
The Glory of the Vāsudeva Hymn: Boons, Japa across the Yugas, and Ascent to Vaikuṇṭha
पापहन्त्रीं प्राचीनां स्तुतिं श्रुत्वा स राजा महाबाधास्वपि शुद्धो दीप्तिमान् बभूव। तदा हरिः वासुदेवः केशवो मुरारिः दिव्यपरिकरैः सह प्रादुरभवत्; नारद-भार्गव-व्यास-वाल्मीकि-वसिष्ठ-गर्ग-जाबालि-रैभ्य-काश्यपादयः ऋषयः, अग्नि-ब्रह्मादयश्च देवाः, गन्धर्वाप्सरसश्च समागत्य वैदिकैः स्तोत्रैः तं तुष्टुवुः। विष्णुना वरः प्रदत्तः; राजा नम्रतया शरणागत्य भक्त्या च प्रथमं स्वभार्याया विज्वलायाः कल्याणं याचते। हरिः “वासुदेव”नाम्नः महापापविनाशकं निर्णायकं सामर्थ्यं प्रकाश्य स्वलोके भोगं ददौ। अनन्तरं स्तोत्रजपविधिः युगानुसारं व्यवस्थितः—कृते क्षणेन, त्रेतायां मासेन, द्वापरे षण्मासैः, कलौ संवत्सरेण फलसिद्धिः। नित्यजप-नियमाः, श्राद्ध-तर्पण-होम-यज्ञेषु विनियोगः, आपद्रक्षणं च कथ्यते; इन्द्रस्य ब्रह्महत्याविमोचनं, नागादीनां सिद्धिप्राप्तिश्च दृष्टान्तैः प्रभावः प्रमाणीकृतः। अन्ते राजा-राणी दिव्यगीतवाद्यनिनादैः सह हरिं प्रति प्रययातुः; अध्यायः वेनवृत्तान्ते, गुरुतीर्थे, च्यवनकथायां च निबद्ध इति उपसंहृतम्।
Verse 1
विष्णुरुवाच । स्तोत्रं पवित्रं परमं पुराणं पापापहं पुण्यमयं शिवं च । धन्यं सुसूक्तं परमं सुजाप्यं निशम्य राजा स सुखी बभूव
विष्णुरुवाच—स्तोत्रं पवित्रं परमं पुराणप्रमाणं पापापहं पुण्यमयं शिवं च। धन्यं सुसूक्तं परमं सुजाप्यं निशम्य राजा स सुखी बभूव॥
Verse 2
गतासु तृष्णा क्षुधया समेता देवोपमो भूमिपतिर्बभूव । भार्या च तस्यापि विभाति रूपैर्युक्तावुभौ पापविबंधमाप्तौ
तृष्णाक्षुधाभ्यां समुपद्रुतोऽपि देवोपमो भूमिपतिर्बभूव। भार्या च तस्यापि विभाति रूपैर्युक्तावुभौ पापविबन्धमाप्तौ॥
Verse 3
देवः सुदेवैः परिवारितोसौ विप्रैः सुसिद्धैर्हरिभक्तियुक्तैः । आगत्य भूपं गतकल्मषं तं श्रीशंखचक्राब्जगदासिधर्ता
श्रीशङ्खचक्राब్జगदासिधर्ता देवः सुदेवैः परिवारितोऽसौ। विप्रैः सुसिद्धैर्हरिभक्तियुक्तैः समागतो भूपमुपेत्य तं गतकल्मषम्॥
Verse 4
श्रीनारदो भार्गव व्यास पुण्या समागतस्तत्र मृकंडसूनुः । वाल्मीकि नामा मुनिर्विष्णुभक्तः समागतो ब्रह्मसुतो वसिष्ठः
तत्र श्रीनारदः पुण्यः समागतो भार्गवो व्यास एव च। मृकण्डसूनुः पुण्यात्मा वाल्मीकिनामा विष्णुभक्तः। समागतो ब्रह्मसुतो वसिष्ठोऽपि महर्षिः॥
Verse 5
गर्गो महात्मा हरिभक्तियुक्तो जाबालिरैभ्यावथ कश्यपश्च । आजग्मुरेते हरिणा समेता विष्णुप्रिया भागवतां वरिष्ठाः
गर्गो महात्मा हरिभक्तियुक्तो जाबालिरैभ्यावथ कश्यपश्च । आजग्मुरेते हरिणा समेता विष्णुप्रिया भागवतां वरिष्ठाः ॥
Verse 6
पुण्याः सुधन्या गतकल्मषास्ते हरेः सुपादांबुजभक्तियुक्ताः । श्रीवासुदेवं परिवार्य तस्थुः स्तुवंति भूपं विविधप्रकारैः
पुण्याः सुधन्या गतकल्मषास्ते हरेः सुपादांबुजभक्तियुक्ताः । श्रीवासुदेवं परिवार्य तस्थुः स्तुवंति भूपं विविधप्रकारैः ॥
Verse 7
देवाश्च सर्वे हुतभुङ्मुखाश्च ब्रह्मा हरिश्चापि सुदिव्यदेव्यः । गायंति दिव्यं मधुरं मनोहरं गंधर्वराजादिसुगायनाश्च
देवाश्च सर्वे हुतभुङ्मुखाश्च ब्रह्मा हरिश्चापि सुदिव्यदेव्यः । गायंति दिव्यं मधुरं मनोहरं गंधर्वराजादिसुगायनाश्च ॥
Verse 8
सुवेद युक्तैः परमार्थसंमितैः स्तवैः सुपुण्यैर्मुनयः स्तुवंति । दृष्ट्वा पतिं भूपतिमेव देवो हरिर्बभाषे वचनं मनोहरम्
सुवेद युक्तैः परमार्थसंमितैः स्तवैः सुपुण्यैर्मुनयः स्तुवंति । दृष्ट्वा पतिं भूपतिमेव देवो हरिर्बभाषे वचनं मनोहरम् ॥
Verse 9
वरं यथेष्टं वरयस्व भूपते ददाम्यहं ते परितोषितो यतः । हरेस्तु वाक्यं स निशम्य राजा दृष्ट्वा मुरारिं वदमानमग्रे
वरं यथेष्टं वरयस्व भूपते ददाम्यहं ते परितोषितो यतः । हरेस्तु वाक्यं स निशम्य राजा दृष्ट्वा मुरारिं वदमानमग्रे ॥
Verse 10
नीलोत्पलाभं मुरघातिनं प्रभुं तं शंखचक्रासिगदाप्रधारिणम् । श्रियासमेतं परमेश्वरं तं रत्नोज्ज्वलं कंकणहारभूषितम्
नीलोत्पलसदृशश्यामं मुरघातिनं प्रभुं पश्यामि—शङ्खचक्रासिगदाधरं, श्रिया सह परमेश्वरं, रत्नदीप्तं कङ्कणहारभूषितम्।
Verse 11
रविप्रभं देवगणैः सुसेवितं महार्घहाराभरणैः सुभूषितम् । सुदिव्यगंधैर्वरलेपनैर्हरिं सुभक्तिभावैरवनीं गतो नृपः
रविसदृशप्रभं देवगणैः सुसेवितं, महार्घहाराभरणैः सुभूषितम्; सुदिव्यगन्धैर्वरलेपनैर्हरिं, सुभक्तिभावैर्नृपोऽवनीं त्यक्तवान्।
Verse 12
दंडप्रणामैः सततं नमाम जयेति वाचाथ महानृपस्तदा । दासोस्मि भृत्योस्मि पुरः स ते सदा भक्तिं न जाने न च भावमुत्तमम्
तदा महानृपो वाच—दण्डप्रणामैः सततं नमामि, ‘जय’ इति वदन्; दासोऽस्मि भृत्योऽस्मि, पुरः सदा तव स्थितः। भक्तिं न जाने, न चोत्तमं भावं ममास्ति।
Verse 13
जायान्वितं मामिह चागतं हरे प्रपाहि वै त्वां शरणं प्रपन्नम् । धन्यास्तु ते माधव मानवा द्विजाः सदैव ते ध्यानमनोविलीनाः
हे हरे, जायान्वितोऽहं इहागतः; मां पालय, त्वां शरणं प्रपन्नोऽस्मि। धन्यास्ते माधव मानवा द्विजाश्च, येषां मनः सदा तव ध्यानविलीनम्।
Verse 14
समुच्चरंतो भव माधवेति प्रयांति वैकुंठमितः सुनिर्मलाः । तवैव पादांबुजनिर्गतं पयः पुण्यं तथा ये शिरसा वहंति
‘भव माधव’ इति समुच्चरन्तः सुनिर्मलाः इहातः प्रयान्ति वैकुण्ठम्। ये च तव पादाम्बुजनिर्गतं पयः पुण्यं शिरसा वहन्ति, तेऽपि धन्याः।
Verse 15
समस्ततीर्थोद्भव तोय आप्लुतास्ते मानवा यांति हरेः सुधाम
समस्ततीर्थसमुद्भूतैः तोयैः स्नाताः ये मानवाḥ, ते हरेः परां सुधाम्—परमं पदं—यान्ति।
Verse 16
नास्ति योगो न मे भक्तिर्ज्ञानं नास्ति न मे क्रिया । कस्य पुण्यस्य संगेन वरं मह्यं प्रयच्छसि
न मे योगोऽस्ति, न मे भक्तिः; न ज्ञानं, न च मे क्रिया। कस्य पुण्यस्य संगेन वरं मह्यं प्रयच्छसि?
Verse 17
हरिरुवाच । वासुदेवाभिधानं यन्महापातकनाशनम् । भवता विज्वलात्पुण्याच्छ्रुतं राजन्विकल्मषः
हरिरुवाच—राजन्, भवता विकल्मषेण विज्वलात् पुण्यप्रभवात् श्रुतं यत् ‘वासुदेव’ इति नाम महापातकनाशनम्।
Verse 18
तेन त्वं मुक्तिभागी च संजातो नात्र संशयः । मम लोके प्रभुंक्ष्व त्वं दिव्यान्भोगान्मनोनुगान्
तेन त्वं मुक्तिभागी संजातो नात्र संशयः। मम लोके त्वं मनोनुगान् दिव्यान् भोगान् प्रभुङ्क्ष्व।
Verse 19
राजोवाच । यदिदेववरोदेयोममदीनस्यवैत्वया । विज्वलायप्रयच्छत्वंप्रथमंवरमुत्तमम्
राजोवाच—यदि देव, मम दीनस्य त्वया वरो देयः, तर्हि प्रथमं विज्वलाय उत्तमं वरं प्रयच्छ।
Verse 20
हरिरुवाच । विज्वलस्य पिता पुण्यः कुंजलो ज्ञानमंडितः । वासुदेवमहास्तोत्रं नित्यं पठति भूपते
हरिरुवाच—भूपते, विज्वलस्य पिता पुण्यात्मा कुंजलो ज्ञानमण्डितः; स नित्यं वासुदेवमहास्तोत्रं पठति।
Verse 21
पुत्रैः प्रियासमेतोऽसौ मम गेहं प्रयास्यति । एतत्तु जपते स्तोत्रं सदा दास्याम्यहं फलम्
स पुत्रैः प्रियासमेतो मम गेहं प्रयास्यति; यः सदा एतत् स्तोत्रं जपति, तस्मै अहं नित्यं फलं दास्यामि।
Verse 22
एवमुक्ते शुभे वाक्ये राजा केशवमब्रवीत् । इदं स्तोत्रं महापुण्यं सफलं कुरु केशव
एवं शुभवाक्ये उक्ते राजा केशवम् अब्रवीत्—हे केशव, इदं महापुण्यं स्तोत्रं सफलं कुरु।
Verse 23
हरिरुवाच । कृते युगे महाराज यदा स्तोष्यंति मानवाः । तदा मोक्षं प्रयास्यंति तत्क्षणान्नात्र संशयः
हरिरुवाच—महाराज, कृते युगे यदा मानवाः पूर्णतोषं यान्ति, तदा तत्क्षणादेव मोक्षं प्रयास्यन्ति; नात्र संशयः।
Verse 24
त्रेतायां मासमात्रेण षड्भिर्मासैस्तु द्वापरे । वर्षेणैकेन च कलौ ये जपंति च मानवाः
त्रेतायां मासमात्रेण, द्वापरे षड्भिर्मासैः; कलौ तु एकेन वर्षेण—ये मानवाः जपं कुर्वन्ति, ते तत् साधयन्ति।
Verse 25
स्वर्गं प्रयांति राजेंद्र वैष्णवं गतिदायकम् । त्रिकालमेककालं वा स्नातो जपति ब्राह्मणः
स्वर्गं प्रयान्ति राजेन्द्र वैष्णवीं परमां गतिम्। त्रिकालं वा एककालं वा स्नातो ब्राह्मणो जपेत्॥
Verse 26
यं यं तु वांछते कामं स स तस्य भविष्यति । क्षत्रियो जयमाप्नोति धनधान्यैरलंकृतः
यं यं तु वाञ्छते कामं स स तस्य भविष्यति। क्षत्रियो जयमाप्नोति धनधान्यैः समन्वितः॥
Verse 27
वैश्यो भविष्यति श्रीमान्सुखी शूद्रो भविष्यति । अंत्यजं श्रावयेद्योयं पापान्मुक्तो भविष्यति
वैश्यो भविष्यति श्रीमान् सुखी शूद्रो भविष्यति। अन्त्यजं श्रावयेद्योऽयं पापान्मुक्तो भविष्यति॥
Verse 28
श्रावको नरकं घोरं कदाचिन्नैव पश्यति । मम स्तोत्रप्रसादाच्च सर्वसिद्धो भविष्यति
श्रावको नरकं घोरं कदाचिन्नैव पश्यति। मम स्तोत्रप्रसादाच्च सर्वसिद्धो भविष्यति॥
Verse 29
ब्राह्मणैर्भोज्यमानैश्च श्राद्धकाले पठिष्यति । पितरो वैष्णवं लोकं तृप्ता यास्यंति भूपते
ब्राह्मणैर्भोज्यमानैश्च श्राद्धकाले पठिष्यति। पितरो वैष्णवं लोकं तृप्ताः यास्यन्ति भूपते॥
Verse 30
तर्पणांते जपं कुर्याद्ब्राह्मणो वाथ क्षत्रियः । पिबंति चामृतं तस्य पितरो हृष्टमानसाः
तर्पणान्ते जपं कुर्याद् ब्राह्मणोऽथापि क्षत्रियः । तस्य जपामृतं पीत्वा पितरः हृष्टमानसाः ॥
Verse 31
होमेषु यज्ञमध्ये च भावाज्जपति मानवः । तत्र विघ्ना न जायंते सर्वसिद्धिर्भविष्यति
होमेषु यज्ञमध्ये च भावेन जपति मानवः । तत्र विघ्ना न जायन्ते सर्वसिद्धिर्भविष्यति ॥
Verse 32
विषमे दुर्गसंस्थाने हिंस्रव्याघ्रस्य संकटे । चौराणां संकटे प्राप्ते तत्र स्तोत्रमुदीरयेत्
विषमे दुर्गसंस्थाने हिंस्रव्याघ्रस्य संकटे । चौरसंकटसम्प्राप्ते तत्र स्तोत्रमुदीरयेत् ॥
Verse 33
तत्र शांतिर्महाराज भविष्यति न संशयः । अन्येष्वेव सुभव्येषु राजद्वारे गते नरे
तत्र शान्तिर्महाराज भविष्यति न संशयः । अन्येष्वपि शुभेष्वेव राजद्वारे गते नरे ॥
Verse 34
वासुदेवाभिधानस्य अयुतं जपते नरः । ब्रह्मचर्येण संस्नातः क्रोधलोभविवर्जितः
वासुदेवाभिधानस्य अयुतं जपति यो नरः । ब्रह्मचर्येण संस्नातः क्रोधलोभविवर्जितः ॥
Verse 35
तिलतंडुलकैर्होमं दशांशमाज्यमिश्रितम् । वासुदेवं प्रपूज्यैव दद्यात्प्रयतमानसः
तिलतण्डुलकैर्होमं कुर्याद्दशांशाज्यसंयुतम् । वासुदेवं समभ्यर्च्य दद्यादर्पणं यतमानसः ॥
Verse 36
श्लोकं प्रति ततो देयं होमं ध्यानेन मानवैः । तेषां सुभृत्यवन्नित्यं पार्श्वं नैव त्यजाम्यहम्
श्लोकं प्रति ततो देयं होमं ध्यानेन मानवैः । तेषां सुभृत्यवन्नित्यं पार्श्वं नैव त्यजाम्यहम् ॥
Verse 37
कलौ युगे सुसंप्राप्ते स्तोत्रे दास्यं प्रयास्यति । वेदभंगप्रसंगेन यस्य कस्य न दीयते
कलौ युगे सुसंप्राप्ते स्तोत्रे दास्यं प्रयास्यति । वेदभङ्गप्रसङ्गेन यस्य कस्य न दीयते ॥
Verse 38
सर्वकामसमृद्धार्थः स चैव हि भविष्यति । एवं हि सफलं स्तोत्रं मया भूप कृतं शृणु
सर्वकामसमृद्धार्थः स चैव हि भविष्यति । एवं हि सफलं स्तोत्रं मया भूप कृतं शृणु ॥
Verse 39
ब्रह्मणा निर्मितं तेन जप्तं रुद्रेण वै पुरा । ब्रह्महत्याविनिर्मुक्त इंद्रो मुक्तश्च किल्बिषात्
ब्रह्मणा निर्मितं तेन जप्तं रुद्रेण वै पुरा । ब्रह्महत्याविनिर्मुक्त इन्द्रो मुक्तश्च किल्बिषात् ॥
Verse 40
देवाश्च ऋषयो गुह्याः सिद्धविद्याधरामराः । नागैस्तु पूजितं स्तोत्रमापुः सिद्धिं मनीप्सिताम्
देवाः ऋषयश्च गुह्यकाः सिद्धा विद्याधराः अमराश्च—नागैः यथा पूजितं स्तोत्रं समर्च्य—मनीप्सितां सिद्धिं परमां प्रापुः।
Verse 41
पुण्यो धन्यः स वै दाता पुत्रवान्हि भविष्यति । जपिष्यति मम स्तोत्रं नात्र कार्या विचारणा
पुण्यः धन्यश्च स दाता; स हि पुत्रवान् भविष्यति। मम स्तोत्रं जपिष्यति—अत्र न काचिद् विचारणा कार्या।
Verse 42
आगच्छ त्वं स्त्रिया सार्धं मम स्थानं नृपोत्तम । हस्तावलंबनं दत्तं हरिणा तस्य भूपतेः
आगच्छ त्वं स्त्रिया सार्धं मम स्थानं नृपोत्तम; तस्य भूपतेः हरिणा हस्तावलम्बनं दत्तम्।
Verse 43
नेदुर्दुंदुभयस्तत्र गंधर्वा ललितं जगुः । ननृतुश्चाप्सरः श्रेष्ठाः पुष्पवृष्टिं प्रचक्रिरे
तत्र दुन्दुभयो नेदुः; गन्धर्वा ललितं जगुः। अप्सरसः श्रेष्ठा ननृतुः, पुष्पवृष्टिं प्रचक्रिरे।
Verse 44
देवाश्च ऋषयः सर्वे वेदस्तोत्रैः स्तुवंति ते । ततो दयितया सार्द्धं जगाम नृपतिर्हरिम्
देवाश्च ऋषयः सर्वे वेदस्तोत्रैः तं स्तुवन्ति स्म; ततः स नृपतिः दयितया सार्धं हरिं जगाम।
Verse 45
तं स्तूयमानं सुरसिद्धसंघैः स विज्वलः पश्यति हृष्टमानसः । समागतस्तिष्ठति यत्र वै पिता माता च वेगेन महाप्रभावः
स देवसिद्धगणैः स्तूयमानं तं विज्वलः हृष्टमानसः पश्यति। ततः महाप्रभावौ पिता माता च वेगेन समागत्य यत्र स तिष्ठति तत्रैव स्थितौ।
Verse 99
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे नवनवतितमोऽध्यायः
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे नवनवतितमोऽध्यायः समाप्तः।