Shloka 33
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
भूयो ऽपि राजन् संबुद्धं क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः / जघान भूमौ निःशेषं साक्षात्काल इवान्तकः
Transliteration
bhūyo 'pi rājan saṃbuddhaṃ kṣatramutpāditaṃ dvijaiḥ / jaghāna bhūmau niḥśeṣaṃ sākṣātkāla ivāntakaḥ
Translation
ఓ రాజా, ద్విజులు మళ్లీ జాగృతం చేసి ఉత్పత్తి చేసిన క్షత్రియవర్గాన్ని అతడు భూమిపై నిశ్శేషంగా సంహరించాడు; సాక్షాత్తు కాలరూప అంతకుడివలె।
Word by Word
भूयःagain
भूयः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/Adverb)
अपिalso
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सम्-बुद्धम्roused, revived
सम्-बुद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + बुध् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सम्यक् बोधितम्/awakened, roused’
क्षत्रम्the kshatriya power/class
क्षत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
उत्पादितम्produced
उत्पादितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउत् + पद्/पाद् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘produced/raised’
द्विजैःby the Brahmins (twice-born)
द्विजैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
जघानhe slew
जघान:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूमौon the earth
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
निः-शेषम्entirely, without remainder
निः-शेषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिः + शेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; निः-पूर्वक तत्पुरुषः (अशेषम्)
साक्षात्-कालःTime itself (in person)
साक्षात्-कालः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootसाक्षात् (अव्यय) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; कर्मधारयः ‘साक्षात् एव कालः’
इवlike
इव:
Upama-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक/particle of comparison)
अन्तकःthe Destroyer (Death)
अन्तकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन