Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77
Devanagari script
दूरभ्रमणविश्रांतं शंके त्वामिह चागतम् । दृष्ट्वाश्चर्यमिवात्यर्थं मुदितोसि मुखश्रिया
Transliteration
dūrabhramaṇaviśrāṃtaṃ śaṃke tvāmiha cāgatam | dṛṣṭvāścaryamivātyarthaṃ muditosi mukhaśriyā
Translation
दूरभ्रमणविश्रान्तं त्वामिहागतं शङ्के; त्वां दृष्ट्वा तु महाश्चर्यमिव, मुखश्रिया दीप्तः, अत्यन्तं मुदितोऽसि।
Word by Word
दूरभ्रमणविश्रान्तम्rested from long wandering
दूरभ्रमणविश्रान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदूर (अव्यय/उपसर्गवत्) + भ्रमण (भ्रम् धातु, भाववाचक-प्रातिपदिक) + विश्रान्त (विश्रम् धातु, क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्तान्त-विशेषणम्; समासः—दूर-भ्रमणेन विश्रान्तम् (तृतीया-तत्पुरुष)
शंकेI suspect/think
शंके:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootशङ्क् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
आगतम्come/arrived
आगतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्तान्त (past passive participle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
आश्चर्यम्a wonder
आश्चर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
इवas if/like
इव:
Sambandha (Comparator/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक (particle of comparison)
अत्यर्थम्exceedingly
अत्यर्थम्:
Visheshana (Adverbial modifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थ (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रता-वाचक क्रियाविशेषण (adverb of degree)
मुदितःdelighted
मुदितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्तान्त-विशेषणम्
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
मुखश्रियाwith the radiance/beauty of (your) face
मुखश्रिया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक) + श्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—मुखस्य श्रीः (षष्ठी-तत्पुरुष), तया (instrumental)
Speaker
Unnamed petitioner/king (addressing Gautama)
Visual Art Cues
Scene: A weary traveler/king arrives after long wandering; a sage or host beholds him with wonder at his radiant, joyful face, signaling a turning point toward purification.
Characters & Entities
G
GautamaFAQs
The presence of holiness is recognized by serenity and radiance; such darśana inspires awe and joy in the devotee.
No site is specified in this verse.
None; the verse describes the devotee’s perception of the sage’s auspicious qualities.