Adhyaya 48

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साह्स्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तचत्वारिंशोध्यायः सूत उवाच शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन व्यवस्थितः / क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలోని ఏడు నలభైయవ అధ్యాయం. సూతుడు చెప్పెను—శాకద్వీప విస్తారానికి రెండింతలుగా పుష్కరద్వీపం స్థితమై, క్షీరసాగరాన్ని ఆశ్రయించి పుష్కరప్రాంతంతో పరివృతమై ఉంది.

Verse 2

एक एवात्र विप्रेन्द्राः पर्वतो मानसोत्तरः / योजनानां सहस्त्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

ఓ విప్రేంద్రులారా, ఇక్కడ మానసోత్తరమనే ఒకే పర్వతం ఉంది. అది వెయ్యి యాభై యోజనాల ఎత్తు, అంతే వెడల్పు; అన్ని వైపులా సంపూర్ణ వృత్తాకారంగా ఉంటుంది.

Verse 3

स एव द्वीपः पश्चार्धे मानसोत्तरसंज्ञितः / एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

ఆ ద్వీపం పశ్చిమార్థంలో ‘మానసోత్తర’ అని పిలవబడుతుంది. అది ఒకే మహా శిఖరభూమి అయినప్పటికీ, తన నిర్మాణవిధానంతో రెండు భాగాలుగా వర్ణించబడింది.

Verse 4

तस्मिन् द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अपरौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ / महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

ఆ ద్వీపంలో రెండు శుభమయమైన పుణ్య జనపదాలు స్మృతిలో చెప్పబడ్డాయి—ఒకటి ‘మానస్య’ అని, మరొకటి పర్వతాన్ని చుట్టిన పరిమండల ప్రాంతం. అక్కడి వర్షం ‘మహావీతం’గా, అలాగే ‘ధాతకీఖండం’గా ప్రసిద్ధి.

Verse 5

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः

మధుర జల సముద్రం చుట్టుముట్టిన పుష్కర ద్వీపం ఉంది. ఆ ద్వీపంలో అమరులు కూడా పూజించే మహావృక్షమైన న్యగ్రోధ వటవృక్షం నిలిచి ఉంది.

Verse 6

तस्मिन् निवसति ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः / तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

అదే స్థలంలో బ్రహ్మ నివసిస్తాడు—అతడు విశ్వాత్మ, జగత్తును పోషించి ప్రేరేపించువాడు. అక్కడే, ఓ మునిశార్దూలులారా, శివ-నారాయణుల ఆలయం (ధామం) ఉంది.

Verse 7

वसत्यत्र महादेवो हरोर्ऽद्धहरिरव्ययः / संपूज्यमानो ब्रह्माद्यैः कुमाराद्यैश्च योगिभिः / गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

ఇక్కడ మహాదేవుడు నివసిస్తున్నాడు—అవ్యయ ప్రభువు, అర్ధం హరుడు అర్ధం హరి అయినవాడు. బ్రహ్మాది దేవతలు, కుమారాది యోగనిష్ఠ మునులు ఆయనను సమ్యక్ పూజిస్తారు; గంధర్వులు, కిన్నరులు, యక్షులు కూడా కృష్ణ-పింగళ వర్ణుడైన ఆ ఈశ్వరుని ఆరాధిస్తారు.

Verse 8

स्वस्थास्तत्र प्रजाः सर्वा ब्रह्मणा सदृशत्विषः / निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

అక్కడి సమస్త ప్రజలు ఆరోగ్యంగా, స్థిరంగా ఉంటారు; బ్రహ్ముని వంటి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తారు. వారు నిరామయులు, విశోకులు, రాగద్వేషరహితులు.

Verse 9

सत्यानृते न तत्रास्तां नोत्तमाधममध्यमाः / न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

అక్కడ సత్యమూ లేదు, అసత్యమూ లేదు; ఉత్తమ‑అధమ‑మధ్యమ భేదమూ లేదు. అక్కడ వర్ణాశ్రమధర్మాలు లేవు; నదులు లేవు, పర్వతాలు లేవు.

Verse 10

परेण पुष्करस्याथ स्थितो महान् / स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

పుష్కరానికి పడమరగా మహా మధురజల సముద్రం ఉంది; అది ఆ ప్రాంతాన్ని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి ఉంటుంది, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా.

Verse 11

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

దాని ఆవల విస్తారమైన లోకవ్యవస్థ దర్శనమిస్తుంది. అక్కడ స్వర్ణమయమైన భూమి ఉంది; అది రెండింతలు విస్తరించి, అంతటా శిలలాగా దృఢంగా ఉంటుంది.

Verse 12

तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादात्मात्ममण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

దాని ఆవల ఒక పర్వతం ఉంది; అది ఆత్మమండలాన్ని చుట్టిన సీమారేఖ స్వరూపం. అది ప్రకాశమయమూ, అప్రకాశమయమూ; అందుకే ‘లోకాలొక’ అని పిలుస్తారు.

Verse 13

योजनानां सहस्त्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः / तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

మహాగిరి లోకాలొక యొక్క ఎత్తు పది వేల యోజనాలు అని చెప్పబడింది; దాని వెడల్పు కూడా అంతే.

Verse 14

समावृत्य तु तं शैलं सर्वतो वै तमः स्थितम् / तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

ఆ పర్వతం ఆవరించబడినప్పుడు, అన్ని వైపులా ఘోర తమస్సు నిలిచింది; ఆ చీకటి మహా కటాహంలా చుట్టూరా పూర్తిగా దానిని పరివేష్టించింది।

Verse 15

एतै सप्त महालोकाः पातालाः सप्तकीर्तिताः / ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः

ఇలా ఈ ఏడు మహాలోకాలు మరియు ఏడు పాతాళాలు వర్ణించబడ్డాయి. బ్రహ్మాండపు విస్తారమూ నిర్మాణమూ నేను సంక్షేపంగా చెప్పితిని।

Verse 16

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्त्रशः / सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः

ఇలాంటి బ్రహ్మాండ అండాలు కోటానుకోట్లు—వేలకొద్దీ వేల—ఉన్నాయని తెలుసుకోవాలి; ఎందుకంటే అవ్యయ స్వరూపమైన కారణం ‘ప్రధాన’ సర్వవ్యాపి.

Verse 17

अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश / तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः

ఈ అన్ని బ్రహ్మాండ అండాలలో పద్నాలుగు భువనాలు ఉన్నాయి; ప్రతి ఒక్కటిలో చతుర్ముఖ బ్రహ్మ, రుద్ర, నారాయణ మొదలైన దివ్యశక్తులు ఉంటారు।

Verse 18

दशोत्तरमथैकैकमण्डावरणसप्तकम् / समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः

మరియు తరువాత, ఓ విప్రులారా, ప్రతి బ్రహ్మాండం చుట్టూ ఏడు-ఏడు ఆవరణాలుగా ఉన్న పదిహేడు మండలాలు అన్ని వైపులా స్థితమై ఉన్నాయి—వాటివైపు మునీశ్వరులు ధ్యానయాత్రలో సాగుతారు।

Verse 19

अनन्तमेकमव्यक्तनादिनिधनं महत् / अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्

అనంతమైన, ఏకమైన, అవ్యక్తమైన, ఆద్యంతరహితమైన మహత్తరమైన ఈ అక్షర ప్రకృతి సమస్త జగత్తును అతిక్రమించి కూడా అందులోనే వ్యాపించి నిలుస్తుంది।

Verse 20

अनन्तत्वमनन्तस्य यतः संख्या न विद्यते / तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्

అనంతుని అనంతత్వం యందు సంఖ్యా-పరిమాణం లేదు; అందువల్ల దానిని ‘అవ్యక్తం’ అని తెలుసుకో—అదే బ్రహ్మ, అదే పరమపదం।

Verse 21

अनन्त एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु पठ्यते / तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्

అనంతుని ఈ స్తోత్రం/ఉపదేశం సర్వత్ర, అన్ని స్థలాలలో పఠించబడుతుంది; దాని అవ్యయ మహాత్మ్యాన్ని నేను ముందే చెప్పాను।

Verse 22

गतः स एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु वर्तते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले / अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः

ఆయన సర్వవ్యాపిగా సర్వత్ర, అన్ని స్థలాలలో నిలిచియున్నాడు—భూమిలో, రసాతలంలో, ఆకాశంలో, వాయువులో, అగ్నిలో, సమస్త సముద్రాలలో మరియు స్వర్గంలో కూడా; సందేహం లేదు।

Verse 23

तथा तमसि सत्त्वे च एष एव महाद्युतिः / अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः

అలాగే తమసులోనూ సత్త్వంలోనూ అదే మహాద్యుతి ప్రకాశిస్తుంది; అనేక విధాలుగా తన అంగాలను విభజించి పురుషోత్తముడు లీలగా జగత్తును వ్యక్తం చేస్తాడు।

Verse 24

महेश्वरः परो ऽव्यक्तादण्डमव्यक्तसंभवम् / अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्

పరమేశ్వరుడైన మహేశ్వరుడు అవ్యక్తమునుండి జనించిన బ్రహ్మాండమనే అండాన్ని ప్రదర్శించాడు. ఆ అండమునుండి బ్రహ్ముడు ఉద్భవించి, అతనిచేత ఈ సమస్త జగత్తు సృష్టింపబడింది.