Adhyaya 30

Verse 1

नारद उवाच । अत्र ते वर्णयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् । पुरा कृतयुगे राजन्निषधे नगरे वरे

नारद उवाच । अत्र ते वर्णयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् । पुरा कृतयुगे राजन् निषधे नगरे वरे ॥

Verse 2

आसीद्वैश्यः कुबेराभो नामतो हेमकुंडलः । कुलीनः सत्क्रियो देवद्विजपावकपूजकः

आसीद्वैश्यः कुबेरप्रभः हेमकुण्डल इति नाम्ना। स कुलीनः सत्क्रियः देवद्विजपावकपूजकश्च॥

Verse 3

कृषिवाणिज्यकर्त्तासौ विविधक्रयविक्रयी । गोघोटकमहिष्यादि पशुपोषणतत्परः

स कृषिवाणिज्यकर्ता नानाविधक्रयविक्रयी। गोघोटकमहिष्यादिपशुपोषणतत्परः॥

Verse 4

पयो दधीनि तक्राणि गोमयानि तृणानि च । काष्ठानि फलमूलानि लवणाद्रा र्दिपिप्पली

पयो दधीनि तक्राणि गोमयानि तृणानि च। काष्ठानि फलमूलानि लवणार्द्रकपिप्पली॥

Verse 5

धान्यानि शाकतैलानि वस्त्राणि विविधानि च । धातूनिक्षुविकारांश्च विक्रीणीते स सर्वदा

धान्यानि शाकतैलानि वस्त्राणि विविधानि च। धातूनिक्षुविकारांश्च विक्रीणीते स सर्वदा॥

Verse 6

इत्थं नानाविधैर्वैश्य उपायैरपरैस्तथा । उपार्जयामास सदा अष्टौ हाटककोटयः

इत्थं नानाविधैर्वैश्य उपायैरपरैस्तथा। उपार्जयामास सदा अष्टौ हाटककोटयः॥

Verse 7

एवं महाधनः सोथ हाकर्णपलितोभवत् । पश्चाद्विचार्य संसारक्षणिकत्वं स्वचेतसि

एवं स महाधनः सन् अपि कर्णपर्यन्तं पलितोऽभवत्। पश्चात् स्वचेतसि संसारस्य क्षणिकत्वं विचार्य स्वमार्गं पुनर्व्यवस्थापयामास॥

Verse 8

तद्धनस्य षडंशेन धर्मकार्यं चकार सः । विष्णोरायतनं चक्रे गृहं चक्रे शिवस्य च

तद्धनस्य षडंशेन स धर्मकार्याणि चकार। विष्णोरायतनं निर्ममे, शिवस्यापि गृहं चकार॥

Verse 9

तडागं खानयामास विपुलं सागरोपमम् । वाप्यश्च पुष्करिण्यश्च बहुधा तेन कारिताः

स विपुलं सागरोपमं तडागं खानयामास। वाप्यः पुष्करिण्यश्च बहुधा तेन कारिताः॥

Verse 10

वटाश्वत्थाम्रकंकोल जंबू निंबादि काननम् । स्वसत्वेन तदा चक्रे तथा पुष्पवनं शुभम्

वटाश्वत्थाम्रकंकोलजम्बूनिंबादिकाननं स्वसत्त्वेन तदा चकार। तथा शुभं पुष्पवनमपि निर्ममे॥

Verse 11

उदयास्तमनं यावदन्नपानं चकार सः । पुराद्बहिश्चतुर्दिक्षु प्रपां चक्रेऽतिशोभनाम्

उदयास्तमनं यावद् अन्नपानं स चकार। पुराद् बहिश्चतुर्दिक्षु प्रपां चक्रेऽतिशोभनाम्॥

Verse 12

पुराणेषु प्रसिद्धानि यानि दानानि भूपते । ददौ तानि सधर्म्मात्मा नित्यं दानपरस्तदा

हे भूपते, पुराणेषु प्रसिद्धानि यानि यानि दानानि, तानि तानि स धर्मात्मा तदा नित्यं दानपरः सन् ददौ।

Verse 13

यावज्जीवकृते पापे प्रायाश्चित्तमथाकरोत् । देवपूजापरो नित्यं नित्यं चातिथिपूजकः

यावज्जीवकृतपापेषु स प्रायश्चित्तानि ततः अकरोत्; नित्यं देवपूजापरः, नित्यं चातिथिपूजकश्चाभवत्।

Verse 14

तस्येत्थं वर्त्तमानस्य संजातौ द्वौ सुतौ नृप । तौ सुप्रसिद्ध नामानौ श्रीकुंडल विकुंडलौ

तस्यैवं वर्त्तमानस्य, नृप, संजातौ द्वौ सुतौ; तौ सुप्रसिद्धनामानौ श्रीकुण्डल-विकुण्डलौ।

Verse 15

तयोर्मूर्ध्नि गृहं त्यक्त्वा जगाम तपसे वनम् । तत्राराध्य परं देवं गोविंदं वरदं प्रभुम्

तयोर्मूर्ध्नि गृहं त्यक्त्वा स तपसे वनं जगाम; तत्र परं देवं गोविन्दं वरदं प्रभुं समाराध्य।

Verse 16

तपःक्लिष्ट शरीरोऽसौ वासुदेवमनाः सदा । प्राप्तः स वैष्णवं लोकं यत्र गत्वा न शोचति

तपसा क्लिष्टशरीरोऽसौ वासुदेवमनाः सदा; स वैष्णवं लोकं प्राप्तो यत्र गत्वा न शोचति।

Verse 17

अथ तस्य सुतौ राजन्महामान समन्वितौ । तरुणौ रूपसंपन्नौ धनगर्वेण गर्वितौ

अथ राजन् तस्य सुतौ द्वौ महाभिमानसमन्वितौ । तरुणौ रूपसम्पन्नौ धनगर्वेण गर्वितौ ॥

Verse 18

दुःशीलौ व्यसनासक्तौ धर्मकर्माद्यदर्शकौ । न वाक्यं चागतौ मातुर्वृद्धानां वचनं तथा

दुःशीलौ व्यसनासक्तौ धर्मकर्माद्यदर्शकौ । न मातुर्वाक्यं शुश्रूषेतां न वृद्धानां वचस्तथा ॥

Verse 19

कुमार्गगौ दुरात्मानौ पितृमित्रनिषेधकौ । अधर्मनिरतौ दुष्टौ परदाराभिगामिनौ

कुमार्गगौ दुरात्मानौ पितृमित्रनिषेधकौ । अधर्मनिरतौ दुष्टौ परदाराभिगामिनौ ॥

Verse 20

गीतवादित्रनिरतौ वीणावेणुविनोदिनौ । वारस्त्रीशतसंयुक्तौ गायंतौ चेरतुस्तदा

गीतवादित्रनिरतौ वीणावेणुविनोदिनौ । वारस्त्रीशतसंयुक्तौ गायन्तौ चेरतुस्तदा ॥

Verse 21

चाटुकारजनैर्युक्तौ बिंबोष्ठीषु विशारदौ । सुवेषौ चारुवसनौ चारुचंदनरूषितौ

चाटुकारजनैर्युक्तौ बिम्बोष्ठीषु विशारदौ । सुवेषौ चारुवसनौ चारुचन्दनरूषितौ ॥

Verse 22

तथा सुगंधिमालाढ्यौ कस्तूरीलक्ष्मलक्षितौ । नानालंकारशोभाढ्यौ मौक्तिकाहारहारिणौ

तथैव तौ सुगन्धिमालाभिराढ्यौ कस्तूरीलक्ष्मलक्षितौ । नानालङ्कारशोभाढ्यौ मौक्तिकाहारमनोहरौ ॥

Verse 23

गजवाजिरथौघेन क्रीडंतौ तावितस्तदा । मधुपानसमायुक्तौ परस्त्रीरतिमोहितौ

गजवाजिरथौघेषु तत्र तौ क्रीडतस्तदा । मधुपानसमायुक्तौ परस्त्रीरतिमोहितौ ॥

Verse 24

नाशयंतौ पितृद्रव्यं सहस्रं ददतुः शतम् । तस्थतुः स्वगृहे रम्ये नित्यं भोगपरायणौ

नाशयन्तौ पितृद्रव्यं सहस्रात् ददतुः शतम् । तस्थतुः स्वगृहे रम्ये नित्यं भोगपरायणौ ॥

Verse 25

इत्थं तु तद्धनं ताभ्यां विनियुक्तमसद्व्ययैः । वारस्त्री विट शैलूष मल्ल चारण बंदिषु

इत्थं तु तद्धनं ताभ्यां विनियुक्तमसद्व्ययैः । वारस्त्रीविटशैलूषमल्लचारणबन्दिषु ॥

Verse 26

अपात्रे तद्धनं दत्तं क्षिप्तं बीजमिवोषरे । न सत्पात्रे च तद्दत्तं न ब्राह्मणमुखे हुतम्

अपात्रे तद्धनं दत्तं क्षिप्तं बीजमिवोषरे । न सत्पात्रे च तद्दत्तं न ब्राह्मणमुखे हुतम् ॥

Verse 27

नार्चितो भूतभृद्विष्णुः सर्वपापप्रणाशनः । उभयोरेव तद्द्रव्यमचिरेण क्षयं ययौ

यतो भूतभृद्-विष्णुः सर्वपापप्रणाशनः न सम्यगर्चितः, तस्माद् उभयोरेव तद्द्रव्यं शीघ्रमेव क्षयं जगाम।

Verse 28

ततस्तौ दुःखमापन्नौ कार्पण्यं परमं गतौ । शोचमानौ तु मुह्यंतौ क्षुत्पीडादुःखपीडितौ

ततः तौ दुःखमापन्नौ परमं कार्पण्यं गतौ; शोचमानौ मुह्यन्तौ क्षुत्पीडादुःखपीडितौ बभूवतुः।

Verse 29

तयोस्तु तिष्ठतोर्गेहे नास्ति यद्भुज्यते तदा । स्वजनैर्बांधवैस्सर्वैः सेवकैरुपजीविभिः

तयोस्तु गृहे तिष्ठतोः, तदा भुज्यते यन्नास्ति; स्वजनैर्बान्धवैः सर्वैः सेवकैश्चोपजीविभिः सर्वं परिभुज्यते।

Verse 30

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे त्रिंशोऽध्यायः

इति श्रीपाद्ममहापुराणे स्वर्गखण्डे त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 31

राजतो लोकतो भीतौ स्वपुरान्निःसृतौ तदा । चक्रतुर्वनवासं तौ सर्वेषामुपपीडितौ

तदा राजतो लोकतश्च भीतौ तौ स्वपुरान्निःसृतौ; सर्वैः पीडितौ तौ वनवासं चक्रतुः।

Verse 32

जघ्नतुः सततं मूढौ शितैर्बाणैर्विषार्पितैः । नानापक्षिवराहांश्च हरिणान्रोहितांस्तथा

तौ मूढौ सततं शितैर्विषलिप्तैर्बाणैर्जघ्नतुः। नानाविधान् पक्षिणो वराहांश्च तथा हरिणान् रोहितांश्च॥

Verse 33

शशकाञ्छल्लकान्गोधान्श्वापदांश्चेतरान्बहून् । महाबलौ भिल्लसंगावाखेटकभुजौ सदा

शशकाञ्छल्लकान्गोधान् श्वापदांश्चेतरान्बहून्। महाबलौ भिल्लसङ्गौ सदा व्याधधनुर्धरौ॥

Verse 34

एवं मांसमयाहारौ पापाहारौ परंतप । कदाचिद्भूधरं प्राप्तो ह्येकोऽन्यश्च वनं गतः

एवं मांसमयाहारौ पापाहारौ परन्तप। कदाचिद्भूधरं प्राप्तो ह्येकोऽन्यश्च वनं गतः॥

Verse 35

शार्दूलेन हतो ज्येष्ठः कनिष्ठः सर्पदंशितः । एकस्मिन्दिवसे राजन्पापिष्ठौ निधनं गतौ

शार्दूलेन हतो ज्येष्ठः कनिष्ठः सर्पदंशितः। एकस्मिन्दिवसे राजन् पापिष्ठौ निधनं गतौ॥

Verse 36

यमदूतैस्ततोबद्ध्वा पापैर्नीतौ यमालयम् । गत्वाभिजगदुःसर्वे ते दूताः पापिनावुभौ

यमदूतैस्ततो बद्ध्वा पापौ नीतौ यमालयम्। गत्वा तत्राब्रुवन् सर्वे दूताः पापिनावुभौ॥

Verse 37

धर्मराज नरावेतावानीतौ तव शासनात् । आज्ञां देहि स्वभृत्येषु प्रसीद करवाम किम्

हे धर्मराज! एतौ नरौ तव शासनात् अत्रानीतौ। स्वभृत्येषु आज्ञां देहि; प्रसीद—इदानीं किं करवाम?

Verse 38

आलोच्य चित्रगुप्तेन तदा दूताञ्जगौ यमः । एकस्तु नीयतां वीर निरयं तीव्रवेदनम्

चित्रगुप्तेन सह आलोच्य तदा यमः दूतान् उवाच—“वीर! एष एकः नीयतां तीव्रवेदनं निरयम्।”

Verse 39

अपरः स्थाप्यतां स्वर्गेयत्र भोगा ह्यनुत्तमाः । कृतांताज्ञां ततः श्रुत्वा दूतैश्च क्षिप्रकारिभिः

“अपरः स्थाप्यतां स्वर्गे, यत्र भोगाः ह्यनुत्तमाः।” इति कृतान्ताज्ञां श्रुत्वा दूताः क्षिप्रकारिणः प्रववृते।

Verse 40

निक्षिप्तो रौरवे घोरे यो ज्येष्ठो हि नराधिप । तेषां दूतवरः कश्चिदुवाच मधुरं वचः

हे नराधिप! तेषां ज्येष्ठः घोरे रौरवे निरये निक्षिप्तः। ततः तेषां दूतवरः कश्चित् मधुरं वचनम् उवाच।

Verse 41

विकुंडल मया सार्द्धमेहि स्वर्गं ददामि ते । भुंक्ष्व भोगान्सुदिव्यांस्त्वमर्जितान्स्वेन कर्मणा

“हे विकुण्डल! मया सार्धम् एहि; ते स्वर्गं ददामि। स्वकर्मणा अर्जितान् सुदिव्यान् भोगान् त्वं भुङ्क्ष्व।”