Adhyaya 61

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे वायुप्रोक्ते वैवस्वतमनोः सृष्टिर्नाम षष्टितमो ऽध्यायः // ६०// सूत उवाच विसर्गं मनुपुत्राणां विस्तरेण निबोधत / पृषध्रो हिंसयित्वा तु गुरोर्गां निशि तत्क्षये

இவ்வாறு ஸ்ரீபிரஹ்மாண்ட மகாபுராணத்தின் நடுப்பகுதியில் வாயு உரைத்த ‘வைவஸ்வத மனுவின் ஸிருஷ்டி’ எனும் அறுபதாம் அதிகாரம் (60). சூதர் கூறினார்—மனுவின் புதல்வர்களின் வம்சவிரிவை விரிவாக அறிக. ப்ருஷத்ரன் இரவில் குருவின் பசுவை கொன்றதும், அக்கணமே…

Verse 2

शापाच्छूद्रत्वमापन्नश्च्यवनस्य महात्मनः / करूषस्य तु कारूषाः क्षत्त्रिया युद्धदुर्मदाः

மகாத்மா ச்யவனரின் சாபத்தால் அவன் சூத்ர நிலையை அடைந்தான். மேலும் கரூஷனின் வம்சமான காரூஷ க்ஷத்திரியர்கள் போரில் அகந்தையால் மயங்கியவர்களாய் இருந்தனர்.

Verse 3

सहस्रं क्षत्त्रियगणो विक्रान्तः संबभूव ह / नाभागो दिष्टपुत्रस्तु विद्वानासीद्भलन्दनः

ஆயிரம் க்ஷத்திரியர் கூட்டம் வீரத்துடன் தோன்றியது. திஷ்டனின் புதல்வன் நாபாகன், ‘பலந்தனன்’ எனப் புகழ்பெற்ற ஞானி ஆவான்.

Verse 4

भलन्दनस्य पुत्रो ऽभूत्प्रांशुर्नाम महाबलः / प्रांशोरेको ऽभवत्पुत्रः प्रजापतिसमो नृपः

பலந்தனனுக்கு ‘ப்ராஂஷு’ எனும் மகாபலன் மகனாகப் பிறந்தான். ப்ராஂஷுவுக்கு ஒரே புதல்வன்; அவன் பிரஜாபதிக்கு ஒப்பான மன்னன்.

Verse 5

संवर्तेन दिवं नीतः ससुहृत्सहबान्धवः / विवादो ऽत्र महानासीत्संवर्त्तस्य बृहस्पतेः

சம்வர்த்தன் அவனை நண்பர், உறவினர் உடன் சேர்த்து விண்ணுலகிற்கு அழைத்துச் சென்றான். இங்கு சம்வர்த்தனுக்கும் பிருஹஸ்பதிக்கும் பெரும் தகராறு ஏற்பட்டது.

Verse 6

ऋद्धिं दृष्ट्वा तु यज्ञस्य क्रुद्धस्तस्य बृहस्पतिः / संवर्त्तेन तते यज्ञे चुकोप स भृशं तदा

யாகத்தின் செழிப்பைக் கண்ட பிருஹஸ்பதி கோபமுற்றான். சம்வர்த்தன் நடத்திய அந்த யாகத்தில் அவன் அப்போது மிகுந்த சினம் கொண்டான்.

Verse 7

लोकानां सहि नाशाय दैवतैर्हि प्रसादितः / मरुत्तश्चक्रवर्त्ती स नरिष्यन्तमवासवान्

உலகங்களின் அழிவிற்காக தேவர்களால் அருள்பெற்ற அந்தச் சக்கரவர்த்தி மருத்தன், இந்திரமற்ற (அவாசவான்) நரிஷ்யந்தனுக்கு ஆதரவானான்.

Verse 8

नरिष्यन्तस्य दायादो राजा दण्डधरो दमः / तस्य पुत्रस्तु विज्ञातो राजासीद्राष्ट्रवर्द्धनः

நரிஷ்யந்தனின் வாரிசாக தண்டம் தாங்கிய அரசன் ‘தம’ இருந்தான்; அவனுடைய மகன் புகழ்பெற்ற ‘ராஷ்ட்ரவர்த்தன’ அரசனானான்.

Verse 9

सुधृतिस्तस्य पुत्रस्तु नरः सुधृतितः पुनः / केवलस्य पुत्रस्तु बन्धुमान्केवलात्मजः

அவனுடைய மகன் ‘சுத்ருதி’; சுத்ருதியிலிருந்து மீண்டும் ‘நர’ பிறந்தான். ‘கேவல’னின் மகன் ‘பந்துமான’, கேவலாத்மஜன்.

Verse 10

अथ बन्धुमतः पुत्रोधर्मात्मा वेगवान्नृप / बुधो वेगवतः पुत्रस्तृणबिन्दुर्बुधात्मजः

பின்னர் பந்துமானின் மகன் தர்மாத்ம அரசன் ‘வேகவான்’ ஆனான். வேகவானின் மகன் ‘புத’; புதனின் மகன் ‘த்ருணபிந்து’ ஆனான்.

Verse 11

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह / कन्या तु तस्येडविडामाता विश्रवसो हि सा

திரேதாயுகத்தின் தொடக்கத்தில் மூன்றாம் வரிசையில் அந்த அரசன் தோன்றினான். அவனுடைய மகள் ‘இடவிடா’; அவளே விஷ்ரவாவின் தாய்.

Verse 12

पुत्रो यो ऽस्य विशालो ऽभूद्राजा परमधार्मिकः / दाश्वान्प्रख्यातवीर्य्यौजा विशाला येन निर्मिता

அவனுடைய மகன் ‘விசால’ மிகுந்த தர்மமுள்ள அரசன்—தானம் செய்யும் மனம், புகழ்பெற்ற வீரமும் ஒளியும் உடையவன்; அவனாலேயே ‘விசாலா’ நகரம் நிறுவப்பட்டது.

Verse 13

विशालस्य सुतो राजा हेमचन्द्रो महाबलः / सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्रादनन्तरः

விசாலனின் மகன் மகாபலமுடைய அரசன் ஹேமசந்திரன். ஹேமசந்திரனுக்குப் பின் ‘சுசந்திரன்’ எனப் புகழ்பெற்றவன் தோன்றினான்.

Verse 14

सुचन्द्रतनयो राजा धूम्राश्व इति विश्रुतः / धूम्राश्वतनयो विद्वान्सृंजयः समपद्यत

சுசந்திரனின் மகன் ‘தூம்ராஷ்வன்’ எனப் புகழ்பெற்ற அரசன். தூம்ராஷ்வனின் மகனாக அறிவுடைய ஸ்ருஞ்ஜயன் பிறந்தான்.

Verse 15

सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान्सहदेवः प्रतापवान् / कृशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः

ஸ்ருஞ்ஜயனின் மகன் செல்வமிகு, வீரமிகு சகதேவன். சகதேவனின் மகன் மிகுந்த தர்மநெறியுடைய கிருஷாஷ்வன்.

Verse 16

कृशाश्वस्य महातेजा सोमदत्तः प्रतापवान् / सोमदत्तस्य राजर्षेः सुतो ऽभूज्जनमेजयः

கிருஷாஷ்வனின் மகன் மகாதேஜஸும் வீரமும் உடைய சோமதத்தன். ராஜரிஷி சோமதத்தனின் மகனாக ஜனமேஜயன் தோன்றினான்.

Verse 17

जनमेजयात्मजश्चैव प्रमतिर्नाम विश्रुतः / तृणबिन्दुप्रभावेण सर्वे वैशालका नृपाः

ஜனமேஜயனின் மகனும் ‘பிரமதி’ என்ற பெயரால் புகழ்பெற்றான். திருணபிந்து அவரின் பிரபாவத்தால் வைசாலக அரசர்கள் அனைவரும் விளங்கினர்.

Verse 18

दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः / शर्यातेर्मिथुनं त्वासीदानर्त्तो नाम विश्रुतः

அவர்கள் நீண்ட ஆயுளுடைய மகாத்மாக்கள்; வீரமிக்க, நற்கர்மநெறியினர். சர்யாதியின் வம்சத்தில் ‘ஆனர்த்த’ எனப் புகழ்பெற்றவன் பிறந்தான்.

Verse 19

पुत्रः सुकन्या कन्या च भार्या या च्यवनस्य च / आनर्त्तस्य तु दायादो रेवो नाम सुवीर्यवान्

சுகன்யா என்ற மகள் இருந்தாள்; அவள் ச்யவன முனிவரின் மனைவியானாள். ஆனர்த்தனின் வாரிசு ‘ரேவ’ எனும் மிகுந்த வீரமுடையவன்.

Verse 20

आनर्त्तविषयो यस्य पुरी चापि कुशस्थली / रेवस्य रैवतः पुत्रः ककुद्मी नाम धार्मिकः

அவனுடைய நாடு ‘ஆனர்த்த’ எனவும், தலைநகர் குசஸ்தலி எனவும் இருந்தது. ரேவனுக்கு ‘ரைவத’ என்ற மகன்; ரைவதனுக்கு ‘ககுத்மி’ எனும் தர்மநெறியன் மகன் இருந்தான்.

Verse 21

ज्येष्ठो भ्रातृशतस्यासीद्राज्यं प्राप्य कुशस्थलीम् / कन्यया सह श्रुत्वा च गान्धर्वं ब्रह्मणोंऽतिके

அவன் நூறு சகோதரர்களில் மூத்தவன்; குசஸ்தலியின் அரசை அடைந்து, தன் மகளுடன் பிரம்மனின் அருகில் காந்தர்வப் பாடலைக் கேட்டான்.

Verse 22

मुहर्त्तं देवदेवस्य मार्त्यं बहुयुगं विभो / आजगाम युवा चैव स्वां पुरीं यादवैर्वृताम्

ஓ விபோ! தேவர்களின் தேவனுக்கு ஒரு முஹூர்த்தமாய் இருந்தது, மனிதர்க்கு பல யுகங்களாயிற்று. அவன் இளமையோடு தன் நகரத்திற்குத் திரும்பினான்; அது யாதவரால் சூழப்பட்டிருந்தது.

Verse 23

कृतां द्वारवतीं नाम बहुद्वारां मनोरमाम् / भोजवृष्ण्यन्धकैर्गुप्तां वसुदेवपुरोगमैः

பல வாயில்களைக் கொண்ட மனோகரமான ‘த்வாரவதி’ என்ற நகரம் அமைக்கப்பட்டது; வசுதேவரின் தலைமையில் போஜர், வ்ருஷ்ணி, அந்தகர் அதை காவல் செய்தனர்.

Verse 24

तां कथां रेवतः श्रुत्वा यथातत्त्वमरिन्दमः / कन्यां तु बलदेवाय सुव्रतां नाम रेवतीम् / दत्त्वा जगाम शिखरं मेरोस्तपसि संस्थितः

ரேவதனுடைய அந்தச் செய்தியை உண்மையறிந்து கேட்ட அரிந்தமன் அரசன், ‘சுவ்ரதா’ எனப்படும் தன் மகள் ரேவதியை பலதேவனுக்கு அளித்தான்; பின்னர் தவத்தில் நிலைத்து மேருவின் சிகரத்திற்குச் சென்றான்.

Verse 25

रेमे रामश्च धर्मात्मा रेवत्या सहितः किल / तां कथामृषयः श्रुत्वा पप्रच्छुक्तदनन्तरम्

தர்மாத்மா ராமன் (பலராமன்) ரேவதியுடன் சேர்ந்து நிச்சயமாக மகிழ்ந்து வாழ்ந்தான். அந்தக் கதையை கேட்ட முனிவர்கள் பின்னர் கேள்வி எழுப்பினர்.

Verse 26

ऋषय ऊचुः कथं बहुयुगे काले समतीते महामते / न जरा रेवतीं प्राप्ता रैवतं वा ककुद्मिनम् / एतच्छुश्रूषमाणान्नो गान्धर्वं वद चैव हि

முனிவர்கள் கூறினர்—மகாமதியே! பல யுகங்கள் கடந்தபோதும் ரேவதிக்கும் ககுத்மின் ரைவதனுக்கும் முதுமை எவ்வாறு வரவில்லை? இதை நாம் கேட்க விரும்புகிறோம்; ஆகவே காந்தர்வச் செய்தியையும் கூறுவீராக.

Verse 27

सूत उवाच न जरा क्षुत्पिपासे वा न च मृत्युभयं ततः / न च रोगः प्रभवति ब्रह्मलोकं गतस्य ह

சூதர் கூறினார்—பிரம்மலோகத்தை அடைந்தவர்க்கு முதுமையும் இல்லை, பசியும் தாகமும் இல்லை, மரணப் பயமும் இல்லை; அங்கே நோயும் தோன்றாது.

Verse 28

गान्धर्वं प्रति यच्चापि पृष्टस्तु मुनिसत्तमाः / ततो ऽहं संप्रवक्ष्यामि याथातथ्येन सुव्रताः

முனிசிறந்தவர்களே, காந்தர்வம் பற்றித் நீங்கள் கேட்டதனை நான் இப்போது, நல்விரதர்களே, உண்மையின்படி விளக்குகிறேன்।

Verse 29

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्छनास्त्वेकविंशतिः / तानाश्चैकोनपञ्चाशदित्येत्स्वरमण्डलम्

ஏழு ஸ்வரங்கள், மூன்று கிராமங்கள், இருபத்தொன்று மூர்ச்சனைகள், மேலும் ஐம்பதிலொன்று குறைந்த தானங்கள்—இதுவே ஸ்வரமண்டலம்.

Verse 30

षड्जषभौ च गान्धारो मध्यमः पञ्चमस्तथा / धैवतश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादकः

ஷட்ஜம், ரிஷபம், காந்தாரம், மத்யமம், பஞ்சமம், தைவதம், நிஷாதம்—இவையே அறியத்தக்க ஸ்வரங்கள்.

Verse 31

सौवीरा मध्यमा ग्रामा हरिणाश्च तथैव च

சௌவீரா, மத்யமா, ஹரிணா—இவையும் (மூன்று) கிராமங்களே.

Verse 32

तस्याः कालोयनोपेताश्चतुर्थाशुद्धमध्यमाः / नग्निं च पौषा वै देव दृष्ट्वा काञ्च यथाक्रमः

அதில் காலோயன இணைந்த சதுர்த்தங்கள், சுத்த-மத்யமங்கள் (மூர்ச்சனைகள்) உள்ளன; மேலும் வரிசையாக ‘நக்னி’, ‘பௌஷா’, ‘தேவ’, ‘த்ருஷ்ட்வா’, ‘காஞ்ச’ எனும் பெயர்களும் உள்ளன।

Verse 33

मध्यमग्रामिकाख्याता षड्जग्रामा निबोधत / उत्तरं मन्द्रा रजनी तथा वाचोन्नरायताः

மத்தியம-கிராமிகா எனப்படும் ஷட்ஜ-கிராமத்தை அறிந்துகொள்; உத்தரம், மந்த்ரா, ரஜனி மற்றும் வாசோன்னராயதா—இவை அதன் வகைகள்.

Verse 34

मध्यषड्जा तथा चैव तथान्या चाभिमुद्गणा / गान्धारग्रामिका श्यामा कीर्तिमाना निबोधत

மத்தியஷட்ஜா மற்றும் மற்ற அபிமுத்கணாவையும் அறிந்துகொள்; காந்தார-கிராமிகா, ஷ்யாமா, கீர்த்திமானா—இவையும் உணர்க.

Verse 35

अग्निष्टोमं तु माद्यं तु द्वितीयं वाजपेयिकम् / यवरातसूयस्तु षष्ठवत्तु सुवर्मकम्

அக்னிஷ்டோமம் முதலாம்; இரண்டாம் வாஜபேயிகம்; யவராதசூயமும், ஆறாம் வகையைப் போல சுவர்மகமும்—இவ்வாறு வரிசை கூறப்பட்டது.

Verse 36

सप्त गौसवना नाम महावृष्टिकताष्टमाम् / ब्रह्मदानं च नवमं प्राजापत्यमनन्तरम् / नागयक्षाश्रयं विद्वान् तद्गोत्तरतथैव च

ஏழாவது ‘கௌசவனா’ என, எட்டாவது ‘மஹாவிருஷ்டிகா’; ஒன்பதாவது ‘பிரம்மதானம்’, அதன் பின் ‘பிராஜாபத்யம்’; மேலும் அறிஞன் ‘நாகயக்ஷாஶ்ரயம்’ மற்றும் ‘தத்கோத்தரம்’ என்பவற்றையும் அதுபோல அறிய வேண்டும்.

Verse 37

पदक्रान्तमृगक्रान्तं विष्णुक्रान्तमनोहरा / सूर्यकान्तधरेण्यैव संतकोकिलविश्रुतः

பதக்ராந்தம், மிருகக்ராந்தம், மனோஹர விஷ்ணுக்ராந்தம்; மேலும் சூர்யகாந்த-தரேணி மற்றும் ஸந்த-கோகில-விஷ்ருத—இவையும் புகழ்பெற்ற பெயர்கள்.

Verse 38

तेनवानित्यपवशपिशाचातीवनह्यपि / सावित्रमर्धसावित्रं सर्वतोभद्रमेव च

அவரின் ஆற்றலால் எப்போதும் அசுத்தம் விளைவிக்கும் பிசாசுகளின் அச்சமும், கொடிய வன அச்சமும் தணிகின்றன; சாவித்ரீ, அர்த்தசாவித்ரீ மற்றும் ‘ஸர்வதோபத்ர’ மந்திரமும் ஜபிக்கப்படுகின்றன.

Verse 39

मनोहरमधात्र्यं च गन्धर्वानुपतश्च यः / अलंबुषेसेष्टमथो विष्णुवैणवरावुभौ

‘மனோஹர’, ‘மதாத்ர்ய’, ‘கந்தர்வானுபத’ என அழைக்கப்படுபவன்; மேலும் ‘அலம்புஷா-சேஷ்ட’ மற்றும் ‘விஷ்ணு-வைணவ-ராவ’ எனும் இவ்விருவரும் புகழ்பெற்றோர்.

Verse 40

सागराविजयं चैव सर्वभूतमनोहरः / हतोत्सृष्टो विजानीत स्कन्धं तु प्रियमेव च

‘சாகராவிஜய’ என்றும் ‘ஸர்வபூதமனோஹர’ என்றும் (அவர்) அழைக்கப்படுகிறார்; ‘ஹதோத்ஸ்ருஷ்ட’ என்பதையும் அறிக; மேலும் ஸ்கந்தன் எப்போதும் பிரியமானவன்.

Verse 41

मनोहरमधात्र्यं च गन्धर्वानुपतश्च यः / अलंबुसेष्टस्य तथा नारदप्रिय एव च

‘மனோஹர’, ‘மதாத்ர்ய’, ‘கந்தர்வானுபத’ என அழைக்கப்படுபவன்; அவன் ‘அலம்புஷா-சேஷ்ட’ உடனும் தொடர்புடையவன்; மேலும் ‘நாரதப்ரிய’னும் ஆவான்.

Verse 42

कथितो भीमसेनेन नगरातानयप्रियः / विकलोपनीतविनताश्रीराख्यो भार्गवप्रियः

பீமசேனன் கூறிய ‘நகராதானயப்ரிய’ (எனப் பெயருடையவன்) உள்ளான்; மேலும் ‘விகலோபநீதவிநதாஶ்ரீ’ எனப் புகழ்பெற்று, பார்கவனுக்குப் பிரியமானவன்.

Verse 43

चतुर्दश तथा पञ्चदशेच्छन्तीह नारदः / ससौवीरां सुसोवीरा ब्रह्मणो ह्यपगीयते

இங்கே நாரதர் பதினான்காம், பதினைந்தாம் ஸ்வர வேறுபாடுகளையும் விரும்புகிறார்; ‘ஸஸௌவீரா’ ‘ஸுஸௌவீரா’ எனும் பாடல்கள் பிரம்மனால் பாடப்படுகின்றன।

Verse 44

उत्तरादिस्वरश्चैव ब्रह्मा वै देवतास्त्रयः / हरिदेशसमुत्पन्ना हरिणस्याव्यजायत

உத்தராதி ஸ்வரங்களுக்கு அதிதெய்வமாக பிரம்மாவும் மூன்று தேவதைகளும் உள்ளனர்; ஹரிதேசத்தில் தோன்றி, அவர்கள் ஹரிக்காக வெளிப்பட்டனர்।

Verse 45

मूर्छना हरिणा ते वै चन्द्रस्यास्याधिदैवतम् / करोपनीता विवृतावनुद्रिः स्वरमण्डले

ஹரியால் அமைக்கப்பட்ட இம்மூர்ச்சனைகள் சந்திர ஸ்வரத்தின் அதிதெய்வமாகும்; ஸ்வரமண்டலத்தில் ‘அனுத்ரி’ கைப்பிடியால் உயர்த்தப்பட்டு விரிவாக வெளிப்பட்டது।

Verse 46

साकलोपनतातस्मान्मनुतस्यान्नदैवतः / मनुदेशाः समुत्पन्ना मूर्च्छनाशुद्धमात्मना

அந்த ‘ஸாகலோபனத’ இலிருந்து மனுவின் அன்ன-தெய்வம் நிறுவப்பட்டது; தூய ஆத்மையுடைய மூர்ச்சனைகளால் ‘மனுதேசங்கள்’ தோன்றின।

Verse 47

तस्मात्तस्मान्मृगामर्गीमृगेन्द्रोस्याधिदैवता / सावश्रमसमाद्युम्ना अनेकापौरुषानखान्

அதிலிருந்து ‘மிருகாமர்கீ’ தோன்றியது; அதற்குரிய அதிதெய்வம் மிருகேந்திரன். அது உழைப்புடன், ஆத்யும்னத் தேஜஸால் இணைந்து, பல அபௌருஷ நகங்களைத் தாங்குகிறது।

Verse 48

मूर्च्छनायोजनाह्येषास्याद्रजसारजनीततः / तानि उत्तर मद्रांसपद्गदैवतकं विदुः

இந்த மூர்ச்சனை ‘ஆயோஜனா’ என அழைக்கப்படுகிறது; இது ரஜோகுணமும் ரஜனி-தத்துவமும் காரணமாக உண்டானது. அறிஞர்கள் இதை உத்தர-மத்ர, அம்‌ஸபத, கதைவதகத்துடன் தொடர்புடையது என அறிவர்.

Verse 49

तस्मादुत्तरतायावत्प्रथमं स्वायमं विदुः / तमोदुत्तरमैद्रोयदेवतास्याद्रुवेन च

ஆகவே வடதிசை நோக்கி முதல் நிலை ‘ஸ்வாயம’ என அறியப்படுகிறது. தமோகுணத்தின் வடபக்கம் ‘ஐத்ர’ எனப்படும்; இதன் தேவதை துருவனுடன் இணைந்ததாகக் கூறப்படுகிறது.

Verse 50

अपामदुत्तरत्वावधैवतस्योत्तरायणः / स्यादिजमूर्छनाह्येच पितरः श्राद्धदेवताः

அப்-தத்துவத்தின் வட எல்லையை ஆளும் தேவதை ‘உத்தராயண’ எனப்படும். இதை ‘இஜ-மூர்ச்சனை’ என்றும் கூறுவர்; பித்ருக்கள் இதன் ஸ்ராத்த தேவதைகளாக நினைக்கப்படுகின்றனர்.

Verse 51

शुद्धषड्जस्वर कृत्वा यस्मादग्निमहर्षयः / उपैति तस्मान्नजानी याच्छुद्धयच्छिकरासभा

மகாரிஷிகள் தூய ஷட்ஜ ஸ்வரத்தை அமைத்து அக்னியை அணைகிறார்கள்; அதனால் ‘நஜானீ’ எனும் (மூர்ச்சனை) அறியப்படுகிறது. அது ‘சுத்த-யச்சிகராஸபா’ என்றும் கூறப்படுகிறது.

Verse 52

इत्येता मूर्छनाः कृत्वा यस्यामीदृशभावनः / पक्षिणां मूर्छनाः श्रुत्वा पक्षोका मूर्छनाः स्मृताः

இவ்வாறு இந்த மூர்ச்சனைகளைச் செய்து, இத்தகைய பாவனை உடையவன், பறவைகளின் மூர்ச்சனைகளை கேட்டபின் ‘பக்ஷோகா’ எனப்படும் மூர்ச்சனைகளை நினைவுகூர்வான்.

Verse 53

नागादृष्टिविषागीतानोपसर्पन्तिमूर्छनाः / नानासाधारमश्चैववडवात्रिविदस्तथा

நாகத்ருஷ்டி, விஷகீதம் முதலியவற்றின்படி மூர்ச்சனைகள் அணுகுகின்றன; அவை பலவகை, அபூர்வமானவை; மேலும் ‘வடவா’ எனும் மூவகையுமாகக் கூறப்படுகின்றன.