Adhyaya 21

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे विशो ऽध्यायः रोमहर्षण उवाच ऐलः पुरूरवाश्चाथ राजा राज्यमपालयत् / तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रसमतेजसः

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकविंशोऽध्यायः। रोमहर्षण उवाच—ऐलः पुरूरवाः राजा ततः राज्यं पालयामास; तस्य षट् पुत्रा बभूवुः, येषां तेज इन्द्रसमं बभूव।

Verse 2

आयुर्मायुरमावायुर्विश्वायुश्चैव वीर्यवान् / शतायुश्च श्रुतायुश्च दिव्याश्चैवोर्वशीसुताः

आयुः, मायुः, अमावायुः, तथा वीर्यवान् विश्वायुः; शतायुः, श्रुतायुः, दिव्यश्च—एते हि उर्वशीसुताः।

Verse 3

आयुषस्तनया वीराः पञ्चैवासन् महौजसः / स्वर्भानुतनयायां वै प्रभायामिति नः श्रुतम्

आयुषस्तनया वीराḥ पञ्चैवाभवन् महौजसः। स्वर्भानुतनयायां प्रभायां जाताः इति नः श्रुतम्॥

Verse 4

नहुषः प्रथमस्तेषां धर्मज्ञो लोकविश्रुतः / नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः

तेषां नहुषः प्रथमः धर्मज्ञो लोकविश्रुतः। नहुषस्य तु दायादाः षट् इन्द्रोपमतेजसः॥

Verse 5

उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महाबलाः / यतिर्ययातिः संयातिरायातिः पञ्चको ऽश्वकः

पितृकन्यायां विरजायां महाबलाḥ समजायत। यतिर्ययातिः संयातिरायातिः पञ्चकः (अश्वकः)॥

Verse 6

तेषां ययातिः पञ्चानां महाबलपराक्रमः / देवयानीमुखनसः सुतां भार्यामवाप सः / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

तेषां पञ्चानां मध्ये ययातिः महाबलपराक्रमः। देवयानीं मुखनसः (शुक्रस्य) सुतां भार्यामवाप; शर्मिष्ठां चासुरीं वृषपर्वणस्तनयाम्॥

Verse 7

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा चाप्यजीजनत्

देवयानी तु यदुं चैव तुर्वसुं च व्यजायत। शर्मिष्ठा चापि द्रुह्युं चानुं च पूरुं चाजनयत्॥

Verse 8

सो ऽभ्यषिञ्चदतिक्रम्य ज्येष्ठं यदुमनिन्दितम् / पुरुमेव कनीयासं पितुर्वचनपालकम्

सः ज्येष्ठं यदुमनिन्दितमत्क्रम्य राजाभिषेकं कृत्वा, पितुर्वचनपालकं कनीयांसं पुरुमेवाभ्यषिञ्चत्।

Verse 9

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत् / दक्षिणापरयो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् / प्रतीच्यामुत्तारायां च द्रुह्युं चानुमकल्पयत्

दक्षिणपूर्वदिशि तुर्वसुं पुत्रमादिशत्; दक्षिणापरप्रदेशे राजा ज्येष्ठं यदुं न्ययोजयत्; प्रतीच्यामुत्तरायां च द्रुह्युं चानुमकल्पयत्।

Verse 10

तैरियं पृथिवी सर्वा धर्मतः परिपालिता / राजापि दारसहितो नवं प्राप महायशाः

तैः सर्वा पृथिवी धर्मतः परिपालिता; महायशा राजा अपि दारसहितो नवं प्राप पदं कीर्तिं च।

Verse 11

यदोरप्यभवन् पुत्राः पञ्च देवसुतोपमाः / सहस्त्रजित् तथाज्येष्ठः क्रोषटुर्नालो ऽजितोरघुः

यदोरपि पञ्च देवसुतोपमाः पुत्रा बभूवुः—सहस्त्रजित्, ज्येष्ठः क्रोषटुः, नालः, अजितः, रघुः।

Verse 12

सहस्त्रजित्सुतस्तद्वच्छतजिन्नाम पार्थिवः / सुताः शतजितो ऽप्यासंस्त्रयः परमधार्मिकाः

सहस्त्रजितः सुतोऽभवत् शतजिन्नाम पार्थिवः; शतजितोऽपि त्रयः परमधार्मिकाः सुताः आसन्।

Verse 13

हैहयश्च हयश्चैव राजा वेणुहयः परः / हैहयस्याभवत् पुत्रो धर्म इत्यभिविश्रुतः

हैहयश्च हयश्चैव राजा वेणुहयः परः। हैहयस्याभवत् पुत्रो धर्म इत्यभिविश्रुतः॥

Verse 14

तस्य पुत्रो ऽभवद् विप्रा धर्मनेत्रः प्रतापवान् / धर्मनेत्रस्य कीर्तिस्तु संजितस्तत्सुतो ऽभवत्

तस्य पुत्रोऽभवद् विप्रा धर्मनेत्रः प्रतापवान्। धर्मनेत्रस्य कीर्तिस्तु संजितस्तत्सुतोऽभवत्॥

Verse 15

महिष्मान् संजितस्याभूद् भद्रश्रेण्यस्तदन्वयः / भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः

महिष्मान् संजितस्याभूद् भद्रश्रेण्यस्तदन्वयः। भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः॥

Verse 16

दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम वीर्यवान् / धनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकसम्मताः

दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम वीर्यवान्। धनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकसम्मताः॥

Verse 17

कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च / कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्योर्ऽजुनो ऽभवत्

कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च। कृतौजाश्च चतुर्थोऽभूत् कार्तवीर्योऽर्जुनोऽभवत्॥

Verse 18

सहस्त्रबाहुर्द्युतिमान् धनुर्वेदविदां वरः / तस्य रामो ऽभवन्मृत्युर्जामदग्न्यो जनार्दनः

सहस्रबाहुः द्युतिमान् धनुर्वेदविदां वरः; तस्य तु रामो जामदग्न्यो जनार्दनः मृत्युरिवाभवत्।

Verse 19

तस्य पुत्रशतान्यासन् पञ्च तत्र महारथाः / कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो नमस्विनः

तस्य पुत्रशतान्यासन्, तेषु पञ्च महारथाः; कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो नमस्विनः।

Verse 20

शूरश्च शूरसेनश्च धृष्णः कृष्णस्तथैव च / जयध्वजश्च बलवान् नारायणपरो नृपः

शूरश्च शूरसेनश्च धृष्णः कृष्णस्तथैव च; जयध्वजश्च बलवान् नारायणपरो नृपः।

Verse 21

शूरसेनादयः सर्वे चत्वारः प्रथितौजसः / रुद्रभक्ता महात्मानः पूजयन्ति स्म शङ्करम्

शूरसेनादयः सर्वे चत्वारः प्रथितौजसः; रुद्रभक्ता महात्मानः पूजयन्ति स्म शङ्करम्।

Verse 22

जयध्वजस्तु मतिमान् देवं नारायणं हरिम् / जगाम शरणं विष्णुं दैवतं धर्मतत्परः

जयध्वजस्तु मतिमान् देवं नारायणं हरिम्; जगाम शरणं विष्णुं दैवतं धर्मतत्परः।

Verse 23

तमूचुरितरे पुत्रा नायं धर्मस्तवानघ / ईश्वराराधनरतः पितास्माकमभूदिति

ततोऽन्ये पुत्रा ऊचुः—हेऽनघ, नायं तव धर्मः; अस्माकं पिता तु ईश्वराराधनपरायणोऽभूदिति।

Verse 24

तानब्रवीन्महातेजा एष धर्मः परो मम / विष्णोरंशेन संभूता राजानो यन्महीतले

तान् अब्रवीन्महातेजाः—एष धर्मः परो मम; यन्महीतले राजानो विष्णोरंशेन सम्भूताः।

Verse 25

राज्यं पालयतावश्यं भगवान् पुरुषोत्तमः / पूजनीयो यतो विष्णुः पालको जगतो हरिः

राज्यं पालयता नित्यं भगवान् पुरुषोत्तमः अवश्यं धार्यः; यतो विष्णुः पूजनीयो हरिः जगतः पालकः।

Verse 26

सात्त्विकी राजसी चैव तामसी च स्वयंभुवः / तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ताः सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः

स्वयंभुवः सात्त्विकी राजसी चैव तामसी च—इति तिस्रः मूर्तयः प्रोक्ताः, सृष्टि-स्थिति-अन्तहेतवः।

Verse 27

सत्त्वात्मा भगवान् विष्णुः संस्थापयति सर्वदा / सृजेद् ब्रह्मा रजोमूर्तिः संहरेत् तामसो हरः

सत्त्वात्मा भगवान् विष्णुः सर्वदा संस्थापयति; रजोमूर्तिर्ब्रह्मा सृजति; तामसो हरः संहरति।

Verse 28

तस्मान्महीपतीनां तु राज्यं पालयतामयम् / आराध्यो भगवान् विष्णुः केशवः केशिमर्दनः

तस्मात् महीपतीनां राज्यपालनपराणां एष एव धर्म्यः पन्थाः—भगवान् विष्णुः केशवः केशिमर्दनः परमाराध्यतया पूजनीयः।

Verse 29

निशम्य तस्य वचनं भ्रातरो ऽन्ये मनस्विनः / प्रोचुः संहारकृद् रुद्रः पूजनीयो मुमुक्षुभिः

तस्य वचनं निशम्य मनस्विनोऽन्ये भ्रातरः प्रोचुः—संहारकृद् रुद्रो मुमुक्षुभिः पूजनीयः।

Verse 30

अयं हि भगवान् रुद्रः सर्वं जगदिदं शिवः / तमोगुणं समाश्रित्य कल्पान्ते संहरेत् प्रभुः

अयं हि भगवान् रुद्रः शिवः सर्वं जगदिदं व्याप्तः; तमोगुणं समाश्रित्य कल्पान्ते प्रभुः संहरेत्।

Verse 31

या सा घोरतरा मूर्तिरस्य तेजामयी परा / संहरेद् विद्यया सर्वं संसारं शूलभृत् तया

या सा घोरतरा अस्य परा तेजोमयी मूर्तिः, तया विद्यया शूलभृत् सर्वं संसारं संहरेत्।

Verse 32

ततस्तानब्रवीद् राजा विचिन्त्यासौ जयध्वजः / सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वात्मा भगवान् हरिः

ततः स जयध्वजः राजा विचिन्त्य तानब्रवीत्—सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः; सत्त्वात्मा भगवान् हरिः।

Verse 33

तमूचुर्भ्रातरो रुद्रः सेवितः सात्त्विकैर्जनैः / मोचयेत् सत्त्वसंयुक्तः पूजयेशं ततो हरम्

ततो भ्रातर ऊचुः—रुद्रः सात्त्विकैर्जनैः सेवितः। सत्त्वसंयुक्तः स मोक्षं ददाति; तस्माद् ईशं (शिवं) पूजयेत्, ततः परं हरिं (विष्णुं) च।

Verse 34

अथाब्रवीद् राजपुत्रः प्रहसन् वै जयध्वजः / स्वधर्मो मुक्तये पन्था नान्यो मुनिभिरष्यते

अथ जयध्वजः राजपुत्रः प्रहसन् उवाच—स्वधर्म एव मुक्तये पन्थाः; नान्यः पन्था मुनिभिरिष्यते।

Verse 35

तथा च वैष्णवी शक्तिर्नृपाणां देवता सदा / आराधनं परो धर्मो पुरारेरमितौजसः

एवं वैष्णवी शक्तिर्नृपाणां सदा देवता। पुरारेरमितौजसः आराधनं परो धर्मः।

Verse 36

तमब्रवीद् राजपुत्रः कृष्णो मतिमतां वरः / यदर्जुनो ऽस्मज्जनकः स्वधर्मं कृतवानिति

ततः कृष्णो राजपुत्रो मतिमतां वरः अब्रवीत्—यदर्जुनोऽस्मज्जनकः स्वधर्मं कृतवानिति।

Verse 37

एवं विवादे वितते शूरसेनो ऽब्रवीद् वचः / प्रमाणमृषयो ह्यत्र ब्रूयुस्ते यत् तथैव तत्

एवं विवादे वितते शूरसेन उवाच—ऋषय एवात्र प्रमाणम्; ते यत् ब्रूयुः, तत् तथैव भवति।

Verse 38

ततस्ते राजशार्दूलाः पप्रच्छुर्ब्रह्मवादिनः / गत्वा सर्वे सुसंरब्धाः सप्तर्षोणां तदाश्रमम्

ततः ते राजशार्दूलाः सर्वे सुसंरब्धाः दृढनिश्चयाः सन्तः सप्तर्षीणां तदाश्रमं गत्वा ब्रह्मवादिनः पप्रच्छुः।

Verse 39

तानब्रुवंस्ते मुनयो वसिष्ठाद्या यथार्थतः / या यस्याभिमता पुंसः सा हि तस्यैव देवता

तान् मुनयः वसिष्ठाद्याः यथार्थतः ऊचुः—यस्य पुंसः या देवता अभिमता, सा हि तस्यैव इष्टदेवता भवति।

Verse 40

किन्तु कार्यविशेषेण पूजिताश्चेष्टदा नृणाम् / विशेषात् सर्वदा नायं नियमो ह्यन्यथा नृपाः

किन्तु कार्यविशेषेण नृणां चेष्टानुसारतः पूजिताः इष्टदाः भवन्ति; अतः नृपाः, अयं नियमः सर्वदा न नित्यम्, विशेषेण अन्यथा भवति।

Verse 41

नृपाणां दैवतं विष्णुस्तथैव च पुरन्दरः / विप्राणामग्निरादित्यो ब्रह्मा चैव पिनाकधृक्

नृपाणां दैवतं विष्णुः तथा पुरन्दरः; विप्राणाम् अग्निरादित्यः ब्रह्मा च पिनाकधृक् च।

Verse 42

देवानां दैवतं विष्णुर्दानवानां त्रिशूलभृत् / गन्धर्वाणां तथा सोमो यक्षाणामपि कथ्यते

देवानां दैवतं विष्णुः; दानवानां त्रिशूलभृत्; गन्धर्वाणां सोमः; यक्षाणामपि दैवतं कथ्यते।

Verse 43

विद्याधराणां वाग्देवी साध्यानां भगवान्रविः / रक्षसां शङ्करो रुद्रः किंनराणां च पार्वती

विद्याधराणां वाग्देवी देवता परिकीर्तिता । साध्यानां भगवान् रविः; रक्षसां शङ्करो रुद्रः; किंनराणां च पार्वती ॥

Verse 44

ऋषीणां दैवतं ब्रह्मा महादेवश्च शूलभृत् / मनूनां स्यादुमा देवी तथा विष्णुः सभास्करः

ऋषीणां दैवतं ब्रह्मा महादेवश्च शूलभृत् । मनूनां स्यादुमा देवी तथा विष्णुः सभास्करः ॥

Verse 45

गृहस्थानां च सर्वे स्युर्ब्रह्मा वै ब्रह्मचारिणाम् / वैखानसानामर्कः स्याद् यतीनां च महेश्वरः

गृहस्थानां च सर्वे स्युः देवाः सन्निहिता इव । ब्रह्मा वै ब्रह्मचारिणां; वैखानसानामर्कः; यतीनां च महेश्वरः ॥

Verse 46

भूतानां भगवान् रुद्रः कूष्माण्डानां विनायकः / सर्वेषां भगवान् ब्रह्मा देवदेवः प्रजापतिः

भूतानां भगवान् रुद्रः कूष्माण्डानां विनायकः । सर्वेषां भगवान् ब्रह्मा देवदेवः प्रजापतिः ॥

Verse 47

इत्येवं भगवान् ब्रह्मा स्वयं देवो ऽभ्यभाषत / तस्माज्जयध्वजो नूनं विष्ण्वाराधनमर्हति

इत्येवं भगवान् ब्रह्मा स्वयं देवोऽभ्यभाषत । तस्माज्जयध्वजो नूनं विष्ण्वाराधनमर्हति ॥

Verse 48

तान् प्रणम्याथ ते जग्मुः पुरीं परमशोभनाम् / पालयाञ्चक्रिरे पृथ्वीं जित्वा सर्वरिपून् रणे

तान् प्रणम्याथ ते जग्मुः पुरीं परमशोभनाम् । जित्वा सर्वरिपून् रणे पृथ्वीं पालयामासुः ॥

Verse 49

ततः कदाचिद् विप्रेन्द्रा विदेहो नाम दानवः / भीषणः सर्वसत्त्वानां पुरीं तेषां समाययौ

ततः कदाचिद् विप्रेन्द्रा विदेहो नाम दानवः । भीषणः सर्वसत्त्वानां पुरीं तेषां समाययौ ॥

Verse 50

दंष्ट्राकरालो दीप्तात्मा युगान्तदहनोपमः / शूलमादाय सूर्याभं नादयन् वै दिशो दश

दंष्ट्राकरालो दीप्तात्मा युगान्तदहनोपमः । शूलमादाय सूर्याभं नादयन् वै दिशो दश ॥

Verse 51

तन्नादश्रवणान्मर्त्यास्तत्र ये निवसन्ति ते / तत्यजुर्जोवितं त्वन्ये दुद्रुवुर्भयविह्वलाः

तन्नादश्रवणान्मर्त्यास्तत्र ये निवसन्ति ते । तत्यजुर्जोवितं त्वन्ये दुद्रुवुर्भयविह्वलाः ॥

Verse 52

ततः सर्वे सुसंयत्ताः कार्तवीर्यात्मजास्तदा / युयुधुर्दानवं शक्तिगिरिकूटासिमुद्गरैः

ततः सर्वे सुसंयत्ताः कार्तवीर्यात्मजास्तदा । युयुधुर्दानवं शक्तिगिरिकूटासिमुद्गरैः ॥

Verse 53

तान् सर्वान् दानवो विप्राः शूलेन प्रहसन्निव / वारयामास घोरात्मा कल्पान्ते भैरवो यथा

तान् सर्वान् दानवो विप्राः शूलेन प्रहसन्निव । वारयामास घोरात्मा कल्पान्ते भैरवो यथा ॥

Verse 54

शूरसेनादयः पञ्च राजानस्तु महाबलाः / युद्धाय कृतसंरम्भा विदेहं त्वभिदुद्रुवुः

शूरसेनादयः पञ्च राजानस्तु महाबलाः । युद्धाय कृतसंरम्भा विदेहं त्वभिदुद्रुवुः ॥

Verse 55

शूरो ऽस्त्रं प्राहिणोद् रौद्रं शूरसेनस्तु वारुणम् / प्राजापत्यं तथा कृष्णो वायव्यं धृष्ण एव च

शूरो ऽस्त्रं प्राहिणोद् रौद्रं शूरसेनस्तु वारुणम् । प्राजापत्यं तथा कृष्णो वायव्यं धृष्ण एव च ॥

Verse 56

जयध्वजश्च कौबेरमैन्द्रमाग्नेयमेव च / भञ्जयामास शूलेन तान्यस्त्राणि स दानवः

जयध्वजश्च कौबेरमैन्द्रमाग्नेयमेव च । भञ्जयामास शूलेन तान्यस्त्राणि स दानवः ॥

Verse 57

ततः कृष्णो महावीर्यो गदामादाय भीषणाम् / स्पृष्ट्वा मन्त्रेण तरसा चिक्षेप न ननाद च

ततः कृष्णो महावीर्यो गदामादाय भीषणाम् । स्पृष्ट्वा मन्त्रेण तरसा चिक्षेप न ननाद च ॥

Verse 58

संप्राप्य सा गादास्योरो विदेहस्य शिलोपमम् / न दानवं चालयितुं शशाकान्तकसंनिभम्

सा गदा विदेहस्य दैत्यस्य शिलोपमं वक्षः संप्राप्यापि, शशाकान्तकसंनिभं तं दानवं न किंचित् चालयितुं शशाक।

Verse 59

दुद्रुवुस्ते भयग्रस्ता दृष्ट्वा तस्यातिपौरुषम् / जयध्वजस्तु मतिमान् सस्मार जगतः पतिम्

ते तस्यातिपौरुषं दृष्ट्वा भयग्रस्ता दुद्रुवुः; मतिमान् तु जयध्वजः स्थिरचित्तो जगतः पतिं सस्मार।

Verse 60

विष्णुं ग्रसिष्णुं लोकादिमप्रमेयमनामयम् / त्रातारं पुरुषं पूर्वं श्रीपतिं पीतवाससम्

विष्णुं ग्रसिष्णुं लोकादिं अप्रमेयमनामयम्। त्रातारं पुरुषं पूर्वं श्रीपतिं पीतवाससम् शरणं प्रपद्ये॥

Verse 61

ततः प्रादुरभूच्चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् / आदेशाद् वासुदेवस्य भक्तानुग्रहकारणात्

ततः सूर्यायुतसमप्रभं चक्रं प्रादुरभूत्, वासुदेवस्यादेशात् भक्तानुग्रहकारणात्।

Verse 62

जग्राह जगतां योनिं स्मृत्वा नारायणं नृपः / प्राहिणोद् वै विदेहाय दानवेभ्यो यथा हरिः

नृपो नारायणं जगतां योनिं स्मृत्वा जग्राह, विदेहाय दानवेभ्यः प्राहिणोद् वै यथा हरिः।

Verse 63

संप्राप्य तस्य घोरस्य स्कन्धदेशं सुदर्शनम् / पृथिव्यां पातयामास शिरो ऽद्रिशिखराकृति

तस्य घोरस्य शत्रोः स्कन्धदेशं सुदर्शनं प्राप्य, गिरिशिखराकृतिं शिरः पृथिव्यां पातयामास।

Verse 64

तस्मिन् हते देवरिपौ शीराद्या भ्रातरो नृपाः / समाययुः पुरीं रम्यां भ्रातरं चाप्यपूजयन्

तस्मिन् देवरिपौ हते, शीराद्या भ्रातरो नृपाः समाययुः पुरीं रम्यां, भ्रातरं चाप्यपूजयन्।

Verse 65

श्रुत्वाजगाम भगवान् जयध्वजपराक्रमम् / कार्तवीर्यसुतं द्रष्टुं विश्वामित्रो महामुनिः

जयध्वजपराक्रमं श्रुत्वा, कार्तवीर्यसुतं द्रष्टुं विश्वामित्रो महामुनिर्भगवान् आजगाम।

Verse 66

तमागतमथो दृष्ट्वा राजा संभ्रान्तमानसः / समावेश्यासने रम्ये पूजयामास भावतः

तमागतमथो दृष्ट्वा राजा संभ्रान्तमानसः; समावेश्यासनं रम्ये पूजयामास भावतः।

Verse 67

उवाच भगवान् घोरः प्रसादाद् भवतो ऽसुरः / निपातितो मया संख्ये विदेहो दानवेश्वरः

उवाच भगवान् घोरः—भवतः प्रसादाद् असुरो विदेहो दानवेश्वरो मया संख्ये निपातितः।

Verse 68

त्वद्वाक्याच्छिन्नसंदेहो विष्णुं सत्यपराक्रमम् / प्रपन्नः शरणं तेन प्रसादो मे कृतः शुभः

त्वद्वाक्यैः छिन्नसन्देहोऽहं विष्णुं सत्यपराक्रमम्। तमेव शरणं प्रपन्नः; तेन मे शुभः प्रसादः कृतः॥

Verse 69

यक्ष्यामि परमेशानं विष्णुं पद्मदलेक्षणम् / कथं केन विधानेन संपूज्यो हरिरीश्वरः

यक्ष्यामि परमेशानं विष्णुं पद्मदलेक्षणम्। कथं केन विधानेन संपूज्यो हरिरीश्वरः॥

Verse 70

को ऽयं नारायणो देवः किंप्रभावश्च सुव्रत / सर्वमेतन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

कोऽयं नारायणो देवः किंप्रभावश्च सुव्रत। सर्वमेतन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे॥

Verse 71

विश्वामित्र उवाच यतः प्रवृत्तिर्भूतानां यस्मिन् सर्वमिदं जगत् / स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते

विश्वामित्र उवाच—यतः प्रवृत्तिर्भूतानां यस्मिन् सर्वमिदं जगत्। स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते॥

Verse 72

स्ववर्णाश्रमधर्मेण पूज्यो ऽयं पुरुषोत्तमः / अकामहतभावेन समाराध्यो न चान्यथा

स्ववर्णाश्रमधर्मेण पूज्योऽयं पुरुषोत्तमः। अकामहतभावेन समाराध्यो न चान्यथा॥

Verse 73

एतावदुक्त्वा भगवान विश्वामित्रो महामुनिः / शूराद्यैः पूजितो विप्रा जगामाथ स्वमालयम्

एतावदुक्त्वा भगवान् विश्वामित्रो महामुनिः । शूराद्यैः पूजितो विप्राः जगामाथ स्वमालयम् ॥

Verse 74

अथ शूरादयो देवमयजन्त महेश्वरम् / यज्ञेन यज्ञगम्यं तं निष्कामा रुद्रमव्ययम्

अथ शूरादयो देवं अयजन्त महेश्वरम् । यज्ञेन यज्ञगम्यं तं निष्कामा रुद्रमव्ययम् ॥

Verse 75

तान् वसिष्ठस्तु भगवान् याजयामास सर्ववित् / गौतमो ऽत्रिरगस्त्यश्च सर्वे रुद्रपरायणाः

तान् वसिष्ठस्तु भगवान् याजयामास सर्ववित् । गौतमोऽत्रिरगस्त्यश्च सर्वे रुद्रपरायणाः ॥

Verse 76

विश्वामित्रस्तु भगवान् जयध्वजमरिन्दमम् / याजयामास भूतादिमादिदेवं जनार्दनम्

विश्वामित्रस्तु भगवान् जयध्वजमरिन्दमम् । याजयामास भूतादिमादिदेवं जनार्दनम् ॥

Verse 77

तस्य यज्ञे महायोगी साक्षाद् देवः स्वयं हरिः / आविरासीत् स भगवान् तदद्भुतमिवाभवत्

तस्य यज्ञे महायोगी साक्षाद् देवः स्वयं हरिः । आविरासीत् स भगवान् तदद्भुतमिवाभवत् ॥

Verse 78

य इमं शृणुयान्नित्यं जयध्वजपराक्रमम् / सर्वपापविमुक्तात्मा विष्णुलोकं स गच्छति

यः एतत् जयध्वजपराक्रमाख्यानं नित्यं शृणोति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते; शुद्धात्मा सन् विष्णुलोकं गच्छति।