Adhyaya 46

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चचत्वारिंशत्तमोध्यायः // ४५// वसिष्ठ उवाच सगच्छन्पथि शुश्राव मुनिभ्यस्त त्त्वमादितः / राजपुत्रव्यवसितं पित्रौः स्वर्गतिमेव च

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగంలో, సగరోపాఖ్యానంలోని భార్గవచరిత్రంలో నలభై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది. వసిష్ఠుడు పలికెను— అతడు మార్గంలో వెళ్తూ మునుల నుండి ఆది నుండి అంతం వరకు వృత్తాంతాన్ని విన్నాడు; రాజపుత్రుని సంకల్పమును, తల్లిదండ్రుల స్వర్గగతినీ కూడా।

Verse 2

पितुस्तु जीवहरणं शिरोहरणमेव च / तन्मृतेरेव मरणं श्रुत्वा मातुश्च केवलम्

తండ్రి ప్రాణహరణమూ శిరోచ్ఛేదమూ, అలాగే అతని మరణవార్తను—మాత కేవలం విని మాత్రమే విలపించింది.

Verse 3

विललाप महाबाहुर्दुःखशोकसमन्वितः / तमथाश्वासयामास तुल्यदुःखो ऽकृतव्रणः

మహాబాహువు దుఃఖశోకంతో విలపించాడు; అప్పుడు సమదుఃఖుడైన, గాయంలేని వాడు అతనిని ఓదార్చాడు.

Verse 4

हेतुभिः शास्त्रनिर्दिष्टैर् वीर्यसामर्थ्यसूचकैः / युक्तिलौकिकदृष्टान्तैस्तच्छोकं संव्यशामयत्

శాస్త్రోక్త కారణాలతో, వీర్యసామర్థ్యాన్ని సూచించే తర్కాలతో, లోకదృష్టాంతాలతో అతని శోకాన్ని శమింపజేశాడు.

Verse 5

सांत्वितस्तेन मैधावी धृतिमालंब्य भार्गवः / प्रययौ सहितः सख्या भ्रातॄणां तु दिदृक्षया

అతని సాంత్వన పొందిన మేధావి భార్గవుడు ధైర్యం పట్టుకొని, సఖుడితో కలిసి సోదరులను చూడటానికి బయలుదేరాడు.

Verse 6

स तान्दृष्ट्वाभिवाद्यैतान्दुःखितान्दुःखकर्शितः / शोकामषयुतस्तैश्च सह त्स्थौ दिनत्रयम्

వారిని చూసి అభివాదం చేసి, తానూ దుఃఖంతో క్షీణించి, శోకమూ ఆమర్షముతో వారితో కలిసి మూడు రోజులు నిలిచాడు.

Verse 7

ततो ऽस्य सुमाहान्क्रोधः स्मरतो निधनं पितुः / बभूव सहसा सर्वलोकसंहरणक्षमः

అప్పుడు తన తండ్రి మరణాన్ని స్మరించుకుంటూ, సకల లోకాలను సంహరించగల మహా కోపం అతనికి ఒక్కసారిగా కలిగింది.

Verse 8

मातुरर्थे कृतां पूर्वं प्रतिज्ञां सत्यसंगरः / दृढीचकार हृदये सर्वक्षत्रवधोद्यतः

సత్యసంధుడైన అతడు, తన తల్లి కోసం పూర్వం చేసిన ప్రతిజ్ఞను హృదయంలో దృఢపరచుకుని, సమస్త క్షత్రియులను వధించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

Verse 9

क्षत्रवंश्यानशेषेण हत्वा तद्देहलोहितैः / करिष्ये तर्पणं पित्रोरिति निश्चित्य भार्गवः

భార్గవుడు ఇలా నిశ్చయించుకున్నాడు: 'క్షత్రియ వంశాన్ని నిశ్శేషంగా వధించి, వారి శరీర రక్తంతో నా తల్లిదండ్రులకు తర్పణం చేస్తాను.'

Verse 10

भ्रातॄणां चैव सर्वेषामाख्यायात्मसमीहितम् / प्रययौ तदनुज्ञातः कृत्वा संस्थांपितुः क्रियाम्

తన సోదరులందరికీ తన ఉద్దేశాన్ని తెలియజేసి, వారి అనుమతి పొంది, తండ్రికి అంత్యక్రియలు నిర్వహించిన తరువాత అతను బయలుదేరాడు.

Verse 11

अकृतव्रणसंयुक्तः प्राप्य माहिष्मतीं ततः / तद्बाह्योपवने स्थित्वा सस्मार स महोदरम्

అకృతవ్రణునితో కలిసి మాహిష్మతి నగరానికి చేరుకుని, ఆ నగర వెలుపలి ఉద్యానవనంలో ఉండి, అతను మహోదరుని స్మరించాడు.

Verse 12

स तस्मै रथचापाद्यं सहसाश्वसमन्वितम् / प्रेषयामास रामाय सर्वसंहननानि च

అతడు రామునికి రథం, ధనుస్సు మొదలైనవి, సహస్ర అశ్వాలతో కూడిన సమస్త యుద్ధసామగ్రిని వెంటనే పంపించాడు.

Verse 13

रामो ऽपि रथमारुह्य सन्नद्धः सशरं धनुः / गृहीत्वापूरयच्छङ्खं रुद्रदत्तममित्रजित्

అమిత్రజితుడైన రాముడు కూడా రథమెక్కి, కవచధారిగా సిద్ధమై, బాణాలతో కూడిన ధనుస్సును పట్టుకొని, రుద్రుడు ప్రసాదించిన శంఖాన్ని తీసుకొని ఘోషింపజేశాడు.

Verse 14

ज्याघोषं च चकारोच्चै रोदसी कंपयन्निव / सहसाहोथ सारथ्यं चक्रे सारथिनां वरः

అతడు ధనుస్సు జ్యా ఘోషాన్ని ఉచ్చంగా చేసెను, భూమ్యాకాశాలు కంపించినట్లుగా; వెంటనే సారథులలో శ్రేష్ఠుడు సారథ్యాన్ని చేపట్టాడు.

Verse 15

रथज्याशङ्खनादैस्तु वधात्पित्रोरमर्षिणः / तस्याभून्नगरी सर्वा संक्षुब्धाश्च नरद्विपाः

రథధ్వని, జ్యాఘోషం, శంఖనాదం వలన—తండ్రి వధపై క్రోధించిన అతని కారణంగా—ఆ నగరమంతా కలవరపడింది; వీరులూ క్షోభించారు.

Verse 16

रामं त्वागतमाज्ञाय सर्वक्षत्रकुलान्तकम् / संक्षुब्धाश्चक्रुरुद्योगं संग्रामाय नृपात्मजाः

సర్వ క్షత్రియకులాంతకుడైన రాముడు వచ్చాడని తెలిసి, రాజపుత్రులు కలవరపడి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.

Verse 17

अथ पञ्चरथाः शुराः शूरसेनादयो नृप / रामेण योद्धुं सहिता राजभिश्च क्रुरुद्यमम्

అప్పుడు శూరసేనాది వీర రాజులు, ఐదు రథాలతో, క్రూర సంకల్పంతో రాజులతో కలిసి రామునితో యుద్ధం చేయుటకు సమాయత్తమయ్యారు।

Verse 18

चतुरङ्गवलोपेतास्ततस्ते क्षत्रियर्षभाः / राममासादयामासुः पतङ्गा इव पावकम्

అప్పుడు ఆ క్షత్రియశ్రేష్ఠులు చతురంగ బలంతో కూడి, చిలుకలు అగ్నివైపు దూసుకెళ్లినట్లు రాముని సమీపించారు।

Verse 19

निवार्य तानापततो रथेनैकेन भार्गवः / युयुधे पार्थिवैः सर्वैः समरे ऽमितविक्रमः

వారు దూసుకొచ్చినదాన్ని ఒక్క రథంతోనే అడ్డగించి, అమిత పరాక్రముడైన భార్గవ రాముడు సమరంలో ఆ రాజులందరితో యుద్ధం చేశాడు।

Verse 20

ततः पुनरभूद्युद्धं रामस्य सह राजभिः / जघान यत्र संक्रुद्धो राज्ञां शतमुदारधीः

తర్వాత రామునికి రాజులతో మళ్లీ యుద్ధం జరిగింది; అక్కడ కోపంతో ఉదారబుద్ధిగల రాముడు రాజులలో వందమందిని సంహరించాడు।

Verse 21

ततः स शूरसेनादीन्हत्वा सबलवाहनान् / त्रणेन पातयामास क्षितौ क्षत्रियमण्डलम्

తర్వాత అతడు శూరసేనాది వారిని వారి సైన్యవాహనాలతో సహా సంహరించి, క్షత్రియమండలమంతటిని తృణంలా భూమిపై పడగొట్టాడు।

Verse 22

ततस्ते भग्नसंकल्पा हतस्वबलवाहनाः / हतशिष्टा नृपतयो दुद्रुवुः सर्वतोदिशम्

అప్పుడు సంకల్పం చెదిరిపోయి, సైన్యబలం మరియు వాహనాలు నశించిన ఆ మిగిలిన రాజులు అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తి పారిపోయారు.

Verse 23

एवं विद्राव्य सैन्यानि हत्वा जित्वाथ संयुगे / जघान शतशो राज्ञः शूराञ्छरवराग्निना

ఇలా సైన్యాలను చెదరగొట్టి, యుద్ధంలో హతమార్చి, జయించి, అతడు బాణవర్షాగ్నితో వందలాది వీర రాజులను సంహరించాడు.

Verse 24

ततः क्रोधपरीतात्मा दग्धुकामो ऽखिलां पुरीम् / उदैरयद्भार्गवो ऽस्त्रं कालाग्निसदृशप्रभम्

అప్పుడు క్రోధంతో ఆవరితమనస్కుడై, సమస్త పురిని దహించాలనే కోరికతో, భార్గవుడు కాలాగ్ని సమాన ప్రభ కలిగిన అస్త్రాన్ని ప్రేరేపించాడు.

Verse 25

ज्वालाकवलिताशेषपुरप्राकारमालिनीम् / पुरीं सहस्त्यश्वनरां स ददाहास्त्रपावकः

జ్వాలలచే గ్రసింపబడిన, నగర ప్రాకారాల వరుసలతో అలంకృతమైన, ఏనుగులు-గుర్రాలు-జనులతో కూడిన ఆ పురిని ఆ అస్త్రాగ్ని దహించాడు.

Verse 26

दह्यमानां पुरीं दृष्ट्वा प्राणत्राणपरायणः / जीवनाय जगामाशु वीतिहोत्रो भयातुरः

దహించబడుతున్న పురిని చూసి, ప్రాణరక్షణకే పరాయణుడై, భయంతో కలతచెందిన వీతిహోత్రుడు జీవించేందుకు త్వరగా వెళ్లిపోయాడు.

Verse 27

अस्त्राग्निना पुरीं सर्वां दग्ध्वा हत्वा च शात्रवान् / प्राशयानो ऽखिलान् लोकान् साक्षात्काल इवान्तकः

అస్త్రాగ్నితో అతడు సమస్త పురిని దహించి శత్రువులను సంహరించాడు; సాక్షాత్ కాలస్వరూప అంతకునివలె సమస్త లోకాలను గ్రసించుచున్నాడు।

Verse 28

अकृतव्रणसंयुक्तः सहसाहेन चान्वितः / जगामरथघोषेण कंपयन्निव मेदिनीम्

అతడు గాయములేని వాడై, అపారసాహసంతో కూడి, రథఘోషతో భూమిని కంపింపజేయునట్లు ముందుకు సాగెను।

Verse 29

विनिघ्नन् क्षत्रियान्सर्वान् संशाम्य पृथिवीतले / महेन्द्राद्रिं ययौ रामस्तपसे धतमानसः

భూమితలమున సమస్త క్షత్రియులను సంహరించి శమింపజేసి, తపస్సుకు మనస్సు నిలిపిన రాముడు మహేంద్రాద్రికి వెళ్లెను।

Verse 30

तस्मिन्नष्टचतुष्कं च यावत्क्षत्रसमुद्गमम् / प्रत्येत्य भूयस्तद्धत्यै बद्धदीक्षो धृतव्रतः

క్షత్రుల పునరుద్భవం జరిగేంతవరకు అష్టచతుష్కం (ముప్పై రెండు) సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, అతడు తిరిగి వచ్చి మళ్లీ వారి సంహారార్థం దీక్షాబద్ధుడై వ్రతధారియై నిలిచెను।

Verse 31

क्षत्रक्षेत्रेषु भूयश्च क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः / निजघान पुनर्भूमौ राज्ञ शतसहस्रशः

క్షత్రక్షేత్రాలలో ద్విజులచే మళ్లీ క్షత్రులు ఉత్పన్నమయ్యారు; అప్పుడు అతడు భూమిపై మళ్లీ లక్షల సంఖ్యలో రాజులను సంహరించాడు।

Verse 32

वर्षद्वयेन भूयो ऽपि कृत्वा निःक्षत्रियां महीम् / षट्चतुष्टयवर्षान्तं तपस्तेपे पुनश्च सः

రెండు సంవత్సరాలలో అతడు మళ్లీ భూమిని క్షత్రియరహితంగా చేశాడు; ఆపై ఆరు-చతుష్టయ సంవత్సరాల వరకు అతడు మరల తపస్సు చేశాడు।

Verse 33

भूयो ऽपि राजन् संबुद्धं क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः / जघान भूमौ निःशेषं साक्षात्काल इवान्तकः

ఓ రాజా, ద్విజులు మళ్లీ జాగృతం చేసి ఉత్పత్తి చేసిన క్షత్రియవర్గాన్ని అతడు భూమిపై నిశ్శేషంగా సంహరించాడు; సాక్షాత్తు కాలరూప అంతకుడివలె।

Verse 34

कालेन तावता भूयः समुत्पन्नं नृपात्त्वयम् / निघ्नंश्चचार पृथिवीं वर्षद्वयमनारतम्

అంతకాలంలో, ఓ నృపా, నీ వల్ల మళ్లీ ఉద్భవించిన (క్షత్రియులను) సంహరిస్తూ అతడు రెండు సంవత్సరాలు నిరంతరం భూమంతా సంచరించాడు।

Verse 35

अलं रामेण राजेन्द्र स्मरता निधनं पितुः / त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता

ఓ రాజేంద్రా, తండ్రి మరణాన్ని స్మరించే రాముడు చాలునని చేశాడు; అతడు ఇరవై ఒక్కసార్లు భూమిని క్షత్రియరహితంగా చేశాడు।

Verse 36

त्रिःसप्तकृत्वस्तन्माता यदुरः स्वमताडयत् / तावद्रामेण तस्मात्तु क्षत्रमुत्सादितं भुवि

అతని తల్లి శోకంతో తన వక్షస్థలాన్ని ఇరవై ఒక్కసార్లు కొట్టినంతవరకు, అంతవరకూ రాముడు ఆ కారణంగా భూమిపై క్షత్రియవర్గాన్ని నిర్మూలించాడు।