Mantra 9

Sukta 24

Sanskrit (Devanagari)

सूर्यश्चक्षुषामधिपतिः स मावतु । अस्मिन् ब्रह्मण्यस्मिन् कर्मण्यस्यां पुरोधायामस्यां प्रतिष्ठायामस्यां चित्त्यामस्यामाकूत्यामस्यामाशिष्यस्यां देवहूत्यां स्वाहा

IAST Transliteration

sū́ryaś cákṣuṣām ádʰipatiḥ sá mā́vatu | asmín bráhmaṇy asmín kármaṇy asyā́m puródʰāyām asyā́m pratíṣṭʰāyām asyā́m cíttyām asyā́m ākū́tyām asyā́m āśíṣi asyā́m deváhūtyāṁ svā́hā

English Translation (Griffith/Whitney)

Sūrya, the Lord of sights, let him protect me: in this holy spell, in this rite; in this fore-placing, in this firm establishment; in this intent, in this purposed will; in this blessing, in this calling of the Gods—Svāhā!

Translation

దృష్టుల (చక్షుస్) అధిపతియైన సూర్యుడు నన్ను రక్షించుగాక. ఈ బ్రహ్మ-మంత్రంలో, ఈ కర్మలో (అనుష్ఠానంలో); ఈ పురోధాయాం (అగ్ర-స్థాపనలో), ఈ ప్రతిష్ఠాయాం (దృఢ స్థాపనలో); ఈ చిత్త్యాం (అభిప్రాయంలో), ఈ ఆకూత్యాం (సంకల్పంలో); ఈ ఆశిష్యాం (ఆశీర్వాదంలో), ఈ దేవహూత్యాం (దేవ-ఆహ్వానంలో)—స్వాహా।

Word by Word

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• चक्षुषाम्: of the eyes; of sights
• चक्षुषाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• अधिपतिः: lord; overlord
• अधिपतिः: कर्तृ (सूर्यः का विशेषण/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अधिपति (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवतु: may (he) protect
• अवतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मण्ये: in (this) sacred rite / brahmanic act
• ब्रह्मण्ये: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: ब्रह्मण्य (प्रातिपदिक; ‘ब्रह्मन्’ सम्बन्धी)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कर्मण्ये: in (this) act/ritual
• कर्मण्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरोधायाम्: in this placing-in-front; in this preliminary arrangement
• पुरोधायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पुरोधा (प्रातिपदिक; ‘पुरस्-धा’ से)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रतिष्ठायाम्: in this establishment; foundation
• प्रतिष्ठायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्त्याम्: in this intention/thought; in this mental resolve
• चित्त्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: चित्ति (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आकूत्याम्: in this purpose/plan; intention
• आकूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आकूति (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशिष्ये: in this blessing; benediction
• आशिष्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आशिष् (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवहूत्याम्: in this invocation/calling of the gods
• देवहूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देवहूति (प्रातिपदिक; देव-हूति)

• स्वाहा: svāhā (hail!; offering-call)
• स्वाहा: (मन्त्र-समापन/उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/अव्यय)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (specific attribution not provided in the extract).

Devata: Sūrya (cákṣuṣām adhipati).

Chandas: Litany-like Anuṣṭubh cadence.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From petition for protection → comprehensive coverage of the ritual field → sealed assurance (svāhā).","listener_experience":"A sense of being watched over by clarity; calm confidence that nothing will be missed.","intensity":4}