కారం. దైత్య-దానవ సమూహాల పతికి నమస్కారం; రాక్షసుల పతికి నమస్కారం.

Verse 21

गन्धर्वाणां च पतये यक्षाणां पतये नमः गरुडोरगसर्पाणां पक्षिणां पतये नमः

గంధర్వుల పతికి నమస్కారం; యక్షుల పతికి నమస్కారం. గరుడ, ఉరగ, సర్పాల పతికి నమస్కారం; సమస్త పక్షుల పతికి నమస్కారం.

Verse 22

सर्वगुह्यपिशाचानां गुह्याधिपतये नमः गोकर्णाय च गोप्त्रे च शङ्कुकर्णाय वै नमः

సర్వ గూఢభూతాలు, పిశాచుల గూఢగణాధిపతికి నమస్కారం. గోకర్ణుడైన రక్షకునికి, అలాగే శఙ్కుకర్ణునికీ నమః।

Verse 23

वराहायाप्रमेयाय ऋक्षाय विरजाय च नमः सुराणां पतये गणानां पतये नमः

వరాహరూపుడైన, అప్రమేయుడైన, ఋక్షరూపుడైన, విరజుడైన ప్రభువుకు నమః। దేవతల పతికి నమః, గణాల పతికీ నమః।

Verse 24

अंभसां पतये चैव ओजसां पतये नमः नमो ऽस्तु लक्ष्मीपतये श्रीपाय क्षितिपाय च

జలతత్త్వాధిపతికి, ఓజస్సు (ప్రాణబలం) యొక్క అధిపతికి నమః। లక్ష్మీపతికి నమోఽస్తు—శ్రీని ప్రసాదించువాడికి, భూమిరక్షకాధిపతికీ నమః।

Verse 25

बलाबलसमूहाय अक्षोभ्यक्षोभणाय च दीप्तशृङ्गैकशृङ्गाय वृषभाय ककुद्मिने

బలాబలాల సమూహస్వరూపుడైన, తాను అక్షోభ్యుడై ఉండి సమస్తాన్ని క్షోభింపజేయువాడైన ప్రభువుకు నమః। దీప్తశృంగుడైన, పరమ ఏకత్వంలో ఏకశృంగుడైన, కకుద్మి వృషభాధిపతికి నమః।

Verse 26

नमः स्थैर्याय वपुषे तेजसानुव्रताय च अतीताय भविष्याय वर्तमानाय वै नमः

స్థైర్యమే దేహముగా కలవాడైన, తేజస్సుకు అనువ్రతుడైన (తేజోమయుడైన) ప్రభువుకు నమః। అతీత, భవిష్యత్, వర్తమాన రూపుడైనవానికి నమః।

Verse 27

सुवर्चसे च वीर्याय शूराय ह्यजिताय च वरदाय वरेण्याय पुरुषाय महात्मने

అత్యంత తేజస్సు గలవాడా, అక్షయ వీర్యవంతుడా, శూరుడా, అజితుడా; వరదాతా, వరేణ్యా, పరమ పురుషా, మహాత్మా—పశువును పాశం నుండి విమోచించే పతి శివునికి నమస్కారం।

Verse 28

नमो भूताय भव्याय महते प्रभवाय च जनाय च नमस्तुभ्यं तपसे वरदाय च

భూత-భవ్య స్వరూపుడా, మహాన ఆదిస్రోతస్వామీ; సమస్త జీవుల జనకుడా! తపస్సు ఫలాన్ని వరంగా ప్రసాదించేవాడా—నీకు నమస్కారం।

Verse 29

अणवे महते चैव नमः सर्वगताय च नमो बन्धाय मोक्षाय स्वर्गाय नरकाय च

అణువుకన్నా సూక్ష్ముడా, మహత్తర విరాట్స్వరూపుడా; సర్వవ్యాపకుడా—నీకు నమస్కారం। బంధముగా, మోక్షముగా, స్వర్గముగా, నరకముగా ఉన్న నీకూ నమస్కారం।

Verse 30

नमो भवाय देवाय इज्याय याजकाय च प्रत्युदीर्णाय दीप्ताय तत्त्वायातिगुणाय च

భవదేవునికి నమస్కారం—ఆయనే పూజ్యుడు, యాజకుడు, యజ్ఞక్రియ కూడా; పరమ మహిమతో ఉద్భవించి ప్రకాశించే వాడు, స్వయంగా తత్త్వం, గుణాతీతుడు।

Verse 31

नमः पाशाय शस्त्राय नमस्त्वाभरणाय च हुताय उपहूताय प्रहुतप्राशिताय च

పాశముగా, శస్త్రముగా ఉన్న నీకు నమస్కారం; ఆభరణముగా ఉన్న నీకూ నమస్కారం। హుతుడవు, ఉపహుతుడవు, ప్రహుతప్రాశితుడవు—యథావిధిగా అర్పించిన హవిని స్వీకరించి ఆస్వాదించేవాడా, నీకు నమస్కారం।

Verse 32

नमो ऽस्त्विष्टाय पूर्ताय अग्निष्टोमद्विजाय च सदस्याय नमश्चैव दक्षिणावभृथाय च

ఇష్టము, పూర్తము—యజ్ఞకర్మములు మరియు పుణ్యకర్మములు—స్వరూపుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం. అగ్నిష్టోమ యజ్ఞముగా, దాని ద్విజ ఋత్విజుగా, సభాసదస్యుడుగా, దక్షిణగా మరియు అవభృథ స్నానముగా ఉన్న ఆయనకూ నమస్కారం.

Verse 33

अहिंसायाप्रलोभाय पशुमन्त्रौषधाय च नमः पुष्टिप्रदानाय सुशीलाय सुशीलिने

అహింసా, అలోభ స్వరూపుడైన శివునికి నమస్కారం; దేహధారులైన పశువుల (జీవుల) కోసం మంత్రంగా, ఔషధంగా ఉన్న ప్రభువుకు నమస్కారం. పుష్టి-సమృద్ధి ప్రసాదించే, సుశీలుడైన మరియు ఇతరులలో సుశీలతను స్థాపించే మహేశ్వరునికి నమస్కారం.

Verse 34

अतीताय भविष्याय वर्तमानाय ते नमः सुवर्चसे च वीर्याय शूराय ह्यजिताय च

అతీతము, భవిష్యత్తు, వర్తమానము అయిన నీకు నమస్కారం. సువర్చస్సు గలవాడా, వీర్యస్వరూపుడా, శూరుడా, అజితుడా—బంధనాతీత పతి (శివా)—నీకు నమస్కారం.

Verse 35

वरदाय वरेण्याय पुरुषाय महात्मने नमो भूताय भव्याय महते चाभयाय च

వరప్రదాత, వరేణ్యుడు, పరమపురుషుడు, మహాత్ముడైన నీకు నమస్కారం. భూతము (అతీతము), భవ్యము (భవిష్యత్తు), మహత్తు (మహాన్తత్వము) మరియు అభయప్రదాత అయిన ప్రభువుకు నమస్కారం.

Verse 36

जरासिद्ध नमस्तुभ्यम् अयसे वरदाय च अधरे महते चैव नमः सस्तुपताय च

హే జరాసిద్ధా! జరా మరియు కాలములోనూ సిద్ధిని ప్రసాదించువాడా, నీకు నమస్కారం. హే అయస్ (అడగని, దృఢుడు) మరియు వరదా, నీకు నమస్కారం. హే ఆధారస్వరూపా, హే మహానా, అలాగే హే సస్తుపతి/పశుపతి—నిత్య స్తుత్య రక్షకా—నీకు నమస్కారం.

Verse 37

नमश्चेन्द्रियपत्राणां लेलिहानाय स्रग्विणे विश्वाय विश्वरूपाय विश्वतः शिरसे नमः

ఇంద్రియములను పత్రాలవలె ధరించిన ప్రభువుకు నమస్కారం; సమస్తాన్ని లీలించే, మాలాధారియైన దేవునికి నమస్కారం. విశ్వమే రూపమైనవాడికి, విశ్వస్వరూపుడికి, సమస్త దిశల శిఖరమైన విశ్వశిరస్సుకు నమస్కారం.

Verse 38

सर्वतः पाणिपादाय रुद्रायाप्रतिमाय च नमो हव्याय कव्याय हव्यवाहाय वै नमः

సర్వత్ర చేతులు పాదాలు కలిగిన, సాటిలేని రుద్రునికి నమస్కారం. దేవులకు అర్పించే హవ్యమును, పితృలకు అర్పించే కవ్యమును స్వీకరించువానికీ నమస్కారం; యజ్ఞాహుతిని మోసే హవ్యవాహుడైన అంతరగ్నికి నమస్కారం.

Verse 39

नमः सिद्धाय मेध्याय इष्टायेज्यापराय च सुवीराय सुघोराय अक्षोभ्यक्षोभणाय च

సిద్ధుడైన, పవిత్రుడైన, శుద్ధి ప్రసాదించువాడైన ప్రభువుకు నమస్కారం; ఇష్టస్వరూపుడైన, పూజాపరాయణుడైనవాడికి నమస్కారం. సువీరుడైన, మంగళకరమైన ఘోరరూపుడైనవాడికి నమస్కారం; అక్షోభ్యుడైన, ఇతరులను కంపింపజేయువాడైన మహేశ్వరునికి నమస్కారం.

Verse 40

सुप्रजाय सुमेधाय दीप्ताय भास्कराय च नमो बुद्धाय शुद्धाय विस्तृताय मताय च

సుప్రజను ప్రసాదించువాడైన, సుమేధావంతుడైన శివునికి నమస్కారం; దీప్తుడైన, భాస్కరసమాన ప్రకాశకునికి నమస్కారం. బుద్ధుడైన—జాగృతుడైన—శుద్ధుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం; సర్వవ్యాప్తుడైన, విస్తారమైన సుస్థిర సిద్ధాంతమున్నవాడికి నమస్కారం.

Verse 41

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय दृश्यादृश्याय सर्वशः वर्षते ज्वलते चैव वायवे शिशिराय च

స్థూలమూ సూక్ష్మమూ అయినవాడికి నమస్కారం; సర్వ విధాలా దృశ్యమూ అదృశ్యమూ అయినవాడికి నమస్కారం. వర్షమై కురిసేవాడికి, అగ్నియై జ్వలించేవాడికి, వాయువై ప్రవహించేవాడికి, శిశిరశీతలతై శాంతింపజేయువాడికి నమస్కారం.

Verse 42

नमस्ते वक्रकेशाय ऊरुवक्षःशिखाय च नमो नमः सुवर्णाय तपनीयनिभाय च

వంకర జటలతో విరాజిల్లే, ఉన్నతమైన ప్రకాశవంతమైన వక్షస్థలముగల నీకు నమస్కారం. మళ్లీ మళ్లీ నమః—నీవు స్వర్ణమయుడు, తప్త స్వర్ణసమాన తేజస్సు గలవాడు।

Verse 43

विरूपाक्षाय लिङ्गाय पिङ्गलाय महौजसे वृष्टिघ्नाय नमश्चैव नमः सौम्येक्षणाय च

విరూపాక్ష స్వరూపమైన లింగానికి నమస్కారం; పింగళవర్ణుడైన మహాతేజస్సు గల ప్రభువుకు నమస్కారం. వినాశకర వృష్టి-ఉపద్రవాలను నివారించువానికి నమః, సౌమ్యమైన కరుణాదృష్టి గలవానికి కూడా నమస్కారం।

Verse 44

नमो धूम्राय श्वेताय कृष्णाय लोहिताय च पिशिताय पिशङ्गाय पीताय च निषङ्गिणे

ధూమ్రవర్ణుడికి, శ్వేతుడికి, కృష్ణుడికి, లోహితుడికి నమస్కారం. పిశితవర్ణుడికి, పిశంగుడికి, పీతవర్ణుడికి నమః; మరియు పక్కన ఖడ్గం ధరించిన నిషంగికి నమస్కారం।

Verse 45

नमस्ते सविशेषाय निर्विशेषाय वै नमः नम ईज्याय पूज्याय उपजीव्याय वै नमः

సవిశేష (సగుణ) స్వరూపుడైన నీకు నమస్కారం; నిర్విశేష (నిర్గుణ) స్వరూపుడికీ నమః. యజ్ఞంలో ఆరాధ్యుడవు, పూజ్యుడవు, సమస్త జీవులకు ఆధారమైన ఉపజీవ్యుడవు—నీకు నమస్కారం।

Verse 46

नमः क्षेम्याय वृद्धाय वत्सलाय नमोनमः नमो भूताय सत्याय सत्यासत्याय वै नमः

క్షేమప్రదాత, ప్రాచీనుడు, వాత్సల్యమయుడైన ప్రభువుకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం. సమస్త భూతాలకు ఆధారమైనవాడికి, సత్యస్వరూపుడికి, సత్యాసత్యాలకు అతీతుడైన పరమేశ్వరుడికి నమః।

Verse 47

नमो वै पद्मवर्णाय मृत्युघ्नाय च मृत्यवे नमो गौराय श्यामाय कद्रवे लोहिताय च

పద్మవర్ణుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం; మృత్యువును జయించువాడికీ—స్వయంగా మృత్యురూపుడికీ నమస్కారం. గౌరరూపుడికీ శ్యామరూపుడికీ నమస్కారం; కద్రవ (తామ్ర-ధూసర) మరియు లోహిత (రక్తవర్ణ) రూపులకు నమస్కారం.

Verse 48

महासंध्याभ्रवर्णाय चारुदीप्ताय दीक्षिणे नमः कमलहस्ताय दिग्वासाय कपर्दिने

మహాసంధ్య మేఘసమ వర్ణుడై, శుభ్రమైన సుందర దీప్తితో ప్రకాశించే దీక్షిత ప్రభువుకు నమస్కారం. కమలహస్తుడికి, దిగ్వాసి (ఆకాశవస్త్ర) తపస్వికి, కపర్ది (జటాముకుటధారి)కి నమస్కారం.

Verse 49

अप्रमाणाय सर्वाय अव्ययायामराय च नमो रूपाय गन्धाय शाश्वतायाक्षताय च

ప్రమాణములకు, కొలతలకు అతీతుడైన, సర్వస్వరూపుడైన, అవ్యయుడైన అమర ప్రభువుకు నమస్కారం. రూపమై గంధమై ఉన్నవాడికి, శాశ్వతుడికి, అక్షత (అఖండ-అవినాశి) పతికి నమస్కారం.

Verse 50

पुरस्ताद्बृंहते चैव विभ्रान्ताय कृताय च दुर्गमाय महेशाय क्रोधाय कपिलाय च

పూర్వదిశలో నిలిచి, సమస్తాన్ని విస్తరింపజేసే వానికి నమస్కారం; రహస్యమైన విభ్రాంత స్వరూపుడికీ, కృత (క్రియ-స్వరూపం మరియు సిద్ధఫలం)కూ నమస్కారం. దుర్గముడైన మహేశ్వరునికి, బంధనాన్ని దహించే క్రోధశక్తికీ, కపిలవర్ణ తపోమయ తేజస్సుకీ నమస్కారం.

Verse 51

तर्क्यातर्क्यशरीराय बलिने रंहसाय च सिकत्याय प्रवाह्याय स्थिताय प्रसृताय च

తర్కానికి అందునూ అందనూ శరీరమున్న, బలవంతుడైన వేగవంతుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం. ఇసుకతట్టు (సికత)గా, ప్రవాహంగా, స్థిరంగా, మరియు సర్వత్ర వ్యాపించే ప్రసృతుడైన పతి శివునికి నమస్కారం.

Verse 52

सुमेधसे कुलालाय नमस्ते शशिखण्डिने चित्राय चित्रवेषाय चित्रवर्णाय मेधसे

అతిమేధావి, జగత్తును మలిచే కులాలస్వరూపుడా, శశిఖండధారివా—నీకు నమస్కారం. ఆశ్చర్యమయుడా, ఆశ్చర్యవేషధారివా, నానావర్ణవిభూషితుడా, స్వయంమేధాస్వరూప శివా—నీకు ప్రణామం.

Verse 53

चेकितानाय तुष्टाय नमस्ते निहिताय च नमः क्षान्ताय दान्ताय वज्रसंहननाय च

సదా జాగ్రత్తగా ఉండే, సదా తృప్తుడా—నీకు నమస్కారం; అంతర్ముఖంగా స్థిరమైన, స్వయంనియముడా—నీకు నమస్కారం. క్షమాశీలుడా, దాంతుడా—నీకు నమస్కారం; వజ్రంలా అచ్ఛేద్యమైన దేహధారివా—నీకు నమస్కారం.

Verse 54

रक्षोघ्नाय विषघ्नाय शितिकण्ठोर्ध्वमन्यवे

రాక్షసఘ్నుడా, విషఘ్నుడా—నీలకంఠుడా, అధర్మవిరోధంగా పైకి ఎగసే ఉర్ధ్వమన్యువున్న ప్రభూ, నీకు నమస్కారం.

Verse 55

लेलिहाय कृतान्ताय तिग्मायुधधराय च

ప్రళయంలో సమస్తాన్ని లీలించే వాడా, కృతాంత (కాల/మృత్యు) స్వరూపుడా, తీక్ష్ణమైన దివ్యాయుధాన్ని ధరించిన ప్రభూ—నీకు నమస్కారం.

Verse 56

प्रमोदाय संमोदाय यतिवेद्याय ते नमः अनामयाय सर्वाय महाकालाय वै नमः

ఆనందస్వరూపుడా, సమానందాన్ని ప్రసాదించువాడా—నీకు నమస్కారం; యతులచే తెలిసికొనదగిన ప్రభూ—నీకు నమస్కారం. నిరామయుడా, సర్వవ్యాపివా, మహాకాల శివా—నిశ్చయంగా నీకు నమస్కారం.

Verse 57

प्रणवप्रणवेशाय भगनेत्रान्तकाय च मृगव्याधाय दक्षाय दक्षयज्ञान्तकाय च

ప్రణవస్వరూపుడైన, ప్రణవేశ్వరుడైన శివునికి నమస్కారం. భగుని నేత్రాన్ని అంతం చేసినవాడికి నమః. దివ్యమృగాన్ని వేటాడిన వ్యాధరూపుడికి నమః. దక్షుని అంతర్యామి అధిష్ఠాతకు నమః. దక్షయజ్ఞాన్ని సమాప్తి చేసినవాడికి నమః॥

Verse 58

सर्वभूतात्मभूताय सर्वेशातिशयाय च पुरघ्नाय सुशस्त्राय धन्विने ऽथ परश्वधे

సర్వభూతాల అంతరాత్మగా ఉన్న ప్రభువుకు నమః. సమస్త ఈశ్వరులను మించిన మహేశ్వరునికి నమః. త్రిపురఘ్నునికి నమః. సుశస్త్రసంపన్నుడికి నమః—ధనుస్సు ధరించినవాడికి, పరశు ధరించినవాడికి నమః॥

Verse 59

पूषदन्तविनाशाय भगनेत्रान्तकाय च कामदाय वरिष्ठाय कामाङ्गदहनाय च

పూషుని దంతాలను ధ్వంసం చేసినవాడికి నమః. భగుని నేత్రాన్ని నాశనం చేసినవాడికి నమః. ధర్మానుగుణ కామఫలాన్ని ప్రసాదించేవాడికి నమః. పరమ శ్రేష్ఠుడికి నమః. కామదేవుని దేహాన్ని దహించినవాడికి నమః॥

Verse 60

रङ्गे करालवक्त्राय नागेन्द्रवदनाय च दैत्यानामन्तकेशाय दैत्याक्रन्दकराय च

యుద్ధంలో భయంకర ముఖమున్నవాడికి నమః. నాగేంద్రసదృశ ముఖమున్నవాడికి నమః. దైత్యుల అంతకుడైనవాడికి నమః. దైత్యులను ఆర్తనాదం చేయించేవాడికి నమః॥

Verse 61

हिमघ्नाय च तीक्ष्णाय आर्द्रचर्मधराय च श्मशानरतिनित्याय नमो ऽस्तूल्मुकधारिणे

అజ్ఞాన హిమాన్ని తొలగించేవాడికి నమః. బంధనంపై తీక్ష్ణుడై అచంచలుడైనవాడికి నమః. ఆర్ద్ర చర్మాన్ని ధరించినవాడికి నమః. శ్మశానంలో నిత్యం రమించే ప్రభువుకు నమః. జ్వలించే ఉల్ముకాన్ని ధరించినవాడికి నమోఽస్తు॥

Verse 62

नमस्ते प्राणपालाय मुण्डमालाधराय च प्रहीणशोकैर्विविधैर् भूतैः परिवृताय च

ప్రాణాలను పాలించే, ముండమాల ధరించిన మహాదేవునికి నమస్కారం. శోకరహితమైన వివిధ భూతగణాలతో పరివృతుడైన స్వామి శివునికి నమస్కారం.

Verse 63

नरनारीशरीराय देव्याः प्रियकराय च जटिने मुण्डिने चैव व्यालयज्ञोपवीतिने

నర-నారీ శరీరధారుడైన, దేవికి ప్రియుడైన, జటాధారుడూ ముండిత త్యాగియూ, సర్పాన్ని యజ్ఞోపవీతంగా ధరించిన శివునికి నమస్కారం.

Verse 64

नमो ऽस्तु नृत्यशीलाय उपनृत्यप्रियाय च मन्यवे गीतशीलाय मुनिभिर् गायते नमः

నృత్యస్వభావుడైన, నృత్యాన్ని ప్రేమించే ప్రభువుకు నమస్కారం. మహాబలుడైన మన్యు, గీతస్వభావుడైన, మునులు గానముచే స్తుతించే శివునికి నమస్కారం.

Verse 65

कटकटाय तिग्माय अप्रियाय प्रियाय च विभीषणाय भीष्माय भगप्रमथनाय च

బంధనాలను చూర్ణం చేసే, తీక్ష్ణుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం. ప్రియ-అప్రియాలకు అతీతుడైన, విభీషణుడూ భీష్ముడూ, భగుని గర్వాన్ని చిదిమే శివునికి నమస్కారం.

Verse 66

सिद्धसंघानुगीताय महाभागाय वै नमः नमो मुक्ताट्टहासाय क्ष्वेडितास्फोटिताय च

సిద్ధసంఘాలు గానముచే స్తుతించే పరమ మహాభాగ ప్రభువుకు నమస్కారం. ముక్తమైన అట్టహాసం చేసే, ఘోర గర్జనతోను తాళధ్వనితోను నాదించే శివునికి నమస్కారం.

Verse 67

नर्दते कूर्दते चैव नमः प्रमुदितात्मने नमो मृडाय श्वसते धावते ऽधिष्ठिते नमः

గర్జించే వాడికీ, నానావిధంగా క్రీడించే వాడికీ—పరమానందస్వరూపునికి నమస్కారం. కరుణామయుడైన మృడునికి నమః—శ్వాసరూపంగా వ్యాపించే వాడికి, శక్తిరూపంగా ధావించే వాడికి, అధిష్ఠాతగా నిలిచే వాడికి—పునఃపునః నమః.

Verse 68

ध्यायते जृम्भते चैव रुदते द्रवते नमः वल्गते क्रीडते चैव लम्बोदरशरीरिणे

లంబోదర శరీరధారియైన ప్రభువుకు నమస్కారం—ధ్యానించే వాడికి, జృంభించే వాడికి, ఏడ్చే వాడికి, కరుణతో ద్రవించే వాడికి; ఉల్లాసంగా దూకే వాడికి, క్రీడించే వాడికి నమః. బంధనాతీత పతియైన ఆయన లీలా సర్వావస్థలలో సంచరిస్తుంది.

Verse 69

नमो ऽकृत्याय कृत्याय मुण्डाय कीकटाय च नम उन्मत्तदेहाय किङ्किणीकाय वै नमः

నిరాకారునికీ సాకారునికీ నమస్కారం; ముండధారి తపస్వికి, కీకట—అవమానితుల మధ్యకూడా సంచరించే ప్రభువుకు నమః. ఉన్మత్తదేహధారిగా, దివ్య స్వాతంత్ర్యంతో ఉన్మాదితుడై కనిపించే వాడికి నమః; కింకిణీ ఘంటికలతో అలంకృతుడైన వాడికీ నమః.

Verse 70

नमो विकृतवेषाय क्रूरायामर्षणाय च अप्रमेयाय गोप्त्रे च दीप्तायानिर्गुणाय च

విచిత్ర వేషధారియైన, అద్భుత బహురూప ప్రభువుకు నమస్కారం; క్రూరుడైన—అధర్మాన్ని సహించని వాడికి నమః. అప్రమేయ రక్షక-గోప్తకు నమః; దీప్తుడైన, గుణాతీతుడైన (నిర్గుణ) మహేశ్వరునికి నమస్కారం.

Verse 71

वामप्रियाय वामाय चूडामणिधराय च नमस्तोकाय तनवे गुणैरप्रमिताय च

వామాప్రియుడైన—వామా (శక్తి/పార్వతి)ని ప్రియంగా ధరించినవాడికి, స్వయంగా వాముడైన—మంగళమయుడు, సుందరుడైన వాడికి నమస్కారం. చూఢామణిధారికి నమః; సూక్ష్మతనువైన వాడికి నమః; తన గుణములచేత కూడ అప్రమేయుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం.

Verse 72

नमो गुण्याय गुह्याय अगम्यगमनाय च लोकधात्री त्वियं भूमिः पादौ सज्जनसेवितौ

సర్వ మంగళగుణాల ఆశ్రయుడవు, గుహ్య ప్రభువవు, అగమ్యాన్ని గమ్యముచేయు మార్గమవు—నీకు నమస్కారం. లోకధాత్రి అయిన ఈ భూమి, ఓ ప్రభో, నీ పాదపీఠమే; నీ పాదాలు సజ్జనులచే నిత్యం భక్తితో సేవింపబడుచున్నవి।

Verse 73

सर्वेषां सिद्धियोगानाम् अधिष्ठानं तवोदरम् मध्ये ऽन्तरिक्षं विस्तीर्णं तारागणविभूषितम्

ఓ పతి! సమస్త సిద్ధియోగాలకు ఆధారం నీ ఉదరమే. దాని మధ్య విస్తారమైన అంతరిక్షం విరాజిల్లుచున్నది, తారాగణాలతో అలంకృతమై—సర్వ జగత్తు నీలోనే నిలిచియున్నదని ప్రకటించుచున్నది।

Verse 74

स्वातेः पथ इवाभाति श्रीमान् हारस्तवोरसि दिशो दशभुजास्तुभ्यं केयूराङ्गदभूषिताः

నీ వక్షస్థలంపై శ్రీమంతమైన హారం స్వాతీ పథంలా ప్రకాశించుచున్నది. అలాగే నీకు దశ దిశలే దశ భుజాలవలె కనిపించుచున్నవి, కేయూర-అంగదాలతో అలంకృతమై।

Verse 75

विस्तीर्णपरिणाहश् च नीलाञ्जनचयोपमः कण्ठस्ते शोभते श्रीमान् हेमसूत्रविभूषितः

నీ కంఠం విస్తారమై సుసంఘటితమై, నీలాంజన సమూహంలా కనిపించుచున్నది. అది శ్రీమంతమై స్వర్ణసూత్రంతో (సువర్ణహారంతో) అలంకృతమై శోభించుచున్నది।

Verse 76

दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षम् अनौपम्यं मुखं तथा पद्ममालाकृतोष्णीषं शिरो द्यौः शोभते ऽधिकम्

నీ ముఖం దంష్ట్రలతో భయంకరమై, దుర్ధర్షమై, అనుపమమై ఉన్నది. పద్మమాలాకృత ఉష్ణీషంతో అలంకృతమైన నీ శిరస్సు అలా శోభించుచున్నది—ద్యులోకమే మరింత ప్రకాశించినట్లు అనిపించుచున్నది।

Verse 77

दीप्तिः सूर्ये वपुश्चन्द्रे स्थैर्यं शैले ऽनिले बलम् औष्ण्यमग्नौ तथा शैत्यम् अप्सु शब्दो ऽम्बरे तथा

సూర్యునిలో దీప్తి, చంద్రునిలో రూప‑సౌందర్యం, పర్వతంలో స్థైర్యం, వాయువులో బలం; అగ్నిలో ఉష్ణత, జలంలో శీతలత, ఆకాశంలో శబ్దం—ఈ తత్త్వశక్తుల ద్వారానే పరమ పతి శివుడు తెలిసివస్తాడు।

Verse 78

अक्षरान्तरनिष्पन्दाद् गुणानेतान्विदुर्बुधाः जपो जप्यो महादेवो महायोगोमहेश्वरः

అక్షరాల మధ్యనున్న సూక్ష్మమైన, అవిచ్ఛిన్న స్పందనమునుండి జ్ఞానులు ఈ గుణాలను గ్రహిస్తారు—మహాదేవుడే జపం, మహాదేవుడే జప్యుడు; ఆయనే మహేశ్వరుడు, ఆయనే మహాయోగ స్వరూపుడు।

Verse 79

पुरेशयो गुहावासी खेचरो रजनीचरः तपोनिधिर्गुहगुरुर् नन्दनो नन्दवर्धनः

ఆయన దేహ‑నగరంలో నివసించే అంతర్యామి ప్రభువు, హృదయ‑గుహలో వాసి. చైతన్యాకాశంలో సంచరిస్తాడు, రాత్రిలోనూ—సామాన్య దృష్టికి అగోచరుడు. తపస్సు నిధి, అంతర్గుహ గురువు, ఆనందదాత మరియు ఆనందవర్ధకుడు।

Verse 80

हयशीर्षा पयोधाता विधाता भूतभावनः बोद्धव्यो बोधिता नेता दुर्धर्षो दुष्प्रकम्पनः

ఆయన హయశీర్షుడు (అశ్వశిరస్సు), జలధారకుడు, విధాత, సమస్త భూతాల భావక‑పోషకుడు. పరమసత్యంగా ఆయన బోధ్యుడు; ఆయనే బోధిత (జాగృతికర్త), ఆయనే నేత‑మార్గదర్శి. ఆయన దుర్ధర్షుడు, అజేయుడు; దుష్ప్రకంపనుడు—ఎవ్వరూ కంపింపజేయలేరు।

Verse 81

बृहद्रथो भीमकर्मा बृहत्कीर्तिर् धनञ्जयः घण्टाप्रियो ध्वजी छत्त्री पिनाकी ध्वजिनीपतिः

ఆయన బృహద్రథుడు—మహా రథికుడు; భీమకర్ముడు—భయంకరమైన మహాకర్మలు గలవాడు; బృహత్కీర్తి—విశాల కీర్తి గలవాడు; ధనంజయుడు—విజయదాత. పవిత్ర ఘంటానాదం ఆయనకు ప్రియం; ధ్వజధారి; రాజఛత్ర స్వరూపుడు; పినాకధారి; ధ్వజినీపతి—సర్వ సేనల అధిపతి పతి శివుడు।

Verse 82

कवची पट्टिशी खड्गी धनुर्हस्तः परश्वधी अघस्मरो ऽनघः शूरो देवराजो ऽरिमर्दनः

ఆయన కవచధారి, బల్లెము మరియు ఖడ్గము ధరించినవాడు; చేతిలో ధనుస్సు, ఆయుధంగా పరశువు కలవాడు. పాపనాశకుడైయుండి కూడా నిర్మలుడు; వీర ప్రభువు, దేవరాజు, శత్రుమర్దనుడు।

Verse 83

त्वां प्रसाद्य पुरास्माभिर् द्विषन्तो निहता युधि अग्निः सदार्णवांभस्त्वं पिबन्नपि न तृप्यसे

పూర్వం మేము నిన్ను ప్రసన్నం చేసినప్పుడు మా ద్వేషి శత్రువులు యుద్ధంలో హతమయ్యారు. హే అగ్నీ! నీవు సముద్రజలమును త్రాగినా తృప్తి చెందవు; పరమ పతి (శివ) ఆజ్ఞచే నడిచే భక్షణశక్తి యొక్క అతృప్త స్వరూపం నీవే.

Verse 84

क्रोधाकारः प्रसन्नात्मा कामदः कामगः प्रियः ब्रह्मचारि चागाधश् च ब्रह्मण्यः शिष्टपूजितः

ఆయన రూపం క్రోధమే అయినా కావచ్చు, కానీ అంతరాత్మ సదా ప్రసన్నం; ధర్మసమ్మత కోరికలను ప్రసాదించేవాడు, కోరికశక్తిగా స్వేచ్ఛగా సంచరించేవాడు—ప్రియుడు. ఆయన బ్రహ్మచారి, అగాధుడు అపరిమేయుడు, బ్రహ్మమును బ్రాహ్మణులను ఆదరించేవాడు, శిష్టులచే పూజింపబడేవాడు.

Verse 85

देवानाम् अक्षयः कोशस् त्वया यज्ञः प्रकल्पितः हव्यं तवेदं वहति वेदोक्तं हव्यवाहनः प्रीते त्वयि महादेव वयं प्रीता भवामहे

మీరు దేవతల అక్షయ నిధి; మీ ద్వారానే యజ్ఞం సక్రమంగా స్థాపితమవుతుంది. వేదోక్తమైన ఈ హవ్యాన్ని హవ్యవాహన అగ్ని మీకు చేరవేస్తాడు. హే మహాదేవా! మీరు ప్రసన్నుడైతే మేము కూడా ప్రసన్నులమై కృతార్థులమవుతాము.

Verse 86

भवानीशो ऽनादिमांस्त्वं च सर्वलोकानां त्वं ब्रह्मकर्तादिसर्गः सांख्याः प्रकृतेः परमं त्वां विदित्वा क्षीणध्यानास्त्वाममृत्युं विशन्ति

మీరు భవానీశుడు, అనాది, సమస్త లోకాల అధీశ్వరుడు. మీ నుండే బ్రహ్మా మరియు ఆదిసృష్టి యొక్క ఆరంభక్రియ ఉద్భవిస్తుంది. సాంఖ్యజ్ఞులు మిమ్మును ప్రకృతికి అతీతమైన పరమ తత్త్వంగా తెలుసుకొని, ధ్యానాన్ని మీలో పరిపక్వం చేసి, మిమ్మునే—అమృత్యు స్వరూపాన్ని—ప్రవేశిస్తారు, మృత్యువును దాటి.

Verse 87

योगाश् च त्वां ध्यायिनो नित्यसिद्धं ज्ञात्वा योगान् संत्यजन्ते पुनस्तान् ये चाप्यन्ये त्वां प्रसन्ना विशुद्धाः स्वकर्मभिस्ते दिव्यभोगा भवन्ति

నిత్యసిద్ధుడైన మహేశ్వరునిగా నిన్ను ధ్యానించే యోగులు, నిన్ను తెలిసికొని యోగసాధనలనూ అతిక్రమించి, ఇష్టమైతే మళ్లీ వాటిని స్వీకరిస్తారు. అలాగే ఇతర భక్తులు కూడా నీ ప్రసాదంతో శుద్ధులై ప్రసన్నచిత్తులై, తమ ధర్మకర్మల ద్వారా దివ్యభోగాలు మరియు దివ్యసిద్ధులను పొందుతారు.

Verse 88

अप्रसंख्येयतत्त्वस्य यथा विद्मः स्वशक्तितः कीर्तितं तव माहात्म्यम् अपारस्य महात्मनः

హే మహాత్మా ప్రభూ! నీ తత్త్వం లెక్కకు అందనిది, నీ స్వరూపం అపారం. మా స్వల్ప శక్తితో ఎంతవరకు తెలుసుకోగలమో అంతవరకే నీ మహిమను కీర్తించాము.

Verse 89

शिवो नो भव सर्वत्र यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते सूत उवाच य इदं कीर्तयेद्भक्त्या ब्रह्मनारायणस्तवम्

మీరు సర్వత్రా మాకు శివుడై—కల్యాణకరుడై ఉండండి. మీరు నిజంగా ఏవరో, అట్లే ఉన్నారు; మీకు నమస్కారం. సూతుడు చెప్పెను—భక్తితో బ్రహ్మా-నారాయణుల ఈ స్తవాన్ని కీర్తించేవాడికి పాశబంధం సడలిపోతుంది; పశుభావం నుండి విముక్తుడై పతి-స్వరూప శివుని కృపను పొందుతూ లింగతత్త్వంలో స్థిరుడవుతాడు.

Verse 90

श्रावयेद्वा द्विजान् विद्वान् शृणुयाद्वा समाहितः अश्वमेधायुतं कृत्वा यत्फलं तदवाप्नुयात्

విద్వాంసుడు ద్విజులకు దీనిని శ్రావయించవచ్చు, లేదా తానే సమాహితచిత్తంతో వినవచ్చు; అప్పుడు పది వేల అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేసిన ఫలమేదో అదే ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 91

पापाचारो ऽपि यो मर्त्यः शृणुयाच्छिवसन्निधौ जपेद्वापि विनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति

పాపాచారుడైన మానవుడైనా శివసన్నిధిలో దీనిని వింటే లేదా జపం చేస్తే, బంధనాల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 92

श्राद्धे वा दैविके कार्ये यज्ञे वावभृथान्तिके कीर्तयेद्वा सतां मध्ये स याति ब्रह्मणो ऽन्तिकम्

శ్రాద్ధకర్మలో గాని, దేవకార్యంలో గాని, యజ్ఞంలో గాని, అవభృథస్నాన సమీపంలో గాని, సజ్జనుల మధ్య గాని—ప్రభువు కీర్తన చేసే వాడు పరబ్రహ్మ (పతి) సాన్నిధ్యాన్ని పొందుతాడు।