Mahabharata Adhyaya 140
Adi ParvaAdhyaya 14097 Verses

Adhyaya 140

Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)

Upa-parva: Hiḍimbā-Upākhyāna (Hiḍimba Episode) — within Ādi Parva

Vaiśaṃpāyana describes Hiḍimba, the rākṣasa lord, descending from a tree and advancing toward the Pāṇḍavas with a frightening, storm-like appearance (red eyes, great strength, prominent fangs). Seeing him rush in, Hiḍimbā—alarmed—addresses Bhīmasena, identifying the attacker as a wrathful man-eater and instructing Bhīma to act for the group’s safety. She proposes an aerial escape by carrying Bhīma (and then all) through the sky, urging him to awaken his sleeping brothers and mother. Bhīma reassures her that no adversary can prevail while he stands, asserting his bodily prowess and promising to defeat the rākṣasa before her eyes; he cautions her not to underestimate him as merely human. Hiḍimbā responds that she does not slight him and notes that the rākṣasa has already seen the Pāṇḍavas among humans. The rākṣasa overhears their exchange, observes Hiḍimbā’s humanlike beauty and adornment, suspects her attraction to a man, and becomes enraged. He rebukes her as disloyal and dishonoring to rākṣasa lineage, threatens to kill both her and those she supports, and then lunges at her. Bhīma, witnessing the attack, challenges the rākṣasa to stand and face him, signaling the imminent onset of direct combat.

Chapter Arc: हस्तिनापुर के अंधे सम्राट धृतराष्ट्र अपने अंतःकरण की जलन और भय को छिपा नहीं पाते—पाण्डवों की बढ़ती प्रतिष्ठा उन्हें रात-दिन चुभती है। वे राजनीति-शास्त्र के मर्मज्ञ कणिक को बुलाकर पूछते हैं: ‘संधि और विग्रह में मेरे लिए निश्चय क्या हो?’ → कणिक ‘दण्ड’ की नीति को प्रधान बनाकर राजधर्म का कठोर पाठ पढ़ाता है—जो राजा सदा दण्ड के लिए उद्यत रहता है, उससे प्रजा भयभीत रहती है; इसलिए कार्य दण्ड से साधे जाएँ। वह उपदेश को सीधा आदेश नहीं बनाता, बल्कि नीति-कथा के रूप में विष-बुझी बुद्धि का मार्ग दिखाता है—जैसे क्षुर/नाराच जैसे तीक्ष्ण अस्त्र छिपकर प्राण हर लेते हैं, वैसे ही छिपी हुई चालें शत्रु को काटती हैं। → कणिक जम्बुक (गीदड़) की प्राचीन कथा सुनाकर ‘स्वार्थपण्डित’ शृगाल की युक्ति को चरम पर ले जाता है—कथा में छल, अवसरवाद और ‘प्रतिच्छन्न लोमहारी’ जैसी छिपी हिंसा का बिंब उभरता है; बाघ/बलवान पात्र को ‘आँखें खुलने’ का क्षण आता है, और नीति का नुकीला निष्कर्ष सामने रख दिया जाता है: शक्ति के साथ कपट-रणनीति जोड़कर ही विरोधी को साधो। → धृतराष्ट्र को वह ‘निश्चिततम’ कारण और उपाय दिखा देता है—संधि का मुखौटा रखकर भी भीतर-भीतर विग्रह की तैयारी, दण्ड-नीति, और शत्रु के भीतर फूट/भय पैदा करने की युक्ति। अध्याय का अंत किसी युद्ध-घोष से नहीं, बल्कि राजसभा में बोए गए संदेह और कठोर नीति के बीज से होता है। → धृतराष्ट्र कणिक की बात ‘करिष्ये वचनं तव’ कहकर स्वीकारने की ओर झुकते हैं—अब प्रश्न यह रह जाता है कि यह नीति पाण्डवों के विरुद्ध किस रूप में क्रियान्वित होगी।

Shlokas

Verse 1

(री [०८ ४० [/० '/० . क्षुर उस बाणको कहते हैं

வைசம்பாயனர் கூறினார்— பாண்டுவின் வீர புதல்வர்கள் மிகுந்த வலிமையுடனும் மாபெரும் தேஜஸுடனும் வளர்ந்துள்ளனர் என்று கேட்டதும், பூமியை ஆளும் துருதராஷ்டிரன் கலங்கித் தீவிரக் கவலையில் ஆழ்ந்தான்.

Verse 2

तत आहूय मन्त्रज्ञ राजशाल्त्रार्थवित्तमम्‌ कणिकं मन्त्रिणां श्रेष्ठ धृतराष्ट्रो डब्रवीदू वच:

அப்போது துருதராஷ்டிரன், ஆலோசனையில் தேர்ந்தவனும் அரசநூலும் பொருளியலும் அறிந்தவனுமான அமைச்சர்களில் முதன்மை கண்ணிகனை அழைத்து இவ்வாறு கூறினான்.

Verse 3

ध्ृतराष्ट्र उवाच उत्सिक्ता: पाण्डवा नित्य॑ तेभ्योडसूये द्विजोत्तम । तत्र मे निश्चिततमं संधिविग्रहकारणम्‌ । कणिक त्वं ममाचक्ष्व करिष्ये वचनं तव

துருதராஷ்டிரன் கூறினான்— ஓ இருபிறப்பில் சிறந்தவனே! பாண்டவர்கள் நாள்தோறும் உயர்ந்து புகழ் பெறுகின்றனர்; அதனால் நான் அவர்களைப் பொறாமைப்படத் தொடங்கினேன். ஆகவே உறுதியாகச் சொல்— அவர்களுடன் சமாதானம் செய்யலாமா, அல்லது பகை கொள்ளலாமா? கண்ணிகா, நீ கூறும் ஆலோசனையின்படியே நான் நடப்பேன்.

Verse 4

वैशम्पायन उवाच स प्रसन्नमनास्तेन परिपृष्टो द्विजोत्तम: । उवाच वचन तीक्ष्णं राजशास्त्रार्थदर्शनम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்— இவ்வாறு கேட்கப்பட்ட அந்த இருபிறப்பில் சிறந்தவன் உள்ளத்தில் மகிழ்ந்து, அரசநூலின் பொருளை வெளிப்படுத்தும் கூர்மையான சொற்களைப் பேசத் தொடங்கினான்.

Verse 5

शृणु राजन्निदं तत्र प्रोच्यमानं मयानघ । न मे5 भ्यसूया कर्तव्या श्र॒ुत्वैतत्‌ कुरुसत्तम

வைசம்பாயனர் கூறினார்— ஓ அரசே, ஓ பாவமற்றவனே! இவ்விஷயத்தில் நான் சொல்லவிருப்பதை கேள். ஓ குருவம்சச் சிறந்தவனே! இதைக் கேட்டபின் என்னை குற்றம் காணவோ சந்தேகிக்கவோ வேண்டாம்.

Verse 6

नित्यमुद्यतदण्ड: स्यान्नित्यं विवृतपौरुष: । अच्छिद्रश्छिद्रदर्शी स्थात्‌ परेषां विवरानुग:

வைசம்பாயனர் கூறினார்— அரசன் எப்போதும் தண்டனைச் செலுத்தத் தயாராக இருக்க வேண்டும்; இடையறாது ஆண்மைத் துணிவும் முயற்சியும் வெளிப்படுத்த வேண்டும். தன் குறை வெளிப்பட விடாமல் காக்க வேண்டும்; ஆனால் பிறரின் குறைகளை கூர்ந்து நோக்கி, பகைவரின் பலவீனம் தெரிந்தவுடன் அந்த இடைவெளியில் புகுந்து தாக்க வேண்டும்.

Verse 7

नित्यमुद्यतदण्डाद्धि भृशमुद्धिजते जन: । तस्मात्‌ सर्वाणि कार्याणि दण्डेनैव विधारयेत्‌,“जो सदा दण्ड देनेके लिये उद्यत रहता है, उससे प्रजाजन बहुत डरते हैं; इसलिये सब कार्य दण्डके द्वारा ही सिद्ध करे

வைசம்பாயனர் கூறினார்— எப்போதும் தண்டனை வழங்கத் தயாராக இருப்பவனை மக்கள் மிகுந்த அச்சத்துடன் காண்கிறார்கள். ஆகவே தண்டம்—அதாவது உறுதியான ஆட்சி மற்றும் அமல்படுத்தக்கூடிய ஒழுக்கம்—மூலமே எல்லா காரியங்களும் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டு நிறைவேற வேண்டும்.

Verse 8

नास्यच्छिद्रं पर: पश्येच्छिटद्रेण परमन्वियात्‌ । गूहेत्‌ कूर्म इवाड्रानि रक्षेद्‌ विवरमात्मन:

வைசம்பாயனர் கூறினார்— பகைவன் அவனுடைய குறையைப் பார்க்க முடியாதபடி இருக்க வேண்டும்; ஆனால் பகைவனில் குறை தெரிந்தால் அதே வழியாக அவனை அடக்க வேண்டும். ஆமை தன் அங்கங்களை உள்ளே இழுப்பதுபோல், தன் பலவீன இடங்களை மறைத்து காத்துக்கொள்ள வேண்டும்.

Verse 9

नासम्यक्कृतकारी स्यादुपक्रम्प कदाचन । कण्टको हापि दुश्छिन्न आसत्रावं जनयेच्चिरम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்— ஒரு செயலைத் தொடங்கியபின் அதை முறையாகச் செய்யாமல்—அதாவது அரைமுறையாக அல்லது குறையுடன்—விட்டுவிடக் கூடாது. ஏனெனில் முள்ளும் சரியாக எடுக்கப்படாமல் முறிந்து உடலில் மாட்டிக் கொண்டால், நீண்ட காலம் வலி மற்றும் புண்ணீரை உண்டாக்கும்.

Verse 10

वधमेव प्रशंसन्ति शत्रूणामपकारिणाम्‌ । सुविदीर्ण सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்—தீங்கு செய்த பகைவர்களுக்கு எதிராக ஞானிகள் புகழ்வது ஒரே வழி: அவர்களை வதைத்தல். பகைவன் எவ்வளவு வலிமைமிக்கவனாகவும் வீரனாகவும் இருந்தாலும், அவன் துன்பத்தில் சிக்கி வெளிப்படையாகத் தோன்றினால், அப்போதே எளிதில் அவனை அழிக்க வேண்டும். அதுபோலப் போரில் தேர்ந்த பகைவனையும் பேரிடர் நேரத்தில் தயங்காமல் கொல்லவோ அல்லது ஓடச் செய்யவோ வேண்டும். நெருக்கடிக் காலத்தில் பகைவரைச் சங்கரிப்பதே கடமை; அப்போது உறவோ நட்போ என்ற எண்ணம் கொள்ளக் கூடாது. அன்புள்ளவனே, பகைவன் பலவீனமாகத் தோன்றினாலும் எந்த வகையிலும் அவனை அலட்சியம் செய்யாதே.

Verse 11

आपपसद्यापदि काले च कुर्वीत न विचारयेत्‌ । नावज्ञेयो रिपुस्तात दुर्बलोडपि कथंचन

வைசம்பாயனர் கூறினார்—பேரிடர் வந்து சேர்ந்தால் உடனே செயலில் இறங்க வேண்டும்; தயக்கமாக எண்ணித் தாமதிக்கக் கூடாது. அன்புள்ளவனே, பகைவன் பலவீனனாக இருந்தாலும் எந்த வகையிலும் அவனை இகழக் கூடாது. ஏனெனில் நம்மை அழிக்க விரும்பும் பகைவரை வதைத்தலையே ஞானிகள் புகழ்கிறார்கள்; வலிமைமிக்கவனாகவோ போர்திறன் மிக்கவனாகவோ உள்ள பகைவன் துன்பத்தில் வீழ்ந்ததைப் பார்த்தால், அங்கேயே அப்போதே எளிதில் அவனை அழிக்க வேண்டும். அத்தகைய நெருக்கடியில் உறவோ நட்போ என்று அளந்து பார்க்கக் கூடாது; தாமதமின்றி பகைவர்-சங்காரம் செய்வதே கடமை.

Verse 12

अल्पोडप्यनिनिर्वनं कृत्स्नं दहत्याश्रयसंश्रयात्‌ । अन्ध: स्यादन्धवेलायां बाधिययमपि चाश्रयेत्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்—சிறிதளவு தீயும் எரிபொருளின் ஆதரவு கிடைத்தால் முழுக் காட்டையும் எரித்துவிடும். அதுபோலச் சிறிய பகைவனும் கோட்டை போன்ற வலிமையான அடைக்கலம் அல்லது வல்ல துணை பெற்றால் அழிவை விளைவிப்பவனாகிறான். ஆகவே ‘குருடனாக வேண்டிய நேரம்’ வந்தால் குருடனாக இரு—அதாவது செயலாற்ற இயலாத காலத்தில் பகைவரின் குறைகளைத் தேடாதே. மேலும் எல்லாத் திசைகளிலும் இருந்து பழியும் நிந்தையும் வந்தாலும் ‘செவிடுத்தன்மை’ ஏற்று—காதுகளை மூடி பொறுத்திரு.

Verse 13

कुर्यात्‌ तृणमयं चापं शयीत मृगशायिकाम्‌ । सान्त्वादिभिरुपायैस्तु हन्याच्छत्रुं वशे स्थितम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்நேரத்தில் தன் வில்லை புல்லால் செய்ததுபோல் ஆக்கிக் கொள்ள வேண்டும்—அதாவது பகைவனின் கண்களில் தன்னை முற்றிலும் தாழ்ந்தவனாகவும் இயலாதவனாகவும் காட்ட வேண்டும்—மேலும் மான்களை எதிர்நோக்கி படுத்திருக்கும் வேடன் போல படுத்திருக்க வேண்டும். தன் வலிமையையும் நோக்கத்தையும் மறைத்து பலவீனன் போல நடந்து, பின்னர் வாய்ப்பு கிடைத்ததும், வேடன் மான்கள் நம்பிக்கை கொண்டபோது எழுந்து தாக்குவது போல, பகைவனை வசப்படுத்தி சமாதி போன்ற உபாயங்களால் அவன் நம்பிக்கையைப் பெற்று அவனை வதைக்க வேண்டும்.

Verse 14

दया न तस्मिन्‌ कर्तव्या शरणागत इत्युत । निरुद्धिग्नो हि भवति नहताज्जायते भयम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்—‘அவன் சரணடைந்தான்’ என்ற காரணத்தால் மட்டும் அவன்மீது கருணை காட்டக் கூடாது. பகைவன் கொல்லப்பட்டாலே அரசன் நிச்சிந்தையும் அச்சமின்மையும் பெறுவான்; பகைவன் கொல்லப்படாவிட்டால் பயம் மீண்டும் மீண்டும் பிறக்கும்.

Verse 15

हन्यादमित्रं दानेन तथा पूर्वापकारिणम्‌ । हन्यात्‌ त्रीन्‌ पज्च सप्तेति परपक्षस्यथ सर्वश:

வைசம்பாயனர் கூறினார்— இயல்பான பகைவரை, அவன் விரும்பியதைத் தானமாக அளித்து நம்பிக்கை உண்டாக்கி அழிக்க வேண்டும். முன்பு தீங்கு செய்தவன் பின்னர் சார்ந்தவனாகவோ பணியாளனாகவோ ஆனாலும் அவனை விடக்கூடாது. பகை அணியின் மூன்று, ஐந்து, ஏழு எனும் குழுக்களையெல்லாம் எஞ்சாமற் முற்றிலும் ஒழிக்க வேண்டும்.

Verse 16

मूलमेवादितश्कछिन्द्यात्‌ परपक्षस्य नित्यश: । ततः सहायांस्तत्पक्षान्‌ सर्वाश्ष॒ तदनन्तरम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்— தொடக்கத்திலிருந்தே பகை அணியின் வேரையே இடையறாது வெட்ட வேண்டும். அதன் பின் அவர்களின் துணையர்களையும் அந்த அணியுடன் சேர்ந்த அனைவரையும் அடுத்தடுத்து அழிக்க வேண்டும்.

Verse 17

छिन्नमूले हाधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हता: । कथं नु शाखास्तिष्ठेरंश्छिन्नमूले वनस्पतौ

வைசம்பாயனர் கூறினார்— வேர் மற்றும் அடித்தளம் வெட்டப்பட்டால், அதனைச் சார்ந்து வாழ்பவர்கள் அனைவரும் அழிவர். வேரே துண்டிக்கப்பட்ட மரத்தில் கிளைகள் எவ்வாறு நிலைத்திருக்கும்?

Verse 18

एकाग्र: स्यादविवृतो नित्यं विवरदर्शक: । राजन्‌ नित्यं सपत्नेषु नित्योद्धिग्न: समाचरेत्‌

அரசன் எப்போதும் ஒருமுகமாக இருந்து, தன் ரகசியங்களை வெளிப்படுத்தாமல், பகைவரின் பலவீனங்களை இடையறாது நோக்க வேண்டும். அரசே, எதிரிகளிடத்தில் எந்நாளும் விழிப்புடன் எச்சரிக்கையாய் நடக்க வேண்டும்.

Verse 19

अग्न्याधानेन यज्ञेन काषायेण जटाजिनै: । लोकान्‌ विश्वासयित्वैव ततो लुम्पेद्‌ यथा वृक:

அக்னியாதானமும் யாகங்களும் செய்து, காவி ஆடை, சடை, மான் தோல் அணிந்து முதலில் மக்களிடத்தில் நம்பிக்கை உண்டாக்க வேண்டும்; பின்னர் வாய்ப்பு கண்டதும் ஓநாயைப் போல பாய்ந்து பகைவரை கொள்ளையிட்டு அழிக்க வேண்டும்.

Verse 20

अड्कुशं शौचमित्याहुरर्थानामुपधारणे । आनाम्य फलितां शाखां पक्‍वं पक्‍वं॑ प्रशातयेत्‌

அர்த்தங்களைப் பெறவும் காக்கவும் ‘சௌசம்’—நல்லொழுக்கமும் தன்னடக்கமும்—அங்குசம் எனக் கூறுவர். கனிகளால் கனிந்த கிளையைத் தன் பக்கம் வளைத்து மனிதன் பழுத்த கனிகளை ஒன்றொன்றாகப் பறிப்பதுபோல், ஒழுக்கம் வெற்றியை அண்மையில் இழுத்து வரச் செய்கிறது.

Verse 21

फलार्थो5यं समारम्भो लोके पुंसां विपश्चिताम्‌ । वहेदमित्र॑ स्कन्धेन यावत्‌ कालस्य पर्यय:

உலகில் அறிவுடையோரின் எல்லா முயற்சியும் விரும்பிய பலனை அடைவதற்கே. காலம் திரும்பி நமக்குச் சாதகமாகும் வரை, பகைவனைத் தோளில் ஏற்றிச் சுமக்க வேண்டியிருந்தாலும் சுமக்க வேண்டும்.

Verse 22

ततः प्रत्यागते काले भिन्द्याद्‌ घटमिवाश्मनि । अमित्रो न विमोक्तव्य: कृपणं बह्नपि ब्रुवन्‌

பின்னர் ஏற்ற காலம் வந்தபோது, கல்லின் மீது குடத்தை உடைப்பதுபோல் அவனைச் சிதைக்க வேண்டும். பகைவன் எத்தனை கருணைமிகு வேண்டுதல்கள் சொன்னாலும் அவனை விடுதலை செய்யக் கூடாது.

Verse 23

कृपा न तस्मिन्‌ कर्तव्या हन्यादेवापकारिणम्‌ | हन्यादमित्रं सान्त्वेन तथा दानेन वा पुन:

அத்தகையவனிடம் தவறான இரக்கம் காட்டக் கூடாது; தீங்கு செய்தவனைத் தண்டிக்கவே வேண்டும். பகைவனையும் அடக்க வேண்டும்—சாமத்தாலோ, அல்லது மீண்டும் தானத்தாலோ.

Verse 24

तथैव भेददण्डाभ्यां सर्वोपायै: प्रशातयेत्‌ । “परंतु जब अपने अनुकूल समय आ जाय

அதேபோல் பேதமும் தண்டமும் கொண்டு—எல்லா உபாயங்களாலும்—அவனை அடக்க வேண்டும். திருதராஷ்டிரன் கூறினான்: “அப்படியெனில் மீண்டும் எவ்வாறு—சாமத்தாலா, தானத்தாலா, பேதத்தாலா, தண்டத்தாலா?”

Verse 25

अमित्र: शक्‍्यते हन्तुं तन्मे ब्रूहि यथातथम्‌ । धृतराष्ट्रने पूछा--कणिक! साम, दान, भेद अथवा दण्डके द्वारा शत्रुका नाश कैसे 28:44 श््् कमा काणिक उवाच शृणु राजन्‌ यथावृत्तं वने निवसत: पुरा

“பகைவரை நிச்சயமாகக் கொல்ல முடியும்—அதை எவ்வாறு செய்ய வேண்டும் என்பதை உண்மையோடு, முறையாக எனக்குச் சொல்.” என்று துரிதராஷ்டிரன் கேட்டான். கṇிகன் கூறினான்—“அரசே, கேள்; முன்பு நான் காட்டில் வாழ்ந்தபோது நடந்ததைச் சொல்கிறேன்.”

Verse 26

अथ वक्षित्‌ कृतप्रज्ञ: शृगाल: स्वार्थपण्डित:

அப்போது அந்த நரி—தன்னடக்கம் கொண்டவன், சூழ்ச்சியில் தேர்ந்தவன், சுயநலத்திலேயே ‘பண்டிதன்’—வாய்திறந்து, ‘நன்மை’ என்ற பெயரில் தன் லாபத்தையே நோக்கிய ஆலோசனையைச் சொன்னான்.

Verse 27

सखिभिन््यवसत्‌ सार्ध व्याप्राखुवृकब भ्ुभि: । तेडपश्यन्‌ विपिने तस्मिन्‌ बलिनं मृगयूथपम्‌

கணிகன் கூறினான்—“அவன் தன் நண்பர்களுடன் அங்கேயே குடியிருந்தான்—புலிகள், கொடிய விலங்குகள், ஓநாய்கள் நடுவே. அதே காட்டில் அவர்கள் மானக் கூட்டத்தின் வலிமைமிக்க தலைவனை கண்டார்கள்.”

Verse 28

अशक्ता ग्रहणे तस्य ततो मन्त्रममन्त्रयन्‌ । एक वनमें कोई बड़ा बुद्धिमान्‌ और स्वार्थ साधनेमें कुशल गीदड़ अपने चार मित्रों-- बाघ, चूहा, भेड़िया और नेवलेके साथ निवास करता था। एक दिन उन सबने हरिणोंके एक सरदारको देखा, जो बड़ा बलवान्‌ था। वे सब उसे पकड़नेमें सफल न हो सके, अतः सबने मिलकर यह सलाह की ।।

அவர்கள் அவனைப் பிடிக்க இயலவில்லை; அப்போது அனைவரும் சேர்ந்து ஆலோசனை செய்தனர். நரி சொன்னது—“புலியே! இந்தக் காட்டில் அந்த மானை கொல்ல நீ பலமுறை முயன்றும் வெற்றி பெறவில்லை. அது வேகமானது, இளமை நிறைந்தது, புத்திசாலி—அதனால் உன் பிடியில் அகப்படாது. என் ஆலோசனை இது: அது உறங்கும் போது இந்த எலி அதன் இரு கால்களையும் கடித்து கிழிக்கட்டும். கால்கள் காயமுற்றால் அது முன்புபோல் ஓட முடியாது; அப்போது நீ அதை பிடித்துக்கொள். பின்னர் நாம் அனைவரும் மனநிறைவுடன் அதை உண்ணலாம்.”

Verse 29

युवा वै जवसम्पन्नो बुद्धिशाली न शक्‍्यते । मूषिको5स्य शयानस्य चरणौ भक्षयत्वयम्‌

நரி கூறினான்—“இந்த மான் இளமையும் வேகமும் புத்தியும் கொண்டது; ஆகவே பிடிக்க இயலாது. அது உறங்கும் போது இந்த எலி அதன் இரு கால்களையும் கடித்து கிழிக்கட்டும். கால்கள் காயமுற்றால் அது முன்புபோல் வேகமாக ஓட முடியாது; அப்போது புலி அதை பிடிக்கும். பின்னர் நாம் அனைவரும் மனநிறைவுடன் அதை உண்ணலாம்.”

Verse 30

यथैनं भक्षितै: पादैर्व्याप्रो गृह्नातु वै ततः । ततो वै भक्षयिष्याम: सर्वे मुदितमानसा:

நரி சொன்னது—முதலில் எலிகள் இதன் கால்களை கடித்து உண்ணட்டும்; அதன் பின் புலி இதைப் பிடிக்கட்டும். அப்போது நாம் அனைவரும் மகிழ்ந்த மனத்துடன் இதை உண்ணலாம்.

Verse 31

जम्बुकस्य तु तद्‌ वाक्‍्यं तथा चक्रुः समाहिता: । मूषिकाभक्षितै: पादैर्मुगं व्याप्रोडवधीत्‌ तदा

ஜம்பூகனின் சொற்களை கேட்ட அவர்கள் அனைவரும் கவனத்துடன் அதேபடி செய்தனர். எலிகள் கடித்து உண்ட கால்களால் தடுமாறிய மானை அப்போது புலி உடனே கொன்றது.

Verse 32

दृष्टवैवाचेष्टमानं तु भूमौ मृगकलेवरम्‌ । स्नात्वा55गच्छत भद्रं वो रक्षामीत्याह जम्बुक:

தரையில் மானின் உடல் கிடப்பதைப் பார்த்த நரி கூறியது—“உங்களுக்கு நலம் உண்டாக; நீராடி வாருங்கள், அதுவரை இதை நான் காவல் காப்பேன்.”

Verse 33

शृगालवचनात्‌ ते5पि गता: सर्वे नदीं ततः । स चिन्तापरमो भूत्वा तस्थौ तत्रैव जम्बुक:

நரியின் சொற்களினால் அவர்கள் அனைவரும் நதிக்குச் சென்றனர். ஆனால் ஜம்பூகன் கவலையில் மூழ்கி அங்கேயே நின்றான்.

Verse 34

अथाजगाम पूर्व तु स्नात्वा व्याप्रो महाबल: । ददर्श जम्बुकं॑ चैव चिन्ताकुलितमानसम्‌,इतनेमें ही महाबली बाघ स्नान करके सबसे पहले वहाँ लौट आया। आनेपर उसने देखा, गीदड़का चित्त चिन्तासे व्याकुल हो रहा है

அவ்வேளையில் மாபெரும் வலிமையுடைய புலி நீராடி முதலில் திரும்பி வந்தது. வந்து ஜம்பூகனைப் பார்த்தது; அவன் மனம் கவலையால் கலங்கியிருந்தது.

Verse 35

व्याप्र उवाच कि शोचसि महाप्राज्ञ त्वं नो बुद्धिमतां वर: । अशित्वा पिशितान्यद्य विहरिष्यामहे वयम्‌

புலி கூறியது—மகாப்ராஜ்ஞனே! நீ ஏன் துயருறுகிறாய்? எங்களுள் நீயே புத்திமான்களில் சிறந்தவன். இன்று இந்த மாம்சத்தை உண்டு நாம் மகிழ்ச்சியுடன் உலாவுவோம்.

Verse 36

जम्बुक उवाच शृणु मे त्वं महाबाहो यद्‌ वाक्‍्यं मूषिको<ब्रवीत्‌ | धिग्‌ बल॑ मृगराजस्य मयाद्यायं मृगो हतः

நரி கூறியது—மஹாபாஹோ! எலி சொன்ன வார்த்தையை என்னிடமிருந்து கேள். அது சொன்னது—“மிருகராஜனான புலியின் வலிமைக்கு நிந்தை! இன்று இந்த மிருகத்தை நான் கொன்றேன்.”

Verse 37

मद्‌बाहुबलमाश्रित्य तृप्तिमद्य गमिष्यति । गर्जमानस्य तस्यैवमतो भक्ष्यं न रोचये

“என் புயவலிமையைச் சார்ந்து இன்று அவன் திருப்தி அடைவான்.” என்று கர்ஜித்து அவன் அகந்தைமிகு சொற்களைச் சொன்னான்; ஆகவே அவன் உதவியால் கிடைத்த இந்த உணவை ஏற்க எனக்கு விருப்பமில்லை.

Verse 38

व्याप्र उवाच ब्रवीति यदि स होवं काले हास्मिन्‌ प्रबोधित: । स्वबाहुबलमाश्रित्य हनिष्ये5हं वनेचरान्‌

புலி கூறியது—அவன் உண்மையிலேயே அப்படிச் சொல்கிறானெனில், இப்பொழுதே அவன் என் கண்களைத் திறந்தான்—என்னை விழிப்பித்தான். இன்று முதல் நான் என் புயவலிமையையே நம்பி வனவாசிகளை வேட்டையாடி அவர்களின் மாம்சத்தையே உண்ணுவேன். இவ்வாறு சொல்லி புலி காட்டிற்குப் புறப்பட்டது. அதே வேளையில் எலியும் அங்கே வந்தது; அது வந்ததைக் கண்டு நரியும் சொல் கூறியது.

Verse 39

खादिष्ये तत्र मांसानि इत्युक्त्वा प्रस्थितो वनम्‌ । एतस्मिन्नेव काले तु मूषिको5प्याजगाम ह

“அங்கே நான் மாம்சம் உண்ணுவேன்” என்று சொல்லி புலி காட்டிற்குப் புறப்பட்டது. அதே நேரத்தில் எலியும் அங்கே வந்து சேர்ந்தது.

Verse 40

जम्बुक उवाच शृणु मूषिक भद्रें ते नकुलो यदिहाब्रवीत्‌,गीदड़ बोला--चूहा भाई! तुम्हारा भला हो। नेवलेने यहाँ जो बात कही है, उसे सुन लो

ஜம்புகன் கூறினான்—“ஓ மூஷிகா! உனக்கு நலம் உண்டாக. இங்கே நகுலன் சொன்னதைச் செவி கொடுத்து கேள்.”

Verse 41

मृगमांसं न खादेयं गरमेतन्न रोचते । मूषिकं भक्षयिष्यामि तद्‌ भवाननुमन्यताम्‌

“இந்த மானின் இறைச்சியை நான் உண்ணக் கூடாது; இது நஞ்சானது, எனக்கும் விருப்பமில்லை. உங்கள் சம்மதம் இருந்தால் மூஷிகனையே நான் உண்டுவிடுவேன்.”

Verse 42

तच्छुत्वा मूषिको वाक्य संत्रस्त: प्रगतो बिलम्‌ । ततः स्नात्वा स वै तत्र आजगाम वृको नृप,यह बात सुनकर चूहा अत्यन्त भयभीत होकर बिलमें घुस गया। राजन! तत्पश्चात्‌ भेड़िया भी स्नान करके वहाँ आ पहुँचा

அந்த வார்த்தைகளை கேட்ட மூஷிகன் அச்சத்தில் நடுங்கி தன் வளைக்குள் ஓடிப் புகுந்தான். பின்னர், அரசே, ஓநாயும் நீராடி அங்கே வந்து சேர்ந்தது.

Verse 43

तमागतमिदं वाक्यमब्रवीज्जम्बुकस्तदा | मृगराजो हि संक्रुद्धो न ते साधु भविष्यति

அப்போது ஜம்புகன் வந்தவனிடம் இவ்வாறு கூறினான்—“மிருகராஜன் சினந்தால் அது உனக்கு நன்மை தராது.”

Verse 44

सकतल्नत्रस्त्विहायाति कुरुष्व यदनन्तरम्‌ | एवं संचोदितस्तेन जम्बुकेन तदा वृक:

“அவன் வண்டியைப் பார்த்து அஞ்சி இங்கிருந்து ஓடுகிறான்; இனி செய்ய வேண்டியதைச் செய்.” ஜம்புகன் தூண்டியதால் அப்போது ஓநாய் செயலுக்கு தயாரானது.

Verse 45

ततो<वलुम्पनं कृत्वा प्रयात: पिशिताशन: । एतस्मिन्नेव काले तु नकुलो5प्याजगाम ह

அப்போது அந்த மாமிசம் உண்ணும் உயிர் தன் இரையை எடுத்துக்கொண்டு அங்கிருந்து அகன்றது. அதே நேரத்தில் நகுலனும் அங்கே வந்து சேர்ந்தான்.

Verse 46

उसके आनेपर गीदड़ने इस प्रकार कहा--'भेड़िया भाई! आज बाघ तुमपर बहुत नाराज हो गया है, अतः तुम्हारी खैर नहीं; वह अभी बाघिनको साथ लेकर यहाँ आ रहा है। इसलिये अब तुम्हें जो उचित जान पड़े, वह करो।” गीदड़के इस प्रकार कहनेपर कच्चा मांस खानेवाला वह भेड़िया दुम दबाकर भाग गया। इतनेमें ही नेवला भी आ पहुँचा ।।

காட்டில் ஜம்பூகன் மகாராஜ நகுலனிடம் கூறினான்—“தம் கைபலம் மட்டுமே நம்பியவர்கள் தோற்கடிக்கப்பட்டு வேறிடத்திற்குச் சென்றனர்.”

Verse 47

नकुल उवाच मृगराजो वृकश्चैव बुद्धिमानपि मूषिक:

நகுலன் கூறினான்—“புலி, ஓநாய், புத்திசாலியான எலி—இவர்கள் எல்லாரும் உன்னால் தோற்கடிக்கப்பட்டபின், நீ வீரர்களின் மணிமுடி. நானும் உன்னுடன் போரிட இயலேன்.” என்று சொல்லி கீரியும் அகன்றது.

Verse 48

निर्जिता यत्‌ त्वया वीरास्तस्माद्‌ वीरतरो भवान्‌ | न त्वयाप्युत्सहे योद्धुमित्युक्त्वा सो5प्युपागमत्‌

“அந்த வீரர்கள் உன்னால் தோற்கடிக்கப்பட்டதால், நீ அவர்களைவிடப் பெரிய வீரன். நானும் உன்னுடன் போரிடத் துணியேன்.” என்று சொல்லி அவனும் அகன்றான்.

Verse 49

कणिक उवाच एवं तेषु प्रयातेषु जम्बुको हृष्टमानस: । खादति सम तदा मांसमेक: सन्‌ मन्त्रनिश्चयात्‌

கணிகன் கூறினான்—“அவர்கள் அனைவரும் சென்றபின், தன் சூழ்ச்சி வெற்றி பெற்றதால் ஜம்பூகனின் மனம் மகிழ்ச்சியால் நிறைந்தது. பின்னர் அவன் தனியாக, தன் தீர்மானத்தின்படி, அந்த மாமிசத்தை உண்டான்.”

Verse 50

एवं समाचरन्नित्यं सुखमेधेत भूपति: । भयेन भेदयेद्‌ भीरुं शूरमज्जलिकर्मणा

இவ்வாறு எப்போதும் நடக்கும் அரசன் இன்பமாக வாழ்ந்து நாளடைவில் செழிப்படைவான். அஞ்சுபவனை அச்சம் காட்டிப் பிளக்கச் செய்ய வேண்டும்; தன்னை விட வீரன் ஒருவனை கைகூப்பி (வினயச் சமாதானத்தால்) அடக்க வேண்டும்.

Verse 51

लुब्धमर्थप्रदानेन सम॑ न्यूनं तथौजसा । एवं ते कथितं राजज्शृणु चाप्यपरं तथा

பேராசையுடையவனை செல்வம் வழங்கி தன் பக்கம் ஈர்க்க வேண்டும்; சமமானவனை சமாதானமும் பரிசும் கொண்டு அடக்க வேண்டும்; பலவீனனை வீரப் பலத்தால் ஒடுக்க வேண்டும். அரசே! இவ்வாறு நெறி சார்ந்த நடத்தை உமக்குச் சொன்னேன்; இனி மேலும் கேளும்.

Verse 52

पुत्र: सखा वा भ्राता वा पिता वा यदि वा गुरु: । रिपुस्थानेषु वर्तन्तो हन्तव्या भूतिमिच्छता

மகனாக இருந்தாலும், நண்பனாக இருந்தாலும், சகோதரனாக இருந்தாலும், தந்தையாக இருந்தாலும், குருவாக இருந்தாலும்—எவராயினும்; பகைவரின் நிலையில் நின்று பகைவரைப் போல நடக்கத் தொடங்கினால், செல்வமும் அதிகாரமும் நாடும் அரசன் அவனை நிச்சயம் கொல்ல வேண்டும்.

Verse 53

शपथेनाप्यरिं हन्यादर्थदानेन वा पुनः । विषेण मायया वापि नोपेक्षेत कथंचन । उभौ चेत्‌ संशयोपेतौ श्रद्धावांस्तत्र वर्द्धते

சத்தியத்தைத் தந்திரமாகக் கொண்டு கூட, அல்லது செல்வம் கொடுத்தும், விஷத்தாலும் வஞ்சகத்தாலும் பகைவரை வீழ்த்த வேண்டும்; எவ்விதத்திலும் அவனை அலட்சியம் செய்யக் கூடாது. இரு அரசரும் வெற்றிக்காக சமமாக முயன்று முடிவு ஐயத்திற்குரியதாக இருந்தால், இந்த நெறி சார்ந்த அறிவுரையில் நம்பிக்கை கொண்டவனே மேலோங்குவான்.

Verse 54

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथप्रतिपन्नस्य न्याय्यं भवति शासनम्‌,यदि गुरु भी घमंडमें भरकर कर्तव्य और अकर्तव्यको न जानता हो तथा बुरे मार्गपर चलता हो तो उसे भी दण्ड देना उचित माना जाता है

குருவே ஆனாலும், அகந்தையால் மயங்கி செய்யவேண்டியது-செய்யக்கூடாதது அறியாமல் தவறான பாதையில் சென்றால், அவரையும் கட்டுப்படுத்தி தண்டிப்பது நீதியெனக் கருதப்படுகிறது.

Verse 55

क्रुद्धो5प्यक्रुद्धसूप: स्यात्‌ स्मितपूर्वाभिभाषिता । न चाप्यन्यमपथध्वंसेत्‌ कदाचित्‌ कोपसंयुत:

உள்ளத்தில் கோபம் எழுந்தாலும் வெளியில் கோபமற்றவனாய் தோன்றி, புன்னகையுடன் முதலில் பேச வேண்டும். சினத்தில் ஒருபோதும் பிறரை தவறான பாதைக்கு தள்ளி அவரின் மதிப்பை கடுமையான இழிவுச்சொல்லால் குலைக்கக் கூடாது.

Verse 56

प्रहरिष्यन्‌ प्रियं ब्रूयात्‌ प्रहरन्नपि भारत । प्रहृत्य च कृपायीत शोचेत च रुदेत च

ஓ பாரதா! தாக்கப் போகும் போதும், தாக்கிக் கொண்டிருக்கும் போதும் இனிய சொற்களையே பேச வேண்டும். தாக்கிய பின்பும் கருணை காட்டி, அவனுக்காக வருந்தி அழ வேண்டும்.

Verse 57

आश्चासयेच्चापि परं सान्त्वधर्मार्थिवृत्तिभि: । अथास्य प्रहरेत्‌ काले यदा विचलिते पथि

அமைதிப்படுத்தும் சொற்கள், தர்மத்தின் பெயர், செல்வம் வழங்குதல், நல்லொழுக்கம் காட்டுதல் ஆகியவற்றால் முதலில் அவனை நம்பிக்கை கொள்ளச் செய்ய வேண்டும்; பின்னர் காலம் கனிந்தபோது, அவன் பாதை தவறிய கணமே அவனைத் தாக்க வேண்டும்.

Verse 58

अपि घोरापराधस्य धर्ममश्रित्य तिष्ठत: । स हि प्रच्छाद्यते दोष: शैलो मेघैरिवासितै:,धर्मके आचरणका ढोंग करनेसे घोर अपराध करनेवालेका दोष भी उसी प्रकार ढक जाता है, जैसे पर्वत काले मेघोंकी घटासे ढक जाता है

கொடுஞ்செயல் செய்தவனின் குற்றமும், அவன் தர்மத்தைச் சார்ந்து நிற்பானாயின், கருமேகக் கூட்டம் மலையை மறைப்பதுபோல் மறைந்து விடுகிறது.

Verse 59

यः स्यादनुप्राप्तवधस्तस्यागारं प्रदीपयेत्‌ अधनान्‌ नास्तिकांश्लौरान्‌ विषये स्वे न वासयेत्‌

யாரை விரைவில் அழிக்க விரும்புகிறாயோ, அவனுடைய வீட்டைத் தீக்கிரையாக்கச் செய். மேலும் உன் நாட்டில் ஏழைகள், நாத்திகர்கள், திருடர்கள் தங்க விடாதே.

Verse 60

प्रत्युत्थानासनाद्येन सम्प्रदानेन केनचित्‌ । प्रतिविश्रब्धघाती स्यात्‌ ती3्षणदंष्टो निमग्नक:

காணிகன் கூறினான்—எழுந்து வரவேற்பதும், ஆசனம் அளிப்பதும், பரிசு அல்லது இனிய உபகாரம் செய்வதும் மூலம் பிறரின் நம்பிக்கையைப் பெறலாம். பகைவர் இவ்வாறு முழுமையாக நம்பிக்கை கொண்டபின், தன் நலனுக்காக அவரைத் தாக்கி வீழ்த்துவதில் தயங்கக் கூடாது. கூர்மையான பற்கள் கொண்ட பாம்புபோல் கடித்து, அவர் மீண்டும் எழ முடியாதபடி செய்.

Verse 61

अशड्कितेभ्य: शड्केत शड्कितेभ्यश्व सर्वश: । अशड्क्‍्याद्‌ भयमुत्पन्नममपि मूलं निकृन्तति

காணிகன் கூறினான்—ஆபத்து இல்லை என்று நினைக்கப்படுவோரிடமும் எச்சரிக்கையாய் இரு; ஆபத்து இருக்கலாம் என்று சந்தேகப்படுவோரிடமோ எல்லாவிதத்திலும் விழிப்புடன் இரு. ஏனெனில் சந்தேகம் இல்லாத இடத்தில் எழும் அபாயம் மனிதனை வேரோடு வெட்டிவிடும்.

Verse 62

नविश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत्‌ । विश्वासाद्‌ भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति

காணிகன் கூறினான்—நம்பத்தகாதவனை ஒருபோதும் நம்பாதே; நம்பத்தகுந்தவனையும் அளவுக்கு மீறி நம்பாதே. ஏனெனில் மிகை நம்பிக்கையிலிருந்து எழும் அபாயம் வேர்களையும் வெட்டிவிடும்.

Verse 63

चार: सुविहित: कार्य आत्मनश्न परस्य वा | पाषण्डांस्तापसादीं श्र परराष्ट्रेषु योजयेत्‌

காணிகன் கூறினான்—தன் நாட்டிலும் பகைவரின் நாட்டிலும் நன்கு ஒழுங்குபடுத்தப்பட்ட உளவாளர் வலையமைப்பை அமைக்க வேண்டும். பகைநாட்டில் பாசண்டர், தபஸ்வி முதலிய வேடங்களில் உளவாளர்களை நியமிக்க வேண்டும்.

Verse 64

उद्यानेषु विहारेषु देवतायतनेषु च । पानागारेषु रथ्यासु सर्वतीर्थेषु चाप्पथ

காணிகன் கூறினான்—பூங்காக்களில், உல்லாச இடங்களில், கோவில்களில், மதுக்கடைகளில், தெருக்களிலும் சாலைகளிலும், மேலும் எல்லா தீர்த்தங்களிலும்—எங்கெங்கும் உளவாளர்கள் நடமாடச் செய்ய வேண்டும்.

Verse 65

चत्वरेषु च कूपेषु पर्वतेषु वनेषु च । समवायेषु सर्वेषु सरित्सु च विचारयेत्‌

கணிகன் கூறினான்—அரசன் தன் இரகசிய உளவாளர்களை இடையறாது அலைக்கச் செய்ய வேண்டும்—சந்திப்பாதைகளிலும் கிணறுகளிலும், மலைகளிலும் காடுகளிலும், எல்லா வகை பொதுக் கூடங்களிலும், நதிக்கரைகளிலும்; மக்கள் நடமாடும், சந்திக்கும், கூடும் இடமெல்லாம் இருந்து தொடர்ந்து செய்தி திரட்டப்பட வேண்டும்।

Verse 66

वाचा भृशं विनीत: स्याद्‌ हृदयेन तथा क्षुर: । स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात्‌ सृष्टो रौद्राय कर्मणे

கணிகன் கூறினான்—அரசன் பேச்சில் மிகுந்த பணிவுடன் இருக்க வேண்டும்; ஆனால் உள்ளத்தில் கத்தி-முனைபோல் கூர்மையுடன் இருக்க வேண்டும். கொடிய செயலில் ஈடுபடத் தீர்மானித்திருந்தாலும், புன்னகையுடன் உரையாட வேண்டும்।

Verse 67

अज्जलि: शपथ: सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम्‌ | आशाकरणमित्येवं कर्तव्यं भूतिमिच्छता

கணிகன் கூறினான்—செழிப்பு மற்றும் அரச வெற்றியை நாடுபவன், தருணம் பார்த்து கைகூப்ப வேண்டும்; சத்தியம் செய்ய வேண்டும்; ஆறுதல் தரும் உறுதிமொழி வழங்க வேண்டும்; பிறரின் பாதங்களில் தலை வைத்து வணங்க வேண்டும்; நம்பிக்கையைத் தூண்டும் வகையில் பேச வேண்டும்—இவையே அவன் செய்ய வேண்டிய வழிமுறைகள்।

Verse 68

सुपुष्पित: स्थादफल: फलवान्‌ स्याद्‌ दुरारुह: । आम: स्यात्‌ पक्‍्वसंकाशो न च जीर्येत कहिचित्‌

கணிகன் கூறினான்—அரசன் மலர்ச்சியால் நிறைந்தும் கனியில்லாத மரம்போல் இருக்க வேண்டும்—சொற்களால் பயன் தருவேன் என நம்பிக்கை காட்டி, அதை எளிதில் வழங்காமல் இருக்க வேண்டும். கனியிருந்தாலும் அதில் ஏறுவது மிகக் கடினமாக இருக்க வேண்டும்—சுயநல நாடுவோர் தடைபட்டு அல்லது தாமதிக்கும்படி. அவன் பச்சையாக இருந்தும் பழுத்ததுபோல் தோன்ற வேண்டும்—பேராசையோரின் நம்பிக்கைகள் உண்மையில் நிறைவேறாதபடி. மேலும் அவன் ஒருபோதும் வாடக்கூடாது—அதாவது பகைவரை போஷிக்கத் தன் செல்வத்தைச் செலவழித்து தானே வறியவனாகிவிடக் கூடாது।

Verse 69

त्रिवर्गे त्रेविधा पीडा हुनुबन्धस्तथैव च । अनुबन्धा: शुभा ज्ञेया: पीडास्तु परिवर्जयेत्‌

கணிகன் கூறினான்—தர்மம், அர்த்தம், காமம் எனும் திரிவர்கத்தை நாடும்போது மூன்று வகைத் துன்பங்கள் எழுகின்றன; அதற்கேற்ற விளைவுகளின் தொடர்ச்சியும் உண்டாகிறது. அந்த விளைவுகளை நல்விளைவெனத் தேர்ந்தெடுக்கத் தக்கதாக அறிய வேண்டும்; ஆனால் துன்பங்களை முயன்று தவிர்க்க வேண்டும்।

Verse 70

धर्म विचरत: पीडा सापि द्वाभ्यां नियच्छति । अर्थ चाप्यर्थलुब्धस्य काम चातिप्रवर्तिन:

கணிகன் கூறினான்—தர்மப் பாதையில் நடப்பவனுக்கும் அர்த்தம், காமம் ஆகிய மற்ற இரு புருஷார்த்தங்களால் எழும் துன்பம் தர்மச் செயலுக்கு தடையாகிறது. அதுபோல செல்வலோபியின் அர்த்த முயற்சியை தர்மம்–காமம் பிறப்பிக்கும் வேதனைகள் தடுக்கின்றன; மிகை இன்பத்தில் மூழ்கியவனின் காம முயற்சியை தர்மம்–அர்த்தம் பிறப்பிக்கும் வேதனைகள் கட்டுப்படுத்துகின்றன.

Verse 71

अगर्वितात्मा युक्तश्न सान्त्वयुक्तो5नसूयिता । अवेक्षितार्थ: शुद्धात्मा मन्त्रयीत द्विजैः सह

கணிகன் கூறினான்—அரசன் உள்ளத்திலிருந்து அகந்தையை அகற்ற வேண்டும்; மனத்தை கட்டுப்படுத்தி ஒருமுகப்படுத்த வேண்டும்; இனிய, சமாதானமளிக்கும் சொற்களைப் பேச வேண்டும்; பிறரின் குறைகளைத் தேடிப் பேசக் கூடாது. எல்லா காரியங்களையும் கவனித்து, உள்ளம் தூய்மையுடன், அறிஞர் பிராமணர்களுடன் அமர்ந்து ஆலோசனை செய்ய வேண்டும்.

Verse 72

कर्मणा येन केनैव मृदुना दारुणेन च । उद्धरेद्‌ दीनमात्मानं समर्थो धर्ममाचरेत्‌

கணிகன் கூறினான்—அரசன் துன்பநிலையில் வீழ்ந்தால், மென்மையானதோ கடுமையானதோ—எந்தச் செயல் வழியிலாயினும்—தன் தாழ்ந்த நிலையிலிருந்து தன்னை மீட்டெடுக்க வேண்டும். பின்னர் வலிமையும் நிலைப்பும் பெற்றபின் தர்மத்தைப் பின்பற்ற வேண்டும்.

Verse 73

न संशयमनारुहा नरो भद्राणि पश्यति । संशयं पुनरारुह्य यदि जीवति पश्यति,कष्ट सहे बिना मनुष्य कल्याणका दर्शन नहीं करता। प्राण-संकटमें पड़कर यदि वह पुनः जीवित रह जाता है तो अपना भला देखता है

சந்தேகமும் பேராபத்தும் அனுபவிக்காமல் மனிதன் நன்மையை உணர முடியாது. ஆனால் அந்த ஆபத்தில் நுழைந்து உயிருடன் மீண்டு வந்தால், அப்போது தன் நலன் எது என்பதை அறிகிறான்.

Verse 74

यस्य बुद्धि: परिभवेत्‌ तमतीतेन सान्त्वयेत्‌ । अनागतेन दुर्बुद्धिं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम्‌

கணிகன் கூறினான்—யாருடைய அறிவு துன்பத்தில் சிதைந்து துயரால் மூழ்குகிறதோ, அவனை கடந்த கால நிகழ்வுகளும் முன்னுதாரணங்களும் கூறி ஆறுதல் அளிக்க வேண்டும். மடையனை எதிர்கால லாபத்தின் நம்பிக்கையால் நிலைநிறுத்த வேண்டும்; அறிவாளியை உடனடியாகத் தக்க உதவி—செல்வம் முதலியவற்றால்—அமைதிப்படுத்த வேண்டும்.

Verse 75

योडरिणा सह संधाय शयीत कृतकृत्यवत्‌ । स वृक्षाग्रे यथा सुप्त: पतितः प्रतिबुध्यते

எதிரியுடன் உடன்படிக்கை செய்து, காரியம் முடிந்ததெனத் தன்னிறைவு கொண்டு அசட்டையாக படுத்துறங்குபவன், ஏமாற்றப்பட்ட பின்பே விழித்தெழுவான்—மரத்தின் உச்சியில் உறங்கியவன் விழுந்தபின்பே உணர்வு பெறுவது போல।

Verse 76

मन्त्रसंवरणे यत्न: सदा कार्योडनसूयता । आकारमभिरक्षेत चारेणाप्यनुपालित:

அரசன் பொறாமை, பகைமனம் இன்றித் தன் ரகசிய ஆலோசனையை எப்போதும் மறைத்துக் காக்க முயல வேண்டும். கோபம், மகிழ்ச்சி போன்றவற்றை வெளிப்படுத்தும் முகபாவனைகளையும் காத்து, உளவாளிகள் அவற்றை வாசிக்க முடியாதபடி செய்ய வேண்டும்; மேலும் தன் ரகசியக் கொள்கையைத் தன் உளவாளிகளிடமிருந்தும் இடையறாது பாதுகாக்க வேண்டும்।

Verse 77

नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम्‌ । नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्रोति महतीं श्रियम्‌

பிறரின் மிக நுண்மையான மையத்தைத் துளைக்காமல், கொடூரச் செயல்களைச் செய்யாமல், மீனவரன் மீன்களை கொல்வதுபோல் பல உயிர்களை எடுத்துக்கொள்ளாமல் அரசன் பெரும் செல்வத்தை அடையான்।

Verse 78

कर्शित व्याधितं क्लिन्नमपानीयमघासकम्‌ | परिविश्वस्तमन्दं च प्रहर्तव्यमरेबलम्‌

எதிரிப் படை சோர்ந்து, நோயுற்று, நீர் அல்லது சேற்றில் சிக்கி, பசி-தாகத்தால் வாடி, மிகை நம்பிக்கையால் தளர்ந்து மந்தமாக கிடந்தால்—அப்போது வலுவிழந்த அந்தப் படையின்மேல் தாக்குதல் நடத்த வேண்டும்।

Verse 79

नार्थिको<र्थिनमभ्येति कृतार्थे नास्ति संगतम्‌ । तस्मात्‌ सर्वाणि साध्यानि सावशेषाणि कारयेत्‌

தேவை இல்லாதவன் தேவையுள்ளவனை அணுகான்; நோக்கம் நிறைவேறியவனுடன் நிலையான தொடர்பும் இல்லை. ஆகவே, தன் மூலம் நிறைவேற்றப்பட வேண்டிய காரியங்களைச் சில பகுதி மீதமிருக்கும் வகையில் நடத்த வேண்டும்—அப்பொழுது பிறர் வரவும் போகவும் காரணமும் சார்பும் நிலைத்திருக்கும்।

Verse 80

संग्रहे विग्रहे चैव यत्न: कार्योडनसूयता । उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता

செல்வமும் அரசாட்சியின் பேரதிகாரமும் நாடும் அரசன், பிறரின் குற்றங்களைத் தேடாமலும் பொறாமை கொள்ளாமலும், எப்போதும் இரு ஒழுக்கங்களில் முயல வேண்டும்—தேவையான வளங்களைச் சேகரித்து ஒழுங்காக நிர்வகித்தல், அவசியமாயின் பகைவரைத் தீர்மானப் போரால் எதிர்கொள்ளத் தயாராக இருத்தல்; மேலும் தன் உற்சாகமும் முனைப்பும் தளராதபடி திட்டமிட்டு காத்திட வேண்டும்।

Verse 81

नास्य कृत्यानि बुध्येरन्‌ मित्राणि रिपवस्तथा । आरब्धान्येव पश्येरन्‌ सुपर्यवसितान्यपि

அரசன் செய்ய எண்ணும் செயல்களை நண்பரும் பகைவரும் அறியாதபடி இருக்க வேண்டும். அவன் முயற்சிகளை மக்கள் தொடங்கிய பின்பே காணட்டும்—அதுவும் வெற்றியுடன் நிறைவேறிய பின்பே வெளிப்படட்டும்।

Verse 82

भीतवत्‌ संविधातव्यं यावद्‌ भयमनागतम्‌ । आगतं तु भयं दृष्टवा प्रहर्तव्यमभीतवत्‌

ஆபத்து இன்னும் வராதவரை, அஞ்சுபவன் போல முன்னெச்சரிக்கையுடன் அதைத் தவிர்க்க முயல வேண்டும்; ஆனால் ஆபத்து நேரில் வந்ததை கண்டால், அஞ்சாமல் பகைவர்மேல் தாக்குதல் நடத்த வேண்டும்।

Verse 83

दण्डेनोपनतं शत्रुमनुगृह्नाति यो नर: । स मृत्युमुपगृह्नीयाद्‌ गर्भमश्वतरी यथा

தண்டத்தால் அடக்கப்பட்ட பகைவர்மேல் இரக்கம் காட்டுபவன், உண்மையில் தன் மரணத்தையே அணைத்துக் கொள்கிறான்—கருவைச் சுமக்கும் கழுதை (மியூல்) தன் வயிற்றில் மரணத்தையே சுமக்கிறது என்று சொல்லப்படுவது போல।

Verse 84

अनागतं हि बुध्येत यच्च कार्य पुर: स्थितम्‌ । नतु बुद्धिक्षयात्‌ किंचिदतिक्रामेत्‌ प्रयोजनम्‌

வரவிருக்கும் காரியத்தை அறிவால் முன்கூட்டியே உணர்ந்து அதற்கேற்ற ஏற்பாடுகளைச் செய்ய வேண்டும்; மேலும் கண்முன் நிற்கும் கடமையையும் சிந்தித்த பின்பே மேற்கொள்ள வேண்டும். தீர்மானம் தளர்ந்து எந்த அவசியமான நோக்கமும் கைவிடப்படவோ தவறவோ கூடாது।

Verse 85

उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता । विभज्य देशकालौ च दैवं धर्मादयस्त्रय: । नै:श्रेयसौ तु तौ ज्ञेयौ देशकालाविति स्थिति:

கணிகன் கூறினான்—செல்வத்தை நாடுபவன் இடமும் காலமும் ஆராய்ந்து முயற்சியுடன் உறுதியையும் முயற்சியையும் வளர்த்துக்கொள்ள வேண்டும். அதுபோலவே விதி (தெய்வம்) மற்றும் தர்மம், அர்த்தம், காமம் ஆகிய மூன்று இலக்குகளையும் இட-காலப் பரிசீலனையுடன் மட்டுமே மேற்கொள்ள வேண்டும். வெற்றிக்கும் நலனுக்கும் முதன்மை நிர்ணயிகள் இடமும் காலமும் என்பதே நெறிநூல்களின் நிலையான முடிவு.

Verse 86

तालवत कुरुते मूलं बाल: शत्रुरुपेक्षित: । गहने<ग्निरिवोत्सृष्ट: क्षिप्रं संजायते महान्‌

கணிகன் கூறினான்—சிறிய பகைவனையும் அலட்சியப்படுத்தினால், அவன் பனைமரம் போல வேரூன்றி நிற்கின்றான். அடர்ந்த காட்டில் விடப்பட்ட தீ போல, அவன் விரைவில் பெரிதாகி பேரழிவை உண்டாக்குவான்.

Verse 87

अग्निं स्तोकमिवात्मानं संधुक्षयति यो नर: । स वर्धमानो ग्रसते महान्तमपि संचयम्‌

சிறு தீயைப் போல உதவிப் பொருட்களால் மெதுவாகத் தன் வலிமையையும் வளங்களையும் வளர்த்துக் கொள்பவன், காலப்போக்கில் பெரிதாகி, பகைவரின் பெரும் குவிப்புகளையும் தீ எரிபொருளை விழுங்குவது போல விழுங்கிவிடுவான்.

Verse 88

आशां कालववतीं कुर्यात्‌ कालं विघ्नेन योजयेत्‌ । विघ्नं निमित्ततो ब्रूयान्निमित्तं वापि हेतुत:

யாருக்காவது ஏதோ ஒன்றின் நம்பிக்கையை அளித்தால், அதை உடனே நிறைவேற்றாமல் நீண்ட காலம் நிலுவையில் வைத்திருக்க வேண்டும். நிறைவேற்ற வேண்டிய நேரம் வந்தபோது ஒரு தடையை உருவாக்கி காலக்கெடுவை மீண்டும் நீட்டிக்க வேண்டும். அந்தத் தடைக்கு ஏற்ற காரணம் ஒன்றைச் சொல்லி, அந்தக் காரணத்தையும் வாதங்களால் உறுதிப்படுத்த வேண்டும்.

Verse 89

क्षुरो भूत्वा हरेत्‌ प्राणानू निशित: कालसाधन: । प्रतिच्छन्नो लोमहारी द्विषतां परिकर्तन:

இரும்புக் கத்தரிக்கோல் (க்ஷுரம்) அரைப்பாறையில் கூர்மையாக்கப்பட்டு தோல் உறையில் மறைத்து வைக்கப்படுகிறது; காலம் வந்தபோது அது முடியைச் சீவிவிடும். அதுபோல அரசனும் தன் உள்ளக் கருத்தை மறைத்து வைத்து, சூழ்நிலைக்கு ஏற்ற சாதனங்களை அமைதியாகச் சேர்த்துக்கொள்ள வேண்டும்; நேரம் கனிந்தபோது க்ஷுரம் போல கூர்மையும் கடுமையும் கொண்டு பகைவரின் உயிரை எடுத்துத் தங்கள் வேரையே அறுத்தொழிக்க வேண்டும்.

Verse 90

पाण्डवेषु यथान्यायमन्येषु च कुरूद्वह | वर्तमानो न मज्जेस्त्वं तथा कृत्यं समाचर

கணிகன் கூறினான்—குருகுலச் சிறந்தவனே! பாண்டவர்களிடமும் பிறரிடமும் நீதியும் மரியாதையும் ஒத்த முறையில் நடந்து கொள். ஆனால் காரியங்களில் ஈடுபட்டிருந்தாலும் நீ அபாயக் கடலில் மூழ்காதபடி செயல் புரி. நீ எல்லா நலவழிகளாலும் நிறைந்தவன், மனிதர்களில் முதன்மையானவன் என்று அனைவரும் உறுதியாகக் கருதுகின்றனர்; ஆகவே, நரேந்திரா! பாண்டுவின் புதல்வர்களைப் பற்றித் தன்னைத் தானே காத்துக் கொள்.

Verse 91

सर्वकल्याणसम्पन्नो विशिष्ट इति निश्चय: । तस्मात्‌ त्वं पाण्डुपुत्रेभ्यो रक्षात्मानं नराधिप

நீ எல்லா நலவழிகளாலும் நிறைந்தவன், சிறப்புமிக்கவன் என்பதே உறுதி. ஆகவே, நரேந்திரா! பாண்டுபுதல்வர்களிடமிருந்து உன்னைப் பாதுகாத்துக் கொள்.

Verse 92

भ्रातृव्या बलिनो यस्मात्‌ पाण्डुपुत्रा नराधिप । पश्चात्तापो यथा न स्यात्‌ तथा नीतिर्विधीयताम्‌,राजन! आपके भतीजे पाण्डव बहुत बलवान्‌ हैं; अतः ऐसी नीति काममें लाइये, जिससे आगे चलकर आपको पछताना न पड़े

நரேந்திரா! பாண்டுபுதல்வர்கள் வலிமைமிக்க எதிரிகள்; ஆகவே பின்னால் வருந்த வேண்டாதபடி உரிய கொள்கையை அமைத்துக் கொள்.

Verse 93

वैशम्पायन उवाच एवमुकत्वा सम्प्रतस्थे कणिक: स्वगृहं ततः । धृतराष्ट्रोडपि कौरव्य: शोकार्त: समपद्यत

வைசம்பாயனன் கூறினான்—அரசே! இவ்வாறு சொல்லிவிட்டு கணிகன் தன் இல்லத்திற்குப் புறப்பட்டான். அப்போது கௌரவனான திருதராஷ்டிரனும் துயரால் கலங்கினான்.

Verse 139

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि कणिकवाक्ये एकोनचत्वारिंशदिधिकशततमो<ध्याय:

இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில், சம்பவபர்வத்தில், ‘கணிகவாக்கியம்’ எனப்படும் நூற்று முப்பத்தொன்பதாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.

Verse 256

जम्बुकस्य महाराज नीतिशास्त्रार्थदर्शिन: । कणिकने कहा--महाराज! इस विषयमें नीतिशास्त्रके तत््वको जाननेवाले एक वनवासी गीदड़का प्राचीन वृत्तान्त सुनाता हूँ, सुनिये

கணிகன் கூறினான்—“மகாராஜா, கேளுங்கள். இவ்விஷயத்தில், அரசநீதி மற்றும் ஒழுக்கத்தின் மெய்ப்பொருள் விளங்கும்படி, நीतிசாஸ்திரத்தின் சாரத்தை அறிந்த வனவாசி நரியின் பழம்பெரும் வரலாற்றை நான் உரைக்கிறேன்.”

Verse 393

तमागतमभिप्रेत्य शृगालो<प्यब्रवीद्‌ वच: । बाघने कहा--यदि वह ऐसी बात कहता है

அவன் வந்ததைப் பார்த்து அவன் நோக்கத்தை உணர்ந்த நரியும் சொன்னது. (தொடரும் சூழலில்) புலி அந்த அறிவுரையை விழிப்புணர்வாகக் கொண்டு—“இன்றுமுதல் என் கைபலத்தையே நம்பி வனவிலங்குகளை வேட்டையாடி அவற்றின் மாம்சமே உண்ணுவேன்” என்று உறுதி செய்து காட்டுக்குள் சென்றது. அதே வேளையில் எலியும் அங்கு வந்து சேர்ந்தது; அதை கண்ட நரி கூறியது—

Verse 463

मम दत्त्वा नियुद्ध॑ त्वं भुड्क्ष्व मांसं यथेप्सितम्‌ महाराज! उस नेवलेसे गीदड़ने वनमें इस प्रकार कहा--'ओ नेवले! मैंने अपने बाहुबलका आश्रय ले उन सबको परास्त कर दिया है। वे हार मानकर अन्यत्र चले गये। यदि तुझमें हिम्मत हो तो पहले मुझसे लड़ ले; फिर इच्छानुसार मांस खाना'

ஜம்புகன் (நரி) காட்டில் கீரிப்பிள்ளையிடம் கூறினான்—“முதலில் என்னுடன் நேர்மையான போரில் இறங்கு. பின்னர் நீ வென்றால், விரும்பியபடி மாம்சம் உண்ணலாம். என் கைபலத்தை நம்பி அவர்களையெல்லாம் நான் வென்றேன்; அவர்கள் தோல்வியுற்று வேறிடத்திற்குச் சென்றனர். துணிவு இருந்தால் முதலில் என்னுடன் மோதிவா.”

Frequently Asked Questions

Whether to prioritize immediate evacuation (Hiḍimbā’s proposed flight) or to neutralize the threat through confrontation (Bhīma’s choice), balancing protective duty with risk to dependents in an emergency setting.

Dharma in crisis is enacted through timely protection and clarity of responsibility: deterrence, courage, and safeguarding the vulnerable are treated as legitimate responses when predatory violence violates social order.

No explicit phalaśruti appears in this adhyāya; its function is narrative-causal—establishing motives, alignments, and the ethical framing that leads into the ensuing confrontation.

Read Mahabharata in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App