Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा / ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्दशोऽध्यायः समाप्तः। सूत उवाच—पूर्वं स्वयंभुवा ब्रह्मणा “प्रजाः सृज” इति व्यादिष्टो दक्षः देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चासुरोरगांश्च ससर्ज।

Verse 2

यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः / तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः

यदा तस्य सृजमानस्य प्रजाः न व्यवर्धन्त, तदा स धर्मतः मैथुनेनैव भूतानि ससर्ज।

Verse 3

असिक्न्यां जनयामास वीरणस्य प्रजापतेः / सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्

असिक्न्यां वीरणस्य प्रजापतेः धर्मयुक्तायां सुतायां दक्षः पुत्राणां सहस्त्रकं जनयामास।

Verse 4

तेषु पुत्रेषु नष्टेषु मायया नारदस्य सः / षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः

तेषु पुत्रेषु नारदस्य मायया नष्टेषु, स प्रजापतिर्दक्षो वैरण्यां षष्टिं कन्याः असृजत्।

Verse 5

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश / विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने

दश धर्माय ददौ, कश्यपाय त्रयोदश; सोमाय विंशतिसप्त, चतस्रोऽरिष्टनेमिने ददौ।

Verse 6

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते / द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ निस्तरम्

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते । द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्येऽथ निस्तरम् ॥

Verse 7

अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती / संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी ॥

Verse 8

धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत / विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्

धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत । विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत् ॥

Verse 9

मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवो ऽष्टौ वसोः सुताः / भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः

मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवोऽष्टौ वसोः सुताः । भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः ॥

Verse 10

लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा / पृथिवीविषयं सर्वमरुन्दत्यामजायत / संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः

लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा । पृथिवीविषयं सर्वमरुन्दत्यामजायत । संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः ॥

Verse 11

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

आपो ध्रुवः सोमो धरश्चैव अनिलः अनलः । प्रत्यूषः प्रभासश्च—इमे वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः, जगद्धारणकर्तारः ॥

Verse 12

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा / ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा । ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः ॥

Verse 13

सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः / पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा

सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः । पुरोजवोऽनिलस्य स्याद् अविज्ञातगतिस्तथा ॥

Verse 14

कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः / देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः / विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः

कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः । देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः । विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः ॥

Verse 15

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा / सुरभिर्विनता चैव ताम्र क्रोधवशा इरा / कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा । सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा इरा । कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत ॥

Verse 16

अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा / विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च

अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणोऽर्यमा । विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च ॥ एते आदित्याः प्रसिद्धाः, तेषु विष्णुरपि स्थितः ॥

Verse 17

तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः

तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः । वैवस्वतेऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः ॥

Verse 18

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् / हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम्

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् । हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम् ॥

Verse 19

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः / आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / दृष्ट्वालेभेवरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवै

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः । आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । दृष्ट्वा लेभे वरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवैः ॥

Verse 20

अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः / बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम्

अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः । बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम् ॥

Verse 21

शरण्यं शरणं देवं शंभुं सर्वजगन्मयम् / ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम् / कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्

शरण्यं शरणं देवं शम्भुं सर्वजगन्मयम्। ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम्। कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्॥

Verse 22

स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः / सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः

स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः। सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः॥

Verse 23

संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि / क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः

संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि। क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः॥

Verse 24

दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम् / ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत

दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम्। ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत॥

Verse 25

ब्रह्मोवाच त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तो ऽस्यखिलात्मकः / व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः

ब्रह्मोवाच त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तोऽस्यखिलात्मकः। व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः॥

Verse 26

त्वमात्मा सर्वभूतानां प्रधानं प्रकृतिः परा / वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः

त्वमेव सर्वभूतानामात्मा; त्वं प्रधानं परा च प्रकृतिः। वैराग्यैश्वर्यनिरतः रागातीतो निरञ्जनः॥

Verse 27

त्वं कर्ता चैव भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम् / त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः

त्वमेव कर्ता भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम्। त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः॥

Verse 28

इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः / प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः

इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः। प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः॥

Verse 29

किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः / इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः

किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः। इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः॥

Verse 30

देवा ऊचुः हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः / बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः

देवा ऊचुः—हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः। बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः॥

Verse 31

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम / हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम । हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय ॥

Verse 32

श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः / वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम्

श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः । वधाय दैत्यमुख्यस्य सोऽसृजत् पुरुषं स्वयम् ॥

Verse 33

मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् / शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः

मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् । शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः ॥

Verse 34

हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः / इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात्

हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः । इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात् ॥

Verse 35

निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् / महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम्

निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् । महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम् ॥

Verse 36

विमुञ्चन् भैरवं नादं शङ्खचक्रगदाधरः / आरुह्य गरुडं देवो महामेरुरिवापरः

भैरवं नादं विमुञ्चन् शङ्खचक्रगदाधरो देवः गरुडमारुह्य महामेरुरिवापरः बभौ।

Verse 37

आकर्ण्य दैत्यप्रवरा महामेघरवोपमम् / समाचचक्षिरे नादं तदा दैत्यपतेर्भयात्

महामेघरवोपमं तं नादमाकर्ण्य दैत्यप्रवराः दैत्यपतेर्भयात् तदा समाचचक्षिरे।

Verse 38

असुरा ऊचुः कश्चिदागच्छति महान् पुरुषो देवचोदितः / विमुञ्चन् भैरवं नादं तं जानीमो ऽमरार्दन

असुरा ऊचुः—देवचोदितः कश्चिन्महान् पुरुष आगच्छति, भैरवं नादं विमुञ्चन्; तं जानीमोऽमरार्दनम्।

Verse 39

ततः सहासुरवरैर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ

ततः हिरण्यकशिपुः स्वयम् असुरवरैः सह, संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ।

Verse 40

दृष्ट्वा तं गरुडासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् / पुरुषं पर्वताकारं नारायणमिवापरम्

गरुडासीनं तं दृष्ट्वा सूर्यकोटिसमप्रभम्, पर्वताकारं महापुरुषं ददृशुः—नारायणमिवापरम्।

Verse 41

दुद्रुवुः केचिदन्योन्ममूचुः संभ्रान्तलोचनाः / अयं स देवो देवानां गोप्ता नारायणो रिपुः

केचिद् दुद्रुवुः, केचिद् अन्ये संभ्रान्तलोचनाः क्रन्दनं मुमूचुः—“अयम् एव स देवो देवानां गोप्ता, नारायणो रिपूणां रिपुः।”

Verse 42

अस्माकमव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः / इत्युक्त्वा शस्त्रवर्षाणि ससृजुः पुरुषाय ते / तानि चाशेषतो देवो नाशयामास लीलया

“अस्माकम् अव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः” इत्युक्त्वा ते पुरुषाय शस्त्रवर्षाणि ससृजुः; तानि च देवः सर्वाण्यशेषतो लीलया नाशयामास।

Verse 43

तदा हिरण्यकशिपोश्चत्वारः प्रथितौजसः / पुत्रा नारायणोद्भूतं युयुधुर्मेघनिः स्वनाः / प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च

तदा हिरण्यकशिपोः प्रथितौजसः चत्वारः पुत्रा मेघनिःस्वनाः, नारायणोद्भूतं तं रूपं प्रति युयुधुः—प्रह्रादोऽनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च।

Verse 44

प्रह्रादः प्राहिणोद् ब्राह्ममनुह्रादो ऽथ वैष्णवम् / संह्रादश्चापि कौमारमाग्नेयं ह्राद एव च

प्रह्रादो ब्राह्ममस्त्रं प्राहिणोत्; अथ अनुह्रादो वैष्णवम्; संह्रादः कौमारम्; ह्राद एव च आग्नेयम्।

Verse 45

तानि तं पुरुषं प्राप्य चत्वार्यस्त्राणि वैष्णवम् / न शेकुर्बाधितुं विष्णुं वासुदेवं यथा तथा

तानि चत्वारि वैष्णवान्यस्त्राणि तं पुरुषं प्राप्य, विष्णुं वासुदेवं कथंचन बाधितुं न शेकुः।

Verse 46

अथासौ चतुरः पुत्रान् महाबाहुर्महाबलः / प्रगृह्य पादेषु करैः संचिक्षेप ननाद च

अथ स महाबाहुर्महाबलश्चतुरः पुत्रान् कराभ्यां पादेषु प्रगृह्य दूरं संचिक्षेप, उच्चैर्ननाद च।

Verse 47

विमुक्तेष्वथ पुत्रेषु हिरण्यकशिपुः स्वयम् / पादेन ताडयामास वेगेनोरसि तं बली

विमुक्तेषु पुत्रेष्वथ हिरण्यकशिपुः स्वयमेव बली वेगेन पादेन तस्योरसि ताडयामास।

Verse 48

स तेन पीडितो ऽत्यर्थं गरुडेन तथाऽशुगः / अदृश्यः प्रययौ तूर्णं यत्र नारायणः प्रभुः / गत्वा विज्ञापयामास प्रवृत्तमखिलं तथा

स गरुडेनात्यर्थं पीडितोऽशुगोऽदृश्यो भूत्वा तूर्णं यत्र प्रभुर्नारायणः, तत्र प्रययौ; गत्वा च यथावृत्तमखिलं निवेदयामास।

Verse 49

संचिन्त्य मनसा देवः सर्वज्ञानमयो ऽमलः / नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा

अथ देवः सर्वज्ञानमयोऽमलः मनसा संचिन्त्य, नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा चकार।

Verse 50

नृसिंहवपुरव्यक्तो हिरण्यकशिपोः पुरे / आविर्बभूव सहसा मोहयन् दैत्यपुङ्गवान्

नृसिंहवपुरव्यक्तः स प्रभुर्हिरण्यकशिपोः पुरे सहसाविर्बभूव, दैत्यपुङ्गवान् मोहयन्।

Verse 51

दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः / समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम् / भाति नारायणो ऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः

दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः। समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम्॥ भाति नारायणोऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः॥

Verse 52

दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम् / वधाय प्रेरयामास नरसिहस्य सो ऽसुरः

दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम्। वधाय प्रेरयामास नरसिंहस्य सोऽसुरः॥

Verse 53

इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम् / सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः

इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम्। सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः॥

Verse 54

तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम् / युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः

तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम्। युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः॥

Verse 55

ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः / ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च

ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः। ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च॥

Verse 56

तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः / न हानिमकरोदस्त्रं यथा देवस्य शूलिनः

तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः । तदस्त्रं न हानिमकरोत्, यथा शूलिनो देवस्यापि न कृतवती ॥

Verse 57

दृष्ट्वा पराहतं त्वस्त्रं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् / मेने सर्वात्मकं देवं वासुदेवं सनातनम्

दृष्ट्वा त्वाष्ट्रमस्त्रं पराहतं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् । मेने वासुदेवं सनातनं देवं सर्वात्मकम् ॥

Verse 58

संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा / ननाम शिरसा देवं योगिनां हृदयेशयम्

संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा । शिरसा ननाम देवं योगिनां हृदयेशयम् ॥

Verse 59

स्तुत्वा नारायणैः स्तोत्रैः ऋग्यजुः सामसंभवैः / निवार्य पितरं भ्रातृन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत्

स्तोत्रैर्नारायणं स्तुत्वा ऋग्यजुःसामसंभवैः । निवार्य पितरं भ्रातॄन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत् ॥

Verse 60

अयं नारायणो ऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः / पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः

अयं नारायणोऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः । पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः ॥

Verse 61

अयं धाता विधाता च स्वयञ्ज्योतिर्निरञ्जनः / प्रधानपुरुषस्तत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः

अयं धाता विधाता च स्वयञ्ज्योतिर्निरञ्जनः। प्रधानपुरुषतत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः॥

Verse 62

ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः / गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम्

ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः। गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम्॥

Verse 63

एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया

एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम्। प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया॥

Verse 64

अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहो ऽल्पपराक्रमः / समागतो ऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः

अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहोऽल्पपराक्रमः। समागतोऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः॥

Verse 65

विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः / मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम्

विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः। मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम्॥

Verse 66

कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः / कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक्

कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः, कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक्?

Verse 67

ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः / निवारितो ऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम्

ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः, निवारितोऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम्।

Verse 68

संरक्तनयनो ऽन्तो हिरण्यनयनाग्रजम् / नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः

संरक्तनयनोऽन्तो हिरण्यनयनाग्रजं नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः।

Verse 69

हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः / विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः

हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः, विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः।

Verse 70

अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशो ऽसुराः / नृसिंहदेहसंभूतैः सिंहैर्नोता यमालयम्

अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशोऽसुराः, नृसिंहदेहसंभूतैः सिंहैर्नोता यमालयम्।

Verse 71

ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः / स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम्

ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः। स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम्॥

Verse 72

गते नारायणे दैत्यः प्रह्रादो ऽसुरसत्तमः / अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत्

गते नारायणे दैत्यः प्रह्रादोऽसुरसत्तमः। अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत्॥

Verse 73

स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि / लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम्

स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि। लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम्॥

Verse 74

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बध्वाच धरणीमिमाम् / नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीमिन्दीवरप्रभाम्

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बध्वाच धरणीमिमाम्। नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीमिन्दीवरप्रभाम्॥

Verse 75

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः / गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः। गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्॥

Verse 76

स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः / सर्वेदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे

स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः। सर्वदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे॥

Verse 77

गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः / दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्

गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः। दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्॥

Verse 78

त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान् स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्

त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान्। स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्॥

Verse 79

तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादौ विष्णुतत्परः / अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्

तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादौ विष्णुतत्परः। अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्॥

Verse 80

इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः / निः सपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्

इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः। निःसपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्॥

Verse 81

ततः कदाचिदसुरो ब्राह्मणं गृहमागतम् / तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया

ततः कदाचिदसुरो मायामोहवशान्मतिः। स्वगृहमागतं विप्रं तापसं नाभ्यपूजयत्॥ देवानप्यवमन्यैव तेनैव मायया॥

Verse 82

स तेन तापसो ऽत्यर्थं मोहितेनावमानितः / शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः

तेनातिमोहितेनैव तापसोऽत्यर्थमवमानितः। क्रोधसंरक्तनयनोऽसुरराजानमशापयत्॥

Verse 83

यत्तद्वलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे / सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति

यत्तद्बलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे। सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति॥

Verse 84

इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद् द्विजः / मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः

इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद्द्विजः। ततः शापबलात्सोऽपि राज्यसंसक्तो मुमोह ह॥

Verse 85

बाधयामास विप्रेन्द्रान् न विवेद जनार्दनम् / पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति

बाधयामास विप्रेन्द्रान्न विवेद जनार्दनम्। पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति॥

Verse 86

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः

तयोर्द्वयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम्। नारायणेन देवेन प्रह्रादेनामरद्विषा॥

Verse 87

कृत्वा तु सुमहद् युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः / पुर्वसंस्कारमाहात्म्यात् परस्मिन् पुरुषे हरौ / संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ

कृत्वा तु सुमहद्युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः। पूर्वसंस्कारमाहात्म्यात्परस्मिन्पुरुषे हरौ॥ संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ॥

Verse 88

ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन् / नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे

ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन्। नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे॥

Verse 89

हिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि / अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः

हिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि। अवाप तन्महद्राज्यमन्धकोऽसुरपुङ्गवः॥

Verse 90

हिरण्यनेत्रतनयः शंभोर्देहसमुद्भवः / मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्

हिरण्यनेत्रतनयः शम्भोर्देहसमुद्भवः। मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्॥

Verse 91

पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः / ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्त्रशः

पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः । ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्रशः ॥

Verse 92

ततः कदाचिन्महति कालयोगेन दुस्तरा / अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी

ततः कदाचिन्महति कालयोगेन दुस्तरा । अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी ॥

Verse 93

समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् / अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम्

समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् । अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम् ॥

Verse 94

स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः / सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा

स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः । सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा ॥

Verse 95

गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी / बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत्

गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी । बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत् ॥

Verse 96

ततः सर्वे मुनिवराः समामन्त्र्य परस्परम् / महर्षि गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः

ततः सर्वे मुनिवराः परस्परं समामन्त्र्य महर्षिं गौतमं प्रोचुः— “गच्छाम” इति; ते च वेगेन निर्ययुः।

Verse 97

निवारयामास च तान् कञ्चित् कालं यथासुखम् / उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः

स तान् किञ्चित्कालं यथासुखं निवारयामास— “मद्गृहेऽवश्यं उषित्वा पश्चाद् गच्छध्वम्” इति पण्डितान् उवाच।

Verse 98

ततो मायामयीं सृष्ट्वा कृशां गां सर्व एव ते / समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः

ततो मायामयीं कृशां गां सृष्ट्वा ते सर्वे महात्मनः गौतमस्य समीपं ताम् आनयामासुः।

Verse 99

सो ऽनुवीक्ष्य कृपाविष्टस्तस्याः संरक्षणोत्सुकः / गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा

स ताम् अनुवीक्ष्य कृपाविष्टः संरक्षणोत्सुकः; गोष्ठे तां बन्धयामास, स्पृष्टमात्रा च सा ममार।

Verse 100

स शोकेनाभिसंतप्तः कार्याकार्यं महामुनिः / न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्

स शोकाभिसंतप्तो महामुनिः कार्याकार्यं सहसा न पश्यति स्म; तादृशं दृष्ट्वा मुनयः तम् अब्रुवन्।

Verse 101

गोवध्येयं द्विजश्रेष्ठ यावत् तव शरीरगा / तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि

हे द्विजश्रेष्ठ! यावत् तव शरीरे गोवध्यापापं निलीनं तावत् त्वया अन्नं न भोक्तव्यम्; वयमेव हि त्वत्तो गच्छामः।

Verse 102

तेन ते मुदिताः सन्तो देवदारुवनं शुभम् / जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा

तेन मुदिताः सन्तः ते साधवो देवदारुवनं शुभं जग्मुः; पापवशं नीताः पूर्ववत् पुनस्तपश्चर्यां कर्तुम्।

Verse 103

स तेषां मायया जातां गोवध्यां गौतमो मुनिः / केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः

तेषां मायया जातां गोवध्यां केनापि हेतुना ज्ञात्वा गौतमो मुनिरतीवकोପेन तान् शशाप।

Verse 104

भविष्यन्ति त्रयीबाह्या महापातकिभिः समाः / बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः

त्रयीबाह्या भविष्यन्ति महापातकिभिः समाः; तस्य शापात् ते तथा पुनः पुनर्जायमानाः बभूवुः।

Verse 105

सर्वे संप्राप्य देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययम् / अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ

सर्वे देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययं संप्राप्य लौकिकैः स्तोत्रैरस्तुवन्; सर्वगाव उच्छिष्टा इव।

Verse 106

देवदेवौ महादेवौ भक्तानामार्तिनाशनौ / कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः

देवदेवौ महादेवौ भक्तार्तिनाशनौ । कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नः त्रातुमर्हथः ॥

Verse 107

तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं संप्रेक्ष्य वृषभध्वजः / किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति

तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं संप्रेक्ष्य वृषभध्वजः । किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति ॥

Verse 108

ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः / गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः

ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः । गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः ॥

Verse 109

न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशो ऽपि शङ्कर / संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ

न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशोऽपि शङ्कर । संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ ॥

Verse 110

तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर / अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि

तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर । अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि ॥

Verse 111

तस्माद् वै वेदबाह्यानां रक्षणार्थाय पापिनाम् / विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज

तस्माद् वै वेदबाह्यानां पापिनां रक्षणार्थं च, तान् विमोहयितुं वेदमार्गात्, वृषध्वज! वयं शास्त्राणि करिष्यामः।

Verse 112

एवं संबोधितो रुद्रो माधवेन मुरारिणा / चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः

एवं माधवेन मुरारिणा संबोधितो रुद्रः मोहशास्त्राणि चकार; केशवोऽपि शिवेरितः तानि प्रवर्तयामास दिव्यनियोजने।

Verse 113

कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम् / पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्त्रशः

कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम्, पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्रशः (मतानि) च।

Verse 114

सृष्ट्वा तानूचतुर्देवौ कुर्वाणाः शास्त्रचोदितम् / पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः

तान् सृष्ट्वा देवाश्चत्वार ऊचुः—शास्त्रचोदितं कुर्वाणाः अपि ये दुष्कृतिनः, ते घोरे निरये पतन्ति बहून् कल्पान् पुनः पुनः।

Verse 115

जायन्तो मानुषे लोके क्षीणपापचयास्ततः / ईश्वराराधनबलाद् गच्छध्वं सुकृतां गतिम् / वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः

मानुषे लोके पुनर्जायमानाः क्षीणपापचयास्ततः; ईश्वराराधनबलात् गच्छध्वं सुकृतां गतिम्। मत्प्रसादेन वर्तध्वं, नान्यथा निष्कृतिर्हि वः।

Verse 116

एवमीश्वरविष्णुभ्यां चोदितास्ते महर्षयः / आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः

एवं शिवविष्णुभ्यां प्रेरितास्ते महर्षयः । असुरविद्विषोः आदेशं शिरसा प्रणम्य प्रत्यपद्यन्त ॥

Verse 117

चक्रुस्ते ऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः / शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु

चक्रुस्तेऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः । शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु ॥

Verse 118

मोहयन्त इमं लोकमवतीर्य महीतले / चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह

मोहयन्निमं लोकमवतीर्य महीतले । चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह ॥

Verse 119

कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः / विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः

कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः । विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः ॥

Verse 120

निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि / नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे

निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि । नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे ॥

Verse 121

दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् / संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्

देवीं नारायणे समर्प्य, कुलनन्दिनं नन्दिनं च दत्त्वा, तत्र शिवगणानां गणपान् तथा इन्द्रपुरोगमान् देवान् संस्थापयामास।

Verse 122

प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् / स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्

अथ महादेवे प्रस्थिते, विश्वतनुः विष्णुः स्वयमेव स्त्रीरूपं धृत्वा, नियतं महेश्वरीं सेवते स्म।

Verse 123

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः / सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमोऽन्ये च सुरपुङ्गवाः, शोभनं स्त्रीवेशं गत्वा महादेवीं सिषेविरे।

Verse 124

नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः / द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत

नन्दीश्वरश्च भगवान् शम्भोरत्यन्तवल्लभः, द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमवतिष्ठत।

Verse 125

एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः / आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्

एतस्मिन्नन्तरे दुर्मतिरन्धको नाम दैत्यः, गिरिजामाहर्तुकामो मन्दरं पर्वतमाजगाम।

Verse 126

संप्राप्तमन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः / न्यषेधयदमेयात्मा कालरूपधरो हरः

समुपागतं अन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः। अमेयात्मा कालरूपधरो हरः तं न्यषेधयत्॥

Verse 127

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम्। शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः॥

Verse 128

ततः सहस्त्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् / नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः

ततः सहस्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान्। नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः॥

Verse 129

घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः / विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः

घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः। विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः॥

Verse 130

सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः / युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः

सर्वेऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः। युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः॥

Verse 131

भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः / दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम्

अथ दैत्येन्द्रोऽतिबली हस्ताभ्यां तौ चरणद्वयेन गृहीत्वा भ्रामयित्वा शतयोजनपर्यन्तं दूरं क्षिप्तवान्।

Verse 132

ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्त्रशः / कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः

ततोऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशोऽथ सहस्रशः कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं प्रति समभिदुद्रुवुः।

Verse 133

हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः / युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम्

हा हेति सुमहान् शब्दोऽतिभयङ्करोऽभवत्; ततः शूलमादाय भीषणं भैरवो रुद्रो युयोध।

Verse 134

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः / जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम्

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं च, तर्जितो हरः शरणं जगाम देवं वासुदेवमजं विभुम्।

Verse 135

सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् / देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम्

ततः स भगवान् विष्णुर्देवीपार्श्वस्थितो देवोऽमरद्विषां विनाशाय देवानां शतमुत्तमं देवीः ससर्ज।

Verse 136

तथान्धकसहस्त्रं तु देवीभिर्यमसादनम् / नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे

तथैव रणाङ्गणे देवीभिः केशवमाहात्म्यप्रभावात् लीलयैव अन्धकसहस्रं यमसादनं नीतम्।

Verse 137

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः / पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धकोऽपि महासुरः । तस्माद् रणात् पराङ्मुखः पलायत महाजवः ॥

Verse 138

ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् / हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्

ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् । हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम् ॥

Verse 139

संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः / समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः

संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः । समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः ॥

Verse 140

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् / ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् । ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः ॥

Verse 141

प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् / आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे

तदा प्रणामप्रवणं देवं नन्दिनमनुगृह्य ईशानः। मूर्ध्न्याघ्राय केशवं स्नेहात् परिषस्वजे॥

Verse 142

दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा / ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा

देवीं दृष्ट्वा महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा। सा शिरसा ननामेशं पादयोरीश्वरस्य हि॥

Verse 143

निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी / भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्

विजयं निवेद्य शङ्करायाथ शङ्करी। भैरवः प्रणतः पार्श्वे स्थित्वा विष्णुमाहात्म्यमवदत्॥

Verse 144

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च / समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुः केशवस्य च विक्रमम्। भगवानीशो देव्या सह वरासने समास्ते॥

Verse 145

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः / आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः। मन्दरं गिरिमाजग्मुर्द्रष्टुं देवदेवं त्रिलोचनम्॥

Verse 146

येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् / समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया

येन पूर्वं देवीनां शतमुत्तमं विजितं तेनैवेदानीं दैत्यसैन्यं समागतं, ईशदर्शनवाञ्छया समुत्कण्ठितम्।

Verse 147

दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् / प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः

दृष्ट्वा वरासनासीनां देवीं चन्द्रविभूषणाम्। देव्योऽदरात् प्रणेमुश्च भक्तिलालसाः स्तुतिगीतानि जगुः॥

Verse 148

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः / देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं पिनाकिनो वामपार्श्वस्थिताम्। देवासनगतं देवं नारायणमनामयं च प्रणेमुः॥

Verse 149

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च / प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्याः नारायणेन च सह। वराङ्गनाः प्रणम्य देवमीशानं तं पृष्टवत्यः॥

Verse 150

कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा / को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः

कन्या ऊचुः—कस्त्वं कान्त्या विभ्राजसे? केयं बालरविप्रभा? कश्चायं पङ्कजायतलोचनः वपुषा दीप्तिमान्? यूयमन्वयतः के?

Verse 151

निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः / व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः

तासां वचनं निशम्य वृषेन्द्रवरवाहनः। महायोगी भूताधिपतिरव्ययः प्रत्युवाच॥

Verse 152

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी / विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी। स्वात्मानं विभज्य देवः बहुधा तिष्ठति ईश्वरः॥

Verse 153

न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः / एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च

न मे परं तत्त्वं विदुः देवाद्या न महर्षयः। एकोऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च॥

Verse 154

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः / मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः। मामेव केशवं देवमाहुः देवीमथाम्बिकाम्॥

Verse 155

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च / कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च। कर्ता कारयिता विष्णुः भुक्तिमुक्तिफलप्रदः॥

Verse 156

भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् / स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः

भोक्ता स पुरुषोऽप्रमेयः, कालरूपधृक् संहर्ता; स एव स्रष्टा पाता च—वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः।

Verse 157

कृटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् / तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्

कूटस्थोऽक्षरो व्यापी च; योगी नारायणः स्वयम्। स एव तारकः पुरुषो ह्यात्मा, केवलं परमं पदम्।

Verse 158

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना / सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना; सान्ता सत्या सदानन्दा—परं पदमिति श्रुतिः।

Verse 159

अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति / एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः

अस्याः सर्वमिदं जातं, अत्रैव लयमेष्यति; एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः।

Verse 160

तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः / पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते

तया देव्या सह संगतोऽहं केवलो निष्कलः परः; पश्याम्यशेषमिदं विश्वं—यस्तद् वेद स मुच्यते।

Verse 161

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् / एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् । एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम् ॥

Verse 162

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः / ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः । ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः ॥

Verse 163

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु / पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु । पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि ॥

Verse 164

तसमादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः / यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः

तस्मादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः । यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः ॥

Verse 165

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः / नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः । नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम् ॥

Verse 166

प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये / भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे

सा भक्तजनप्रिये परमेशाने प्रार्थयामास—भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे च प्रेमभक्तिं देहि इति।

Verse 167

ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च / न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद्भुतमिवाभवत्

ततः नारायणो देवो गणेशा मातरश्चापि जगत्सूतिं न पश्यन्ति; तदद्भुतमिवाभवत्।

Verse 168

तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः / मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ

तदन्तरे महादैत्योऽन्धको मन्मथार्दितो मोहितः, गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ।

Verse 169

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः / तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणोऽमलः तत्रैव दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमोऽविरभूत्।

Verse 170

कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः / शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः

अथेशो भगवन्तं विष्णुं पार्श्वे कृत्वा युद्धाय, गणदेवमुख्यैः शिलादपुत्रेण च मातृकाभिश्च सह स कालरुद्रो देवोऽभिजगाम।

Verse 171

त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् / तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्त्रबाहुः

त्रिशूलमादाय वह्निसदृशदीप्तं स देवदेवः पुरस्तात् प्रययौ। तमन्वयुस्ते गणराजमुख्याः, सहस्रबाहुरपि देवः सह जगाम॥

Verse 172

रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः / तदा सुमेरोः शिखराधिरूढ- स्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः

सुराणां मध्ये भगवान् गरुडवाहनो वारिदवर्णः समराजत। ततः सुमेरोः शिखराग्रमारूढः त्रिलोकं दृष्ट्वा स्वयमिव सूर्यः प्रजज्वाल॥

Verse 173

जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्त्राकृतिराविरासीत् / त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः

तदा जगदादिर्भगवानमेयो हरः सहस्ररूपः प्रादुरभवत्। त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः, देवानुपरि पुष्पवृष्टिः पपात॥

Verse 174

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः / युयोध शक्रेण समातृकाभि- र् गणैरशेषैरमपप्रधानैः

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं देवरिपुगणेशैः समावृतम्। शक्रः समातृकाभिः सह, अमरप्रधानैर्गणैरशेषैर्युयोध॥

Verse 175

विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम / समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः

विजित्य सर्वान् बाहुवीर्येण स संयुगे, शंभुमनन्तधाम समाययौ। यत्र स कालरुद्रो विहीनसत्त्वो विमानमारुह्य स्थितः॥

Verse 176

दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः / व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम्

अन्धकस्य समयान्तं समीपं दृष्ट्वा भगवान् गरुडध्वजः । महादेवं भैरवं भूतिभूषणं व्याजहार ॥

Verse 177

हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् / त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते

हन्तुमर्हसि दैत्येशम् अन्धकं लोककण्टकम् । त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्योऽस्य विद्यते ॥

Verse 178

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः / स्तूयते विविधैर्मन्त्रर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः । स्तूयसे विविधैर्मन्त्रैर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः ॥

Verse 179

स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः / निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्यन्द्रस्य मतिं दधौ

वासुदेवस्य वचः श्रुत्वा भगवान् हरः । विष्णुं निरीक्ष्य दैत्येन्द्रस्य हनने मतिं दधौ ॥

Verse 180

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् / स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् । अन्तरिक्षचराः जनाः स्तुवन्ति भैरवं देवं ॥

Verse 181

जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन / त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः

जय जय अनन्त महादेव कालमूर्ते सनातन। त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः॥

Verse 182

त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः / त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्

त्वं यज्ञज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः। त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्॥

Verse 183

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः / महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः। महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते॥

Verse 184

ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः / त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः

ततः कालाग्निरुद्रोऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः। त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः॥

Verse 185

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः / प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः। प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्॥

Verse 186

अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर्गन्धर्विकिंनराः / अन्तरिक्षे ऽप्सरः सङ्घा नृत्यन्तिस्म मनोरमाः

अस्तुवन् मुनयः सिद्धाः स्तोत्रैः परमेश्वरम्। जगुर्गन्धर्वकिंनराः; अन्तरिक्षेऽप्सरःसङ्घा मनोहराः सुसुन्दरं नृत्यन्ति स्म॥

Verse 187

संस्थापितो ऽथशूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः / उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम्

अथ शूलाग्रे संस्थापितोऽन्धको दग्धकिल्बिषः। उत्पन्नाखिलविज्ञानः परमेश्वरं तुष्टाव॥

Verse 188

अन्धक उवाच नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् / पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्

अन्धक उवाच— नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिताः यं विदुरीशतत्त्वम्। पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्॥

Verse 189

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् / सहस्त्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम्। सहस्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्॥

Verse 190

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप / त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप। त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप॥

Verse 191

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् / त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्त्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः

त्वामेकमेव पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्। त्वमेव विश्वं परिपश्यसि नित्यं परिपालयन्; त्वमन्तकोऽसि योगिगणैः समाश्रितः॥

Verse 192

एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः / त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित्

एकोऽन्तरात्मा बहुधा शरीरेषु निविष्टो देहादिभेदविवर्जितः। त्वमेवात्मशब्दवाच्यं परमात्मतत्त्वं; तस्मात् केचित् भवन्तं शिवमेव वदन्ति॥

Verse 193

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्र- मानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् / त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्रम् आनन्दरूपं प्रणवाभिधानम्। त्वमीश्वरः वेदपदेषु सिद्धः स्वयंप्रभुः सर्वविशेषवर्जितः॥

Verse 194

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः / प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्ता च यज्ञः। प्रजापतिः भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवो वेदविद्भिः स्तूयसे॥

Verse 195

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च / वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च। वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरोऽसि॥

Verse 196

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय / त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय । त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय ॥

Verse 197

त्रिमूर्तये ऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय / नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय

त्रिमूर्तयेऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय । नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय ॥

Verse 198

फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म / ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय

फणीन्द्रहाराय नमोऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म । ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय ॥

Verse 199

सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय

सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमोऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय । नमोऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमोऽम्बिकायाः पतये मृडाय ॥

Verse 200

नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय / त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय

नमोऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय । त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय ॥