
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
இந்த அதிகாரத்தில் முனிவர்கள் பாரதவர்ஷத்தின் அடையாளம், எல்லைகள், உள்பிரிவுகள் மற்றும் அது ஏன் கர்மபூமியாகச் சிறப்புறுகிறது என்பதை வினவுகின்றனர். சூதர் (லோமஹர்ஷணர்) பதிலளித்து—இமயத்தின் தென் எல்லையிலிருந்து வடக்கு சமுத்திரம் வரை உள்ள நிலமே பாரதம்; ‘பரத’ என்ற பெயர் மனுவம்சப் பரதனுடன் தொடர்புடையது, மக்கள் தாங்கி-போஷிப்பவன் என்ற பொருளும் உடையது என்கிறார். உடலுடன் பிறந்தோர் இங்கே கர்மம் செய்து ஸ்வர்கம் அல்லது மோக்ஷம் பெறுவதால் பாரதம் விசேஷம். பின்னர் கடலால் பிரிக்கப்பட்ட ஒன்பது ‘பேதங்கள்’ கூறப்படுகின்றன—இந்திரத்வீபம், கசேரூமான், தாம்ரவர்ணம், கபஸ்திமான், நாகத்வீபம், சௌம்யம், காந்தர்வம், வாருணம்; ஒன்பதாவது கடலால் சூழப்பட்ட பாரதம். யோஜன அளவுகளில் நீளம்-அகலம், எல்லைப்புறங்களில் கிழக்கில் கிராதர், மேற்கில் யவனர், விளிம்புகளில் ம்லேச்சர் எனக் குறிப்புகள் வருகின்றன. இறுதியில் நான்கு வர்ணங்களின் கடமைகள், தர்ம-அர்த்த-காம ஒழுங்கு, ஆச்ரம தர்மத்தால் ஸ்வர்க-மோக்ஷ சாதனை விவரிக்கப்படுகிறது।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वीतीये ऽनुषङ्गपादे पृथिव्यायामविस्तरो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवमेव निसर्गो वै वर्षाणां भारते शुभे / दृष्टः परमतत्त्वज्ञैर्भूयः किं वर्णयामि वः
இவ்வாறு ஸ்ரீபிரஹ்மாண்ட மகாபுராணத்தில், வாயுப்ரோக்த பூர்வபாகத்தின் இரண்டாம் அனுஷங்கபாதத்தில் ‘பிருதிவ்யாயாமவிஸ்தர’ எனும் பதினைந்தாம் அத்தியாயம். சூதர் கூறினார்—புனிதமான பாரதவர்ஷத்தில் வர்ஷங்களின் படைப்பமைப்பு இப்படியே; பரமத்தத்துவஞானிகள் இதை கண்டுள்ளனர்; இனி உங்களுக்கு நான் மேலும் என்ன விவரிப்பேன்?
Verse 2
ऋषिरुवाच यदिदं भारतं वर्षं यस्मिन्स्वायंभुवादयः / चतुर्दशैते मनवः प्रजासर्गे ऽभवन्पुनः
ரிஷி கூறினார்—இது பாரதவர்ஷம்; இதில் ஸ்வாயம்புவ முதலிய இந்த பதினான்கு மனுக்கள் பிரஜாசிருஷ்டியில் மீண்டும் மீண்டும் தோன்றினர்.
Verse 3
एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्त्मः / एतच्छ्रुतवचस्तेषामब्रवीद्रोमहर्षणः
இதனை அறிய விரும்புகிறோம்; ஓ சிறந்தவரே, எங்களுக்கு உரைக்கவும். அவர்களின் சொற்களை கேட்ட ரோமஹர்ஷணர் (சூதர்) கூறினார்.
Verse 4
अत्र वो वर्णयिष्यामि वर्षे ऽस्मिन् भारते प्रजाः / इदं तु मध्यमं चित्रं शुभाशुभफलोदयम्
இப்போது இந்த பாரதவர்ஷத்தில் உள்ள பிரஜைகளை நான் வர்ணிப்பேன்; இது மத்தியலோகத்தின் விசித்திரமான ஓவியம், இங்கு நன்மை-தீமை பலன்கள் உதயமாகின்றன.
Verse 5
उत्तरं यत्ममुद्रस्य हिमवद्दक्षिणं च यत् / वर्षं तद्भारतं नाम यत्रेयं भारती प्रजा
கடலின் வடக்கிலும், இமவானின் தெற்கிலும் உள்ள நாடே ‘பாரதவர்ஷம்’; அங்கேயே இந்த பாரத மக்கள் வாழ்கின்றனர்।
Verse 6
भरणाच्च प्रजानां वै मनुर्भरत उच्यते / निरुक्तवचनाच्चैवं वर्षं तद्भारतं स्मृतम्
மக்களைப் பேணிப் பாதுகாத்ததால் மனு ‘பரதன்’ என அழைக்கப்படுகிறார்; இந்நிருக்தி உரையின்படியே அந்த நாடு ‘பாரதவர்ஷம்’ என நினைக்கப்படுகிறது।
Verse 7
इतः स्वर्गश्च मोक्षश्च मध्यश्चान्तश्च गम्यते / न खल्वन्यत्र मर्त्यानां भूमौ कर्म विधीयते
இங்கிருந்தே சொர்க்கமும் மோட்சமும், நடுவும் முடிவும் (உயர்ந்த நிலை) அடையப்படுகின்றன; வேறு எந்த நிலத்திலும் மனிதர்க்கு கர்ம விதி இல்லை.
Verse 8
भारतस्यास्य वर्षस्य नव भेदान्निबोधत / समुद्रातरिता ज्ञेयास्ते त्वगम्याः परस्परम्
இந்த பாரதவர்ஷத்தின் ஒன்பது பிரிவுகளை அறிந்துகொள்; அவை கடல்களால் பிரிக்கப்பட்டவை, ஒன்றுக்கொன்று எட்டாதவையாகக் கூறப்படுகின்றன।
Verse 9
इन्द्रद्वीपः कशेरूमांस्ताम्रवर्णो गभस्तिमान् / नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ वारुणः
இந்திரத்வீபம், கஷேருமான், தாம்ரவர்ணம், கபஸ்திமான்; மேலும் நாகத்வீபம், சௌம்யம், காந்தர்வம், பின்னர் வாருணம்—என இவை (த்வீபங்கள்) கூறப்படுகின்றன।
Verse 10
अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः / योजनानां सहस्रे तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरात्
இது அவற்றில் ஒன்பதாம் தீவு; கடலால் சூழப்பட்டதாகும். தெற்கிலிருந்து வடக்குவரை இத்தீவு ஆயிரம் யோஜனை அளவு விரிந்துள்ளது.
Verse 11
आयतो ह्याकुमार्य्या वै चागङ्गाप्रभवाच्च वै / तिर्यगुत्तरविस्तीर्मः सहस्राणि नवैव तु
இத்தீவு ஆகுமார்யம் முதல் ஆகங்காப்ரபவம் வரை நீளமாகப் பரந்துள்ளது. அகலமாகவும் வடதிசையிலும் இதன் விரிவு ஒன்பது ஆயிரம் அளவு.
Verse 12
द्वीपो ह्युपनिविष्टो ऽयं म्लेच्छैरन्तेषु सर्वशः / पूर्वे किराता ह्यस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्मृताः
இத்தீவு எல்லைகளில் எங்கும் ம்லேச்சர்களால் குடியமர்ந்துள்ளது. இதன் கிழக்கு முனையில் கிராதர்கள், மேற்கு முனையில் யவனர்கள் எனக் கூறப்படுகின்றனர்.
Verse 13
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः / इज्यायुधवणिज्याभिर्वर्त्तयन्तो व्यवस्थिताः
நடுப்பகுதியில் பிராமணர், க்ஷத்திரியர், வைசியர், சூத்ரர் தத்தம் பங்குகளில் நிலைபெற்றுள்ளனர். அவர்கள் யாக-பூஜை, ஆயுதக் கடமை, வாணிகம் முதலிய தொழில்களால் வாழ்கின்றனர்.
Verse 14
तेषां संव्यवहारो ऽत्र वर्त्तते वै परस्परम् / धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु
இங்கே அவர்களிடையே பரஸ்பரப் பரிவர்த்தனையும் நடப்பும் நடைபெறுகிறது. வர்ணங்களின் தத்தம் கடமைகளில் இவ்வாழ்வியல் தர்மம், அர்த்தம், காமம் ஆகியவற்றோடு இணைந்துள்ளது.
Verse 15
संकल्पः पञ्चमानां च ह्याश्रमाणां यथाविधि / इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिर्येषु मानुषी
ஐந்து ஆசிரமங்களின் விதிப்படி சங்கல்பம் உண்டு; அவற்றில் மனிதரின் செயற்பாடு இங்கே ஸ்வர்க்கமும் அபவர்க்கமும் (மோட்சமும்) பெறுவதற்காகும்.
Verse 16
यस्त्वयं नवमो द्वीपस्तिर्यगायाम उच्यते / कृत्स्नं जयति यो ह्येनं सम्राडित्यभिधीयते
இந்த ஒன்பதாம் தீவு ‘திர்யகாயாம’ என அழைக்கப்படுகிறது; இதை முழுவதும் வெல்வவன் ‘சம்ராட்’ என்று கூறப்படுகிறான்.
Verse 17
अयं लोकस्तु वै सम्राडन्तरिक्षं विराट् स्मृतम् / स्वराडसौ स्मृतो लौकः पुनर्वक्ष्यामि विस्तरात्
இந்த உலகம் ‘சம்ராட்’ எனவும்; அந்தரிக்ஷம் ‘விராட்’ எனவும் கூறப்படுகிறது. அந்த உலகம் ‘ஸ்வராட்’ என நினைக்கப்படுகிறது; பின்னர் விரிவாகச் சொல்வேன்.
Verse 18
सप्तैवास्मिन्सुपर्वाणो विश्रुताः कुल पर्वताः / महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः
இதில் ஏழு புகழ்பெற்ற குலமலைகள் உள்ளன—மஹேந்திரம், மலயம், ஸஹ்யம், ஶுக்திமான், ருக்ஷபர்வதம் (முதலியவை).
Verse 19
विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः / तेषां सहस्रश्चान्ये पर्व तास्तु समीपगाः
விந்த்யமும் பாரியாத்ரமும்—இவையே அந்த ஏழு குலமலைகள்; இவற்றின் அருகில் இன்னும் ஆயிரக்கணக்கான பிற மலைகளும் உள்ளன.
Verse 20
अविज्ञाताः सारवन्तो विपुलाश्चित्रसानवः / संदरः पर्वतश्रेष्ठो वैहारो दुर्दुरस्तथा
சில மலைகள் இன்னும் அறியப்படாதவையாகவே உள்ளன—சாரமிக்கவை, பெரிதும் விசித்திரச் சிகரங்களுடனும். அவற்றில் சந்தரன் மலைச்சிறந்தவன்; வைஹாரன், துர்துரனும் அத்தகையவையே.
Verse 21
कोलाहलः ससुरसो मैनाको वैद्युतस्तथा / वातन्धमो नागगिरिस्तथा पाण्डुरपर्वतः
கோலாஹலன், சசுரசன், மைநாகன், வைத்யுதன்; அதுபோல வாதந்தமன், நாககிரி, பாண்டுர மலைவும் (கூறப்படுகின்றன).
Verse 22
तुङ्गप्रस्थः कृष्णगिरिर्गोधनो गिरिरेव च / पुष्पगिर्युज्जयन्तौ च शैलो रैवतकस्तथा
துங்கப்ரஸ்தம், கிருஷ்ணகிரி, கோதன மலை; மேலும் புஷ்பகிரி, உஜ்ஜயந்தம்; அதுபோல ஷைலம், ரைவதகம் ஆகியனவும் (கூறப்படுகின்றன).
Verse 23
श्रीपर्वतश्चित्रकूटः कूटशैलो गिरिस्तथा / अन्ये तेभ्यो ऽपरिज्ञाता ह्रस्वाः स्वलपोपजी विनः
ஸ்ரீபர்வதம், சித்ரகூடம், கூட்சைலம் ஆகிய மலைகள்; மேலும் அவற்றைத் தவிர அறியப்படாத பிற மலைகளும் உள்ளன—சிறியவை, குறைந்த வாழ்வாதாரமுடையவை.
Verse 24
तैर्विमिश्रा जनपदा आर्या म्लेच्छाश्च भागशः / पीयन्ते यैरिमा नद्यो गङ्गा सिंधु सरस्वती
அவர்களால் நாடுகள் கலந்தவையாக உள்ளன—ஒரு பகுதி ஆரியர், ஒரு பகுதி ம்லேச்சர். இவர்களால் இந்நதிகள்—கங்கை, சிந்து, சரஸ்வதி—பருகப்படுகின்றன.
Verse 25
शतद्रुश्चन्द्र भागा च यमुना सरयूस्तथा / इरावती वितस्ता च विपाशा देविका कुहूः
சதத்ரு, சந்திரபாகா, யமுனா, சரயூ; மேலும் இராவதி, விதஸ்தா, விபாசா, தேவிகா, குஹூ—இவை புனித நதிகள்.
Verse 26
गोमती धूतपापा च बुद्बुदा च दृषद्वती / कौशकी त्रिदिवा चैव निष्ठीवी गेडकी तथा
கோமதி, தூதபாபா, புத்புதா, த்ருஷத்வதி; மேலும் கௌசகி, த்ரிதிவா, நிஷ்டீவி, கேடகி—இவையும் புனித நதிகள்.
Verse 27
चक्षुर्लोहित इत्येता हिमवत्पादनिस्सृताः / वेदस्मृतिर्वेदवती वृत्रघ्नी सिंधु रेव च
சக்ஷு, லோஹித—இவை ஹிமவானின் பாதங்களில் இருந்து தோன்றியவை; மேலும் வேதஸ்ம்ருதி, வேதவதி, வ்ருத்ரக்னீ, சிந்து, ரேவா ஆகியனவும்.
Verse 28
वर्णाशा नन्दना चैव सदानीरा महानदी / पाशा चर्मण्वतीनूपा विदिशा वेत्रवत्यपि
வர்ணாசா, நந்தனா; சதாநீரா, மகாநதி; மேலும் பாசா, சர்மண்வதி, நூபா, விதிசா, வேத்ரவதி ஆகியனவும் (புனித நதிகள்).
Verse 29
क्षिप्रा ह्यवन्ति च तथा पारियात्राश्रयाः स्मृताः / शोणो महानदश्चैव नर्म्मदा सुरसा क्रिया
க்ஷிப்ரா, அவந்தி—இவை பாரியாத்ர மலை சார்ந்தவை எனக் கூறப்படுகின்றன; மேலும் ஷோண, மகாநத, நர்மதா, சுரசா, கிரியா ஆகியனவும்.
Verse 30
मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च / तमसा पिप्पला श्येना करमोदा पिशाचिका
மந்தாகினி, தசார்ணா, சித்ரகூடா; அதுபோல தமசா, பிப்பலா, ஷ்யேனா, கரமோதா, பிசாசிகா—இவை புனித நதிகள்.
Verse 31
चित्रोपला विशाला च बञ्जुला वास्तुवाहिनी / सनेरुजा शुक्तिमती मङ्कुती त्रिदिवा क्रतुः
சித்ரோபலா, விசாலா, பஞ்சுலா; மேலும் வாஸ்துவாஹினி, சனேருஜா, ஷுக்திமதி, மங்குதி, திரிதிவா, க்ரது—இவையும் புனித நதிகள்.
Verse 32
ऋक्षवत्संप्रसूतास्ता नद्यो मणिजलाः शिवाः / तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या सृपा च निषधा नदी
ரிக்ஷவத் மலையிலிருந்து தோன்றிய, மணிநீர்போல் தூயதும் சிவமங்களகரமுமான நதிகள்—தாபி, பயோஷ்ணி, நிர்விந்த்யா, ஸ்ரிபா மற்றும் நிஷதா நதி.
Verse 33
वेणी वैतरणी चैव क्षिप्रा वाला कुमुद्वती / तोया चैव महागौरी दुर्गा वान्नशिला तथा
வேணி, வைதரணி; க்ஷிப்ரா, வாலா, குமுத்வதி; மேலும் தோயா, மகாகௌரி, துர்கா, வான்னஷிலா—இவை புனித நதிகள்.
Verse 34
विन्ध्यपादप्रसूतास्ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः / गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणाथ बञ्जुला
விந்த்ய மலையின் அடிவாரத்திலிருந்து தோன்றிய, புண்ணியநீரால் மங்களகரமான நதிகள்—கோதாவரி, பீமரதி, கிருஷ்ணவேணா மற்றும் பஞ்சுலா.
Verse 35
तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा बाह्या कावेर्यथापि च / दक्षिणप्रवहा नद्यः सह्य पादाद्विनिःस्मृताः
துங்கபத்ரா, சுப்ரயோகா, பாஹ்யா, மேலும் காவேரி—இவை சஹ்ய மலை அடிவாரத்திலிருந்து தோன்றிய தெற்கே ஓடும் நதிகள் எனச் சொல்லப்படுகின்றன।
Verse 36
कृतमाला ताम्रपर्णी पुष्पजात्युत्पलावती / नद्यो ऽभिजाता मलयात्सर्वाः शीतजलाः शुभाः
கிருதமாலா, தாமிரபர்ணி, புஷ்பஜாதி, உத்பலாவதி—இவை அனைத்தும் மலய மலைமுதலில் பிறந்த, குளிர்ந்த நீருடைய மங்கள நதிகள்.
Verse 37
त्रिसामा ऋषिकुल्या च बञ्जुला त्रिदिवाबला / लाङ्गूलिनी वंशधरा महेन्द्रतनयाः स्मृताः
திரிசாமா, ரிஷிகுல்யா, பஞ்சுலா, திரிதிவாபலா, லாங்கூலினி, வம்சதரா—இவை மகேந்திர மலைக்குப் பிறந்த புதல்வி நதிகள் எனக் கூறப்படுகின்றன।
Verse 38
ऋषिकुल्या कुमारी च मन्दगा मन्दगामिनी / कृपा पलाशिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवाः स्मृताः
ரிஷிகுல்யா, குமாரி, மந்தகா, மந்தகாமினி, கிருபா, பலாசினி—இவை சுக்திமத் மலையிலிருந்து தோன்றிய நதிகள் எனச் சொல்லப்படுகின்றன।
Verse 39
तास्तु नद्यः सरस्वत्यः सर्वा गङ्गाः समुद्रगाः / विश्वस्य मातरः सर्वा जगत्पापहराः स्मृताः
அந்நதிகள் சரஸ்வதியின் வடிவமே; அனைத்தும் கங்கைகளாய் கடலினை அடைகின்றன. அவை உலகின் தாய்மார்கள், ஜகத்தின் பாவங்களைப் போக்கும் எனப் போற்றப்படுகின்றன।
Verse 40
तासां नद्युपनद्यो ऽन्याः शतशो ऽथ सहस्रशः / तास्विमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः
அந்நதிகளுக்கு மேலும் நூற்றுக்கணக்காகவும் ஆயிரக்கணக்காகவும் துணைநதிகள் உள்ளன; அவற்றின் கரைகளில் குரு-பாஞ்சாலர், ஷால்வர், மாத்ரேயர், ஜாங்கலர் வாழ்கின்றனர்।
Verse 41
शूरसेना भद्रकारा बोधाः सहपटच्चराः / मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुन्तलाः काशिकोशलाः
ஷூரசேனர், பத்ரகாரர், போதர், பட்டச்சரர் உடன்; மத்ஸ்யர், குஷல்யர், சௌஷல்யர், குந்தலர், காசி-கோசலர் ஆகியோரும் உள்ளனர்।
Verse 42
गोधा भद्राः करिङ्गाश्च मागधाश्चोत्कलैः सह / मध्यदेश्या जनपदाः प्रायशस्त्त्र कीर्त्तिताः
கோதர், பத்ரர், கரிங்கர், மேலும் உத்கலருடன் மகதர்—இவை மத்தியதேசத்தின் ஜனபதங்கள்; இங்கு பெரும்பாலும் அனைத்தும் கூறப்பட்டன।
Verse 43
सह्यस्य चौत्तरान्तेषु यत्र गोदावरी नदी / पृथिव्यामपि कृत्स्नायां स प्रदेशो मनोरमः
சஹ்ய மலைத்தின் வட எல்லையில் கோதாவரி நதி ஓடும் இடம்—அந்தப் பகுதி முழு பூமியிலும் மிக இனிமையானது।
Verse 44
तत्र गोवर्धनं नाम पुरं रामेण निर्मितम् / रामप्रियाथ स्वर्गीया वृक्ष दिव्यास्त थौषधीः
அங்கே ‘கோவர்தனம்’ எனும் நகரை ராமன் அமைத்தான்; அங்கு ராமனுக்கு இனிய, சுவர்க்கத்திற்குரிய தெய்வீக மரங்களும் மூலிகைகளும் உள்ளன।
Verse 45
भरद्वाजेन मुनिना तत्प्रियार्थे ऽवरोपिताः / अतः पुर्वरोद्देशस्तेन जज्ञे मनोरमः
முனி பரத்வாஜர் அவனுடைய பிரியத்திற்காக அவற்றை நட்டார்; ஆகவே அந்த இடத்தின் கிழக்குப் பகுதி மிக மனோகரமாக ஆனது।
Verse 46
बाह्लीका वाटधानाश्च आभीरा कालतोयकाः / अपरान्ताश्च मुह्माश्च पाञ्चलाश्चर्ममण्डलाः
பாஹ்லீகர், வாடதானர், ஆபீரர், காலதோயகர்; அபராந்தர், முஹ்மர், பாஞ்சாலர்—இவர்கள் சர்மமண்டலப் பகுதியினர்।
Verse 47
गान्धारा यवनाश्चैव सिंधुसौवीरमण्डलाः / चीनाश्चैव तुषाराश्च पल्लवा गिरिगह्वराः
காந்தாரர், யவனர், சிந்து-சௌவீர மண்டலத்தார்; சீனர், துஷாரர், பல்லவர்—இவர்கள் மலைக் குகைகளில் வாழ்ந்தோர்।
Verse 48
शाका भद्राः कुलिन्दाश्च पारदा विन्ध्यचूलिकाः / अभीषाहा उलूताश्च केकया दशामालिकाः
சாகர், பத்ரர், குலிந்தர், பாரதர், விந்த்யசூலிகர்; அபீஷாஹர், உலூதர், கேகயர், தசாமாலிகர்—இவர்களும் பல ஜனபதங்கள்।
Verse 49
ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव वैश्यशूद्रकुलानि तु / कांवोजा दरदाश्चैव बर्बरा अङ्गलौहिकाः
பிராமணர், க்ஷத்திரியர், வைசிய-சூத்ர குலங்கள்; மேலும் காம்போஜர், தரதர், பர்பரர், அங்கலௌஹிகர்—இவர்களும் அங்கு இருந்தனர்।
Verse 50
अत्रयः सभरद्वाजाः प्रस्थलाश्च दशेरकाः / लमकास्तालशालाश्च भूषिका ईजिकैः सह
இங்கே அத்ரயர், பரத்வாஜருடன் சேர்ந்தோர், பிரஸ்தலர் மற்றும் தசேரகர்; மேலும் லமகர், தாலசாலர், பூஷிகர்—ஈஜிகருடன் சேர்ந்து—என்று கூறப்படுகிறது.
Verse 51
एते देशा उदीच्या वै प्राच्यान्देशान्निबोधत / अङ्गवङ्गा श्चोलभद्राः किरातानां च जातयः / तोमरा हंसभङ्गाश्च काश्मीरास्तङ्गणास्तथा
இவை வடதிசை நாடுகள்; இப்போது கிழக்கு நாடுகளையும் அறிக—அங்கம், வங்கம், சோலபத்ரர்; கிராதர்களின் இனங்கள்; மேலும் தோமரர், ஹம்ஸபங்கர், காஷ்மீரர், தங்கணரும்.
Verse 52
झिल्लिकाश्चाहुकाश्चैव हूणदर्वास्तथैव च
ஜில்லிகர், ஆஹுகர்; அதுபோல ஹூணர் மற்றும் தர்வர் ஆகியோரும் (உள்ளனர்).
Verse 53
अन्ध्रवाका मुद्गरका अन्तर्गिरिबहिर्गिराः / ततः प्लवङ्गवो ज्ञेया मलदा मलवर्तिकाः
அந்திரவாகர், முத்கரகர், அந்தர்கிரி மற்றும் பஹிர்கிரி; அதன் பின் ப்லவங்கவர்—மலதர், மலவர்த்திகர்—இவர்களையும் அறிய வேண்டும்.
Verse 54
समन्तराः प्रावृषेया भार्गवा गोपपार्थिवाः / प्राग्ज्योतिषाश्च पुण्ड्राश्च विदेहास्ताम्रलिप्तकाः
சமந்தரர், பிராவ்ருஷேயர், பார்கவர், கோபபார்த்திவர்; மேலும் பிராக்ஜ்யோதிஷர், புண்ட்ரர், விதேகர், தாம்ரலிப்தகர் ஆகியோரும் (உள்ளனர்).
Verse 55
मल्ला मगधगोनर्दाः प्राच्यां जनपदाः स्मृताः / अथापरे जनपदा दक्षिणापथवासिनः
மல்லர், மகதர், கோனர்தர் ஆகியோர் கிழக்குத் திசையின் ஜனபதங்கள் எனச் சொல்லப்படுகின்றனர்; மற்ற ஜனபதங்கள் தென்னாட்டுப் பாதையில் வாழ்வோர்.
Verse 56
पण्ड्याश्च केरलाश्चैव चोलाः कुल्यास्तथैव च / सेतुका मूषिकाश्चैव क्षपणा वनवासिकाः
பாண்டியர், கேரளர், சோழர், குல்யர்; மேலும் சேதுகர், மூஷிகர், க்ஷபணர், வனவாசிகர்—இவர்கள் (தென்னக) ஜனபதங்கள்.
Verse 57
माहराष्ट्रा महिषिकाः कलिङ्गश्चैव सर्वशः / आभीराश्च सहैषीका आटव्या सारवास्तथा
மகாராஷ்டிரர், மகிஷிகர், எங்கும் கலிங்கர்; மேலும் ஆபீரர், சஹைஷீகர், ஆடவ்யர், சாரவர்—இவர்களும் ஜனபதங்கள்.
Verse 58
पुलिन्दा विन्ध्यमौलीया वैदर्भा दण्डकैः सह / पौरिका मौलिकाश्चैव श्मका भोगवर्द्धिनाः
புலிந்தர், விந்த்யமௌலீயர், வைதர்பர்—தண்டகருடன்; மேலும் பௌரிகர், மௌலிகர், ஷ்மகர், போகவರ್ಧினர்—இவர்கள் ஜனபதங்கள்.
Verse 59
कोङ्कणाः कन्तलाश्चान्ध्राः कुलिन्दाङ्गारमारिषाः / दाक्षिणाश्चैव ये देशा अपरांस्तान्निबोधत
கொங்கணர், கந்தலர், ஆந்திரர்; குலிந்தர், அங்காரர், மாரிஷர்—இவை தென்னக நாடுகள்; மற்ற நாடுகளையும் அறிந்துகொள்க.
Verse 60
सूर्य्यारकाः कलिवना दुर्गालाः कुन्तरौः सहः / पौलेयाश्च किराताश्च रूपकास्तापकैः सह
சூர்யாரகர், கலிவனர், துர்காலர் குந்தரருடன்; மேலும் பௌலேயர், கிராதர், ரூபகர் தாபகருடன் (இவ்வெல்லாம்) உள்ளனர்.
Verse 61
तथा करीतयश्चैव सर्वे चैव करन्धराः / नासिकाश्चैव ये चान्ये ये चैवान्तरनर्मदाः
அதேபோல் கரீதயர் மற்றும் எல்லா கரந்தரரும்; நாசிகர் மற்றும் பிறரும், அந்தர்நர்மதா நாட்டினரும் உள்ளனர்.
Verse 62
सहकच्छाः समाहेयाः सह सारस्वतैरपि / कच्छिपाश्च सुराष्ट्राश्च आनर्ताश्चर्बुदैः सह
சஹகச்சர், சமாஹேயர்—சாரஸ்வதருடனும்; கச்சிபர், சுராஷ்டிரர், ஆனர்த்தர்—அர்புதருடன் (உள்ளனர்).
Verse 63
इत्येते अपरान्ताश्च शृणुध्वं विन्ध्यवासिनः / मलदाश्च करूथाश्च मेकलाश्चैत्कलैः सह
இவையே அபராந்த நாடுகள்—விந்த்யவாசிகளே, கேளுங்கள்; மலதர், கரூதர், மேகலர்—ஐத்கலருடன் (உள்ளனர்).
Verse 64
उत्तमानां दशार्णाश्च भोजाः किष्किन्धकैः सह / तोशलाः कोशलाश्चैव त्रैपुरा वैदिशास्तथा
உத்தம நாடுகளில் தசார்ணர், போஜர்—கிஷ்கிந்தகருடன்; தோஷலர், கோசலர், த்ரைபுரர், வைதிசர் ஆகியோரும் உள்ளனர்.
Verse 65
तुहुण्डा बर्बराश्चैव षट्पुरा नैषधैः सह / अनूपास्तुण्डिकेराश्च वीतिहोत्रा ह्यवन्तयः
துஹுண்டர், பர்பரர், ஷட்புரர் நைஷதருடன்; மேலும் அனூபர், துண்டிகேரர், வீதிஹோத்ரர், அவந்தியர்—இவர்கள் எல்லாம் ஜனபதங்களாகக் கூறப்படுகின்றனர்.
Verse 66
एते जनपदाः सर्वे विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः / अतो देशान्प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश्च ये
இவ்வெல்லா ஜனபதங்களும் விந்த்யமலையின் பின்புறத்தில் வாழ்வோர். இனி மலைகளை ஆதாரமாகக் கொண்ட நாடுகளை நான் உரைப்பேன்.
Verse 67
निहीरा हंसमार्गाश्च कुपथास्तङ्गणाः शकाः / अपप्राव रणाश्चैव ऊर्णा दर्वाः सहूहुकाः
நிஹீரர், ஹம்ஸமார்கர், குபதர், தங்கணர், சகர்; மேலும் அபப்ராவர், ரணர், ஊர்ணர், தர்வர், சஹூஹுகர்—இவர்களும் (ஜனபதங்கள்) எனக் கூறப்படுகின்றனர்.
Verse 68
त्रिगर्त्ता मण्डलाश्चैव किरातास्तामरैः सह / चत्वारि भारते वर्षे युगानि ऋषयो ऽब्रुवन्
திரிகர்த்தர், மண்டலர், கீராதர் தாமரருடன் (கூறப்பட்டனர்). பாரதவர்ஷத்தில் நான்கு யுகங்கள் உள்ளன என்று ரிஷிகள் உரைத்தனர்.
Verse 69
कृतं त्रेतायुगं चैव द्वापरं तिष्यमेव च / तेषां निसर्गं वक्ष्यामि उपरिष्टादशेषतः
கிருத, திரேதா, த்வாபர, திஷ்ய—இவையே நான்கு யுகங்கள். இனி அவற்றின் இயல்பையும் வரிசையையும் முழுமையாக நான் உரைப்பேன்.
Rather than listing a full royal vaṃśa, the chapter anchors Bhārata’s identity in Manu Bharata (an eponymic organizer of peoples), using etymology and manvantara logic to explain how populations and social order are sustained; detailed dynastic catalogues typically occur in later vaṃśānucarita sections.
It provides terrestrial measurements in yojanas for Bhārata’s extent (north–south length and transverse breadth) and frames Bhārata as the ninth, ocean-bounded division among nine; it also specifies boundary markers (ocean/Himālaya) and border ethnography (e.g., Kirātas east, Yavanas west).
This chapter is not part of the Lalitopākhyāna stream; it is a Bhuvana-kośa/Bhārata-varṣa geography unit, focused on karmic geography, divisions, and social order rather than Śākta vidyā/yantra exegesis.