Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि वक्ष्यामि माहात्म्यं त्रिपुरद्विषः । श्रुतमात्रेण येनाशु च्छिद्यंते सर्वसंशयाः

सूत उवाच। अथान्यदपि वक्ष्यामि माहात्म्यं त्रिपुरद्विषः। श्रुतमात्रेण येनाशु छिद्यन्ते सर्वसंशयाः॥

Verse 2

अतः परतरं नास्ति किंचित्पापविशोधनम् । सर्वानंदकरं श्रीमत्सर्वकामार्थसाधम्

अतः परतरं नास्ति किंचित् पापविशोधनम्। सर्वानन्दकरं श्रीमत् सर्वकामार्थसाधकम्॥

Verse 3

दीर्घायुर्विजयारोग्यभुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । यदनन्येन भावेन महे शाराधनं परम्

दीर्घायुर् विजयारोग्य-भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्। यदनन्येन भावेन महेशाराधनं परम्॥

Verse 4

आर्द्राणामपि शुष्काणामल्पानां महतामपि । एतदेव विनिर्दिष्टं प्रायश्चितमथोत्तमम्

आर्द्राणामपि शुष्काणामल्पानां महतामपि। एतदेव विनिर्दिष्टं प्रायश्चित्तमथोत्तमम्॥

Verse 5

सर्वकालेऽप्यभेद्यानामघानां क्षयकारणम् । महामुनिविनिर्दिष्टैः प्रायश्चित्तैरथोत्तमैः

सर्वकालेऽपि अभेद्यानामपि पापानां क्षयहेतुरिदम्। महामुनिभिर्विनिर्दिष्टेभ्यः प्रायश्चित्तेभ्यः श्रेष्ठतरं चोत्तमम्॥

Verse 6

इयमेव परं श्रेयः सर्वशास्त्रविनिश्चितम् । यद्भक्त्या परमेशस्य पूजनं परमो दयम्

इयमेव परं श्रेयः सर्वशास्त्रविनिश्चितम्। यत् भक्त्या परमेशस्य पूजनं परमो दयः॥

Verse 7

जानताऽजानता वापि येन केनापि हेतुना । यत्किंचिपि देवाय कृतं कर्म विमुक्तिदम्

जानता अजानता वापि येन केनापि हेतुना। यत्किञ्चिदपि देवाय कृतं कर्म विमुक्तिदम्॥

Verse 8

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यामुपवासोऽति दुर्लभः । तत्रापि दुर्लभं मन्ये रात्रौ जागरणं नृणाम्

माघे कृष्णचतुर्दश्यामुपवासोऽतिदुर्लभः। तत्रापि दुर्लभं मन्ये रात्रौ जागरणं नृणाम्॥

Verse 9

अतीव दुर्लभं मन्ये शिवलिंगस्य दर्शनम् । सुदुर्लभतरं मन्ये पूजनं परमेशितुः

अतीव दुर्लभं मन्ये शिवलिङ्गस्य दर्शनम्। सुदुर्लभतरं मन्ये पूजनं परमेशितुः॥

Verse 10

भवकोटिशतोत्पन्नषुण्यराशिविपाकतः । लभ्यते वा पुनस्तत्र बिल्वपत्रार्चनं विभोः

भवकोटिशतसमुत्पन्नपुण्यपापशून्यराशिविपाकानन्तरं तत्रैव विभोः बिल्वपत्रैः पूजनावसरः लभ्यते।

Verse 11

वर्षाणामयुतं येन स्नातं गंगासरिज्जले । सकृद्बिल्वार्चनेनैव तत्फलं लभते नरः

येन गङ्गासरिज्जले वर्षाणामयुतं स्नातं, स नरः सकृदेव बिल्वार्चनेन तत्फलमेव लभते।

Verse 12

यानियानि तु पुण्यानि लीनानीह युगेयुगे । माघेऽसितचतुर्दश्यां तानि तिष्ठंति कृत्स्नशः

यानि यानि पुण्यानि युगे युगेऽत्र लीनानि, माघेऽसितचतुर्दश्यां तानि सर्वाणि कृत्स्नशः प्रादुर्भवन्ति।

Verse 13

एतामेव प्रशंसंति लोके ब्रह्मादयः सुराः । मुनयश्च वशिष्ठाद्या माघेऽसितचतुर्दशीम्

एतामेव माघेऽसितचतुर्दशीं लोके ब्रह्मादयः सुराः, वशिष्ठाद्या मुनयश्च प्रशंसन्ति।

Verse 14

अत्रोपवासः केनापि कृतः क्रतुशताधिकैः । रात्रौ जागरणं पुण्यं कल्पकोटितपोऽधिकम्

अत्र केनाप्युपवासः कृतः क्रतुशताधिकैः पुण्यतरः; रात्रौ जागरणं पुण्यं कल्पकोटितपोऽधिकम्।

Verse 15

एकेन बिल्वपत्रेण शिवलिंगार्चनं कृतम् । त्रैलोक्ये तस्य पुण्यस्य को वा सादृश्यमिच्छति

एकेनापि बिल्वपत्रेण शिवलिङ्गस्य यदर्चनं कृतं, तस्य पुण्यस्य त्रैलोक्ये को वा तुल्यतामिच्छेत्?

Verse 16

अत्रानुवर्ण्यते गाथा पुण्या परमशोभना । गोपनीयापि कारुण्याद्गौतमेन प्रकाशिता

अत्र पुण्या परमशोभना गाथा अनुवर्ण्यते; गोपनीया अपि सा कारुण्याद् गौतमेन प्रकाशिता।

Verse 17

इक्ष्वाकुवंशजः श्रीमान्राजा परम धार्मिकः । आसीन्मित्रसहोनाम श्रेष्ठः सर्वधनुर्भृताम्

इक्ष्वाकुवंशजः श्रीमान् राजा परमधार्मिकः आसीत्; मित्रसह इति नाम्ना स सर्वधनुर्भृतां श्रेष्ठः।

Verse 18

स राजा सकलास्त्रज्ञः शास्त्रज्ञः श्रुतिपारगः । वीरोऽत्यंतबलोत्साहो नित्योद्योगी दयानिधिः

स राजा सकलास्त्रज्ञः शास्त्रज्ञः श्रुतिपारगः; वीरोऽत्यन्तबलोत्साहो नित्योद्योगी दयानिधिः।

Verse 19

पुण्यानामिव संघातस्तेजसामिव पंजरः । आश्चर्याणामिव क्षेत्रं यस्य मूर्तिर्विराजते

पुण्यानामिव संघातः तेजसामिव पञ्जरः; आश्चर्याणामिव क्षेत्रं यस्य मूर्तिर्विराजते।

Verse 20

हृदयं दययाक्रांतं श्रियाक्रांतं च तद्वपुः । चरणौ यस्य सामंतचूडामणिमरीचिभिः

हृदयं करुणयाक्रान्तं, वपुः श्रीसमन्वितम्। सामन्तचूडामणिमरीचयः पादयोस्तस्य पतन्ति स्म प्रकाशकाः॥

Verse 21

एकदा मृगयाकेलिलोलुपः स महीपतिः । विवेश गह्वरं घोरं बलेन महतावृतः

एकदा मृगयाकेलिलोलुपो महीपतिः। घोरं गह्वरमिव वनं विवेश महता बलेनावृतः॥

Verse 22

तत्र विव्याध विशिखैः शार्दूलान्गवयान्मृगान् । रुरून्वराहान्महिषान्मृगेंद्रानपि भूरिशः

तत्र स विशिखैर्भूरिशः शार्दूलान् गवयान् मृगान्। रुरून् वराहान् महिषान् मृगेन्द्रानपि विव्याध॥

Verse 23

स रथी मृगयासक्तो गहनं दंशित श्चरन् । कमपि ज्वलनाकारं निजघान निशाचरम्

स रथी मृगयासक्तो गहनं दंशितश्चरन्। ज्वलनाकारं कमपि निशाचरं निजघान॥

Verse 24

तस्यानुजः शुचाविष्टो दृष्ट्वा दूरे तिरोहितः । भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा चिंतयामास चेतसा

तस्यानुजः शोकाविष्टो दृष्ट्वा दूरे तिरोहितः। भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा चेतसा चिन्तयामास॥

Verse 25

नन्वेष राजा दुर्द्धर्षो देवानां रक्षसामपि । छद्मनैव प्रजेतव्यो मम शत्रुर्न चान्यथा

नूनमेष राजा दुर्धर्षो देवानां रक्षसामपि। मम शत्रुः छद्मनैव मायया च जेतव्यो नान्यथा॥

Verse 26

इति व्यवसितः पापो राक्षसो मनुजाकृतिः । आससाद नृपश्रेष्ठमुत्पात इव मूर्तिमान्

इति निश्चयवान् पापो राक्षसो मनुजाकृतिः। नृपश्रेष्ठमुपाससाद उत्पात इव मूर्तिमान्॥

Verse 27

तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् । चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः

तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम्। अज्ञानात् स महीपतिः महानसाध्यक्षं चकार॥

Verse 28

अथ तस्मिन्वने राजा किंचित्कालं विहृत्य सः । निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीं पुनराययौ

अथ तस्मिन् वने राजा किञ्चित्कालं विहृत्य सः। मृगयां निवर्त्य हित्वा स्वपुरीं पुनराययौ॥

Verse 29

तस्य राजेंद्रमुख्यस्य मदयंतीतिनामतः । दमयन्ती नलस्येव विदिता वल्लभा सती

तस्य राजेन्द्रमुख्यस्य मदयन्तीति नामतः। नलस्येव दमयन्तीव विदिता वल्लभा सती॥

Verse 30

एतस्मिन्समये राजा निमंत्र्य मुनिपुंगवम् । वशिष्ठं गृहमानिन्ये संप्राप्ते पितृवासरे

तस्मिन्काले राजा मुनिपुङ्गवं वशिष्ठं निमन्त्र्य पितृवासरे संप्राप्ते स्वगृहं सादरं निनाय।

Verse 31

रक्षसा सूदरूपेण संमिश्रितनरामिषम् । शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्

रक्षसा सूदरूपेण शाकामिषे नरामिषं संमिश्र्य पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्।

Verse 32

धिग्धिङ्नरामिषं राजं स्त्वयैतच्छद्मकारिणा । खलेनोपहृतं मेऽद्य अतो रक्षो भविष्यसि

धिग्धिग्नरामिषं राजन्, त्वयैतच्छद्मकारिणा; खलेनोपहृतं मेऽद्य, अतो रक्षो भविष्यसि।

Verse 33

रक्षःकृतमविज्ञाय शप्त्वैवं स गुरुस्ततः । पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्

रक्षःकृतमविज्ञाय शप्त्वैवं स गुरुस्ततः; पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्।

Verse 34

राजापि कोपितः प्राह यदिदं मे न चेष्टितम् । न ज्ञातं च वृथा शप्तो गुरुं चैव शपाम्यहम्

राजापि कोपितः प्राह—यदिदं मे न चेष्टितम्, न ज्ञातं च; वृथा शप्तोऽस्मि, गुरुं चैव शपाम्यहम्।

Verse 35

इत्यपोंजलिनादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः । पतित्वा पादयोस्तस्य मदयन्ती न्यवारयत्

इति ब्रुवन् अञ्जलिसंस्थितमपः समादाय गुरोः शापाय समुद्यतः। तदा मदयन्ती गुरोः पादयोः पतित्वा तं निवारयामास॥

Verse 36

ततो निवृत्तः शापाच्च तस्या वचनगौरवात् । तत्याज पादयोरंभः पादौ कल्मषतां गतौ

ततः सा वचनगौरवात् शापात् निवृत्तः सन् स्वपादयोः अपः पातयामास। तदा पादौ कल्मषतां गतौ॥

Verse 37

कल्मषांघ्रिरिति ख्यातस्ततः प्रभृति पार्थिवः । बभूव गुरुशापेन राक्षसो वनगोचरः

ततः प्रभृति स पार्थिवः ‘कल्मषाङ्घ्रिः’ इति ख्यातो बभूव। गुरोः शापेन राक्षसो भूत्वा वनगोचरः अभवत्॥

Verse 38

स बिभ्रद्राक्षसं रूपं घोरं कालां तकोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः

स घोरं राक्षसं रूपं बिभ्रत् कालान्तकसमोपमम्। वनगोचरः सन् मानुषादीन् विविधाञ् जन्तून् चखाद॥

Verse 39

स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ । अपश्यदंतकाकारो नवोढौ मुनिदंपती

स कदाचित् वने क्वचिद् रममाणौ किशोरकौ। अन्तकाकारः स नवोढौ मुनिदम्पती अपश्यत्॥

Verse 40

राक्षसो मानुषाहारः किशोरमुनिनंदनम् । जग्धुं जग्राह शापार्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा

शापपीडितो मानुषाहारो राक्षसः किशोरमुनिनन्दनं जग्धुं व्याघ्रो मृगशिशुं यथाऽऽकृष्य जग्राह।

Verse 41

रक्षोगृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीताथ तत्प्रिया । उवाच करुणं बाला क्रंदंती भृशवेपिता

रक्षोगृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा तत्प्रिया भीता बाला करुणं क्रन्दन्ती भृशं वेपिता उवाच।

Verse 42

भोभो मामा कृथाः पापं सूर्यवंशयशोधर । मदयंतीपतिस्त्वं हि राजेंद्रो न तु राक्षसः

भो भो मा मा कृथाः पापं सूर्यवंशयशोधर; मदयन्तीपतिस्त्वं हि राजेन्द्रो न तु राक्षसः।

Verse 43

न खाद मम भर्त्तारं प्राणात्प्रियतमं प्रभो । आर्त्तानां शरणार्त्तानां त्वमेव हि यतो गतिः

मा खाद मम भर्तारं प्राणात्प्रियतमं प्रभो; आर्तानां शरणार्थानां त्वमेव हि यतो गतिः।

Verse 44

पापानामिव संघातैः किं मे दुष्टैर्जडासुभिः । देहेन चातिभारेण विना भर्त्रा महात्मना

भर्त्रा महात्मना विना मे देहेनातिभारेण जडासुना दुष्टैः किं प्रयोजनम्, पापानामिव संघातैः।

Verse 45

मलीमसेन पापेन पांचभौतेन किं सुखम् । बालोयं वेदविच्छांतस्तपस्वी बहुशास्त्रवित्

मलीमसेन पापेन पांचभौतेन किं सुखम् । बालोयं वेदविच्छांतस्तपस्वी बहुशास्त्रवित्

Verse 46

अतोऽस्य प्राणदानेन जगद्रक्षा त्वया कृता । कृपां कुरु महाराज बालायां ब्राह्मणस्त्रियाम्

अतोऽस्य प्राणदानेन जगद्रक्षा त्वया कृता । कृपां कुरु महाराज बालायां ब्राह्मणस्त्रियाम्

Verse 47

अनाथकृपणार्तेषु सघृणाः खलु साधवः । इत्थमभ्यर्थितः सोऽपि पुरुषादः स निर्घृणः

अनाथकृपणार्तेषु सघृणाः खलु साधवः । इत्थमभ्यर्थितः सोऽपि पुरुषादः स निर्घृणः

Verse 48

चखाद शिर उत्कृत्य विप्रपुत्रं दुराशयः । अथ साध्वी कृशा दीना विलप्य भृशदुःखिता

चखाद शिर उत्कृत्य विप्रपुत्रं दुराशयः । अथ साध्वी कृशा दीना विलप्य भृशदुःखिता

Verse 49

आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे तथोल्बणाम् । भर्तारमनुगच्छंती संविशंती हुताशनम्

आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे तथोल्बणाम् । भर्तारमनुगच्छंती संविशंती हुताशनम्

Verse 50

राजानं राक्षसाकारं शापास्त्रेण जघान तम् । रेरे पार्थिव पापात्मंस्त्वया मे भक्षितः पतिः

राजानं राक्षसाकारं शापास्त्रेण जघान तम् । रेरे पार्थिव पापात्मंस्त्वया मे भक्षितः पतिः

Verse 51

अतः पतिव्रतायास्त्वं शापं भुंक्ष्व यथोल्बणम् । अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वमपि संगतः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती

अतः पतिव्रतायास्त्वं शापं भुंक्ष्व यथोल्बणम् । अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वमपि संगतः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती

Verse 52

सोऽपि राजा गुरोः शापमुपभुज्य कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमादाय स्वगृहं मुदितो ययौ

सोऽपि राजा गुरोः शापमुपभुज्य कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमादाय स्वगृहं मुदितो ययौ

Verse 53

ज्ञात्वा विप्रसतीशापं तत्पत्नी रतिलालसम् । पतिं निवारयामास वैधव्यातिबिभ्यती

ज्ञात्वा विप्रसतीशापं तत्पत्नी रतिलालसम् । पतिं निवारयामास वैधव्यातिबिभ्यती

Verse 54

अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्

अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्

Verse 55

सूर्यवंशप्रतिष्ठित्यै वशिष्ठो मुनिसत्तमः । तस्यामुत्पादयामास मदयंत्यां सुतोत्तमम्

सूर्यवंशस्य प्रतिष्ठित्यै मुनिसत्तमो वशिष्ठः मदयन्त्यां तस्य सुतोत्तमं जनयामास।

Verse 56

विसृष्टराज्यो राजापि विचरन्सकलां महीम् । आयांतीं पृष्ठतोऽपश्यत्पिशाचीं घोररूपिणीम्

विसृष्टराज्यो राजा सकलां महीं विचरन् पृष्ठतोऽपश्यदायान्तीं घोररूपिणीं पिशाचीम्।

Verse 57

सा हि मूर्तिमती घोरा ब्रह्महत्या दुरत्यया । यदासौ शापविभ्रष्टो मुनिपुत्रमभक्षयत्

सा हि मूर्तिमती घोरा दुरत्यया ब्रह्महत्या; यदा स शापविभ्रष्टो मुनिपुत्रमभक्षयत् तदा समुत्थिता।

Verse 58

तेनात्मकर्मणा यांतीं ब्रह्महत्यां स पृष्ठतः । बुबुधे मुनिवर्याणामुपदेशेन भूपतिः

तेनात्मकर्मणा पृष्ठतो यान्तीं ब्रह्महत्यां भूपतिः मुनिवर्याणामुपदेशेन बुबुधे।

Verse 59

तस्या निर्वेशमन्विच्छन्राजा निर्विण्णमानसः । नानाक्षेत्राणि तीर्थानि चचार बहुवत्सरम्

तस्या निर्वेशमन्विच्छन् निर्विण्णमानसो राजा नानाक्षेत्राणि तीर्थानि बहुवत्सरं चचार।

Verse 60

यदा सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वापि च मुहुर्मुहुः । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलामाययौ तदा । बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चिंतया परयार्दितः

यदा सर्वेषु तीर्थेषु मुहुर्मुहुः स्नात्वापि ब्रह्महत्यापापं न निवृत्तं, तदा स मिथिलां जगाम। तत्र बाह्योद्यानं प्रविश्य स परया चिन्तया पीडितोऽभवत्।

Verse 61

ददर्श मुनिमायांतं गौतमं विमलाशयम् । हुताशनमिवाशेषतपस्विजनसेवितम्

स गौतमं मुनिमायान्तं ददर्श—विमलाशयं, अशेषतपस्विजनसेवितं हुताशनमिव।

Verse 62

विवस्वंतमिवात्यंतं घनदोषतमोनुदम् । शशांकमिव निःशंकमवदातगुणोदयम्

स घनदोषतमोनुदं विवस्वन्तमिवात्यन्तं, निःशङ्कं शशाङ्कमिव, अवदातगुणोदयप्रकाशकं बभौ।

Verse 63

महेश्वरमिव श्रीमद्द्विजराजकलाधरम् । शांतं शिष्यगणोपेतं तपसामेकभाजनम्

स महेश्वरमिव श्रीमान् द्विजराजकलाधरः; शान्तः शिष्यगणोपेतः तपसामेकभाजनं बभौ।

Verse 66

गौतम उवाच । कच्चित्ते कुशलं राजन्कच्चित्ते पदमव्ययम्

गौतम उवाच—राजन्, कच्चित्ते कुशलं? कच्चित्ते पदमव्ययं प्राप्तम्?

Verse 67

कुशलिन्यः प्रजाः कच्चिदवरोधजनोपि वा । किमर्थमिह संप्राप्तो विसृज्य सकलां श्रियम्

कच्चित् कुशलिन्यः प्रजाः सन्ति, अन्तःपुरजनोऽपि वा? सकलां राजश्रियं विसृज्य किमर्थमिह संप्राप्तोऽसि?

Verse 68

किं च ध्यायसि भो राजन्दीर्घमुष्णं च निःश्वसन्

भो राजन्, किं च ध्यायसि? दीर्घमुष्णं च निःश्वसन् किमर्थं मनसि विषीदसि?

Verse 69

अभिनंद्य मुनिः प्रीत्या संस्मितं समभाषत

मुनिं प्रीत्या अभिनन्द्य सः सस्मितं विनयेन समभाषत।

Verse 70

अलक्षिता मदपरैर्भर्त्सयंती पदेपदे । यन्मया शापदग्धेन कृतमहो दुरत्ययम् । न शांतिर्जायते तस्य प्रायश्चित्तसहस्रकैः

मदपरैः अलक्षिता सा पदेपदे मां भर्त्सयति। अहो, शापदग्धेन मया यत्कृतं तद् दुरत्ययं महापातकम्; तस्य प्रायश्चित्तसहस्रैरपि शान्तिर्न जायते।

Verse 71

इष्टाश्च विविधा यज्ञाः कोशसर्वस्वदक्षिणाः । सरित्सरांसि स्नातानि यानि पूज्यानि भूतले । निषेवितानि सर्वाणि क्षेत्राणि भ्रमता मया

विविधा इष्टा यज्ञाः कृताः, कोशसर्वस्वदक्षिणाः। भूतले पूज्यानि सरित्सरांसि स्नातानि; भ्रमता मया सर्वाणि क्षेत्राणि निषेवितानि, तथापि न मे मोक्षः प्राप्यते।

Verse 72

जप्तान्यखिलमंत्राणि ध्याताः सकलदेवताः । महाव्रतानि चीर्णानि पर्णमूलफलाशिना

जप्तान्यखिलमन्त्राणि ध्याताः सकलदेवताः। महाव्रतानि चीर्णानि पर्णमूलफलाशिना॥

Verse 73

तानि सर्वाणि कुर्वंति स्वस्थं मां न कदाचन । अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्ष्यते

तानि सर्वाणि कुर्वन्ति स्वस्थं मां न कदाचन। अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्ष्यते॥

Verse 74

यतस्त्वद्दर्शनादेव ममात्मानंदभागभूत् । अन्विच्छंल्लभते क्वापि वर्षपूगैर्मनोरथम्

यतस्त्वद्दर्शनादेव ममात्मानन्दभागभूत्। अन्विच्छंल्लभते क्वापि वर्षपूगैर्मनोरथम्॥

Verse 75

इत्येवं जनवादोऽपि संप्राप्तो मयि सत्यताम् । आजन्मसंचितानां तु पुण्यानामुदयोदये

इत्येवं जनवादोऽपि संप्राप्तो मयि सत्यताम्। आजन्मसञ्चितानां तु पुण्यानामुदयोदये॥

Verse 76

यद्भवान्भवभीतानां त्राता नयनगोचरः । कस्माद्देशादिहायातो भवान्भवभयापहः

यद्भवान्भवभीतानां त्राता नयनगोचरः। कस्माद्देशादिहायातो भवान्भवभयापहः॥

Verse 77

दूरभ्रमणविश्रांतं शंके त्वामिह चागतम् । दृष्ट्वाश्चर्यमिवात्यर्थं मुदितोसि मुखश्रिया

दूरभ्रमणविश्रान्तं त्वामिहागतं शङ्के; त्वां दृष्ट्वा तु महाश्चर्यमिव, मुखश्रिया दीप्तः, अत्यन्तं मुदितोऽसि।

Verse 78

आनंदयसि मे चेतः प्रेम्णा संभाषणादिव । अद्य मे तव पादाब्जशरणस्य कृतैनसः । शांतिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्

प्रेम्णा संभाषणादिव मे चेत आनन्दयसि। अद्याहं कृतैनसस्तव पादाब्जशरणः; महाभाग, मे शान्तिं कुरु, येनाहं सुखमाप्नुयाम्।

Verse 79

इति तेन समादिष्टो गौतमः करुणानिधिः । समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्

इति तेन याचितः करुणानिधिर्गौतमः, घोराणामघानां साधु निष्कृतिं तदा समादिदेश।

Verse 80

गौतम उवाच । साधु राजेंद्र धन्योऽसि महा घेभ्यो भयं त्यज

गौतम उवाच—साधु राजेन्द्र, धन्योऽसि; महाभयेभ्यः भयं त्यज।

Verse 81

शिवे त्रातरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम् । शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम्

शिवे त्रातरि भक्तानां, शरणैषिणां क्व भयं? शृणु राजन् महाभाग, क्षेत्रमन्यत् प्रतिष्ठितम्।

Verse 82

महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं मनोरमम् । यत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि

महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं मनोरमम् । यत्र पापानां नास्ति स्थितिः साधारणानां महतामपि ॥

Verse 83

स्मृतो ह्यशेषपापघ्नो यत्र संनिहितः शिवः । यथा कैलासशिखरे यथा मंदारमूर्द्धनि

स्मृतो ह्यशेषपापघ्नो यत्र संनिहितः शिवः । यथा कैलासशिखरे यथा मंदारमूर्द्धनि ॥

Verse 84

निवासो निश्चितः शंभोस्तथा गोकर्णमण्डले । नाग्निना न शशांकेन न ताराग्रहनायकैः

निवासो निश्चितः शंभोस्तथा गोकर्णमण्डले । नाग्निना न शशांकेन न ताराग्रहनायकैः ॥

Verse 85

तमो निस्तीर्यते सम्य ग्यथा सवितृदर्शनात् । तथैव नेतरैस्तीर्थैर्न च क्षेत्रैर्मनोरमैः

तमो निस्तीर्यते सम्यग्यथा सवितृदर्शनात् । तथैव नेतरैस्तीर्थैर्न च क्षेत्रैर्मनोरमैः ॥

Verse 86

सद्यः पापविशुद्धिः स्याद्यथा गोकर्णदर्शनात् । अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्म हत्यादि मानवः

सद्यः पापविशुद्धिः स्याद्यथा गोकर्णदर्शनात् । अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्महत्यादि मानवः ॥

Verse 87

सकृत्प्रविश्य गोकर्णं न बिभेति ह्यघात्क्वचित् । तत्र सर्वे महात्मानस्तपसा शांतिमागताः

सकृदपि गोकर्णं प्रविश्य जनो न कदाचिदघात् बिभेति। तत्र सर्वे महात्मानस्तपसा शान्तिमवापुः॥

Verse 88

इन्द्रोपेंद्रविरिंच्याद्यैः सेव्यते सिद्धिकांक्षिभिः । तत्रैकेन दिनेनापि यत्कृतं व्रतमुत्तमम्

इन्द्रोपेन्द्रविरिञ्च्याद्यैः सिद्धिकामैः सदा सेव्यम्। तत्रैकेन दिनेनापि यत्कृतं व्रतमुत्तमम्॥

Verse 89

तदन्यत्राब्दलक्षेण कृतं भवति तत्समम् । यत्रेंद्रब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां हितकाम्यया

तदन्यत्राब्दलक्षेण कृतं भवति तत्समम्। यत्रेन्द्रब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां हितकाम्यया॥

Verse 90

महाबलाभिधानेन देवः संनिहितः स्वयम् । घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा

महाबलाभिधानेन देवः स्वयमेव संनिहितः। घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा॥

Verse 91

तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्णे गणनायकः । इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश्च विश्वेदेवा मरुद्गणाः

तल्लिङ्गं गोकर्णे गणनायकः स्थापयामास। इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश्च विश्वेदेवा मरुद्गणाः॥

Verse 92

आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च दिवाकरः । एते विमानगतयो देवास्ते सह पार्षदैः

आदित्याः वसवश्चोभौ दस्रौ च शशाङ्क-दिवाकरौ च—एते देवाः विमानगताः स्वपार्षदगणैः सह समागताः।

Verse 93

पूर्वद्वारं निषेवन्ते देवदेवस्य शूलिनः । योन्यो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः

पूर्वद्वारे शूलिनं देवदेवं निषेवते; साक्षान्नियन्ता यमः, स्वयं मृत्युः, चित्रगुप्तः पावकश्च तत्र तिष्ठन्ति।

Verse 94

पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः । वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरितां गणैः

दक्षिणद्वारमाश्रित्य पितृभिः सह रुद्रैश्च वरुणः स्थितः; गङ्गादिसरितां गणैः सह सरितां नाथः स तत्र तिष्ठति।

Verse 95

आसेवते महादेवं पश्चिमद्वारमाश्रितः । तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकर्णिका

पश्चिमद्वारमाश्रित्य महादेवं निषेवते; तथा वायुः कुबेरश्च, देवेशी भद्रकर्णिका च तत्र समुपस्थिताः।

Verse 96

मातृभिश्चंडिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिता । विश्वावसुश्चित्ररथश्चित्रसेनो महाबलः

उत्तरद्वारमाश्रित्य मातरः चण्डिकाद्याः स्थिताः; तत्रैव विश्वावसुः चित्ररथश्च, महाबलः चित्रसेनश्च विद्यन्ते।

Verse 97

सह गन्धर्ववर्गैश्च पूजयंति महाबलम् । रंभा घृताची मेना च पूर्वचित्तिस्तिलोत्तमा

स गन्धर्वगणैः सार्धं महाबलं महेश्वरं पूजयन्ति; रम्भा घृताची मेना च पूर्वचित्तिस्तिलोत्तमा च तत्र सन्निहिताः।

Verse 98

नृत्यंति पुरतः शम्भोरुर्वश्याद्याः सुरस्त्रियः । वशिष्ठः कश्यपः कण्वो विश्वामित्रो महा तपाः

शम्भोः पुरतः उर्वश्याद्याः सुरस्त्रियो नृत्यन्ति; वशिष्ठः कश्यपः कण्वो विश्वामित्रो महातपाः च तत्र सन्ति।

Verse 99

जैमिनिश्च भरद्वाजो जाबालिः क्रतुरंगिराः । एते वयं च राजेंद्र सर्वे ब्रह्मर्षयोऽमलाः

जैमिनिश्च भरद्वाजो जाबालिः क्रतुरङ्गिराः; एते वयं च राजेन्द्र सर्वेऽमला ब्रह्मर्षयः।

Verse 100

देवं महाबलं भक्त्या समंतात्पर्यु पास्महे । मरीचिना सहात्रिश्च दक्षाद्याश्च मुनीश्वराः

देवं महाबलं भक्त्या समन्तात् पर्युपास्महे; मरीचिना सहात्रिश्च दक्षाद्याश्च मुनीश्वराः तत्रोपतिष्ठन्ते।

Verse 110

तथा देव्या भद्रकाल्या शिशुमारेण धीमता । दुर्मुखेन फणींद्रेण मणिनागाह्वयेन च

तथा देव्या भद्रकाल्या सह, धीमता शिशुमारेण; दुर्मुखेन फणीन्द्रेण मणिनागाह्वयेन च सह (सन्निहिताः)।

Verse 120

सर्वेषां शिवलिंगानां सार्वभौमो महाबलः । कृते महाबलः श्वेतस्त्रेतायामतिलोहितः

सर्वेषु शिवलिङ्गेषु महाबलः सार्वभौमः महाबलवान्। कृतयुगे स श्वेतवर्णः, त्रेतायां तु अतिलोहितवर्णः॥

Verse 125

लुब्धाः क्रूराः खला मूढाः स्ते नाश्चैवातिकामिनः । ते सर्वे प्राप्य गोकर्णं स्नात्वा तीर्थजलेषु च

लुब्धाः क्रूराः खलाः मूढाः स्तेनाश्च अतिकामिनः। तेऽपि गोकर्णं प्राप्य तीर्थजलेषु स्नात्वा पावनतां यान्ति॥

Verse 130

यत्किंचिद्वा कृतं कर्म तदनंतफलप्रदम् । व्यतीपातादियोगेषु रविसंक्रमणेषु च

यत्किञ्चिदपि कृतं कर्म तदनन्तफलप्रदम्। विशेषतः व्यतीपातादियोगेषु रविसंक्रमणेषु च॥

Verse 135

गोकर्णं शिवलोकस्य नृणां सोपानपद्धतिः । शृणु राजन्नहमपि गोकर्णा दधुनागतः

गोकर्णं शिवलोकस्य नृणां सोपानपद्धतिः। शृणु राजन्, अहमपि गोकर्णादधुना आगतः॥

Verse 140

लब्ध्वा च जन्मसाफल्यं प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अमुनाद्य नरेंद्रेण जनकेन यियक्षुणा

लब्ध्वा जन्मसाफल्यं ते प्रयाताः सर्वतोदिशम्। अमुना अद्य नरेन्द्रेण जनकेन यियक्षुणा॥

Verse 141

निमंत्रितोऽहं संप्राप्तो गोकर्णाच्छिवमंदिरात् । प्रत्यागमं किमप्यंग दृष्ट्वाश्चर्यमहं पथि । महानंदेन मनसा कृतार्थोऽस्मि महीपते

निमन्त्रितोऽहं गोकर्णस्थितात् शिवमन्दिरात् सम्यक् संप्राप्तः। प्रत्यागमे पथि किमप्यद्भुतं दृष्ट्वा, महाप्रीतियुक्तमनाः, हे महीपते, कृतार्थोऽस्मि।