Shloka 8
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
मातुरर्थे कृतां पूर्वं प्रतिज्ञां सत्यसंगरः / दृढीचकार हृदये सर्वक्षत्रवधोद्यतः
Transliteration
māturarthe kṛtāṃ pūrvaṃ pratijñāṃ satyasaṃgaraḥ / dṛḍhīcakāra hṛdaye sarvakṣatravadhodyataḥ
Translation
సత్యసంధుడైన అతడు, తన తల్లి కోసం పూర్వం చేసిన ప్రతిజ్ఞను హృదయంలో దృఢపరచుకుని, సమస్త క్షత్రియులను వధించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
Word by Word
mātuḥof (his) mother
mātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
arthefor the sake (purpose)
arthe:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अर्थे = ‘for the sake/purpose’ (locative of purpose)
kṛtāmmade, undertaken
kṛtām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) → kṛta (भूतकृदन्त/क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण
pūrvamformerly, earlier
pūrvam:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
pratijñāmvow, promise
pratijñām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpratijñā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
satya-saṃgaraḥone whose resolve/pledge is true
satya-saṃgaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक) + saṃgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारय (descriptive): ‘सत्यः संगरो यस्य/सत्यसंगरः’
dṛḍhī-cakāramade firm, strengthened
dṛḍhī-cakāra:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootdṛḍhī (नामधातु/अव्ययभाव) + kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः ‘दृढं चकार’ (made firm)
hṛdayein (his) heart
hṛdaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
sarva-kṣatra-vadha-udyataḥready to slay all kṣatriyas
sarva-kṣatra-vadha-udyataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + kṣatra (प्रातिपदिक) + vadha (प्रातिपदिक) + udyata (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष; udyataḥ = ‘उद्यतः’ (ready/intent)