Shloka 35
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
अलं रामेण राजेन्द्र स्मरता निधनं पितुः / त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता
Transliteration
alaṃ rāmeṇa rājendra smaratā nidhanaṃ pituḥ / triḥ saptakṛtvaḥ pṛthivī tena niḥkṣatriyā kṛtā
Translation
ఓ రాజేంద్రా, తండ్రి మరణాన్ని స్మరించే రాముడు చాలునని చేశాడు; అతడు ఇరవై ఒక్కసార్లు భూమిని క్షత్రియరహితంగా చేశాడు।
Word by Word
अलम्enough!
अलम्:
Prayojana/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formअव्यय (पर्याप्ति/निषेधार्थ-निपातः: ‘enough/stop’)
रामेणby Rama
रामेण:
Kartr-karana (कर्ता-करण/agent in instr.)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)
स्मरताwhile remembering
स्मरता:
Hetu/Instrumental attendant (सहकारि-करण)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; ‘remembering’ (रामेण सह)
निधनम्death
निधनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
त्रिःthree times
त्रिः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formअव्यय (संख्यावाचक-क्रियाविशेषण/‘thrice’)
सप्त-कृत्वःseven times
सप्त-कृत्वः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्तन् + कृत्वस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (संख्यापूर्वक ‘कृत्वस्’), द्विगुसमासः; ‘seven times’
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
निः-क्षत्रियाwithout kshatriyas
निः-क्षत्रिया:
Karma-predicative (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः + क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; निः-पूर्वक तत्पुरुषः (क्षत्रिय-रहिता)
कृताwas made
कृता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘was made’