Adhyaya 39
Shukla YajurvedaAdhyaya 3913 Mantras

Adhyaya 39

Additional sacrificial formulas.

← Adhyaya 38Adhyaya 40

Mantras

Mantra 1

स्वाहा॑ प्रा॒णेभ्य॒: साधि॑पतिकेभ्यः । पृ॒थि॒व्यै स्वाहा॒ ऽग्नये॒ स्वाहा॒ ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॑ वा॒यवे॒ स्वाहा॑ । दि॒वे स्वाहा॒ सूर्या॑य॒ स्वाहा॑

ਸ੍ਵਾਹਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ। ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਅੰਤਰિક્ષ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਦਿਵ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਸੂਰਯ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ।

Mantra 2

दि॒ग्भ्यः स्वाहा॑ च॒न्द्राय॒ स्वाहा॒ नक्ष॑त्रेभ्य॒: स्वाहा॒ ऽद्भ्यः स्वाहा॒ वरु॑णाय॒ स्वाहा॑ । नाभ्यै॒ स्वाहा॑ पू॒ताय॒ स्वाहा॑

ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਪੂਤ (ਸ਼ੁੱਧ ਤੱਤ/ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ।

Mantra 3

वा॒चे स्वाहा॑ प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ । चक्षु॑षे॒ स्वाहा॒ चक्षु॑षे॒ स्वाहा॒ श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा॒ श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा॑

ਵਾਚ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਚਕ੍ਸ਼ੁ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਚਕ੍ਸ਼ੁ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ।

Mantra 4

मन॑स॒: काम॒माकू॑तिं वा॒चः स॒त्यम॑शीय । प॒शू॒नाᳪ रू॒पमन्न॑स्य॒ रसो॒ यश॒: श्रीः श्र॑यतां॒ मयि॒ स्वाहा॑

ਮੈਂ ਮਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ, ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਅੰਨ ਦਾ ਰਸ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣ—ਸ੍ਵਾਹਾ।

Mantra 5

प्र॒जाप॑तिः सम्भ्रि॒यमा॑णः स॒म्राट् सम्भृ॑तो वैश्वदे॒वः स॑ᳪस॒न्नो घ॒र्मः प्रवृ॑क्त॒स्तेज॒ उद्य॑त आश्वि॒नः पय॑स्यानी॒यमा॑ने पौ॒ष्णो वि॑ष्य॒न्दमा॑ने मारु॒तः क्लथ॑न् । मै॒त्रः शर॑सि सन्ता॒य्यमा॑ने वाय॒व्यो॒ ह्रि॒यमा॑ण आग्ने॒यो हू॒यमा॑नो॒ वाग्घु॒तः

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਦੋਂ ਸੰਭ੍ਰਿਯਮਾਣ (ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ) ਹੋਵੇ ਤਦ ਸਮ੍ਰਾਟ ਹੈ; ਸੰਭ੍ਰਿਤ (ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ) ਹੋ ਕੇ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਹੈ; ਸੱਨ (ਘਣੀਭੂਤ/ਸੰਕੁਚਿਤ) ਹੋ ਕੇ ਘਰਮ ਹੈ; ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਕਤ (ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ/ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ) ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਜ ਹੈ। ਪਯਸਵਤੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਨੀਯਮਾਣ (ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ) ਹੋਵੇ ਤਦ ਅਸ਼ਵਿਨ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਯੰਦਮਾਣ (ਵਹਿ ਨਿਕਲਦਾ) ਹੋਵੇ ਤਦ ਪੂਸ਼ਣ ਹੈ; ਕਲਥਨ (ਮਥਨ/ਘੋਲਣ) ਵਿੱਚ ਮਾਰੁਤ ਹੈ। ਸਰਸਿ (ਸਰੋਵਰ) ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਯ੍ਯਮਾਣ (ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਦਾ) ਹੋਵੇ ਤਦ ਮੈਤ੍ਰ ਹੈ; ਹ੍ਰਿਯਮਾਣ (ਵਹਿੰਦਾ/ਲਿਆਂਦਾ) ਹੋਵੇ ਤਦ ਵਾਯਵ੍ਯ ਹੈ; ਹੂਯਮਾਣ (ਆਹੁਤੀ ਵਜੋਂ ਅਰਪਿਤ) ਹੋਵੇ ਤਦ ਆਗਨੇਯ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਾਗ੍ਘੁਤ (ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਆਹੁਤੀ) ਹੈ।

Mantra 6

स॒वि॒ता प्र॑थ॒मेऽह॑न्न॒ग्निर्द्वि॒तीये॑ वा॒युस्तृ॒तीय॑ आदि॒त्यश्च॑तु॒र्थे च॒न्द्रमा॑: पञ्च॒म ऋ॒तुः ष॒ष्ठे म॒रुत॑: सप्त॒मे बृह॒स्पति॑रष्ट॒मे । मि॒त्रो न॑व॒मे वरु॑णो दश॒म इन्द्र॑ एकाद॒शे विश्वे॑ दे॒वा द्वा॑द॒शे

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸਵਿਤਾ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅਗਨੀ; ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵਾਯੂ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਆਦਿਤ੍ਯ; ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ; ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਰਿਤੁ; ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਮਰੁਤ; ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ। ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਮਿਤ੍ਰ; ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਵਰੁਣ; ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਇੰਦਰ; ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾ।

Mantra 7

उ॒ग्रश्च॑ भी॒मश्च॒ ध्वा॒न्तश्च॒ धुनि॑श्च । सा॒स॒ह्वाँश्चा॑भियु॒ग्वा च॑ वि॒क्षिप॒: स्वाहा॑

ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਭੀਮ, ਧ੍ਵਾਂਤ ਅਤੇ ਧੁਨੀ; ਸਾਸਹ੍ਵਾਨ ਅਤੇ ਅਭਿਯੁਗ੍ਵਾ, ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ—ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ!

Mantra 8

अ॒ग्निᳪ हृद॑येना॒शनि॑ᳪ हृदया॒ग्रेण॑ पशु॒पतिं॑ कृत्स्न॒हृद॑येन भ॒वं य॒क्ना । श॒र्वं मत॑स्नाभ्या॒मीशा॑नं म॒न्युना॑ महादे॒वम॑न्तःपर्श॒व्येनो॒ग्रं दे॒वं व॑नि॒ष्ठुना॑ वसिष्ठ॒हनुः॒ शिङ्गी॑नि को॒श्याभ्या॑म्

ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ; ਅਸ਼ਨੀ (ਵਜ੍ਰ) ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਨਾਲ; ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ; ਭਵ ਨੂੰ ਯਕ੍ਰਿਤ (ਜਿਗਰ) ਨਾਲ। ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨਾਲ; ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਨ੍ਯੁ (ਕ੍ਰੋਧ) ਨਾਲ; ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਅੰਤಃਪਾਰਸ਼ਵ੍ਯ (ਅੰਦਰਲੇ ਪੱਸਲਿਆਂ) ਨਾਲ; ਉਗ੍ਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵਨਿਸ਼੍ਠੁ (ਕਟਿ/ਪਿਛਲਾ ਭਾਗ) ਨਾਲ; ਵਸਿਸ਼੍ਠ-ਹਨੁ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਜਬੜੇ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ; ਕੋਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਾਮ् (ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂ) ਨਾਲ (ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ)।

Mantra 9

उ॒ग्रँल्लोहि॑तेन मि॒त्रᳪ सौ॑व्रत्येन रु॒द्रं दौर्व्र॑त्ये॒नेन्द्रं॑ प्रक्री॒डेन॑ म॒रुतो॒ बले॑न सा॒ध्यान् प्र॒मुदा॑ । भ॒वस्य॒ कण्ठ्य॑ᳪ रु॒द्रस्या॑न्तः पा॒र्श्व्यं म॑हादे॒वस्य॒ यकृ॑च्छ॒र्वस्य॑ वनि॒ष्ठुः प॑शु॒पते॑: पुरी॒तत्

ਉਗ੍ਰ ਨੂੰ ਲੋਹਿਤ (ਲਾਲੀ) ਨਾਲ; ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੌਵ੍ਰਤ੍ਯ (ਸੁਹਿਰਦਤਾ/ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ) ਨਾਲ; ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੌਰ੍ਵ੍ਰਤ੍ਯ (ਦੁਰਵ੍ਰਤ) ਨਾਲ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰੀਡ (ਖੇਡਮਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਨਾਲ; ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ; ਸਾਧ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁਦਾ (ਆਨੰਦ) ਨਾਲ। ਭਵ ਦਾ ਕਣ੍ਠ; ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅੰਤಃਪਾਰਸ਼੍ਵ੍ਯ (ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਸਾ); ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਯਕ੍ਰਿਤ; ਸ਼ਰਵ ਦਾ ਵਨਿਸ਼੍ਠੁ (ਕਟਿ/ਪਿਛਲਾ ਭਾਗ); ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦਾ ਪੁਰੀਤਤ੍ (ਓਮੈਂਟਮ/ਆਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਪਰਤ)।

Mantra 10

लोम॑भ्य॒ः स्वाहा॒ लोम॑भ्य॒ः स्वाहा॑ त्व॒चे स्वाहा॑ त्व॒चे स्वाहा॒ लोहि॑ताय॒ स्वाहा॒ लोहि॑ताय॒ स्वाहा॒ मेदो॑भ्य॒ः स्वाहा॒ मेदो॑भ्य॒ः स्वाहा॑ । मा॒ᳪसेभ्य॒ः स्वाहा॑ मा॒ᳪसेभ्य॒ः स्वाहा॒ स्नाव॑भ्य॒ः स्वाहा॒ स्नाव॑भ्य॒ः स्वाहा॒ ऽस्थभ्य॒ः स्वाहा॒ स्थभ्य॒ः स्वाहा॑ म॒ज्जभ्य॒ः स्वाहा॑ म॒ज्जभ्य॒ः स्वाहा॑ । रेत॑से॒ स्वाहा॑ पा॒यवे॒ स्वाहा॑

ਲੋਮਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਲੋਮਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਤ੍ਵਚੇ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਤ੍ਵਚੇ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਲੋਹਿਤਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਲੋਹਿਤਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਮੇਦੋਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਮੇਦੋਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਮਾਂਸੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਮਾਂਸੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਸ੍ਨਾਵਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਨਾਵਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਅਸ੍ਥਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਅਸ੍ਥਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਮੱਜਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਮੱਜਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਰੇਤਸੇ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਪਾਯਵੇ ਸ੍ਵਾਹਾ।

Mantra 11

आ॒या॒साय॒ स्वाहा॑ प्राया॒साय॒ स्वाहा॑ संया॒साय॒ स्वाहा॑ विया॒साय॒ स्वाहो॑द्या॒साय॒ स्वाहा॑ । शु॒चे स्वाहा॒ शोच॑ते॒ स्वाहा॒ शोच॑मानाय॒ स्वाहा॒ शोका॑य॒ स्वाहा॑

ਆਯਾਸ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਪ੍ਰਾਯਾਸ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਸੰਯਾਸ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਵਿਯਾਸ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਉਦ੍ਯਾਸ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਸ਼ੁਚੇ (ਸ਼ੁੱਧਤਾ) ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਸ਼ੋਚਤੇ (ਦਹਿਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਸ਼ੋਚਮਾਨਾਯ (ਦਹਿ ਰਹੇ) ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਸ਼ੋਕਾਯ (ਸ਼ੋਕ) ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ।

Mantra 12

तप॑से॒ स्वाहा॒ तप्य॑ते॒ स्वाहा॒ तप्य॑मानाय॒ स्वाहा॑ त॒प्ताय॒ स्वाहा॑ घ॒र्माय॒ स्वाहा॑ । निष्कृ॑त्यै॒ स्वाहा॒ प्राय॑श्चित्त्यै॒ स्वाहा॑ भेष॒जाय॒ स्वाहा॑

ਤਪਸੇ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਤਪ੍ਯਤੇ (ਦਹਿਣ ਵਾਲੇ/ਦਹਨ ਨੂੰ) ਸ੍ਵਾਹਾ; ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਯ (ਦਹਿ ਰਹੇ ਨੂੰ) ਸ੍ਵਾਹਾ; ਤਪ੍ਤਾਯ (ਤਪਤ ਨੂੰ) ਸ੍ਵਾਹਾ; ਘਰ੍ਮਾਯ (ਘਰ੍ਮ/ਉਸ਼ਣ ਪਾਨ-ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਨੂੰ) ਸ੍ਵਾਹਾ। ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ੍ਯੈ (ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ/ਵਿਮੋਚਨ ਨੂੰ) ਸ੍ਵਾਹਾ; ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਭੇਸ਼ਜਾਯ (ਔਖਧ/ਉਪਚਾਰ ਨੂੰ) ਸ੍ਵਾਹਾ।

Mantra 13

य॒माय॒ स्वाहा ऽन्त॑काय॒ स्वाहा॑ मृ॒त्यवे॒ स्वाहा॒ ब्रह्म॑णे॒ स्वाहा॑ ब्रह्मह॒त्यायै॒ स्वाहा॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्य॒ः स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ᳪ स्वाहा॑

ਯਮਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਅੰਤਕਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਮ੍ਰਿਤ੍ਯਵੇ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਯੈ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਵਿਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਦ੍ਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀਭ੍ਯਾਮ੍ ਸ੍ਵਾਹਾ।

Frequently Asked Questions

Its mantras read like closing appendices that ‘seal’ ritual details—inner consecration, protection, expiation, and heat-purification—so the sacrificer is fully prepared for the concluding philosophical movement.

Tapas is invoked as purifying heat in graded stages, culminating in gharma (the ‘hot draught’/pravargya emblem), symbolizing the final refinement that burns away residue and makes the rite complete.

They treat the body and victim as a divine altar by assigning deities to parts and by offering to constituents and fatigue-states; this both protects integrity and serves as prāyaścitta, reintegrating what is depleted or tainted.