Shloka 19
Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ
Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma
Devanagari script
निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव
Transliteration
nipapāta mahārāja sūcayanrāmavikramam / yatrābhūdrāmasṛṣṭāyā bhuvo niṣṭhātha pārthiva
Translation
ఓ మహారాజా, రామవిక్రమాన్ని సూచిస్తూ అతడు అక్కడే పడిపోయెను; రామసృష్టమైన భూమికి నిశ్చితమైన సరిహద్దు అక్కడే ఏర్పడెను, ఓ పార్థివా।
Word by Word
nipapātafell down / descended
nipapāta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√pat (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
mahā-rājaO great king
mahā-rāja:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + rājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
sūcayanindicating / pointing out
sūcayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√sūc (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे
rāma-vikramamRama’s prowess
rāma-vikramam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रामस्य विक्रमः)
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
abhūtwas / came to be
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
rāma-sṛṣṭāyāḥof (the earth) created by Rama
rāma-sṛṣṭāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootrāma (प्रातिपदिक) + sṛṣṭā (कृदन्त; √sṛj + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रामेण सृष्टा)
bhuvaḥof the earth
bhuvaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन (Vedic/epic form for भुवः = भुवाः/भुवः)
niṣṭhālimit / boundary / final point
niṣṭhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniṣṭhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
athathen
atha:
Sambandha-sūcaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (particle: then/and)
pārthivaO king
pārthiva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpārthiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन