
Chapter Arc: भीष्म वायु के मुख से अर्जुन को प्राचीन ऋषि-प्रभाव की कथा सुनाते हैं—जब देव-दानव घोर तमस में युद्धरत थे और स्वयं सूर्य-चन्द्र भी बाणों से आच्छादित हो गए। → अन्धकार में देवता दिशाहीन होकर दानवों से पीड़ित होते हैं; स्वर्भानु (राहु-स्वरूप) सूर्य-चन्द्र पर प्रहार करता है। देवता सहायता के लिए ऋषि अत्रि की शरण लेते हैं। आगे चलकर च्यवन-ऋषि की कथा में इन्द्र का अहं और देव-व्यवस्था का संकट उभरता है—देवता ‘मद’ नामक भयावह शक्ति/अवरोध से ग्रस्त होकर विवश हो जाते हैं। → अत्रि अपने तपोबल से प्रकाश उत्पन्न कर तमस का नाश करते हैं और देवताओं को विजय का मार्ग देते हैं; समानान्तर रूप से च्यवन-प्रसंग में देवता ‘मद’ के भय से टूटते हैं और अन्ततः इन्द्र को च्यवन के आगे झुकने का निर्णय करना पड़ता है—देव-राज का अभिमान धर्म-रक्षा के आगे पराजित होता है। → अत्रि-संरक्षण से देवता असुरों को परास्त करते हैं; च्यवन के प्रसंग में देवता इन्द्र से कहते हैं कि विप्रवर च्यवन को प्रणाम करो—ऋषि-तेज के सम्मान से संकट शान्त होता है और देव-व्यवस्था पुनः स्थिर होती है। → वायु-अर्जुन संवाद की धारा आगे भी ऋषि-प्रभाव और दान/धर्म के प्रतिफल को जोड़ते हुए अगले उपाख्यान की ओर संकेत करती है।
Verse 1
अपन क्रात बछ। >> आर: 2 षट्पज्चाशर्दाधेकशततमो< ध्याय: अत्रि और च्यवन ऋषिके प्रभावका वर्णन भीष्म उवाच इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तूष्णीम भूद् वायुस्तमब्रवीत् । शृणु मे हैहयश्रेष्ठ कर्मात्रे: सुमहात्मन:,भीष्मजी कहते हैं--युधिष्ठि!! उनके ऐसा कहनेपर भी जब कार्तवीर्य अर्जुन कोई उत्तर न देकर चुप ही बैठा रहा, तब वायु देवता पुनः इस प्रकार बोले--हैहयश्रेष्ठी) अब तुम मुझसे महात्मा अत्रिके महान् कर्मका वर्णन सुनो
பீஷ்மர் கூறினார்—யுதிஷ்டிரா! இவ்வாறு சொல்லப்பட்டும் கார்த்தவீர்ய அர்ஜுனன் மௌனமாக இருந்து பதில் அளிக்கவில்லை. அப்போது வாயுதேவன் அவனை மீண்டும் கூறினான்—“ஹைஹயர்களில் சிறந்தவனே! மகாத்மா அத்ரி முனிவரின் மகத்தான செயல்களை என்னிடமிருந்து கேள்.”
Verse 2
घोरे तमस्ययुध्यन्त सहिता देवदानवा: । अविध्यत शरैस्तत्र स्वर्भानु: सोमभास्करौ,'प्रचीन कालमें एक बार देवता और दानव सब घोर अन्धकारमें एक-दूसरेके साथ युद्ध करते थे। वहाँ राहुने अपने बाणोंसे चन्द्रमा और सूर्यको घायल कर दिया था (इसलिये सब ओर घोर अन्धकार छा गया था)
முன்னொரு காலத்தில் தேவர்கள் மற்றும் தானவர்கள் கடும் இருளில் ஒன்றோடொன்று போரிட்டனர். அங்கே ஸ்வர்பானு (ராகு) தன் அம்புகளால் சந்திரனையும் சூரியனையும் காயப்படுத்தினான்.
Verse 3
अथ ते तमसा ग्रस्ता निहन्यन्ते सम दानवै: । देवा नृपतिशार्दूल सहैव बलिभिस्तदा,नृपश्रेष्ठ॒ फिर तो अन्धकारमें फँसे हुए देवतालोग कुछ सूझ न पड़नेके कारण एक साथ ही बलवान दानवोंके हाथसे मारे जाने लगे
பின்னர் இருளால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட தேவர்கள்—அரசர்களில் புலியே—அந்நேரம் வலிமைமிக்க தானவர்களால் ஒன்றாகவே கொல்லப்படத் தொடங்கினர்.
Verse 4
असुरैर्वध्यमानास्ते क्षीणप्राणा दिवौकस: । अपश्यन्त तपस्यन्तमत्रिं विप्रं तपोधनम्,असुरोंकी मार खाकर देवताओंकी प्राणशक्ति क्षीण हो चली और वे भागकर तपस्यामें संलग्न हुए तपोधन विप्रवर अत्रि मुनिके पास गये। वहाँ उन्होंने उन क्रोधशून्य जितेन्द्रिय मुनिका दर्शन किया और इस प्रकार कहा--'प्रभो! असुरोंने अपने बाणोंद्वारा चन्द्रमा और सूर्यको घायल कर दिया है और अब घोर अन्धकार छा जानेके कारण हम भी शत्रुओंके हाथसे मारे जा रहे हैं। हमें तनिक भी शान्ति नहीं मिलती है। आप कृपा करके हमारी रक्षा कीजिये”
அசுரர்களால் தாக்கப்பட்டு உயிர்வலிமை சோர்ந்த தேவர்கள், தவத்தில் ஆழ்ந்திருந்த தவோநிதியான பிராமணர் அத்ரி முனிவரை கண்டடைந்தனர்.
Verse 5
अथैनमन्रुवन् देवा: शान्तक्रोधं जितेन्द्रियम् । असुरैरिषुभिर्विद्धौ चन्द्रादित्याविमावुभौ,असुरोंकी मार खाकर देवताओंकी प्राणशक्ति क्षीण हो चली और वे भागकर तपस्यामें संलग्न हुए तपोधन विप्रवर अत्रि मुनिके पास गये। वहाँ उन्होंने उन क्रोधशून्य जितेन्द्रिय मुनिका दर्शन किया और इस प्रकार कहा--'प्रभो! असुरोंने अपने बाणोंद्वारा चन्द्रमा और सूर्यको घायल कर दिया है और अब घोर अन्धकार छा जानेके कारण हम भी शत्रुओंके हाथसे मारे जा रहे हैं। हमें तनिक भी शान्ति नहीं मिलती है। आप कृपा करके हमारी रक्षा कीजिये”
பீஷ்மர் கூறினார்— அப்போது தேவர்கள் கோபம் அடங்கியவரும் இந்திரியங்களை வென்றவருமான மகரிஷி அத்ரியிடம் கூறினர்— “அசுரர்கள் தங்கள் அம்புகளால் சந்திரனையும் சூரியனையும் காயப்படுத்தினர். கொடிய இருள் பரவி விட்டது; ஆகவே பகைவர்களின் கைகளால் நாமும் கொல்லப்படுகிறோம். எங்களுக்கு சிறிதும் அமைதி இல்லை. ஆண்டவனே, கருணையால் எங்களைப் பாதுகாப்பாயாக.”
Verse 6
वयं वध्यामहे चापि शत्रुभिस्तमसावृते । नाधिगच्छाम शान्तिं च भयात् त्रायस्व नः प्रभो,असुरोंकी मार खाकर देवताओंकी प्राणशक्ति क्षीण हो चली और वे भागकर तपस्यामें संलग्न हुए तपोधन विप्रवर अत्रि मुनिके पास गये। वहाँ उन्होंने उन क्रोधशून्य जितेन्द्रिय मुनिका दर्शन किया और इस प्रकार कहा--'प्रभो! असुरोंने अपने बाणोंद्वारा चन्द्रमा और सूर्यको घायल कर दिया है और अब घोर अन्धकार छा जानेके कारण हम भी शत्रुओंके हाथसे मारे जा रहे हैं। हमें तनिक भी शान्ति नहीं मिलती है। आप कृपा करके हमारी रक्षा कीजिये”
பீஷ்மர் கூறினார்— “இருளால் மூடப்பட்ட நிலையில் பகைவர்களால் நாங்கள் கொல்லப்படுகிறோம். அச்சத்தால் எங்களுக்கு சிறிதும் அமைதி இல்லை. ஆண்டவனே, எங்களை காப்பாயாக.”
Verse 7
अत्रिर॒वाच कथं रक्षामि भवतस्ते<ब्रुवंश्वन्द्रमा भव । तिमिरघ्नश्न सविता दस्युहन्ता च नो भव,अत्रिने कहा--मैं किस प्रकार आपलोगोंकी रक्षा करूँ? देवता बोले--“आप अन्धकारको नष्ट करनेवाले चन्द्रमा और सूर्यका रूप धारण कीजिये और हमारे शत्रु बने हुए इन डाकू दानवोंका नाश कर डालिये'
அத்ரி கூறினார்— “நான் உங்களை எவ்வாறு காப்பேன்?” தேவர்கள் சொன்னார்கள்— “நீ சந்திரனாக ஆகு; இருளை அழிக்கும் சூரியனாகவும் ஆகு. எங்களுக்காக கொள்ளையர் போன்ற இந்த தானவப் பகைவர்களை அழித்துவிடு.”
Verse 8
एवमुक्तस्तदात्रिरवँ तमोनुदभवच्छशी । अपश्यत् सौम्यभावाच्च सोमवत् प्रियदर्शन:,पृथ्वीनाथ! देवताओंके ऐसा कहनेपर अत्रिने अन्धकारको दूर करनेवाले चन्द्रमाका रूप धारण किया और सोमके समान देखनेमें प्रिय लगने लगे। उन्होंने शान्तभावसे देवताओंकी ओर देखा। उस समय चन्द्रमा और सूर्यकी प्रभा मन्द देखकर अत्रिने अपनी तपस्यासे उस युद्धभूमिमें प्रकाश फैलाया तथा सम्पूर्ण जगत्को अन्धकारशून्य एवं आलोकित कर दिया
பீஷ்மர் கூறினார்— தேவர்கள் இவ்வாறு சொன்னதும், மகரிஷி அத்ரி உடனே இருளை அகற்றும் சந்திர வடிவத்தை ஏற்றார். அமைதியும் மென்மையும் நிறைந்த இயல்பால் அவர் சோமனைப் போலக் கண்கொள்ளாக் காட்சியாய் தோன்றி, அமைந்த பார்வையுடன் தேவர்களை நோக்கினார். பின்னர் சந்திரனும் சூரியனும் மங்கிய ஒளியுடன் இருப்பதைப் பார்த்து, அத்ரி தன் தவவலிமையால் அந்தப் போர்க்களத்தில் ஒளியைப் பரப்பினார்; இருளை நீக்கி உலகமெங்கும் பிரகாசம் செய்தார்.
Verse 9
दृष्टवा नातिप्रभं सोम॑ तथा सूर्य च पार्थिव । प्रकाशमकरोददत्रिस्तपसा स्वेन संयुगे,पृथ्वीनाथ! देवताओंके ऐसा कहनेपर अत्रिने अन्धकारको दूर करनेवाले चन्द्रमाका रूप धारण किया और सोमके समान देखनेमें प्रिय लगने लगे। उन्होंने शान्तभावसे देवताओंकी ओर देखा। उस समय चन्द्रमा और सूर्यकी प्रभा मन्द देखकर अत्रिने अपनी तपस्यासे उस युद्धभूमिमें प्रकाश फैलाया तथा सम्पूर्ण जगत्को अन्धकारशून्य एवं आलोकित कर दिया
பீஷ்மர் கூறினார்— “அரசே, சந்திரன் (சோமன்) மற்றும் சூரியன் முழு ஒளியுடன் பிரகாசிக்காததைப் பார்த்த மகரிஷி அத்ரி, தன் தவவலிமையால் அந்தப் போர்க்களத்தில் ஒளியைப் பரப்பினார்; இருளை அகற்றி உலகை ஒளிரச் செய்தார்.”
Verse 10
जगदू वितिमिरं चापि प्रदीप्तमकरोत् तदा,पृथ्वीनाथ! देवताओंके ऐसा कहनेपर अत्रिने अन्धकारको दूर करनेवाले चन्द्रमाका रूप धारण किया और सोमके समान देखनेमें प्रिय लगने लगे। उन्होंने शान्तभावसे देवताओंकी ओर देखा। उस समय चन्द्रमा और सूर्यकी प्रभा मन्द देखकर अत्रिने अपनी तपस्यासे उस युद्धभूमिमें प्रकाश फैलाया तथा सम्पूर्ण जगत्को अन्धकारशून्य एवं आलोकित कर दिया
பீஷ்மர் கூறினார்— ஓ பூமிநாதா! தேவர்கள் இவ்வாறு கூறியபோது, முனிவர் அத்ரி இருளை அகற்றும் சந்திரரூபத்தை ஏற்று, சோமனைப் போலக் கண்கொள்ளாக் காட்சியாயினார். அமைதியான மனத்துடன் அவர் தேவர்களை நோக்கினார். அப்போது சந்திரன், சூரியன் ஆகியோரின் ஒளி மங்குவதைப் பார்த்து, அத்ரி தன் தவவலிமையால் அந்தப் போர்க்களமெங்கும் ஒளியைப் பரப்பி, உலகமெங்கும் இருளை நீக்கி ஒளிமயமாக்கினார்।
Verse 11
व्यजयच्छत्रुसंघांश्व देवानां स्वेन तेजसा । अत्रिणा दह्ामानांस्तान् दृष्टवा देवा महासुरान्,उन्होंने अपने तेजसे ही देवताओंके शत्रुओंको परास्त कर दिया। अत्रिके तेजसे उन महान् असुरोंको दग्ध होते देख अत्रिसे सुरक्षित हुए देवताओंने भी उस समय पराक्रम करके उन दैत्योंको मार डाला। अबन्रिने सूर्यको तेजस्वी बनाया, देवताओंका उद्धार किया और असुरोंको नष्ट कर दिया
பீஷ்மர் கூறினார்— தன் சொந்த ஆன்மீகத் தேஜஸால் அவர் தேவர்களின் பகைவர்களின் படையணிகளை வென்றார். அத்ரியின் வலிமையால் அந்த மாபெரும் அசுரர்கள் எரிந்து சாம்பலாவதைப் பார்த்து, அத்ரியின் பாதுகாப்பால் உறுதிபெற்ற தேவர்கள் அப்பொழுது தங்கள் வீரத்தை வெளிப்படுத்தி அந்த தைத்யர்களை வதைத்தனர். இவ்வாறு அத்ரி சூரியனை மேலும் பிரகாசமடையச் செய்து, தேவர்களை அபாயத்திலிருந்து மீட்டு, அசுரர்களை அழித்தார்।
Verse 12
पराक्रमैस्तेडपि तदा व्यघ्नन्नत्रिसुरक्षिता: । उद्धासितश्न सविता देवास्त्राता हतासुरा:,उन्होंने अपने तेजसे ही देवताओंके शत्रुओंको परास्त कर दिया। अत्रिके तेजसे उन महान् असुरोंको दग्ध होते देख अत्रिसे सुरक्षित हुए देवताओंने भी उस समय पराक्रम करके उन दैत्योंको मार डाला। अबन्रिने सूर्यको तेजस्वी बनाया, देवताओंका उद्धार किया और असुरोंको नष्ट कर दिया
பீஷ்மர் கூறினார்— அப்போது அத்ரியின் பாதுகாப்பில் இருந்த தேவர்களும் தங்கள் வீரத்தால் பகைவர்களைத் தாக்கி அழித்தனர். சவிதா (சூரியன்) மீண்டும் ஒளிவீசினான்; தேவர்கள் காப்பாற்றப்பட்டனர்; அசுரர்கள் அழிந்தனர். அத்ரியின் தவத்தேஜஸால் அந்த மாபெரும் அசுரர்கள் எரிவதைப் பார்த்து, அஞ்சாத தேவர்கள் எழுந்து தைத்யர்களை வதைத்தனர்; இவ்வாறு தர்மமான பாதுகாப்பும் உள்ளார்ந்த தவவலிமையும் வீரத்தை மாற்றாது—அதை வெற்றியடையச் செய்கின்றன।
Verse 13
अत्रिणा त्वथ सामर्थ्य कृतमुत्तमतेजसा । द्विजेनाग्निद्धितीयेन जपता चर्मवाससा,अत्रि मुनि गायत्रीका जप करनेवाले, मृगचर्मधारी, फलाहारी, अग्निहोत्री और उत्तम तेजसे युक्त ब्राह्मण हैं। उन्होंने जो सामर्थ्य दिखलाया, जैसा महान् कर्म किया, उसपर दृष्टिपात करो। मैंने उन उत्तम महात्मा अत्रिका भी कर्म विस्तारपूर्वक बताया है। मैं कहता हूँ ब्राह्मण श्रेष्ठ है। तुम बताओ अत्रिसे श्रेष्ठ कौन क्षत्रिय है?
பீஷ்மர் கூறினார்— உன்னத ஆன்மீகத் தேஜஸால் ஒளிரும் அந்த இருபிறப்பன் அத்ரி வெளிப்படுத்திய அபூர்வ வல்லமையை நோக்குங்கள்—அக்னிஹோத்ரத்தைத் தன் இரண்டாம் துணையாகக் கொண்டவன்; மந்திர ஜபத்தில் நிலைத்தவன்; மான் தோல் அணிந்தவன்; தவநெறியில் வாழ்பவன். காயத்ரி ஜபத்தில் பராயணன், பழங்களையே உணவாகக் கொண்டவன், புனித அக்னியைப் போற்றும் அந்தப் பிராமணன் செய்த மாபெரும் செயலைக் காணுங்கள். அந்தச் சிறந்த மகாத்மா அத்ரியின் செயல்களை நான் முன்பே விரிவாகச் சொன்னேன். ஆகவே நான் கூறுகிறேன்—பிராமணனே முதன்மை; சொல்லுங்கள், அத்ரியைவிட மேன்மையான எந்தக் க்ஷத்திரியன் இருக்கிறான்?
Verse 14
फलभक्षेण राजर्षे पश्य कर्मात्रिणा कृतम् । तस्यापि विस्तरेणोक्तं कर्मात्रे: सुमहात्मन: । ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वमत्रित: क्षत्रियं वरम्,अत्रि मुनि गायत्रीका जप करनेवाले, मृगचर्मधारी, फलाहारी, अग्निहोत्री और उत्तम तेजसे युक्त ब्राह्मण हैं। उन्होंने जो सामर्थ्य दिखलाया, जैसा महान् कर्म किया, उसपर दृष्टिपात करो। मैंने उन उत्तम महात्मा अत्रिका भी कर्म विस्तारपूर्वक बताया है। मैं कहता हूँ ब्राह्मण श्रेष्ठ है। तुम बताओ अत्रिसे श्रेष्ठ कौन क्षत्रिय है?
பீஷ்மர் கூறினார்— ஓ ராஜரிஷியே! பழங்களையே உணவாகக் கொண்டு வாழ்ந்தபோதும் அத்ரி செய்த செயலைக் காணுங்கள். அந்த மாபெரும் மகாத்மா அத்ரியின் செயலை நான் விரிவாக எடுத்துரைத்தேன். நான் அறிவிக்கிறேன்—பிராமணனே மேன்மை உடையவன்; இப்போது சொல்லுங்கள், அத்ரியைவிட மேன்மையான எந்தக் க்ஷத்திரியன் இருக்கிறான்?
Verse 15
इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तूष्णीम भूद् वायुस्ततो5ब्रवीत् । शृणु राजन् महत्कर्म च्यवनस्य महात्मन:,उनके ऐसा कहनेपर भी अर्जुन चुप ही रहा। तब वायु देवता फिर कहने लगे--राजन्! अब महात्मा च्यवनके माहात्म्यका वर्णन सुनो
இவ்வாறு கூறப்பட்டபோதும் அர்ஜுனன் மௌனமாயிருந்தான். அப்போது வாயுதேவன் மீண்டும் கூறினான்—“அரசே! இப்போது மகாத்மா ச்யவனரின் மகத்தான செயலும் மகிமையும் கேள்.”
Verse 16
अश्विनो: प्रतिसंश्रुत्य च्यवन: पाकशासनम् । प्रोवाच सहितो देवै: सोमपावश्चिनौ कुरु,पूर्वकालमें च्यवन मुनिने अश्विनीकुमारोंको सोमपान करानेकी प्रतिज्ञा करके इन्द्रसे कहा--'देवराज! आप दोनों अश्विनीकुमारोंको देवताओंके साथ सोमपानमें सम्मिलित कर लीजिये'
அச்வினர்களுக்கு வாக்குறுதி அளித்த மகரிஷி ச்யவனர், தேவர்களின் முன்னிலையில் பாகசாசனன் இந்திரனிடம் கூறினார்—“தேவராஜா! இந்த இரு அச்வினக் குமாரர்களையும் மற்ற தேவர்களுடன் சேர்த்து சோமபானத்தில் இணைத்திடு.”
Verse 17
इन्द्र रवाच अस्माभिरननिन्दितावेतौ भवेतां सोमपौ कथम् | देवैर्न सम्मितावेतौ तस्मान्मैवं वदस्व न:,इन्द्र बोले--विप्रवर! अश्विनीकुमार हमलोगोंके द्वारा निन्दित हैं। फिर ये सोमपानके अधिकारी कैसे हो सकते हैं। ये दोनों देवताओंके समान प्रतिष्ठित नहीं हैं; अतः उनके लिये इस तरहकी बात न कीजिये
இந்திரன் கூறினான்—“குற்றமற்ற பிராமணரே! இவ்விருவரையும் நாங்கள் கண்டித்துள்ளோம்; அப்படியிருக்க அவர்கள் எவ்வாறு சோமபானத்திற்கு உரியவர்கள்? அவர்கள் தேவர்களுக்கு இணையான நிலையில் மதிக்கப்படுவதில்லை; ஆகவே அவர்களுக்காக எங்களிடம் இவ்வாறு பேசாதீர்.”
Verse 18
अश्रिभ्यां सह नेच्छाम: सोम॑ पातुं महाव्रत । यदन्यद् वक्ष्यसे विप्र तत् करिष्यामि ते वच:,महान् व्रतधारी विप्रवर! हमलोग अश्विनीकुमारोंक साथ सोमपान करना नहीं चाहते हैं। अतः इसको छोड़कर आप और जिस कामके लिये मुझे आज्ञा देंगे, उसे अवश्य मैं पूर्ण करूँगा
இந்திரன் கூறினான்—“மகாவிரதம் கடைப்பிடிக்கும் பிராமணரே! அச்வினர்களுடன் சேர்ந்து சோமம் அருந்த நாம் விரும்பவில்லை. அதைத் தவிர நீர் கூறும் வேறு எந்தக் காரியமாயினும், உமது சொல்லை நான் நிச்சயமாக நிறைவேற்றுவேன்.”
Verse 19
च्यवन उवाच पिबेतामश्चिनौ सोमं॑ भवद्धिः सहिताविमौ । उभावेतावपि सुरौ सूर्यपुत्रौ सुरेश्वर,च्यवन बोले--देवराज! अश्विनीकुमार भी सूर्यके पुत्र होनेके कारण देवता ही हैं। अतः ये आप सब लोगोंके साथ निश्चय ही सोमपान कर सकते हैं
ச்யவனர் கூறினார்—“தேவேசுவரா! இந்த இரு அச்வினரும் உங்களுடன் சேர்ந்து சோமம் அருந்தட்டும். இவர்கள் இருவரும் சூரியனின் புதல்வர்கள்; ஆகவே தேவர்களே. எனவே சோமபானத்திற்கு முழு உரிமையுடையவர்கள்.”
Verse 20
क्रियतां मद्ग्यो देवा यथा वै समुदाह्ृतम् | एतदू व: कुर्वतां श्रेयो भवेन्नैतदकुर्वताम्,देवताओ! मैंने जैसी बात कही है, उसे आपलोग स्वीकार करें। ऐसा करनमनेमें ही आपलोगोंकी भलाई है; अन्यथा इसका परिणाम अच्छा नहीं होगा
ச்யவனர் கூறினார்—தேவர்களே! நான் அறிவித்ததுபோலவே அது அப்படியே நிறைவேற்றப்படுக. அதைச் செய்வதிலேயே உங்கள் நலம் உள்ளது; செய்யாவிட்டால் உங்களுக்குப் பலன் நன்று ஆகாது.
Verse 21
इन्द्र उवाच अश्रिभ्यां सह सोम॑ वै न पास्यामि द्विजोत्तम । पिबन्त्वन्ये यथाकामं नाहं पातुमिहोत्सहे,इन्द्रने कहा-दद्विजश्रेष्ठ! निश्चय ही मैं दोनों अश्विनीकुमारोंक साथ सोमपान नहीं करूँगा। अन्य देवताओंकी इच्छा हो तो उनके साथ सोमरस पीयें। मैं तो नहीं पी सकता
இந்திரன் கூறினான்—ஓ இருபிறப்பில் சிறந்தவரே! அச்வினி குமாரர்களுடன் சேர்ந்து நான் சோமம் அருந்தமாட்டேன். மற்ற தேவர்கள் விருப்பம்போல் அருந்தட்டும்; ஆனால் நான் இங்கே அருந்தத் துணியேன்.
Verse 22
च्यवन उवाच न चेत् करिष्यसि वचो मयोक्तं बलसूदन । मया प्रमथित: सद्यः सोमं पास्यसि वै मखे,च्यवनने कहा--बलसूदन! यदि तुम सीधी तरह मेरी कही हुई बात नहीं मानोगे तो यञ्ञमें मेरे द्वारा तुम्हारा अभिमान चूर्ण कर दिया जायगा, फिर तो तत्काल ही तुम सोमरस पीने लगोगे
ச்யவனர் கூறினார்—ஓ பலசூதனே! நான் சொன்ன வார்த்தையை நீ செய்யாவிட்டால், நான் உன் அகந்தையை நசுக்கி, இவ்வேள்வியிலேயே உடனே நீ சோமம் அருந்தும்படி ஆக்குவேன்.
Verse 23
वायुरुवाच तत: कर्म समारब्ध॑ हिताय सहसाश्रिनो: । च्यवनेन ततो मन्त्रैरभिभूता: सुरा3भवन्,वायुदेवता कहते हैं--तदनन्तर च्यवन मुनिने अश्विनीकुमारोंके हितके लिये सहसा यज्ञ आरम्भ किया। उनके मन्त्रबलसे समस्त देवता प्रभावित हो गये
வாயு கூறினார்—அதன்பின் அச்வினி இரட்டையரின் நலனுக்காக ச்யவன முனிவர் திடீரென வேள்விக் கிரியையைத் தொடங்கினார். அவரது மந்திர வலிமையால் தேவர்கள் அனைவரும் அடக்கப்பட்டனர்.
Verse 24
तत् तु कर्म समारब्धं॑ दृष्टवेन्द्र: क्रोधमूर्च्छित: । उद्यम्य विपुलं शैलं च्यवनं समुपाद्रवत्,उस यज्ञकर्मका आरम्भ होता देख इन्द्र क्रोधसे मूर्च्छित हो उठे और हाथमें एक विशाल पर्वत लेकर वे च्यवन मुनिकी ओर दौड़े
அந்த வேள்விக் கிரியை தொடங்குவதை கண்ட இந்திரன் கோபத்தில் மயங்கி எழுந்தான். ஒரு பெரும் மலையைத் தூக்கிக்கொண்டு ச்யவன முனிவரை நோக்கி பாய்ந்தான்.
Verse 25
तथा वज्ञेण भगवानमर्षाकुललोचन: । तमापततन्तं दृष्टवैव च्यवनस्तपसान्वित:
அப்போது கோபத்தால் செந்நிறக் கண்களுடன் இருந்த பகவான் இந்திரன் வஜ்ரத்தால் தாக்கினான். தன் மீது பாய்ந்து வருவதைப் பார்த்த ச்யவன முனிவர், தவவலத்தால் உறுதிபெற்று, எதிர்த்தாக்குதலை எதிர்கொள்ளத் தயாராய் நின்றார்।
Verse 26
अथेन्द्रस्य महाघोरं सोडसृजच्छत्रुमेव हि,इसके बाद उन महामुनिने अग्निमें आहुति डालकर इन्द्रके लिये एक अत्यन्त भयंकर शत्रु उत्पन्न किया, जिसका नाम मद था। वह मुँह फैलाकर खड़ा हो गया। उसकी ठोढ़ीका भाग जमीनमें सटा हुआ था और ऊपरवाला ओठ आकाशको छू रहा था। उसके मुहके भीतर एक हजार दाँत थे, जो सौ-सौ योजन ऊँचे थे और उसकी भयंकर दाढ़ें दो-दो सौ योजन लंबी थीं। उस समय इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता उसकी जिह्वाकी जड़में आ गये, ठीक उसी तरह जैसे महासागरमें बहुत-से मत्स्य तिमि नामक महामत्स्यके मुखमें पड़ गये हों
அப்போது அந்த மகாமுனி அக்னியில் ஆஹுதி செலுத்தி, இந்திரனுக்காக மிகக் கொடிய ஒரு பகைவரை உருவாக்கினார்—அவன் பெயர் ‘மத’ (மயக்கம்/அகந்தை). அவன் வாயைப் பிளந்து நின்றான்; அவன் கீழ்த் துடடு பூமியைத் தொட்டது, மேல்த் துடடு வானத்தைத் தொட்டது. அவன் வாயினுள் ஆயிரம் பற்கள்—ஒவ்வொன்றும் நூறு யோஜனை உயரம்; அவன் அச்சமூட்டும் கோரைப் பற்கள் இருநூறு யோஜனை நீளம். அச்சமயம் இந்திரனுடன் கூடிய எல்லாத் தேவர்களும் அவன் நாவின் வேரில் தள்ளப்பட்டனர்—பெருங்கடலில் பல மீன்கள் ‘திமி’ எனும் மகாமீனின் வாயில் விழுவது போல।
Verse 27
मर्द नामाहुतिमयं व्यादितास्यं महामुनि: । तस्य दन्तसहस््रं तु बभूव शतयोजनम्,इसके बाद उन महामुनिने अग्निमें आहुति डालकर इन्द्रके लिये एक अत्यन्त भयंकर शत्रु उत्पन्न किया, जिसका नाम मद था। वह मुँह फैलाकर खड़ा हो गया। उसकी ठोढ़ीका भाग जमीनमें सटा हुआ था और ऊपरवाला ओठ आकाशको छू रहा था। उसके मुहके भीतर एक हजार दाँत थे, जो सौ-सौ योजन ऊँचे थे और उसकी भयंकर दाढ़ें दो-दो सौ योजन लंबी थीं। उस समय इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता उसकी जिह्वाकी जड़में आ गये, ठीक उसी तरह जैसे महासागरमें बहुत-से मत्स्य तिमि नामक महामत्स्यके मुखमें पड़ गये हों
அந்த மகாமுனி ஆஹுதியால் உருவான ‘மர்த/மத’ எனும் உருவத்தைப் படைத்தார்; அது வாயைப் பிளந்து நின்றது. அதற்கு ஆயிரம் பற்கள் இருந்தன; அவை ஒவ்வொன்றும் நூறு யோஜனை உயரமாயிருந்தன।
Verse 28
द्वियोजनशतास्तस्य दंष्टा: परमदारुणा: | हनुस्तस्याभवद् भूमावास्यं चास्यास्पृशद् दिवम्,इसके बाद उन महामुनिने अग्निमें आहुति डालकर इन्द्रके लिये एक अत्यन्त भयंकर शत्रु उत्पन्न किया, जिसका नाम मद था। वह मुँह फैलाकर खड़ा हो गया। उसकी ठोढ़ीका भाग जमीनमें सटा हुआ था और ऊपरवाला ओठ आकाशको छू रहा था। उसके मुहके भीतर एक हजार दाँत थे, जो सौ-सौ योजन ऊँचे थे और उसकी भयंकर दाढ़ें दो-दो सौ योजन लंबी थीं। उस समय इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता उसकी जिह्वाकी जड़में आ गये, ठीक उसी तरह जैसे महासागरमें बहुत-से मत्स्य तिमि नामक महामत्स्यके मुखमें पड़ गये हों
அவனுடைய கோரைப் பற்கள் மிகக் கொடியவை—ஒவ்வொன்றும் இருநூறு யோஜனை அளவு. அவன் கீழ்த் தாடை பூமியில் இருந்தது; அவன் விரிந்த வாயோ வானத்தைத் தொட்டது।
Verse 29
जिद्दामूले स्थितास्तस्य सर्वे देवा: सवासवा: । तिमेरास्यमनुप्राप्ता यथा मत्स्या महार्णवे,इसके बाद उन महामुनिने अग्निमें आहुति डालकर इन्द्रके लिये एक अत्यन्त भयंकर शत्रु उत्पन्न किया, जिसका नाम मद था। वह मुँह फैलाकर खड़ा हो गया। उसकी ठोढ़ीका भाग जमीनमें सटा हुआ था और ऊपरवाला ओठ आकाशको छू रहा था। उसके मुहके भीतर एक हजार दाँत थे, जो सौ-सौ योजन ऊँचे थे और उसकी भयंकर दाढ़ें दो-दो सौ योजन लंबी थीं। उस समय इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता उसकी जिह्वाकी जड़में आ गये, ठीक उसी तरह जैसे महासागरमें बहुत-से मत्स्य तिमि नामक महामत्स्यके मुखमें पड़ गये हों
இந்திரனுடன் கூடிய எல்லாத் தேவர்களும் அவன் நாவின் வேரில் தங்கினர்—பெருங்கடலில் மீன்கள் ‘திமி’ எனும் மகாமீனின் வாயில் விழுவது போல।
Verse 30
ते सम्मन्त्रय ततो देवा मदस्यास्यसमीपगा: । अनब्रुवन् सहिता: शक्रं प्रणमास्मै द्विजातये
அப்போது தேவர்கள் ஒருவருடன் ஒருவர் ஆலோசித்து, மதத்தின் அருகில் இருந்த அந்த மகரிஷியிடம் சென்றனர். அனைவரும் ஒரே நோக்குடன், இருமுறை பிறந்த முனிவருக்கு வணங்கி, சக்ரன் (இந்திரன்) என்பவனை நோக்கி உரைத்தனர்.
Verse 31
ततः स प्रणत: शक्रश्नकार च्यवनस्य तत्,यह सुनकर इन्द्रने महामुनि च्यवनके चरणोंमें प्रणाम किया और उनकी आज्ञा स्वीकार कर ली। फिर च्यवनने अश्विनीकुमारोंको सोमरसका भागी बनाया और अपना यज्ञ समाप्त कर दिया। इसके बाद शक्तिशाली मुनिने जुआ, शिकार, मदिरा और स्त्रियोंमें मदको बाँट दिया
ச்யவனரின் சொற்களை கேட்ட சக்ரன் (இந்திரன்) மகரிஷியின் பாதங்களில் பணிந்து அவரது ஆணையை ஏற்றான். பின்னர் முனிவரான ச்யவனர் அச்வினிக் குமாரர்களுக்கு சோமப் பங்கினை அளித்து யாகத்தை நிறைவு செய்தார். அதன் பின் அந்த வல்லமைமிக்க முனிவர் ‘மதம்’ எனும் மயக்கத்தை சூதாட்டம், வேட்டை, மதுபானம், பெண்களின்மேல் ஆசை—இவற்றில் பகிர்ந்தார்.
Verse 32
च्यवन: कृतवानेतावदश्चिनौ सोमपायिनौ । ततः प्रत्याहरत् कर्म मर्द च व्यभजन्मुनि:,यह सुनकर इन्द्रने महामुनि च्यवनके चरणोंमें प्रणाम किया और उनकी आज्ञा स्वीकार कर ली। फिर च्यवनने अश्विनीकुमारोंको सोमरसका भागी बनाया और अपना यज्ञ समाप्त कर दिया। इसके बाद शक्तिशाली मुनिने जुआ, शिकार, मदिरा और स्त्रियोंमें मदको बाँट दिया
ச்யவனர் கூறினார்—“இவ்வளவு நிறைவேறியது; அச்வினர்கள் சோமம் அருந்த உரிமை பெற்றனர்.” பின்னர் முனிவர் கிரியையை நிறைவு செய்து ‘மதம்’ என்பதைப் பகிர்ந்தார்.
Verse 33
अक्षेषु मृगयायां च पाने स्त्रीषु च वीर्यवान्,यह सुनकर इन्द्रने महामुनि च्यवनके चरणोंमें प्रणाम किया और उनकी आज्ञा स्वीकार कर ली। फिर च्यवनने अश्विनीकुमारोंको सोमरसका भागी बनाया और अपना यज्ञ समाप्त कर दिया। इसके बाद शक्तिशाली मुनिने जुआ, शिकार, मदिरा और स्त्रियोंमें मदको बाँट दिया
சூதாட்டம், வேட்டை, மதுபானம், பெண்கள்—இவற்றில் வல்லவனுக்கும் ‘மதம்’ எழுகிறது.
Verse 34
एतैदषैर्नरा राजन् क्षयं यान्ति न संशय: । तस्मादेतान् नरो नित्यं दूरत: परिवर्जयेत्,राजन! इन दोषोंसे युक्त मनुष्य अवश्य ही नाशको प्राप्त होते हैं, इसमें संशय नहीं है। अतः इन्हें सदाके लिये दूरसे ही त्याग देना चाहिये
அரசே! இக்குற்றங்களால் பீடிக்கப்பட்ட மனிதர்கள் சந்தேகமின்றி அழிவை அடைகிறார்கள். ஆகவே மனிதன் இவற்றை எப்போதும் தூரத்திலிருந்தே விலக்கி விட வேண்டும்.
Verse 35
एतत् ते च्यवनस्यापि कर्म राजन् प्रकीर्तितम् । ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वं क्षत्रियं ब्राह्मणाद् वरम्,नरेश्वर! यह तुमसे च्यवन मुनिका महान् कर्म भी बताया गया। मैं कहता हूँ--ब्राह्मण श्रेष्ठ हैं अथवा तुम, बताओ कौन-सा क्षत्रिय ब्राह्मणसे श्रेष्ठ है?
அரசே! ச்யவன முனிவரின் புகழ்பெற்ற மகத்தான செயலும் உமக்கு உரைத்தேன். இப்போது நான் கேட்கிறேன்—அல்லது நீரே பதிலளியுங்கள்: மனிதரின் தலைவனே! பிராமணனை விட மேலான க்ஷத்திரியன் யார்?
Verse 155
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें वायु देवता और कार्तवीर्य अर्जुनका संवादविषयक एक सौ पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் அனுஷாசனப் பர்வத்தில் உள்ள தானதர்மப் பர்வத்தில் வாயுதேவன் மற்றும் கார்த்தவீர்ய அர்ஜுனன் உரையாடலைக் கூறும் நூற்றைம்பத்தைந்தாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 156
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पवनार्जुनसंवादे षट्पञ्चाशदधिकशततमो<ध्याय:
இதி ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் அனுஷாசனப் பர்வத்தில் தானதர்மப் பர்வத்தில் பவனன்–அர்ஜுனன் உரையாடலின் நூற்றைம்பத்தாறாம் அத்தியாயம் நிறைவு.
Verse 253
अद्विः सिक्त्वास्तम्भयत् तं सवज्ज॑ सहपर्वतम् । उस समय उनके नेत्र अमर्षसे आकुल हो रहे थे। भगवान् इन्द्रने वज्रके द्वारा भी मुनिपर आक्रमण किया। उनको आक्रमण करते देख तपस्वी च्यवनने जलका छींटा देकर वज्र और पर्वतसहित इन्द्रको स्तम्भित कर दिया--जडवत् बना दिया
அப்போது அவருடைய கண்கள் அமர்ஷத்தால் கலங்கின. தேவராஜன் இந்திரன் வஜ்ரத்துடன் முனிவர்மேல் தாக்கினான்; அதை கண்ட தவசி ச்யவனன் நீரைத் தெளித்து, வஜ்ரமும் மலைவும் உடன் இந்திரனை உறையச் செய்தான்—அவனை ஜடம்போல் ஆக்கினான்.
Verse 306
अश्रिभ्यां सह सोमं च पिबाम विगतज्वरा: । फिर तो मदके मुखमें पड़े हुए देवताओंने आपसमें सलाह करके इन्द्रसे कहा --'देवराज! आप विप्रवर च्यवनको प्रणाम कीजिये (इनसे विरोध करना अच्छा नहीं है)। हमलोग निश्रिन्त होकर अश्विनीकुमारोंके साथ सोमपान करेंगे”
ச்யவனன் கூறினான்—“அஷ்வின்களுடன் சேர்ந்து நாம் சோமத்தை அருந்துவோம்; எல்லா ஜ்வரத் துன்பங்களும் நீங்கட்டும்.” அப்போது அச்சமுற்ற தேவர்கள் ஒருவருடன் ஒருவர் ஆலோசித்து இந்திரனிடம் சொன்னார்கள்—“தேவராஜனே! விப்ரவரன் ச்யவனனுக்கு வணங்குங்கள்; அவருடன் மோதல் நன்மை தராது. அப்பொழுது நாம் அஷ்வின்களுடன் நிம்மதியாக சோமபானம் செய்வோம்.”