Adhyaya 25

Verse 1

शौनक उवाच । श्रीपदं विष्णुचरितं सर्वोपद्रवनाशनम् । सर्वपापक्षयकरं दुष्टग्रहनिवारणम्

शौनक उवाच— श्रीपदं विष्णुचरितं सर्वोपद्रवनाशनम्, सर्वपापक्षयकरं दुष्टग्रहनिवारणम्।

Verse 2

विष्णुसान्निध्यदं चैव चतुर्वर्गफलप्रदम् । यः शृणोति नरो भक्त्या चांते याति हरेर्गृहम्

विष्णुसान्निध्यदं चैव चतुर्वर्गफलप्रदम्; यः शृणोति नरो भक्त्या, स अन्ते हरेर्गृहं याति।

Verse 3

नामोच्चारणमाहात्म्यं श्रूयते महदद्भुतम् । यदुच्चारणमात्रेण नरो यायात्परं पदम्

नामोच्चारणस्य माहात्म्यं महदद्भुतं श्रूयते; यदुच्चारणमात्रेणैव नरोऽपि परं पदं यायात्।

Verse 4

तद्वदस्वाधुना सूत विधानं नामकीर्तने । सूत उवाच । शृणु शौनक वक्ष्यामि संवादं मोक्षसाधनम्

तद्वदस्वाधुना सूत विधानं नामकीर्तने। सूत उवाच—शृणु शौनक, वक्ष्यामि संवादं मोक्षसाधनम्।

Verse 5

नारदः पृष्टवान्पूर्वं कुमारं तद्वदामि ते । एकदा यमुनातीरे निविष्टं शांतमानसम्

नारदः पृष्टवान् पूर्वं कुमारं, तद्वदामि ते। एकदा यमुनातीरे निविष्टं शान्तमानसम्।

Verse 6

सनत्कुमारं पप्रच्छ नारदो रचिताञ्जलि । श्रुत्वा नानाविधान्धर्मान्धर्मव्यतिकरांस्तथा

सनत्कुमारं पप्रच्छ नारदो रचिताञ्जलिः। श्रुत्वा नानाविधान् धर्मान् धर्मव्यतिकरान् तथा।

Verse 7

श्रीनारद उवाच । योऽसौ भगवता प्रोक्तो धर्मव्यतिकरो नृणाम् । कथं तस्य विनाशः स्यादुच्यतां भगवत्प्रिय

श्रीनारद उवाच—योऽसौ भगवता प्रोक्तो धर्मव्यतिकरो नृणाम्। कथं तस्य विनाशः स्यात्, उच्यतां भगवत्प्रिय।

Verse 8

श्रीसनत्कुमार उवाच । शृणु नारद गोविंद प्रिय गोविंदधर्मवित् । यत्पृष्टं लोकनिर्मुक्तिकारणं तमसः परम्

श्रीसनत्कुमार उवाच—शृणु नारद, गोविन्दप्रिय, गोविन्दधर्मवित्। यत् त्वया पृष्टं लोकनिर्मुक्तिकारणं, तमसः परं परमं तत्त्वं तद् वक्ष्यामि॥

Verse 9

सर्वाचारविवर्जिताः शठधियो व्रात्या जगद्वञ्चकाः । दंभाहंकृतिपानपैशुनपराः पापाश्च ये निष्ठुराः

सर्वाचारविवर्जिताः शठधियो व्रात्या जगद्वञ्चकाः। दम्भाहङ्कृतिपानपैशुनपराः पापाः क्रूराश्च ये॥

Verse 10

ये चान्ये धनदारपुत्रनिरताः सर्वेऽधमास्तेऽपि हि । श्रीगोविंदपदारविंदशरणाः शुद्धा भवंति द्विज

ये चान्ये धनदारपुत्रनिरताः सर्वेऽधमास्तेऽपि हि। श्रीगोविन्दपदारविन्दशरणाः शुद्धा भवन्ति द्विज॥

Verse 11

तमपि देवकरं करुणाकरस्थविरजंगममुक्तिकरं परम् । अतिचरंत्यपराधपरा जना य इह तान्वपति ध्रुवनाम हि

तमपि देवकरं करुणाकरं स्थावरजङ्गममुक्तिकरं परम्। अतिचरन्त्यपराधपरा जना; य इह तान् अवपति ध्रुवनाम हि॥

Verse 12

सर्वापराधकृदपि मुच्यते हरिसंश्रयः । हरेरप्यपराधान्यः कुर्याद्द्विपदपांसनः

सर्वापराधकृदपि मुच्यते हरिसंश्रयः। हरेरप्यपराधान्यः कुर्याद् द्विपदपांसनः॥

Verse 13

नामाश्रयः कदाचित्स्यात्तरत्येव स नामतः । नाम्नो हि सर्वसुहृदो ह्यपराधात्पतत्यधः

यो नामाश्रयं कदाचिदपि करोति स नाम्नैव नूनं तरत्येव; सर्वसुहृद्भूतस्य नाम्नोऽपराधात् तु स एवाधः पतति।

Verse 14

श्रीनारद उवाच । के तेऽपराधा विप्रेंद्र नाम्नो भगवतः कृताः । विनिघ्नंति नृणां कृत्यं प्राकृतं ह्यानयंति च

श्रीनारद उवाच—विप्रेन्द्र, भगवन्नाम्नि के तेऽपराधाः कृताः? ये नृणां कृत्यं विघ्नयन्ति, प्राकृतमार्गे च नयन्ति।

Verse 15

श्रीसनत्कुमार उवाच । सतां निंदा नाम्नः परममपराधं वितनुते । यतः ख्यातिं यांतं कथमु सहते तद्विगर्हाम् । शुभस्य श्रीविष्णोर्य इह गुणनामादिसकलं । धियाभिन्नं पश्येत्स खलु हरिनामाहितकरः

श्रीसनत्कुमार उवाच—सतां निन्दा नाम्नः परममपराधं जनयति; यतः तेनैव ख्यातिं प्राप्तानां तद्विगर्हां कथं सहेत? यश्चेह शुभस्य श्रीविष्णोर्गुणनामादिसकलं धिया अभिन्नं पश्यति, स खलु हरिनाम्ना हितकरो भवति।

Verse 16

गुरोरवज्ञा श्रुतिशास्त्रनिंदनं तथार्थवादो हरिनाम्नि कल्पनम् । नामापराधस्य हि पापबुद्धिर्न विद्यते तस्य यमैर्हि शुद्धिः

गुरोरवज्ञा श्रुतिशास्त्रनिन्दनं तथार्थवादो हरिनाम्नि कल्पनम्; नामापराधे कृते पापबुद्धिर्न जायते, तस्मात् तस्य यमैः शुद्धिर्न विद्यते।

Verse 17

धर्मव्रतत्याग हुतादि सर्वशुभक्रिया साम्यमपि प्रमादः । अश्रद्दधानो विमुखोऽप्यशृण्वन्यश्चोपदेशः शिवनामापराधः

धर्मव्रतत्यागो हुतादि-शुभक्रियानादरः, प्रमादतः तासां साम्यबुद्धिश्च; तथा अश्रद्दधानाय विमुखायाशृण्वते च शिवनामोपदेशः—एते शिवनामापराधाः।

Verse 18

श्रुत्वापि नाममाहात्म्यं यः प्रीतिरहितोऽधमः । अहं ममादि परमो नाम्नि सोऽप्यपराधकृत्

नाममाहात्म्यं श्रुत्वापि योऽधमः प्रीतिरहितः तिष्ठति, तथा नाम्न्यहं-ममादि-परमत्वबुद्धिं धारयन् सोऽपि नामापराधं करोति।

Verse 19

एवं नारद शंकरेण कृपया मह्यं मुनीनां परं । प्रोक्तं नामसुखावहं भगवतो वर्ज्यं सदा यत्नतः । ये ज्ञात्वापि न वर्जयंति सहसा नाम्नोऽपराधान्दश । क्रुद्धा मातरमप्यभोजनपराः खिद्यंति ते बालवत्

एवं नारद, शंकरेण कृपया मुनीनां परं रहस्यं मह्यं प्रोक्तम्—भगवन्नाम सुखावहं, तथा नाम्नो दशापराधाः सदा यत्नतः वर्जनीयाः। ये ज्ञात्वापि तान् सहसा न वर्जयन्ति, ते बालवद् खिद्यन्ति—क्रुद्धाः सन्तो मातरमपि त्यक्त्वा अभोजनपराः इव।

Verse 20

अपराधविमुक्तो हि नाम्नि जप्तं सदा चर । नाम्नैव तव देवर्षे सर्वं सेत्स्यति नान्यतः

तस्मादपराधविमुक्तः सन् नामजपं सदा आचर। देवर्षे, नाम्नैव तव सर्वं सेत्स्यति, नान्यतः।

Verse 21

श्रीनारद उवाच । सनत्कुमार प्रिय साहसानां विवेकवैराग्यविवर्जितानाम् । देहप्रियार्थात्मपरायणानां मुक्तापराधाः प्रभवंति नः कथम्

श्रीनारद उवाच—प्रिय सनत्कुमार, साहसानां प्रवृत्तानां, विवेकवैराग्यविवर्जितानां, देहप्रियार्थात्मपरायणानां नः कथं मुक्तापराधाः भवेम?

Verse 22

श्रीसनत्कुमार उवाच । जाते नामापराधे तु प्रमादे तु कथंचन । सदा संकीर्तयन्नाम तदेकशरणो भवेत्

श्रीसनत्कुमार उवाच—नामापराधे जातेऽपि, प्रमादतः अन्यथा वा कथंचन; सदा नाम संकीर्तयन् तदेकशरणो भवेत्।

Verse 23

नामापराधयुक्तानां नामान्येव हरंत्यघम् । अविश्रांति प्रयुक्तानि तान्येवार्थ कराणि यत्

नामापराधयुक्तानामपि केवलानि हरिनामानि पापं हरन्ति। अविश्रान्त्या प्रयुक्तानि तान्येव साध्यफलप्रदानीति।

Verse 24

नामैकं यस्य चिह्नं स्मरणपथगतं श्रोत्रमूलं गतं वा । शुद्धं वाऽशुद्धवर्णं व्यवहितरहितं तारयत्येव सत्यम् । तच्चेद्देहद्रविणजनितालोभपाखण्ड मध्ये । निक्षिप्तं स्यान्न फलजनकं शीघ्रमेवात्र विप्र

नामैकमपि यस्य चिह्नं स्मरणपथगतं श्रोत्रमूलं गतं वा, शुद्धाशुद्धवर्णोच्चारणेऽपि व्यवधानरहितं सत्यं तारयत्येव। किन्तु देहद्रविणजनितालोभपाखण्डमध्ये निक्षिप्तं तदत्र विप्र शीघ्रं निष्फलं भवति।

Verse 25

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे । पंचविंशतितमोऽध्यायः

इति श्रीपाद्ममहापुराणे ब्रह्मखण्डे सूतशौनकसंवादे पञ्चविंशतितमोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 26

विदुर्विष्ण्वभिधानं ये ह्यपराधपरा नराः । तेषामपि भवेन्मुक्तिः पठनादेव नारद

ये नराः विष्ण्वभिधानं विदुः, तथाप्यपराधपराः; तेषामपि नारद, अस्य पठनादेव मुक्तिर्भवेत्।

Verse 27

नाम्नो माहात्म्यमखिलं पुराणे परिगीयते । ततः पुराणमखिलं श्रोतुमर्हसि मानद

पुराणे नाम्नो माहात्म्यमखिलं परिगीयते। अतः, मानद, त्वं पुराणमखिलं श्रोतुमर्हसि।

Verse 28

पुराणश्रवणे श्रद्धा यस्य स्याद्भ्रातरन्वहम् । तस्य साक्षात्प्रसन्नः स्याच्छिवो विष्णुश्च सानुगः

हे भ्रातः, यस्य पुराणश्रवणेऽन्वहं श्रद्धा भवति, तस्मै साक्षात् प्रसन्नौ भवतः शिवो विष्णुश्च सानुगौ।

Verse 29

यत्स्नात्वा पुष्करे तीर्थे प्रयागे सिंधुसंगमे । तत्फलं द्विगुणं तस्य श्रद्धया वै शृणोति यः

पुष्करतीर्थे प्रयागे च सिन्धुसङ्गमे स्नानात् यत्फलं लभ्यते, तत्फलं श्रद्धया शृण्वतः तस्य द्विगुणं भवति।

Verse 30

ये पठंति पुराणानि शृण्वंति च समाहिताः । प्रत्यक्षरं लभंत्येते कपिलादानजं फलम्

ये समाहितचित्ताः पुराणानि पठन्ति शृण्वन्ति च, ते प्रत्यक्षरं कपिलादानजं पुण्यफलं लभन्ते।

Verse 31

अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । विद्यार्थी लभते विद्यां मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात्

अपुत्रो पुत्रं लभते, धनार्थी धनं लभते; विद्यार्थी विद्यां लभते, मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात्।

Verse 32

ये शृण्वंति पुराणानि कोटिजन्मार्जितं खलु । पापजालं तु ते हत्वा गच्छंति हरिमंदिरम्

ये पुराणानि शृण्वन्ति, ते कोटिजन्मार्जितं पापजालं निहत्य हरिमन्दिरं गच्छन्ति।

Verse 33

पुराणवाचकं विप्रं पूजयेद्भक्तिभावतः । गोभूहिरण्यवस्त्रैश्च गंधपुष्पादिभिर्मुने

मुनिवर, पुराणवाचकं विप्रं भक्तिभावेन पूजयेत्—गोभू-हिरण्य-वस्त्रैः तथा गन्ध-पुष्पादिभिश्च।

Verse 34

कांस्यैर्विनिर्मितं पात्रं जलपात्रं मुदान्वितः । कर्णकुंडलकं चैव मुद्रिकां स्वर्णनिर्मिताम्

मुदान्वितः कांस्यनिर्मितं जलपात्रं ददौ; तथा कर्णकुण्डलकं च स्वर्णनिर्मितां मुद्रिकां च।

Verse 35

आसनं तु तथा दद्यात्पुष्पमाल्यं तपोधन । वित्तशाठ्यं न कुर्वीत दानं हीनफलं यतः

तपोधन, आसनं तथा पुष्पमाल्यं च दद्यात्; वित्तशाठ्यं न कुर्वीत, दानं हि तदा हीनफलं भवति।

Verse 36

पुराणं वाचयेद्विप्र सर्वकामार्थसिद्धये । सुवर्णं रजतं वस्त्रं पुष्पमाल्यं तु चंदनम्

विप्र, सर्वकामार्थसिद्धये पुराणं वाचयेत्; सुवर्णं रजतं वस्त्रं पुष्पमाल्यं च चन्दनं च दद्यात्।

Verse 37

दद्याद्यो पुस्तकं भक्त्या सगच्छेद्धरिमंदिरम् । कुर्वंति विधिनानेन संपूर्णं पुस्तकं च ये । तेषां नामानि लिंपेत चित्रगुप्तोऽर्चनाद्द्विज

यो भक्त्या पुस्तकं दद्यात् स हरिमन्दिरं गच्छेत्। ये चानेन विधिना सम्पूर्णं पुस्तकं कृत्वा समर्पयन्ति, तेषां नामानि चित्रगुप्तोऽर्चनात् लिपेत्, द्विज।