
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः (Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu)
இந்த அத்தியாயத்தில் முனிவர்கள் தைத்யர், தானவர், கந்தர்வர், உரகர், இராட்சசர், சர்ப்பங்கள், பூதங்கள், பிசாசுகள், வசுக்கள், பறவைகள் மற்றும் தாவரங்கள் முதலிய பல உயிர்வகைகளின் உற்பत्ति, நிதானம், விரிவான விவரங்களை வினவுகின்றனர். சூதர் காச்யபரின் சந்ததியில் திதியின் வம்சத்தை முன்னிறுத்தி, புஷ்கரத்தில் காச்யபரின் அச்வமேத யாகத்தின் பின்னணியில் ஹிரண்யகசிபு மற்றும் அவன் இளைய சகோதரன் ஹிரண்யாக்ஷன் பிறப்பை கூறுகிறார். பெயர்விளக்கத்துடன் ஹிரண்யகசிபுவின் கடும் தவம்—நீண்ட நோன்பு, தலைகீழ் நிலை—விவரிக்கப்படுகிறது; அதனால் பிரம்மா திருப்தியடைந்து அபூர்வ வரங்களை அளிக்க, தேவர்கள்மேல் அவன் ஆதிக்கம் குறிக்கப்படுகிறது. வம்சம், யாகச் சூழல், தவ-வரப் பலம் ஆகியவற்றால் உலக ஒழுங்கு இடர்படும் புராணக் காரணம் வெளிப்படுகிறது.
Verse 1
इति ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यामभागे तृतीय उपोद्धातपादे जयाभिव्याहारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः ऋषिरुवाच दैत्यानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / सर्पभूतापिशा चानां वसूनां पक्षिवीरुधाम्
இவ்வாறு பிரஹ்மாண்ட மகாபுராணத்தில், வாயு உரைத்த மத்தியாம்பாகத்தின் மூன்றாம் உபோத்தாதபாதத்தில் ‘ஜயாபிவ்யாஹாரம்’ எனும் நான்காம் அத்தியாயம். ரிஷி கூறினார்—தைத்யர், தானவர், கந்தர்வர், உரகர், ராட்சசர், பாம்புகள், பூதங்கள், பிசாசுகள், வசுக்கள், பறவைகள் மற்றும் தாவரங்கள் பற்றியும்।
Verse 2
उत्पत्तिं निधनं चैव विस्तारात्कथयस्व नः / एवमुक्तस्तदा सूतः प्रत्युवाचर्षिसत्तमम्
அவர்களின் தோற்றத்தையும் அழிவையும் விரிவாக எங்களுக்கு கூறுங்கள். இவ்வாறு சொல்லப்பட்டபோது சூதர் அப்போது சிறந்த ரிஷிக்கு பதிலளித்தார்.
Verse 3
सूत उवाच दितेः पुत्रद्वयं जज्ञे कन्या चैका महाबला / कश्यपस्यात्मजौ तौ तु सर्वेभ्यः पूर्वजौ स्मृतौ
சூதர் கூறினார்—திதியின் வயிற்றில் இரண்டு புதல்வர்கள் பிறந்தனர்; மேலும் ஒரு மகாபலமிக்க மகளும் பிறந்தாள். அவர்கள் கश्यபரின் புதல்வர்கள்; அனைவரிலும் முன்னோர்களென நினைக்கப்படுவர்.
Verse 4
सौत्ये ऽहन्यतिरा त्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिकाः / हिरण्यकशिपुर्नाम प्रथितं पृथगासनम्
சௌத்ய நாளில் கश्यபரின் அஷ்வமேத யாகச் சடங்குகள் நடந்துகொண்டிருந்தன; அப்போது ‘ஹிரண்யகசிபு’ எனப் புகழ்பெற்ற தனி ஆசனம் அமைந்தது.
Verse 5
दित्या गर्भाद्विनिः सृत्य तत्रासीनः समन्ततः / हिरण्य कशिपुस्तस्मात् कर्मणा तेन स समृतः
திதியின் கருவிலிருந்து வெளிவந்து, அவன் அங்கே எல்லாத் திசைகளிலும் அமர்ந்தான்; அந்தச் செயல் காரணமாகவே அவன் ‘ஹிரண்யகசிபு’ என நினைக்கப்படுகிறான்.
Verse 6
ऋषय ऊचुः हिरण्यकशिपोर्जन्म नाम चैव महात्मनः / प्रभावं चैव दैत्यस्य विस्ताराद्ब्रूहि नः प्रभो
ரிஷிகள் கூறினர்—பிரபோ! மகாத்மா ஹிரண்யகசிபுவின் பிறப்பு, அவன் பெயர், மேலும் அந்த தைத்யனின் பெருமை-வல்லமை ஆகியவற்றை விரிவாக எங்களுக்கு உரையுங்கள்.
Verse 7
सूत उवाच कश्यपस्याश्वमेधो ऽभूत्पुण्ये वै पुष्करे तदा / ऋषिभिदेंवताभिश्च गन्धर्वैरुपशोभितः
சூதர் கூறினார்—அப்போது புண்ணியமான புஷ்கரத் தீர்த்தத்தில் கश्यபரின் அஷ்வமேத யாகம் நடைபெற்றது; அது ரிஷிகள், தேவர்கள், கந்தர்வர்கள் ஆகியோரால் அலங்கரிக்கப்பட்டது.
Verse 8
उत्सृष्टे स्वे च विधिना आख्यानादौ यथाविधि / आसनान्युपकॢप्तानि सौवर्णानि तु पञ्च वै
தத்தம் விதிப்படி ஆரம்பக் கதையிலே யாவும் முறையாக நிறைவேறிய பின், ஐந்து பொன்னாசனங்கள் அமைக்கப்பட்டன।
Verse 9
कुलस्पदापि? त्रीण्यत्र कूर्चः फलकमेव च / मुख्यर्त्विजस्तु चत्वारस्तेषां तान्युपकल्पयन्
இங்கே மூன்று குலஸ்பதங்கள், ஒரு கூர்ச்சம், ஒரு பலகையும் இருந்தன; நான்கு முதன்மை ரித்விஜர்களுக்காக அவை அமைக்கப்பட்டன।
Verse 10
कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च
அங்கே ஹோத்ருக்காக ஒரு பொன்னாசனம் அமைக்கப்பட்டது; சகர்பன் அங்கே அமர்ந்து, ஆசனத்தில் இருந்து புகழ்ந்து உரைத்தான்।
Verse 11
आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्
மகரிஷி கஷ்யபர் வரிசையாகக் கதையை உரைத்தபடி; அதைக் கண்ட ரிஷிகள் அவனுடைய பெயரை உயர்த்திப் புகழ்படுத்தினர்।
Verse 12
हिरण्यकशिपुस्तस्मात्कर्मणा तेन स स्मृतः / हिरण्यक्षो ऽनुजस्तस्य सिंहिका तस्य चानुजा
அந்தச் செயல் காரணமாக அவன் ‘ஹிரண்யகசிபு’ எனப் பெயர்பெற்றான்; அவனுடைய இளையவன் ‘ஹிரண்யாக்ஷன்’, மேலும் அவனுடைய இளைய சகோதரி ‘சிம்ஹிகா’।
Verse 13
राहोः सा जननी देवी विप्र चित्तेः परिग्रहः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यश्चचार परमं तपः
ராகுவின் தாய் அந்த தேவி விப்ரசித்தியின் துணைவி; மேலும் தைத்தியன் ஹிரண்யகசிபு பரமத் தவம் செய்தான்।
Verse 14
शतं वर्षसहस्राणां निराहारो ह्यधःशिराः / वरयामास ब्रह्माणं तुष्टं दैत्यो वरेण तु
அந்த தைத்தியன் நூறு ஆயிரம் ஆண்டுகள் உணவின்றி தலைகீழாக இருந்தான்; பின்னர் வரம் வேண்டி திருப்தியடைந்த பிரம்மாவை வேண்டினான்।
Verse 15
सर्वामरत्वमवधं सर्वभूतेभ्य एव हि / योगद्देवान् विनिर्जित्य सर्वदेवत्वमास्थितः
அவன் எல்லா உயிர்களாலும் கொல்ல முடியாத முழு அமரத்துவத்தை வேண்டினான்; யோகபலத்தால் தேவர்களை வென்று அனைத்துத் தேவத்துவத்தையும் அடைந்தான்।
Verse 16
कारये ऽहमिहैश्वर्यं बलवीर्यसमन्वितः / दानवास्त्वसुराश्चैव देवाश्च सह चारणैः
நான் இங்கே வலமும் வீரியமும் உடையவனாய் ஐஸ்வர்யத்தை நிறுவுவேன்; தானவர்கள், அசுரர்கள், மேலும் சாரணர்களுடன் தேவர்களும் (என் ஆட்சிக்குள் இருப்பர்)।
Verse 17
भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्
அனைவரும் என் வசத்தில் இருந்து, என் அருகில் வாழ்ந்து அனுபவிக்கட்டும்; ஈரமோ உலரமோ, பகலோ இரவோ எதிலும் நான் கொல்லப்படாதவனாக இருக்கட்டும்—என்று கூற, பிரம்மா வரம்புள்ள வரத்தை அளித்தார்।
Verse 18
ब्रह्मोवाच / महानयं वरस्तात वृतो दितिसुत त्वया / एही दानीं प्रतिज्ञानं भविष्यत्येवमेव तु
பிரம்மா கூறினார்—ஹே திதியின் புதல்வா, நீ மகத்தான வரத்தைத் தேர்ந்தெடுத்தாய். இப்போது வா; உன் பிரதிஞ்ஞை இவ்வாறே நிறைவேறும்.
Verse 19
दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
அவனுக்குப் பிடித்த வரத்தை அளித்து பிரம்மா அங்கேயே மறைந்தார். அப்போது அந்த தைத்யன் நிலைபொருள்-இயங்குபொருள் உடைய முழு உலகையும் நோக்கினான்.
Verse 20
महिम्ना व्याप्य संतस्थे बहुमूर्त्तिरमित्रजित् / स एव तपति व्योम्नि चन्द्रसूर्यत्वमास्थितः
எதிரிகளை வென்ற அந்தப் பலரூபன் தன் மகிமையால் அனைத்திலும் பரவி நிலைத்தான். அவனே வானில் சந்திரன்-சூரியன் வடிவம் கொண்டு ஒளிர்ந்தான்.
Verse 21
स एव वायुर्भूत्वा च ववौ जगति सर्वदा / स गोपालो ऽविपालश्च कर्षकश्च स एव ह
அவனே காற்றாகி உலகில் எப்போதும் வீசியான். அவனே கோபாலன், அவனே மந்தை காப்பவன், அவனே உழவனும் ஆவான்.
Verse 22
स ज्ञाता सर्वलोकेषु मन्त्रव्याख्याकरस्तथा / नेता गोप्ता गोपयिता दीक्षितो याजकः स तु
அவன் எல்லா உலகங்களிலும் அறிஞன்; மந்திரங்களின் விளக்ககரும் ஆவான். அவனே தலைவர், காவலன், மறைப்பவன், தீக்ஷிதன், யாஜகன்.
Verse 23
तस्य देवाः सुराः सर्वे तदासन्सोमपायिनः / एवंप्रभावो दैत्यो ऽसावतो भूयो निबोधत
அப்போது எல்லா தேவர்களும் சுரர்களும் சோமபானம் செய்பவர்களாயினர். அத்தகைய பெரும் பிரபாவமுடையவன் அந்த தைத்யன்; இனி மேலும் கேளுங்கள்.
Verse 24
तस्मै सर्वे नमस्कारं कुर्वन्तीज्यः स एव च / हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरा त्विह
அனைவரும் அவனுக்கு வணக்கம் செலுத்தினர்; அவனே வழிபடத்தக்கவன். இங்கே ஹிரண்யகசிபுவின் தைத்யர்கள் முன்பு பாடிய ச்லோகம் கூறப்படுகிறது.
Verse 25
हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः
அரசன் ஹிரண்யகசிபு எந்த எந்த திசையை நோக்கினானோ, அந்த அந்த திசையிலே தேவர்கள் மகரிஷிகளுடன் சேர்ந்து வணங்கினர்.
Verse 26
तस्यासीन्नरसिंहस्तु मृत्युर्विष्णुः पुरा किल / नरात्तु यस्माज्जन्मास्य नरमूर्त्तिश्च यत्प्रभुः
அவனுக்காக விஷ்ணுவே மரணமாக நரசிம்மனாக ஆனார் என்று பழமொழி கூறுகிறது. ஏனெனில் அவர் நரத்திலிருந்து பிறந்தார்; ஆண்டவனின் உருவமும் நரரூபமே.
Verse 27
तस्मात्स नरसिंहो वै गीयते वेदवादिभिः / सागरस्य च वेलायामुच्छ्रित स्तपसो विभुः
ஆகையால் வேதவாதிகள் அந்த நரசிம்மனைப் பாடுகின்றனர். அந்த வல்லமைமிகு ஆண்டவன் தவத்தால் உயர்ந்து கடற்கரையில் வெளிப்பட்டான்.
Verse 28
शरीरं तस्य देवस्य ह्यासीद्देवमयं प्रभो / नाम्ना सुदर्शनं चैव विश्रुतश्च महाबलः
இறைவா, அந்தத் தேவனின் திருவுடல் தெய்வீகமானது; அவர் சுதர்சனம் என்ற பெயரால் புகழ்பெற்றவர் மற்றும் பெரும் வலிமை வாய்ந்தவர்.
Verse 29
ततः स बाहुयुद्धेन दैत्येन्द्रं तं महाबलम् / नखैर्बिभद संक्रुद्धो नार्द्राः शुष्का नखा इति
பின்னர், அவர் சினங்கொண்டு, ஈரம் அல்லது உலர்ந்தவை அல்லாத நகங்களால், அந்த வலிமைமிக்க அசுரர் தலைவனை மற்போரில் கிழித்தெறிந்தார்.
Verse 30
हिरण्याक्षसुताः पञ्च विक्रान्ताः सुमहाबलाः / शंबरः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च
ஹிரண்யாக்ஷனுக்கு வீரம் செறிந்த மற்றும் பெரும் வலிமை வாய்ந்த ஐந்து மகன்கள் இருந்தனர்: சம்பரன், சகுனி மற்றும் காலநாபன்.
Verse 31
महानाभः सुविक्रान्तो सुत संतापनस्तथा / हिरण्यक्षसुता ह्येते देवैरपि दुरासदाः
மிகவும் வீரம் மிக்க மகாநாபன் மற்றும் சந்தாபனன். ஹிரண்யாக்ஷனின் இந்த மகன்கள் தேவர்களாலும் வெல்ல முடியாதவர்களாக இருந்தனர்.
Verse 32
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च दैतेयाः सगणाः स्मृताः / स शतानि सहस्राणि निहतास्तारकामये
அவர்களுடைய மகன்கள் மற்றும் பேரன்கள், தங்கள் படைகளுடன் கூடிய அந்த அசுரர்கள், நூற்றுக்கணக்கிலும் ஆயிரக்கணக்கிலும் தாரகாமயப் போரில் கொல்லப்பட்டனர்.
Verse 33
हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः / प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्ना दस्तथापरः
ஹிரண்யகசிபுவுக்கு நால்வர் மிகுந்த மகாபலமுடைய புதல்வர்கள் இருந்தனர்; அவர்களில் பிரஹ்லாதன் மூத்தவன்; பின்னர் அனுஹ்லாதன் மற்றும் த முதலியோர் இருந்தனர்.
Verse 34
संह्रादश्चैव ह्रादश्च ह्रादपुत्रौ निबोधत / सुंदो निसुन्दश्च तथा ह्रादपुतौ बभूवतुः
சம்ஹ்ராதன் மற்றும் ஹ்ராதன்—அறிந்துகொள்க; ஹ்ராதனுக்கு இரண்டு புதல்வர்கள் பிறந்தனர்; அவர்கள் சுந்தன், நிசுந்தன் எனப்பட்டனர்.
Verse 35
ब्रह्यघ्नौ तौ महावीरौ मूकस्तु ह्राददायकः / मारीचः सुन्दपुत्रस्तु ताडकायामजायत
அந்த இருவரும் (சுந்தன்-நிசுந்தன்) பிரம்மஹத்தி செய்த மகாவீரர்கள்; ஹ்ராதனுக்குத் துணையாயிருந்தவன் மூகன். மேலும் சுந்தனின் மகன் மாரீசன் தாடகையிடத்தில் பிறந்தான்.
Verse 36
दण्डके निहतः सो ऽथ राघवेण बलीयसा / मूको विनिहतश्चापि कैराते सव्यसाचिना
அவன் (மாரீசன்) தண்டக வனத்தில் வலிமைமிக்க ராகவன் (ஸ்ரீராமன்) கையால் கொல்லப்பட்டான்; மூகனும் கைராத நாட்டில் சவ்யசாசி (அர்ஜுனன்) கையால் அழிக்கப்பட்டான்.
Verse 37
संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले / उत्पन्ना महता चैव तपसा भाविताः स्वयम्
அந்த தைத்யன் சம்ஹ்ராதனின் குலத்தில் ‘நிவாதகவசர்’ எனப்படும்ோர் தோன்றினர்; அவர்கள் மகத்தான தவத்தால் தாமே பரிபக்வமடைந்து வலிமை பெற்றனர்.
Verse 38
अरयो देवतानां ते जंभस्य शतदुन्दुभिः / तथा दक्षो सुरश्चण्डश्चत्वारो देत्यनायकाः
அவர்கள் தேவர்களின் பகைவர்கள்—ஜம்பனுடைய சததுந்துபி; மேலும் தக்ஷன், சுரசண்டன்—இந்நால்வரும் தைத்தியத் தலைவர்கள்.
Verse 39
बाष्कलस्य सुता ह्येते काल नेमेः सुताञ्छृणु / ब्रह्मजित्क्रतुजिच्चैव देवान्तकनरान्तकौ
இவர்கள் பாஷ்கலனின் புதல்வர்கள்; இப்போது காலநேமியின் புதல்வர்களைக் கேளுங்கள்—பிரஹ்மஜித், க்ரதுஜித், மேலும் தேவாந்தகன், நராந்தகன்.
Verse 40
कालनेमिसुता ह्येते शभोस्तु शृणुत प्रजाः / राजाजश्चैव गोमश्च शंभोः पुत्रौ प्रकीर्त्तितौ
இவர்கள் காலநேமியின் புதல்வர்கள்; மக்களே, இப்போது ஷபோவின் (புதல்வர்களை) கேளுங்கள்—ராஜாஜன், கோமன்; இவர்கள் ஷம்போவின் புதல்வர்கள் எனப் புகழப்படுகின்றனர்.
Verse 41
विरोजनस्य पुत्रश्च बलिरेकः प्रतापवान् / बलेः पुत्रशतं जज्ञे राजानः सर्व एव ते
விரோசனனின் புதல்வன் பலி ஒருவனே பெரும் வீரன்; பலிக்குச் நூறு புதல்வர்கள் பிறந்தனர்—அவர்கள் அனைவரும் அரசர்களே.
Verse 42
तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः / सहस्रबाहुः श्रेष्ठो ऽभूद्बाणो राजा प्रतापवान्
அவர்களில் நால்வர் முதன்மை, வீரமும் மகாபலமும் உடையோர்; ஆயிரம் கரங்களையுடைய சஹஸ்ரபாஹு சிறந்தவன் ஆனான்; மேலும் பிரதாபமிகு அரசன் பாணனும் இருந்தான்.
Verse 43
कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते
கும்பகர்த்த, தய, போஜ, குஞ்சிர—இவர்கள் ‘தய’ எனப் பெயர்பெற்றோர். சகுனி, பூதனா ஆகியோரும்; பலியின் இரண்டு மகள்களும் நினைவில் கூறப்படுகின்றனர்.
Verse 44
बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / बालेया नाम विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः
பலியின் புதல்வரும் பேரரும் நூற்றுக்கணக்காகவும் பின்னர் ஆயிரக்கணக்காகவும் இருந்தனர். ‘பாலேயர்’ எனப் புகழ்பெற்ற அவர்கள் வீரப் பராக்கிரமம் நிறைந்த கூட்டங்கள்.
Verse 45
बाणस्य चैन्द्रधन्वा तु लोहिन्यामुदपद्यत / दितिर्विहितपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्
பாணனுக்கு ‘ஐந்திரதன்வா’ எனும் மகன் லோஹினியிடத்தில் பிறந்தான். புதல்வரால் நிறைந்த திதி கஷ்யபரை மகிழ்வித்தாள்.
Verse 46
तां कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्यगाराधितस्त्वथ / वरेण छन्दयामास सा च वव्रे वरं तत
அப்போது முறையாக ஆராதிக்கப்பட்டு மனம் மகிழ்ந்த கஷ்யபர் அவளிடம் வரம் கேட்கச் சொன்னார்; அவளும் அப்போது ஒரு வரத்தைத் தேர்ந்தெடுத்தாள்.
Verse 47
अथ तस्यै वरं प्रादात्प्रार्थितो भगवान्पुनः / उक्ते वरे तु मा तुष्टा दितिस्तं समभाषत
பின்னர் வேண்டப்பட்டபோது பகவான் அவளுக்கு வரம் அளித்தார். ஆனால் வரம் கூறப்பட்டபோதும் திதி திருப்தியடையாமல் அவரிடம் பேசினாள்.
Verse 48
मारीचं कण्यपं देवी भर्त्तारं प्राञ्जलिस्तदा / हतपुत्रास्मि भगवन्नादित्यैस्तव सूनुभिः
அப்போது தேவி திதி கைகூப்பி தன் கணவர் மாரீசி கश्यபரிடம் கூறினாள்— “பகவனே, உமது புதல்வர்களான ஆதித்யர்கள் என் புதல்வர்களை வதம் செய்தனர்; நான் புதல்வரை இழந்தவள்.”
Verse 49
शक्रहन्तारमिच्छमि पुत्रं दीर्घतपो ऽर्जितम् / साहं तपश्चरिष्यामि गर्भमाधातुमर्हसि
“இந்திரனை வதம் செய்யும், நீண்ட தவத்தால் பெறத்தக்க புதல்வனை நான் விரும்புகிறேன். நான் தவம் செய்வேன்; எனக்கு கருவை அளிக்க நீங்கள் அருள வேண்டும்.”
Verse 50
पुत्रमिन्द्रवधे युक्तं त्वं मै वै दातुमर्हसि / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा
“இந்திரவதத்திற்கு உரிய புதல்வனை எனக்கு அளிக்க வேண்டும்” என்று அவள் கூறினாள். அவளது சொற்களை கேட்ட மாரீசி கश्यபர் அப்போது…
Verse 51
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने
அப்போது மிகுந்த தேஜஸுடைய மாரீசி கश्यபர் பேர்துயருடன் திதியிடம் கூறினார்— “அப்படியே ஆகட்டும்; ஆனால், தவச் செல்வமே, கர்ப்பகாலத்தில் தூய்மையாய் இரு.”
Verse 52
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे / पूर्णं वर्षसहस्रं तु शुचिर्यदि भविष्यसि
“நீ முழு ஆயிரம் ஆண்டுகள் தூய்மையாய் இருந்தால், போரில் இந்திரனை வதம் செய்யும் புதல்வனைப் பெறுவாய்.”
Verse 53
पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि / एवमुक्त्वा महातेजास्तथा समभावत्तदा
நீ மூன்று உலகங்களிலும் சிறந்த மகனாகிய மன்மதனைப் பெறுவாய். இவ்வாறு கூறி மகாதேஜஸ்வி அப்போது அமைதியடைந்தார்.
Verse 54
तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता
அவளைத் தொட்டு ஆசீர்வதித்து பகவான் ரிஷி தம் இல்லத்திற்குச் சென்றார். கணவர் சென்றபின் தேவி திதி மிகுந்த மகிழ்ச்சியடைந்தாள்.
Verse 55
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः
குசப்லவன வனத்தை அடைந்து அவள் மிகக் கடுமையான தவம் செய்தாள். அப்போது ஆண்டவன் சக்ரன் அவர்களிருவரின் உரையாடலைக் கேட்டு அறிந்தான்.
Verse 56
कुशप्लवनमागम्य दितिं वाक्यमभाषत / शुश्रूषां ते करिष्यामि मानुज्ञां दातुमर्हसि
குசப்லவனத்திற்கு வந்து திதியிடம் கூறினான்—நான் உமக்கு பணிவிடை செய்வேன்; அதற்கு அனுமதி அருள வேண்டும்.
Verse 57
समिधश्चाहरिष्यामि पुष्पाणि च फलानि च / यथा त्वं मन्यसे वत्स सुश्रूषाभिरतो भव
நான் சமித்தும், மலர்களும், கனிகளும் கொண்டு வருவேன். உமக்கு எப்படிச் சரியெனத் தோன்றுகிறதோ, ஓ வத்ஸா, பணிவிடையில் ஈடுபட்டு இரு.
Verse 58
सर्वकर्मसु निष्णात आत्मनो हितमाचर / वरं श्रुत्वा तु त द्वाक्यं मातुः शक्रः प्रहर्षितः
எல்லாக் காரியங்களிலும் தேர்ந்தவனாய், உன் நலனுக்கேற்ப நட. தாயின் அந்தச் சிறந்த வாக்கை கேட்டதும் சக்ரன் மிக மகிழ்ந்தான்.
Verse 59
शुश्रूषाभिरतो भूत्वा कलुषेणान्तरात्मना / शुश्रूषते तु तां शक्रः सर्वकालमनुव्रतः
சேவையில் ஈடுபட்டவனாய், உள்ளத்தில் களங்கம் இருந்தாலும், சக்ரன் எப்போதும் பணிவுடன் அவளுக்கு உழைத்தான்.
Verse 60
फलपुष्पाण्युपादाय समिधश्च दृढव्रतः / गात्रसंवाहनं काले श्रमापनयने तथा
உறுதியான விரதத்துடன் பழம், மலர், சமித்து கொண்டு வந்து, காலத்திற்கேற்ப உடல் மசாஜ் செய்து களைப்பை நீக்கினான்.
Verse 61
शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह / किञ्चिच्छिष्टे व्रते देवी तुष्टा शक्रमुवाच ह
சக்ரன் எல்லாக் காலங்களிலும் திதியைப் பணிவுடன் சேவித்தான். விரதத்தில் சிறிது மீதமிருந்தபோது தேவி திருப்தியடைந்து சக்ரனிடம் கூறினாள்.
Verse 62
प्रतीताहं ते सुरश्रेष्ठ दशवर्षाणि पुत्रक / अवशिष्ठानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः
தேவர்களில் சிறந்தவனே, மகனே! பத்து ஆண்டுகளாக நான் உன்னால் திருப்தியடைந்தேன். உனக்கு நன்மை உண்டாக; மீதமுள்ள காலம் நிறைவுற்றபின் நீ உன் சகோதரனை காண்பாய்.
Verse 63
तमहं त्वत्कृते पुत्र सह धास्ये जयैषिणम् / त्रैलोक्यविजयं पुत्र भोक्ष्यसे सह तेन वै
மகனே! உன் பொருட்டு நான் அந்த வெற்றியை நாடுபவனை உடன் தாங்குவேன்; மகனே, நீ அவனுடன் சேர்ந்து நிச்சயமாக மும்முலக வெற்றியின் பயனை அனுபவிப்பாய்।
Verse 64
नाहं पुत्राभिजानामि मद्भक्तिगतमानसम् / एवमुक्त्वा दितिः शक्रं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
என் பக்தியில் மனம் நிலைத்துள்ள மகனை நான் அறியேன். இவ்வாறு கூறி, சூரியன் நடுப்பகலுக்கு வந்தபோது, திதி சக்ரனிடம் (அதை) சொன்னாள்।
Verse 65
निद्रयापहृता दवी शिरः कृत्वा तु जानुनि / केशान्कृत्वा तु पादस्थान्सा सुष्वाप च देवता
நித்திரையால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட அந்த தேவி, தலையை முழங்கால்மேல் வைத்து, கூந்தலை பாதங்களின் பக்கம் செய்து, அந்த தெய்வமூர்த்தி உறங்கினாள்।
Verse 66
अधस्ताद्यत्तु नाभेर्वै सर्वं तदशुचि स्मृतम् / ततस्तामशुचिं ज्ञात्वा सोंतरं तदमन्यत
நாபிக்குக் கீழே உள்ள அனைத்தும் அசுத்தம் எனக் கருதப்படுகிறது. ஆகவே அந்த அசுத்தத்தை அறிந்து, அவன் உள்ளே (நுழைய) வேறு வழியை எண்ணினான்।
Verse 67
दृष्ट्वा तु कारणं सर्वं तस्य बुद्धिरजायत / गर्भं निहन्तु वै देव्या स हि दोषो ऽत्र दृश्यते
அனைத்து காரணங்களையும் கண்டு அவனுக்கு எண்ணம் எழுந்தது—‘தேவியின் கருவை அழிக்க வேண்டும்; ஏனெனில் இங்கே இதுவே குறையாகத் தெரிகிறது.’
Verse 68
ततो विवेश दित्या वै ह्युपस्थेनोदरं वृषा / प्रविश्य चापि तं दृष्ट्वा गभमिन्द्रो महौजसम्
பிறகு இந்திரன் திதியின் கருப்பைக்குள் நுழைந்தான். உள்ளே நுழைந்ததும், மிகுந்த ஒளியுடைய அந்த கருவை அவன் கண்டான்.
Verse 69
भीतस्तं सप्तधा गभ बिभेद रिपुमात्मनः / म गर्भो भिद्यमानस्तु वज्रणशतपर्वणा
பயந்தவனான இந்திரன், தன் எதிரியான அந்த கருவை ஏழு துண்டுகளாக வெட்டினான். நூறு கணுக்களைக் கொண்ட வஜ்ராயுதத்தால் அந்த கரு பிளக்கப்பட்டது.
Verse 70
रुरोद सुस्वरं भीमं वेपमानः पुनः पुनः / मारोद मारोद इति गर्भं शक्रो ऽभ्यभाषत
அந்த கரு மீண்டும் மீண்டும் நடுங்கிக்கொண்டே பயங்கரமாக அழுதது. இந்திரன் அந்த கருவிடம் 'மா ரோத' (அழாதே), 'மா ரோத' என்று கூறினான்.
Verse 71
तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता
அந்த கருவை ஏழு பாகங்களாக்கி, மீண்டும் ஒவ்வொரு பாகத்தையும் ஏழு துண்டுகளாக வஜ்ராயுதத்தால் இந்திரன் பிளந்தான். அப்போது திதி விழித்துக்கொண்டாள்.
Verse 72
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् / निष्पपात ततो वज्री मातुर्वचनगौरवात्
'கொல்லாதே, கொல்லாதே' என்று திதி கூறினாள். அப்போது தாயின் சொல்லுக்கு மதிப்பளித்து வஜ்ராயுதத்தை ஏந்தியவன் (இந்திரன்) வெளியே வந்தான்.
Verse 73
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रो ऽभ्यभाषत / अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोर्गतमूर्द्धजा
வஜ்ரத்துடன் கைகூப்பி நின்ற சக்ரன் திதியிடம் கூறினான்— “தேவி, நீ அசுசி; நீ உறங்குகிறாய், உன் கூந்தல் பாதங்களின் பக்கம் விழுந்துள்ளது.”
Verse 74
तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि
அந்த நேரத்தைப் பெற்ற நான், போருக்குக் காரணமான உன் கருவை அணுகி அதை பல பகுதிகளாகப் பிளந்தேன்; நீ எனை மன்னிக்கத் தகுதியுடையவள்.
Verse 75
तस्मिंस्तु विफले गर्भे दितिः परमदुःखिता / सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्
அந்த கரு வீணானபோது திதி மிகுந்த துயருற்றாள்; அப்போது தடுக்க இயலாத ஆயிரக்கண் உடையவனிடம் பணிவுடன் வார்த்தை கூறினாள்.
Verse 76
ममापराधाद्गर्भो ऽयं यदि ते विफलीकृतः / नापराधो ऽस्ति देवेश तव पुत्र महाबल
என் குற்றத்தால் உன் இந்த கரு வீணானதாக இருந்தால், தேவேசா, மகாபலமுள்ள புதல்வனே, உனக்கு எவ்விதக் குற்றமும் இல்லை.
Verse 77
शत्रोर्वधे न दोषो ऽस्ति भेतव्यं न च ते विभो / प्रियं तु कृतमिच्छामि श्रेयो गर्भस्य मे कुतः
எதிரியை வதைத்தலில் குற்றமில்லை, விபோ, உனக்கு அஞ்ச வேண்டியதும் இல்லை; ஆயினும் நீ செய்தது எனக்குப் பிரியமாக இருக்க வேண்டும்— என் கருவின் நன்மை இப்போது எங்கே?
Verse 78
भवन्तु मम पुत्राणां सप्त स्थानानि वै दिवि / वातस्कन्धानिमान्सप्त चरन्तु मम पुत्रकाः
என் புதல்வர்களுக்காக விண்ணில் நிச்சயமாக ஏழு நிலையங்கள் உண்டாகட்டும். இவ்வேழு வாயு-ஸ்கந்தங்களில் என் புதல்வர்கள் உலாவட்டும்.
Verse 79
मरुतस्ते तु विख्याता गतास्ते सप्तसप्तकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चापि भास्करे
அவர்கள் ‘மருத்’ எனப் புகழ்பெற்றோர்; அவர்கள் ஏழு-ஏழு குழுக்களாகச் சென்றனர். பூமியில் முதல் ஸ்கந்தம், இரண்டாவது பாஸ்கரனில் (சூரியனில்).
Verse 80
सोमे तृतीयो विज्ञेयश्चतुर्थो ज्योतिषां गणे / ग्रहेषु पञ्चमस्चैव षष्ठः सप्तर्षिमण्डले
மூன்றாவது சோமனில் (சந்திரனில்) என அறிய வேண்டும்; நான்காவது ஜ்யோதிஷ்களின் கூட்டத்தில். ஐந்தாவது கிரகங்களில், ஆறாவது சப்தரிஷி மண்டலத்தில் உள்ளது.
Verse 81
ध्रुवे तु सप्तमश्चैव वातस्कन्धाश्चसप्त ये / तानेते विचरन्त्वद्य कालेकाले ममात्मजाः
ஏழாவது துருவத்தில் உள்ளது; இவ்வேழு வாயு-ஸ்கந்தங்கள்—இவற்றில் என் புதல்வர்கள் இன்று முதல் காலந்தோறும் உலாவட்டும்.
Verse 82
वातस्कन्धाधिपा भूत्वा चरन्तु मम पुत्रकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्ध आ मेघेब्यो य आवहः
வாயு-ஸ்கந்தங்களின் அதிபதிகளாக என் புதல்வர்கள் உலாவட்டும். பூமியில் முதல் ஸ்கந்தம் உள்ளது; அது மேகங்களிலிருந்து (நீராதி) கொண்டு வருவது.
Verse 83
चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः
முதல் கணத்தில் உள்ள என் அந்த ஏழு புதல்வர்கள் உலாவட்டும்; மேகங்களிலிருந்து சூரியனுக்குக் கீழ்வரை உள்ள இரண்டாம் கணம் ‘ப்ரவஹ’ என அழைக்கப்படுகிறது.
Verse 84
वातस्कन्धो हि विज्ञेयो द्वितीयश्चरतां गणः / सूर्यादूर्ध्वमधः सोमादुद्वहो ऽथ स वै स्मृतः
இரண்டாம் உலாவும் கணம் ‘வாதஸ்கந்த’ என அறியப்பட வேண்டும்; அது சூரியனுக்கு மேலாகவும் சோமனுக்கு கீழாகவும் இருந்து ‘உத்வஹ’ என நினைக்கப்படுகிறது.
Verse 85
वातस्कन्धस्तृतीयश्च पुत्राणां चरता गणः / सोमादूर्द्ध्वमधर्क्षेभ्यश्चतुर्थ संवहस्तु सः
புதல்வர்களின் மூன்றாம் உலாவும் கணமும் ‘வாதஸ்கந்த’; அது சோமனுக்கு மேலாகவும் நட்சத்திரங்களுக்குக் கீழாகவும் இருந்து நான்காம் ‘ஸம்வஹ’ என அழைக்கப்படுகிறது.
Verse 86
चतुर्थो मम पुत्राणां गणस्तु चरतां विभो / ऋक्षेभ्यश्च तथैवोर्द्ध्वमा ग्रहाद्विवहस्तु यः
விபோ, என் புதல்வர்களின் நான்காம் உலாவும் கணம் நட்சத்திரங்களுக்கு மேலாகவும் கிரகங்கள்வரை (அவற்றின் கீழாக) விரிந்ததும்; அதுவே ‘விவஹ’ எனப்படும்.
Verse 87
वातस्कन्धः पञ्चमस्तु पुत्राणां चरतां गणः / ग्रहेभ्य ऊर्द्ध्वमार्षिभ्यः षष्ठो ह्यनुवहश्च यः
புதல்வர்களின் ஐந்தாம் உலாவும் கணம் ‘வாதஸ்கந்த’; கிரகங்களுக்கு மேலாகவும் ரிஷிகளின் (ஸப்தரிஷி மண்டலம்) வரை உள்ள ஆறாம் கணம் ‘அனுவஹ’ எனப்படும்.
Verse 88
वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः
அங்கே என் புராணங்களின் பரிவாரமாகச் சஞ்சரிக்கும் ‘வாதஸ்கந்த’ கணம் உள்ளது; ரிஷிகளுக்கு மேலாகத் துருவலோகம் வரை செல்லும் ஏழாவது எனப் புகழப்படுகிறது.
Verse 89
वातस्कन्धः परिवहस्तत्र तिष्ठन्तु मे सुताः / एतान्सर्वाश्चरन्त्वन्ते कालेकाले ममात्मजाः
வாதஸ்கந்தம் அங்கே பரவி ஓடட்டும்; என் புதல்வர்கள் அங்கே நிலைத்திருக்கட்டும். காலந்தோறும் இறுதியில் என் ஆத்மஜர்கள் இவையனைத்திலும் சஞ்சரிக்கட்டும்.
Verse 90
त्वत्कृतेन च नाम्ना वै भवतु मरुतस्त्विमे / ततस्तेषां तु नामानि मत्पुत्राणां शतक्रतो
நீ அளித்த பெயரினாலேயே இவர்கள் ‘மருத்துகள்’ ஆகட்டும்; அதன் பின், ஓ சதக்ரது, என் புதல்வர்களின் பெயர்களை (கேள்).
Verse 91
तद्विधैः कर्मभिश्चैव समवेहि पृथक्पृथक् / शक्रज्योतिस्तथा सत्यः सत्यज्योतिस्तथापरः
அத்தகைய செயல்களோடு அவர்களைத் தனித்தனியாக அறிக: சக்ரஜ்யோதி, மேலும் சத்யன், இன்னொருவன் சத்யஜ்யோதி.
Verse 92
चित्रज्योतिश्च ज्योतिष्मान् सुतपश्चैत्य एव च / प्रथमो ऽयं गणः प्रोक्तो द्वितीयं तु निबोधत
சித்ரஜ்யோதி, ஜ்யோதிஷ்மான், சுதப, சைத்ய—இது முதல் கணம் எனச் சொல்லப்பட்டது; இப்போது இரண்டாவதையும் அறிக.
Verse 93
ऋतजित्सत्यजिश्चैव सुषेणः सेनजित्तथा / सुतमित्रो ह्यमित्रश्च सुरमित्रस्तथापरः
ருதஜித், சத்யஜித், சுஷேணன், சேனஜித்; மேலும் சுதமித்ரன், அமித்ரன், சுரமித்ரன்—இவர்களும் (கணங்கள்).
Verse 94
गण एष द्वितीयस्तु तृतीयं च निबोधत / धातुश्च धनदश्चैव ह्युग्रो भीमस्तथैव च
இது இரண்டாம் கணம்; மூன்றாவதையும் அறிக—தாது, தனத, உக்ரன், பீமன்.
Verse 95
वरुणश्च तृतीयं च मया प्रोक्तं निबोधत / अभियुक्ताक्षिकश्चैव साह्वायश्च गणः स्मृतः
மூன்றாம் (கணம்) வருணன்—நான் கூறியபடி அறிக; மேலும் அபியுக்தாக்ஷிகன் மற்றும் சாஹ்வாயன்—கணங்களென நினைக்கப்படுவர்.
Verse 96
ईदृक् चैव तथान्यादृक् समरिद्द्रुमवृचक्षकाः / मितश्च समितश्चैव पञ्चमश्च तथा गणः
ஈத்ருக் மற்றும் அந்யாத்ருக், சமரித்த்ருமவ்ருசக்ஷகர்; மேலும் மிதன், சமிதன்—இவ்வாறு ஐந்தாம் கணம்.
Verse 97
ईदृक् च पुरुषश्चैव नान्यादृक् समचेतनः / संमितः समवृत्तिश्च प्रतिहर्ता च षड् गणाः
ஈத்ருக் மற்றும் புருஷன், மேலும் அந்யாத்ருக் மற்றும் சமசேதனன்; சம்மிதன், சமவிருத்தி, பிரதிஹர்த்தா—இவை ஆறு கணங்கள்.
Verse 98
यज्ञैश्चित्वास्तुवन्सर्वे तथान्ये मानुषा विशः / दैत्यदेवाः समाख्याताः सप्तैते सप्तसप्तकाः
யாகங்களால் வழிபட்டு அனைவரும் புகழ்ந்தனர்; மற்ற மனிதக் கூட்டங்களும் அவ்வாறே. இவர்கள் ‘தைத்யதேவர்கள்’ என அழைக்கப்பட்டனர்; ஏழு-ஏழாகிய ஏழு குழுக்கள்.
Verse 99
एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै
இவர்கள் பெயரால் நாற்பத்தொன்பது மருதர்கள் என நினைக்கப்படுகின்றனர். அப்போது திதியும் சக்ரனும் (இந்திரனும்) சேர்ந்து அவர்களை எண்ணிக் கணித்தனர்.
Verse 100
कृत्वा चैतानि नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह / वातस्कन्धांश्चरन्त्वेते भ्रतरो मम पुत्रकाः
இந்தப் பெயர்களை அமைத்த பின் திதி இந்திரனிடம் கூறினாள்—என் மகன்கள், சகோதரர்கள், காற்றின் கூட்டங்களாகச் சுற்றித் திரியட்டும்.
Verse 101
विचरन्तु च भद्रं ते देवैः सह ममात्मजाः / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महस्राक्षः पुरन्दरः
என் மகன்கள் தேவர்களுடன் நலமுடன் உலாவட்டும். அவளது அந்தச் சொல் கேட்டதும் ஆயிரக்கண் புரந்தரன் (இந்திரன்) …
Verse 102
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा मातर्भवतु तत्तथा / सर्व मेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः
கைகூப்பி அவர் கூறினார்—அம்மா, அவ்வாறே ஆகுக. நீ சொன்னதெல்லாம் ஐயமின்றி நிகழும்.
Verse 103
एवंभूता महात्मानः कुमारा लोकसंमताः / देवैः सह भविष्यन्ति यज्ञभाजस्तवात्म जाः
இவ்வாறான மகாத்ம குமாரர்கள், உலகம் போற்றும்வர்கள், தேவர்களுடன் இருப்பார்கள்; உன் ஆத்மஜர்களாய் யாகப் பங்கிற்கு உரியவர்களாவார்கள்.
Verse 104
तस्मात्ते मरुतो देवाः सर्वे चेन्द्रानुजा वराः / विज्ञेयाश्चामराः सर्वे दितिपुत्रास्तरस्विनः
ஆகையால் அந்த மருத் தேவர்கள் அனைவரும் இந்திரனின் இளைய சகோதரர்களான சிறந்த தேவர்கள்; அவர்கள் அனைவரும் அமரர்கள், திதியின் புதல்வர்கள், மிகுந்த வலிமையுடையவர்கள் என்று அறியப்படுவர்.
Verse 105
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने / जग्मतुस्त्रिदिवं त्दृष्टौ शक्रमाभूद्गतज्वरः
இவ்வாறு தவவனத்தில் தாயும் மகனும் தீர்மானித்து திரிதிவத்திற்குச் சென்றனர்; அவர்களை கண்டவுடன் சக்ரன் (இந்திரன்) காய்ச்சல் நீங்கினான்.
Verse 106
मरुतां च शुभं जन्म शृणुयाद्यः पठेच्च वा / वादे विजयमाप्नोति लब्धात्मा च भवत्युत
மருதர்களின் புனிதப் பிறப்பை யார் கேட்கிறாரோ அல்லது வாசிக்கிறாரோ, அவர் வாதத்தில் வெற்றி பெறுவார்; மேலும் ஆத்மநிறைவு பெறுவார்.
The Kaśyapa–Diti line within the broader progenitor network: Hiraṇyakaśipu and Hiraṇyākṣa are presented as key daitya nodes, alongside Siṃhikā (linked to Rāhu through maternity) and the marital connection to Vipracitti.
A tapas → Brahmā-prasāda → vara (boon) sequence: prolonged, severe austerity is narrated as the legitimating cause for exceptional boons, which then enable the daitya’s supremacy over devas and beings.
It anchors genealogy to a ritual-historical coordinate: the births and naming-etiologies are situated during Kaśyapa’s Aśvamedha at Puṣkara, turning the yajña into a contextual tag that organizes persons, events, and authority.