पार्थिवार्चाविधिः | Pārthivārcā-vidhi (Procedure for the Earthen Liṅga Worship)
अस्मिन्नध्याये सूतः पार्थिवार्चां—शुद्धमृत्तिकया कृतलिङ्गपूजनं—वैदिकविधिसम्मतं भुक्तिमुक्तिप्रदं चोपदिशति। सूत्रोक्तस्नानं कृत्वा सन्ध्या-ब्रह्मयज्ञ-तर्पणादीनि नित्यकर्माणि समाप्य शिवस्मरणपूर्वकं भस्म-रुद्राक्षधारणादिशैवचिह्नैः सह पूजां प्रवर्तयेत्। वेदोक्तविधिना तीव्रभक्त्या च सर्वफलसिद्धिरिति प्रतिपाद्यते। नदीतीरे सरसि पर्वते वने देवालये वा शुचौ देशे पूजास्थानयोग्यता कथ्यते। शुद्धदेशात् मृत्तिकां सावधानं संगृह्य, वर्णानुसारमृत्तिकावर्णविचारं निर्दिश्य, देशानुकूल्येनापि ग्राह्यत्वं दर्शयति। तां मृत्तिकां शुभस्थाने स्थापयित्वा जलैः शोधयेत्, शनैर्मर्दयित्वा वेदविधिना सम्यक् पार्थिवलिङ्गं निर्माय भक्त्या पूजयेत्; भुक्तिमुक्तिफलप्राप्तिः, इत्युक्त्वा सूतः परं विधिविस्तरं सूचयति।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ वैदिकभक्तानां पार्थिवार्चां निगद्यते । वैदिकेनैव मार्गेण भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी
सूत उवाच । अथ वैदिकभक्तानां पार्थिवार्चा निगद्यते । वैदिकेनैव मार्गेण भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ॥
Verse 2
सूत्रोक्तविधिना स्नात्वा संध्यां कृत्वा यथाविधि । ब्रह्मयज्ञं विधायादौ ततस्तर्प्पणमाचरेत्
सूत्रोक्तविधिना स्नात्वा संध्यां कृत्वा यथाविधि । ब्रह्मयज्ञं विधायादौ ततस्तर्पणमाचरेत् ॥
Verse 3
नैत्यिकं सकलं कामं विधायानंतरं पुमान् । शिवस्मरणपूर्वं हि भस्मरुद्रा क्षधारकः
नित्यकर्माणि सकलानि विधायानन्तरं पुमान् । शिवस्मरणपूर्वं हि भस्म रुद्राक्षधारकः ॥
Verse 4
वेदोक्ताविधिना सम्यक्संपूर्णफलसिद्धये । पूजयेत्परया भक्त्या पार्थिवं लिंगमुत्तमम्
वेदोक्तविधिना सम्यक् संपूर्णफलसिद्धये । परया भक्त्या उत्तमं पार्थिवलिङ्गं पूजयेत् ॥
Verse 5
नदीतीरे तडागे च पर्वते काननेऽपि च । शिवालये शुचौ देशे पार्थिवार्चा विधीयते
नदीतीरे तडागे च पर्वते काननेऽपि च । शिवालये शुचौ देशे पार्थिवार्चा विधीयते ॥
Verse 6
शुद्धप्रदेशसंभूतां मृदमाहृत्य यत्नतः । शिवलिंगं प्रकल्पेत सावधानतया द्विजाः
शुद्धप्रदेशसंभूतां मृदमाहृत्य यत्नतः । शिवलिङ्गं प्रकल्पेत सावधानतया द्विजाः ॥
Verse 7
विप्रे गौरा स्मृता शोणा बाहुजे पीतवर्णका । वैश्ये कृष्णा पादजाते ह्यथवा यत्र या भवेत्
विप्रे गौरा स्मृता, क्षत्रिये शोणा; बाहुजे वैश्ये पीतवर्णका; पादजाते शूद्रे कृष्णा—यत्र या भवेत् तदनुसारतः ज्ञेया।
Verse 8
संगृह्य मृत्तिकां लिंगनिर्माणार्थं प्रयत्नतः । अतीव शुभदेशे च स्थापयेत्तां मृदं शुभाम्
लिंगनिर्माणार्थं प्रयत्नतः मृत्तिकां संगृह्य, अतीव शुभदेशे तां शुभां मृदं स्थापयेत्।
Verse 9
संशोध्य च जलेनापि पिंडीकृत्य शनैः शनैः । विधीयेत शुभं लिंगं पार्थिवं वेदमार्गतः
जलेन संशोध्य, शनैः शनैः पिंडीकृत्य, वेदमार्गतः शुभं पार्थिवं लिंगं विधीयेत्।
Verse 10
ततः संपूजयेद्भक्त्या भुक्तिमुक्तिफलाप्तये । तत्प्रकारमहं वच्मि शृणुध्वं संविधानतः
ततः भक्त्या संपूजयेत् भुक्तिमुक्तिफलाप्तये। तत्प्रकारं अहं वच्मि—शृणुध्वं संविधानतः।
Verse 11
नमः शिवाय मंत्रेणार्चनद्र व्यं च प्रोक्षयेत् । भूरसीति च मंत्रेण क्षेत्रसिद्धिं प्रकारयेत्
“नमः शिवाय” इति मन्त्रेण पूजार्थद्रव्यं प्रोक्षयेत् । ततः “भूरसि” इति मन्त्रेण क्षेत्रस्य सिद्धिं पवित्रीकरणं च विधिवत् साधयेत् ॥
Verse 12
आपोस्मानिति मंत्रेण जलसंस्कारमाचरेत् । नमस्ते रुद्र मंत्रेण फाटिकाबंधमुच्यते
“आपोऽस्मान्” इति मन्त्रेण जलसंस्कारमाचरेत्। “नमस्ते रुद्र” मन्त्रेण फाटिकाबन्धमुच्यते॥
Verse 13
शंभवायेति मंत्रेण क्षेत्रशुद्धिं प्रकारयेत् । नमः पूर्वेण कुर्यात्पंचामृतस्यापि प्रोक्षणम्
“शम्भवाय” इति मन्त्रेण क्षेत्रशुद्धिं प्रकारयेत्। “नमः” पूर्वेण कुर्यात् पञ्चामृतस्यापि प्रोक्षणम्॥
Verse 14
नीलग्रीवाय मंत्रेण नमःपूर्वेण भक्तिमान् । चरेच्छंकरलिंगस्य प्रतिष्ठापनमुत्तमम्
नीलग्रीवाय मन्त्रेण नमःपूर्वेण भक्तिमान्। चरेच्छंकरलिङ्गस्य प्रतिष्ठापनमुत्तमम्॥
Verse 15
भक्तितस्तत एतत्ते रुद्रा येति च मंत्रतः । आसनं रमणीयं वै दद्याद्वैदिकमार्गकृत्
अथ भक्त्या “रुद्राय” इति मन्त्रं जपन् वैदिकमार्गानुगः पूजायां रमणीयमासनं समर्पयेत्।
Verse 16
मानो महन्तमिति च मंत्रेणावाहनं चरेत् । याते रुद्रे ण मंत्रेण संचरेदुपवेशनम्
“मानो महन्तम्…” इत्यादिमन्त्रेण महेश्वरस्य आवाहनं कुर्यात्; ततः “याते रुद्रेण…” इत्यादिमन्त्रेण उपवेशनकर्म समाचरेत्।
Verse 17
मंत्रेण यामिषुमिति न्यासं कुर्य्याच्छिवस्य च । अध्यवोचदिति प्रेम्णाधिवासं मनुनाचरेत्
“यामिषुम्” इत्यादिमन्त्रेण शिवस्य न्यासं कुर्यात्। ततः “अध्यवोचद्” इत्यादिमनुना प्रेम्णा अधिवासं समाचरेत्॥
Verse 18
मनुना सौजीव इति देवतान्यासमाचरेत् । असौ योवसर्पतीति चाचरेदपसर्पणम्
मनुना प्रोक्तेन “सौजीव” इत्यादिमन्त्रेण देहस्थं देवतान्यासं समाचरेत्। ततः “असौ योऽवसर्पती”त्यादिवाक्येनापसर्पणं कुर्यात्, विघ्नकारिणः शक्तीः दूरं नयन्, यथा शिवपूजा निर्विघ्ना प्रवर्तते।
Verse 19
नमोस्तु नीलग्रीवायेति पाद्यं मनुनाहरेत् । अर्घ्यं च रुद्र गायत्र् याऽचमनं त्र् यंबकेण च
“नमोऽस्तु नीलग्रीवाय” इति मन्त्रेण पाद्यं समर्पयेत्। रुद्रगायत्र्या अर्घ्यं दद्यात्, त्र्यम्बकमन्त्रेण चाचमनीयं समर्पयेत्।
Verse 20
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखण्डे पार्थिवशिवलिंगपूजाविधिवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखण्डे पार्थिवशिवलिङ्गपूजाविधिवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः समाप्तः।
Verse 21
घृटं स्नाने खलु घृतं घृतं यावेति मंत्रतः । मधुवाता मधुनक्तं मधुमान्न इति त्र् यृचा
घृतं स्नाने खलु घृतं घृतं यावेति मन्त्रतः। मधुवाता मधुनक्तं मधुमान्न इति त्र्यृचा॥
Verse 22
मधुखंडस्नपनं प्रोक्तमिति पंचामृतं स्मृतम् । अथवा पाद्यमंत्रेण स्नानं पंचामृतेन च
मधुशर्कराभ्यां स्नपनं प्रोक्तं, तत् पञ्चामृतत्वेन स्मृतम्। अथवा पाद्यमन्त्रेण स्नानं कुर्यात्, पञ्चामृतेनापि च।
Verse 23
मानस्तोके इति प्रेम्णा मंत्रेण कटिबंधनम् । नमो धृष्णवे इति वा उत्तरीयं च धापयेत्
‘मानस्तोके’ इति मन्त्रेण प्रेम्णा कटिबन्धनं कुर्यात्। अनन्तरं ‘नमो धृष्णवे’ इति जपन् उत्तरीयं सम्यक् धारयेत्।
Verse 24
या ते हेतिरिति प्रेम्णा ऋक्चतुष्केण वैदिकः । शिवाय विधिना भक्तश्चरेद्वस्त्रसमर्पणम्
‘या ते हेतिः’ इत्यादि ऋक्चतुष्कं प्रेम्णा जपन् वैदिकः। विधिना भक्त्या शिवाय वस्त्रसमर्पणं चरेत्।
Verse 25
नमः श्वभ्य इति प्रेम्णा गंधं दद्यादृचा सुधीः । नमस्तक्षभ्य इति चाक्षतान्मंत्रेण चार्पयेत्
‘नमः श्वभ्यः’ इति ऋचा प्रेम्णा गन्धं दद्यात् सुधीः। ‘नमस्तक्षभ्यः’ इति मन्त्रेण चाक्षतान् अपि समर्पयेत्।
Verse 26
नमः पार्याय इति वा पुष्प मंत्रेण चार्पयेत् । नमः पर्ण्याय इति वा बिल्बपत्रसमर्पणम्
“नमः पार्याय” इति मन्त्रेण पुष्पाणि समर्पयेत्। “नमः पर्ण्याय” इति मन्त्रेण बिल्वपत्राणि समर्पयेत्॥
Verse 27
नमः कपर्दिने चेति धूपं दद्याद्यथाविधि । दीपं दद्याद्यथोक्तं तु नम आशव इत्यृचा
“नमः कपर्दिने” इति जपन् विधिवत् धूपं दद्यात्। ततः “नम आशवे” इत्यृचा यथोक्तं दीपं समर्पयेत्।
Verse 28
नमो ज्येष्ठाय मंत्रेण दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम् । मनुना त्र् यम्बकमिति पुनराचमनं स्मृतम्
“नमो ज्येष्ठाय” इति मन्त्रेण उत्तमं नैवेद्यं दद्यात्। ततः “त्र्यम्बकम्…” इति मनुना पुनराचमनं स्मृतम्।
Verse 29
इमा रुद्रा येति ऋचा कुर्यात्फलसमर्पणम् । नमो व्रज्यायेति ऋचा सकलं शंभवेर्पयेत्
“इमा रुद्रा…” इत्यृचा फलसमर्पणं कुर्यात्। ततः “नमो व्रज्याय…” इत्यृचा सकलं शम्भवे समर्पयेत्।
Verse 30
मानो महांतमिति च मानस्तोके इति ततः । मंत्रद्वयेनैकदशाक्षतै रुद्रा न्प्रपूजयेत्
ततः “मा नो महान्तम्” इति च “मा नस्तोके” इति च। एतयोर्मन्त्रद्वयेन एकादशाक्षतैः रुद्रान् प्रपूजयेत्।
Verse 31
हिरण्यगर्भ इति त्र् यृचा दक्षिणां हि समर्पयेत् । देवस्य त्वेति मंत्रेण ह्यभिषेकं चरेद्बुधः
हिरण्यगर्भ इति त्र्यृचा दक्षिणां हि समर्पयेत् । देवस्य त्वेति मंत्रेण ह्यभिषेकं चरेद्बुधः ॥
Verse 32
दीपमंत्रेण वा शंभोर्नीराजनविधिं चरेत् । पुष्पांजलिं चरेद्भक्त्या इमा रुद्रा य च त्र् यृचा
दीपमंत्रेण वा शंभोर्नीराजनविधिं चरेत् । पुष्पांजलिं चरेद्भक्त्या इमा रुद्राय च त्र्यृचा ॥
Verse 33
मानो महान्तमिति च चरेत्प्राज्ञः प्रदक्षिणाम् । मानस्तोकेति मंत्रेण साष्टाण्गं प्रणमेत्सुधीः
मानो महान्तमिति च चरेत्प्राज्ञः प्रदक्षिणाम् । मानस्तोकेति मंत्रेण साष्टाङ्गं प्रणमेत्सुधीः ॥
Verse 34
एषते इति मंत्रेण शिवमुद्रा ं प्रदर्शयेत् । यतोयत इत्यभयां ज्ञानाख्यां त्र् यंबकेण च
“एषते” इति मन्त्रेण शिवमुद्रां प्रदर्शयेत्। “यतो यत” इति मन्त्रेण अभयामुद्रां, तथा “त्र्यम्बक” इति मन्त्रेण ज्ञानाख्यां मुद्रां च प्रदर्शयेत्॥
Verse 35
नमःसेनेति मंत्रेण महामुद्रा ं प्रदर्शयेत् । दर्शयेद्धेनुमुद्रा ं च नमो गोभ्य ऋचानया
“नमःसेन” इति मन्त्रेण महामुद्रां प्रदर्शयेत्। “नमो गोभ्यः” इति ऋचानेन धेनुमुद्रां च प्रदर्शयेत्॥
Verse 36
पंचमुद्रा ः प्रदर्श्याथ शिवमंत्रजपं चरेत् । शतरुद्रि यमंत्रेण जपेद्वेदविचक्षणः
पञ्चमुद्राः प्रदर्श्याथ शिवमन्त्रजपं चरेत्। शतरुद्रीयमन्त्रेण जपेद्वेदविचक्षणः॥
Verse 37
ततः पंचाण्गपाठं च कुर्य्याद्वेदविचक्षणः । देवागात्विति मंत्रेण कुर्याच्छंभोर्विसर्जनम्
ततः पञ्चाङ्गपाठं च कुर्याद्वेदविचक्षणः। देवागादिति मन्त्रेण कुर्याच्छम्भोर्विसर्जनम्॥
Verse 38
इत्युक्तः शिवपूजाया व्यासतो वैदिकोविधिः । समासतश्च शृणुत वैदिकं विधिमुत्तमम्
इत्युक्तः शिवपूजाया व्यासतो वैदिको विधिः। समासतश्च शृणुत वैदिकं विधिमुत्तमम्॥
Verse 39
ऋचा सद्योजातमिति मृदाहरणमाचरेत् । वामदेवाय इति च जलप्रक्षेपमाचरेत्
ऋचा ‘सद्योजातम्’ इति मृदाहरणमाचरेत्। ‘वामदेवाय’ इति च जलप्रक्षेपमाचरेत्॥
Verse 40
अघोरेण च मंत्रेण लिंगनिर्माणमाचरेत् । तत्पुरुषाय मंत्रेणाह्वानं कुर्याद्यथाविधि
अघोरमन्त्रेण लिङ्गनिर्माणं समाचरेत्; तत्पुरुषमन्त्रेण च विधिवद् देवस्याह्वानं कुर्यात्।
Verse 41
संयोजयेद्वेदिकायामीशानमनुना हरम् । अन्यत्सर्वं विधानं च कुर्य्यात्संक्षेपतः सुधीः
वेदिकायां हरम् ईशानमन्त्रेण संयोजयेत्। ततः संक्षेपतः सर्वं शेषविधानं सुधीः कुर्यात्।
Verse 42
पंचाक्षरेण मंत्रेण गुरुदत्तेन वा तथा । कुर्यात्पूजां षोडशोपचारेण विधिवत्सुधीः
पञ्चाक्षरेण मन्त्रेण गुरुदत्तेन वा तथा। षोडशोपचारेण विधिवत् पूजां सुधीः कुर्यात्।
Verse 43
भवाय भवनाशाय महादेवाय धीमहि । उग्राय उग्रनाशाय शर्वाय शशिमौलिने
भवाय भवनाशाय महादेवाय धीमहि । उग्राय उग्रनाशाय शर्वाय शशिमौलिने ॥
Verse 44
अनेन मनुना वापि पूजयेच्छंकरं सुधीः । सुभक्त्या च भ्रमं त्यक्त्वा भक्त्यैव फलदः शिवः
अनेन मनुना वापि पूजयेच्छंकरं सुधीः । सुभक्त्या च भ्रमं त्यक्त्वा भक्त्यैव फलदः शिवः ॥
Verse 45
इत्यपि प्रोक्तमादृत्य वैदिकक्रमपूजनम् । प्रोच्यतेन्यविधिः सम्यक्साधारणतया द्विजः
इत्यपि प्रोक्तमादृत्य वैदिकक्रमपूजनम् । प्रोच्यतेऽन्यविधिः सम्यक्साधारणतया द्विजः ॥
Verse 46
पूजा पार्थिवलिंगस्य संप्रोक्ता शिवनामभिः । तां शृणुध्वं मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदायिनीम्
पार्थिवलिङ्गस्य पूजा शिवनामभिः संप्रोक्ता। तां शृणुध्वं मुनिश्रेष्ठाः, सर्वकामप्रदायिनीम्।
Verse 47
हरो महेश्वरः शंभुः शूलपाणिः पिनाकधृक् । शिवः पशुपतिश्चैव महादेव इति क्रमात्
हरो महेश्वरः शम्भुः शूलपाणिः पिनाकधृक्। शिवः पशुपतिश्चैव महादेव इति क्रमात्।
Verse 48
मृदाहरणसंघट्टप्रतिष्ठाह्वानमेव च । स्नपनं पूजनं चैव क्षमस्वेति विसर्जनम्
मृदाहरणं संघट्टः प्रतिष्ठा आह्वानमेव च। स्नपनं पूजनं चैव, क्षमस्वेति विसर्जनम्।
Verse 49
ओंकारादिचतुर्थ्यंतैर्नमोन्तैर्नामभिः क्रमात् । कर्तव्या च क्रिया सर्वा भक्त्या परमया मुदा
ॐकारादारभ्य चतुर्थ्यन्तैः ‘नमः’पर्यन्तैर्नामभिः क्रमशः । सर्वा पूजा-क्रिया परया भक्त्या मुदा सह कर्तव्या ॥
Verse 50
कृत्वा न्यासविधिं सम्यक्षडण्गकरयोस्तथा । षडक्षरेण मंत्रेण ततो ध्यानं समाचरेत्
सम्यक् न्यासविधिं कृत्वा षडङ्ग-करयोस्तथा । षडक्षरेण मन्त्रेण ततः ध्यानं समाचरेत् ॥
Verse 51
कैलासपीठासनमध्यसंस्थं भक्तैः सनंदादिभिरर्च्यमानम् । भक्तार्तिदावानलमप्रमेयं ध्यायेदुमालिंगितविश्वभूषणम्
कैलासपीठासनमध्यसंस्थं सनन्दादिभिर्भक्तैः समर्च्यमानम्। भक्तार्तिदावानलमप्रमेयं उमालिङ्गितं विश्वभूषणं ध्यायेत्॥
Verse 52
ध्यायेन्नित्यं महेशं रजतगिरिनिभं चारुचंद्रा वतंसं रत्नाकल्पोज्ज्वलांगं परशुमृगवराभीतिहस्तं प्रसन्नम् । पद्मासीनं समंतात्स्थितममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाद्यं विश्वबीजं निखिलभयहरं पंचवक्त्रं त्रिनेत्रम्
नित्यं ध्यायेत् महेशं रजतगिरिनिभं चारुचन्द्रावतंसं रत्नाकल्पोज्ज्वलाङ्गं परशुमृगवराभीतिहस्तं प्रसन्नम्। पद्मासीनं समन्तादमरगणपरिवृतं व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाद्यं विश्वबीजं निखिलभयहरं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रम्॥
Verse 53
इति ध्यात्वा च संपूज्य पार्थिवं लिंगमुत्तमम् । जपेत्पंचाक्षरं मंत्रं गुरुदत्तं यथाविधि
इति ध्यात्वा च सम्यक् संपूज्य पार्थिवं लिङ्गमुत्तमम् । गुरुदत्तं पञ्चाक्षरं मन्त्रं विधिवत् जपेत् ॥
Verse 54
स्तुतिभिश्चैव देवेशं स्तुवीत प्रणमन्सुधीः । नानाभिधाभिर्विप्रेन्द्रा ः पठेद्वै शतरुद्रि यम्
स्तुतिभिश्चैव देवेशं प्रणमन् स सुधीः स्तुवीत् । नानाभिधाभिर्विप्रेन्द्राः पठेद्वै शतरुद्रियम् ॥
Verse 55
ततः साक्षतपुष्पाणि गृहीत्वांजलिना मुदा । प्रार्थयेच्छंकरं भक्त्या मंत्रैरेभिः सुभक्तितः
ततः साक्षतपुष्पाणि गृहीत्वाञ्जलिना मुदा । प्रार्थयेच्छङ्करं भक्त्या मन्त्रैरेभिः सुभक्तितः ॥
Verse 56
तावकस्त्वद्गुणप्राणस्त्वच्चित्तोहं सदा मृड । कृपानिध इति ज्ञात्वा भूतनाथ प्रसीद मे
तावकस्त्वद्गुणप्राणस्त्वच्चित्तोऽहं सदा मृड। कृपानिध इति ज्ञात्वा भूतनाथ प्रसीद मे।
Verse 57
अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जप पूजादिकं मया । कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर
अज्ञानाद्वा ज्ञानाद्वा मया कृतं जपपूजादिकं यत् । तदस्तु तव कृपया सफलं परिपूर्णं शंकर ॥
Verse 58
अहं पापी महानद्य पावनश्च भवान्महान् । इति विज्ञाय गौरीश यदिच्छसि तथा कुरु
अहं पापी महानद्य पावनश्च भवान्महान् । इति विज्ञाय गौरीश यदिच्छसि तथा कुरु ॥
Verse 59
वेदैः पुराणैः सिद्धान्तैरृषिभिर्विविधैरपि । न ज्ञातोसि महादेव कुतोहं त्वं महाशिव
वेदैः पुराणैः सिद्धान्तैरृषिभिर्विविधैरपि । न ज्ञातोऽसि महादेव कुतोऽहं त्वं महाशिव ॥
Verse 60
यथा तथा त्वदीयोस्मि सर्वभावैर्महेश्वर । रक्षणीयस्त्वयाहं वै प्रसीद परमेश्वर
यथा तथा त्वदीयोऽस्मि सर्वभावैर्महेश्वर । रक्षणीयस्त्वयाहं वै प्रसीद परमेश्वर ॥
Verse 61
इत्येवं चाक्षतान्पुष्पानारोप्य च शिवोपरि । प्रणमेद्भक्तितश्शंभुं साष्टांगं विधिवन्मुने
इत्येवं चाक्षतान् पुष्पान् समर्प्य शिवमूर्धनि । भक्त्या शम्भुं प्रणमेत् साष्टाङ्गं विधिवन्मुने ॥
Verse 62
ततः प्रदक्षिणां कुर्याद्यथोक्तविधिना सुधीः । पुनः स्तुवीत देवेशं स्तुतिभिः श्रद्धयान्वितः
ततः प्रदक्षिणां कुर्याद् यथोक्तविधिना सुधीः । पुनः स्तुवीत देवेशं स्तुतिभिः श्रद्धयान्वितः ॥
Verse 63
ततो गलरवं कृत्वा प्रणमेच्छुचिनम्रधीः । कुर्याद्विज्ञप्तिमादृत्य विसर्जनमथाचरेत्
ततो गलरवं कृत्वा प्रणमेच्छुचिनम्रधीः । कुर्याद्विज्ञप्तिमादृत्य विसर्जनमथाचरेत् ॥
Verse 64
इत्युक्ता मुनिशार्दूलाः पार्थिवार्चा विधानतः । भुक्तिदा मुक्तिदा चैव शिवभक्तिविवर्धिनी
इत्युक्ता मुनिशार्दूलाः पार्थिवार्चा विधानतः । भुक्तिदा मुक्तिदा चैव शिवभक्तिविवर्धिनी ॥
Verse 65
इत्यध्यायं सुचित्तेन यः पठेच्छृणुयादपि । सर्वपापविशुद्धात्मासर्वान्कामानवाप्नुयात्
इत्यध्यायं सुचित्तेन यः पठेच्छृणुयादपि । सर्वपापविशुद्धात्मा सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥
Verse 66
आयुरायोग्यदं चैव यशस्यं स्वर्ग्यमेव च । पुत्रपौत्रादिसुखदमाख्यानमिदमुत्तमम्
आयुःस्वास्थ्यप्रदं चैव यशःस्वर्गप्रदं तथा। पुत्रपौत्रादिसुखदं ह्याख्यानमिदमुत्तमम्॥
Frequently Asked Questions
It outlines a stepwise pārthivārcā protocol: Vaidika bathing and sandhyā, brahmayajña and tarpaṇa; completion of daily duties; Śiva-smaraṇa with bhasma/rudrākṣa observance; selection of a clean or sacred site; collection and water-purification of earth; gradual kneading and formation of a proper earthen liṅga; and devotional worship aimed at bhukti–mukti.
The earthen liṅga functions as a deliberately transient embodiment of the eternal: matter is purified, shaped, and worshiped to disclose Śiva’s immanent accessibility, while the Vaidika ordering of acts signals that liberation is pursued through disciplined embodiment rather than abstraction—ritual becomes a pedagogy of non-dual orientation toward Śiva.
Śiva is highlighted primarily through the liṅga form (liṅga-svarūpa) as the normative ritual icon, with Viśveśvara implied as the cosmic lord approached via vedokta worship; the emphasis is less on a named anthropomorphic form and more on liṅga-centered theology and practice.