Adhyaya 30

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । तोषितः केन सिद्धेन तत्र सिद्धेश्वरो विभुः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरात्सूतनन्दन

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਵਿਭੂਤਿ-ਸੰਪੰਨ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਸ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੂਤ-ਨੰਦਨ।

Verse 2

सूत उवाच । आसीत्सिद्धाधिपोनाम पुरा हंस इति स्मृतः । अनपत्यतया तस्य कालश्चक्राम भूरिशः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸਿੱਧਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ, ਜੋ ‘ਹੰਸ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਸੰਤਾਨ ਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਇਉਂ ਹੀ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 3

ततश्चिन्ता प्रपन्नः स गत्वा देवपुरोहितम् । पप्रच्छागिरसः पुत्रं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 4

भगवंश्चानपत्यस्य वार्द्धकं मे समागतम् । तस्मादपत्यलाभाय ममोपायं प्रकीर्तय

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ! ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਸਕੇ।”

Verse 5

तीर्थयात्रां व्रतं वापि शांतिकं वा द्विजोत्तम । येन स्यात्संततिः शीघ्रं त्वत्प्रसादाद्बृहस्पते

“ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਚਾਹੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਹੋਵੇ, ਵ੍ਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਰਮ—ਉਹ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੇ, ਜਲਦੀ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।”

Verse 6

बृहस्पतिश्चिरं ध्यात्वा सिद्धं प्राह ततः परम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं गत्वा तत्र तपः कुरु

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਲੰਮਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਸਿੱਧ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ।”

Verse 7

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं वंशोद्धारक्षमं शुभम् । नान्यं पश्यामि सिद्धेश सुतोपायं शुभावहम्

ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਇੱਕ ਸਤਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਸ਼ੁਭ, ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੇ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨ ਯੋਗ। ਹੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਸ਼ੁਭ ਉਪਾਯ ਮੈਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 8

ततस्तत्क्षेत्रमासाद्य स सिद्धः श्रद्धयान्वितः । लिंगं संपूजयामास यथोक्तविधिना स्वयम्

ਫਿਰ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਯਥੋਕਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਸੰਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 9

ततश्चाराधयामास दिवानक्तमतंद्रितः । बलि पूजोपहारेण गीतवाद्योच्छ्रयादिभिः

ਫਿਰ ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਲੀ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਪਹਾਰ, ਦਾਨ-ਭੇਟਾਂ, ਗੀਤ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਕਤੀਮਈ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ (ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 10

चांद्रायणैस्तथा कृच्छ्रैः पाराकैर्द्विजसत्तमाः । तथा मासोपवासैश्च तोषयामास शंकरम्

ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਤਥਾ ਕਠੋਰ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਅਤੇ ਪਾਰਾਕ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ-ਭਰ ਦੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਦੁਵਿਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 11

ततो वर्षसहस्राभ्यां तस्य तुष्टो महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा वृषारूढः सहोमया

ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 12

हंसाद्य तव तुष्टोऽहं तस्मात्प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुष्प्राप्यमपि निश्चितम्

ਹੇ ਹੰਸ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਮੰਗ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜੋ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 13

हंस उवाच । अपत्यार्थं समारंभो मयाऽद्य विहितः पुरा । तस्मात्त्वं देहि मे पुत्रान्वंशोद्धारक्ष मान्विभो

ਹੰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਵਰਤ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 14

त्वया चैव सदा लिंगे स्थेयमत्र सुरोत्तम । मम वाक्यादसंदिग्धं सर्वलोकहितार्थतः

ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰੀਂ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ—ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ।

Verse 16

यो मामत्र स्थितं मर्त्यः पूजयिष्यति भक्तितः । तस्याहं संप्रदास्यामि चित्तस्थं सकलं फलम्

ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਤਭੂਮੀ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਰੂਪ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸਾਰਾ ਫਲ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ।

Verse 17

यो मे लिंगस्य याम्याशां स्थित्वा मंत्रं जपिष्यति । षडक्षरं प्रदास्यामि तस्यायुष्यं सुतान्वितम्

ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 18

एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । हंसोऽपि च गृहं गत्वा पुत्रानाप महोदयान्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤਦੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਹੰਸ ਵੀ ਘਰ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

Verse 19

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं यत्नतो द्विजाः । स्पर्शनीयं च पूज्यं च नमस्कार्यं प्रयत्नतः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਪੂਜਣਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 20

षडक्षरेण मन्त्रेण कीर्तनीयं च शक्तितः । वांछद्भिर्वांछितान्कामान्दुर्लभांस्त्रिदशैरपि

ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹਨ।