Adhyaya 58

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణం మధ్యమభాగం, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో ‘భార్గవం ప్రతివరుణాగమనం’ అనే యాభైఏడవ అధ్యాయం. జైమిని పలికెను— ఇలా పలుకుతున్న వరుణుడు భూమిపై పడివుండగా చూచి, ధీమంతుడైన మృగుకులోద్వహుడు మళ్లీ తన అస్త్రాన్ని ఉపసంహరించెను।

Verse 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

అప్పుడు రాముడు అస్త్రాన్ని సంధరించి, ముందర స్థిరంగా ఉన్న వరుణుణ్ని చూచి, కోపం విడిచి, నవ్వినట్లుగా అతనితో పలికెను।

Verse 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः / समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

“ఓ సరిద్పతే! పూర్వం గోకర్ణనివాసులైన ఈ మునిపుంగవులు, మహేంద్రాద్రిలో నివసిస్తున్న నిన్ను దర్శించుటకు వచ్చిరి।”

Verse 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः / अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

హే వరుణా! నీ జలంలో సగరపుత్రులు పూర్వం భూమిని తవ్వుతూ క్రిందికి పడవేసిన క్షేత్రమే, ఋషులు సేవించే గోకర్ణక్షేత్రం.

Verse 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् / अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

ఆ శివప్రియ క్షేత్రాన్ని మళ్లీ పొందుటకు తీర్థవాసి మునులు పరుగెత్తుకుంటూ నా వద్దకు వచ్చారు.

Verse 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् / भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

వీరి కోసమే నేను మహేంద్ర అనే శ్రేష్ఠ పర్వతం నుండి, ఈ మునిపుంగవులతో కలిసి, నిన్ను దర్శించుటకు వచ్చాను.

Verse 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् / दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

కాబట్టి నా కోసము నీవు నీ జలాన్ని తొలగించి ఆ క్షేత్రాన్ని ఇవ్వవలెను; వీరి జలమూ పూర్వంలాగానే ఉండనివ్వు.

Verse 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः / निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

జైమిని పలికెను—అతని మాట విని, జలచరాధిపతి వరుణుడు మనసులో రాముని తలచి, మరల ఈ వచనమును పలికెను.

Verse 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

వరుణుడు పలికెను: నా జలమును తొలగించుట ఎవరికీ సాధ్యము కాదు, ఎందుకనగా పూర్వము బ్రహ్మదేవుడు నాకు అట్టి వరమును ఇచ్చెను.

Verse 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् / कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

ఓ భార్గవా! నీ తేజస్సు వలన నా సహజ ధైర్యమును వీడి, భయముతో నీ వశమును పొందితిని.

Verse 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः / कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

వీరి కోసము విశేషముగా నీచే ప్రేరేపించబడిన వాడనై, ఓ క్షత్రియకులాంతకా! నేను ఈ కార్యమును ఎందుకు చేయను?

Verse 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति / तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

కావున నీవు నాకు ఎంత మేర నిర్ణయించెదవో, అంతవరకూ భూమిపై నా జలమును నేను స్తంభింపజేసెదను.

Verse 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् / यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

అతని మాటలను విని, 'తథాస్తు' అని పలికి, భార్గవుడు ధనుస్సును ఎక్కుపెట్టి బాణమును అది వచ్చిన దిశగానే ప్రయోగించెను.

Verse 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

అప్పుడు, ఓ మహీపతే, సీమను నిరూపించి చూపిస్తూ బుద్ధిమంతుడైన రాముడు జలాశయమున నিক্ষేపించదలచి స్రువము (యజ్ఞచమచము) పట్టుకున్నాడు।

Verse 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

నదుల అధిపతి (సముద్రుడు) అంతర్హితుడైనప్పుడు, అంతరంగంలో కోపం విడిచి ప్రసన్నచిత్తుడైన రాముడు ఉత్తరముఖంగా స్రువమును పట్టుకొని నిలిచెను।

Verse 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

అతివేగంగా తిప్పి స్రువమును లవణసముద్రములోకి విసిరెను; సముద్రములో పడగానే అది ఉత్తర-పశ్చిమ దిశ వైపు దూసుకెళ్లెను।

Verse 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् / तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

హే రాజా, స్రువము రెండు వందల యోజనములు దూరం వెళ్లి పడెను; అది ‘శూర్పారక’ అనే తీర్థము, సమస్త పాపవిమోచనకారి।

Verse 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः / तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

త్రిలోకాలలో ప్రసిద్ధమైన, నదనదీపతి (సముద్రుడు) తీరమున ఉన్న ఆ తీర్థమును మధ్యగా దాటి, రాముని చేతి నుండి జారిన స్రువము అక్కడ పడెను।

Verse 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

ఓ మహారాజా, రామవిక్రమాన్ని సూచిస్తూ అతడు అక్కడే పడిపోయెను; రామసృష్టమైన భూమికి నిశ్చితమైన సరిహద్దు అక్కడే ఏర్పడెను, ఓ పార్థివా।

Verse 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् / उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

శ్రీమంతమై లోకప్రసిద్ధమైన శూర్పారక తీర్థమది; సముద్రము కూడా తన జలాన్ని అక్కడి నుండి కొంతవరకు తొలగించి స్థలమిచ్చెను।

Verse 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

ఓ పార్థివా, భృగువంశశ్రేష్ఠుడు భూమిని వెనక్కు తొలగించి రామునకు ఇచ్చెను; మర్యాదను అతిక్రమించక యథాకాలము అక్కడే నిలిచెను।

Verse 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि / विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

అతని అనుమతితోనే భూమిపై సమయనియమాన్ని స్థాపింపజేసెను; పూర్వసీమాంతాన్ని తెలిసికొని భూమిని ముందుకు విస్తరింపజేసెను.

Verse 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् / नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

రాముని విక్రమాన్ని చూచి దేవతలందరూ ఆశ్చర్యపడ్డారు; నగరగ్రామాల సరిహద్దులు ఎక్కడెక్కడో కొద్దికొద్దిగా ముందుకు సాగినట్లు కనిపించెను।

Verse 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि / तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

సహ్య పర్వతంలో, ముందువలెనే, సముద్ర జలం వెనుదిరిగినప్పుడు అక్కడ దైవయోగంగా భూమి యొక్క నిమ్నత్వం వల్ల ఆ స్థలం స్పష్టంగా కనిపించింది.

Verse 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् / यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

అప్పుడు భావితాత్ములైన ఆ మునులకు భృగుశ్రేష్ఠుడు వారు కోరిన స్థలాలను ప్రీతిపూర్వకంగా ప్రసాదించాడు.

Verse 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः / कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

అప్పుడు ఆ మునులందరూ మహాహర్షంతో నిండిపోయి, కృతకృత్యులై, ఆశీర్వచనాలతో రాముని విశేషంగా పూజించారు.

Verse 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः / गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

ఆపై ఆ మునుల అనుమతి పొందిన రాముడు, తన కోరిక నెరవేరినవాడై, ఆ దేశం నుండి తన ఆశ్రమానికి బయలుదేరాడు.

Verse 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः / परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

తర్వాత మునులందరూ కలిసి సముద్ర తీరానికి వెళ్లి, మహాహర్షంతో నిండిపోయి, శ్రమతో ఆ భూమిని జాగ్రత్తగా సంచరించారు.

Verse 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् / नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

హే రాజా, ధర్మవంతులు అన్ని దిక్కులా స్థిరంగా నిలిచిన భూమిని చూశారు; అది సమస్త దేవతలకు నిత్య ఆధారస్థానంగా నిలిచింది.

Verse 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् / अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

సముద్రంలో పడిపోయి నీరు లేక చాలా కాలం ఎండిపోయిన ఆ గర్తం కూడా రుద్ర ప్రభావంతో ప్రాయంగా అత్యంత కల్లోలానికి లోనుకాలేదు.

Verse 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि / एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

అందులోనుంచి వెలువడి ఆ ప్రాంతం మళ్లీ పూర్వంలాగే అయింది; హే నృపశ్రేష్ఠా, ఇదే దేవతల అచింత్య సామర్థ్యం.

Verse 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा / दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

ఇలా రాముడు సముద్రం నుండి వసుంధరను మళ్లీ సృష్టించాడు; హే రాజా, అది దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వరకు నాలుగు వందల యోజనాలు విస్తరించింది.

Verse 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः / कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

ఇప్పటికీ జలాల నిధి అయిన సముద్రం ఆ సరిహద్దును దాటదు; మహానుభావుడు రాముడు ఇది చేశాడు, కానీ అతని మహాధనుస్సు సిద్ధం చేయాల్సిన అవసరం రాలేదు.

Verse 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

అటువంటి మహిమగలవాడు ఆ రాముడు, అలాగే మహీపతి సగరుడు; అతని కుమారుల వల్ల ఈ భారతఖండము సముద్రంలో పడిపోయింది.

Verse 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः / रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

మహాసముద్రము వెయ్యి యోజనముల వరకు విస్తరించింది; తరువాత రాముడు దానిని మళ్లీ సృష్టించి ఆరు వందల యోజనములుగా చేశాడు.

Verse 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

సగరుని కుమారుల వల్ల మకరాలయమైన సముద్రము విస్తరించింది; అప్పటినుంచి లోకాలలో అది ‘సాగర’ అనే పేరును పొందింది.

Verse 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया / रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

ఈ మహత్తర చరిత్రను నేను నీకు సమ్యకంగా చెప్పాను—కార్త్తవీర్య రాముని, మహీపతి సగరుని.