Adhyaya 21

Mantra 1

इ॒मं मे॑ वरुण श्रु॒धी हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑स्व॒स्युरा च॑के ॥

ਹੇ ਵਰੁਣ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਹਵ (ਆਹਵਾਨ) ਸੁਣ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਹਰ ਕਰ। ਖ਼ੈਰ-ਸਲਾਮਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Mantra 2

तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भि॑ः । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शᳪस॒ मा न॒ आयु॒: प्र मो॑षीः ॥

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਯਜਮਾਨ ਹਵਿਰ੍ਭਿਃ (ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ) ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਰੁਣ, ਬਿਨਾ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਇੱਥੇ ਸਚੇਤ ਰਹੁ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸਤੁਤ, ਸਾਡੀ ਆਯੁ ਨਾ ਛੀਨ।

Mantra 3

त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् दे॒वस्य॒ हेडो व॑ यासिसीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तम॒: शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑ᳪसि॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੂੰ ਦੇਵ ਦੇ ਹੇਡ (ਕ੍ਰੋਧ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ। ਯਜ੍ਯੋਗ੍ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਭ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦੇ।

Mantra 4

स त्वं नो॑ अग्नेऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॒ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ᳪ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒क सु॒हवो॑ न एधि

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਅਤਿ ਨਿਮ੍ਰ—ਅਤਿ ਨੇੜਲਾ—ਸਹਾਇਕ ਬਣ; ਇਸ ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਵ੍ਯੁਸ਼ਟੌ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਿਸਤਾਰ) ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਰਹਿ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਯਜ; ਕਿਰਪਾਲੂ ਮ੍ਰੀਡੀਕ (ਕਰੁਣਾ) ਇੱਥੇ ਲਿਆ; ਸੁਹਵ (ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨਯੋਗ) ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਧ।

Mantra 5

म॒हीमू॒ षु मा॒तर॑ᳪ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम । तु॒वि॒क्ष॒त्राम॒जर॑न्तीमुरू॒चीᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिᳪ सु॒प्रणी॑तिम्

ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸੁਵ੍ਰਤਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ, ਋ਤ ਦੀ ਪਤਨੀ—ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰੀਏ; ਮਹਾ-ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੀ, ਅਜਰ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀ; ਸੁਸ਼ਰਮਾ (ਚੰਗੀ ਓਟ ਵਾਲੀ) ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਣੀਤੀ (ਚੰਗੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵਾਲੀ) ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ।

Mantra 6

सु॒त्रामा॑णं पृथि॒वीं द्याम॑ने॒हस॑ᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑ति सु॒प्रणी॑तिम् । दैवीं॒ नाव॑ᳪ स्वरि॒त्रामना॑गस॒मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये॑

ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ (ਚੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਦਿਆਉ—ਅਨਿਹਸ (ਕਲੇਸ਼-ਰਹਿਤ)—ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਣੀਤੀ ਅਦਿਤੀ: ਸਵਰਿਤ੍ਰਾ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਈ ਹੋਈ) ਦੈਵੀ ਨੌਕਾ ਉੱਤੇ, ਅਨਾਗਸ (ਨਿਰਦੋਸ਼), ਅਸ੍ਰਵੰਤੀ (ਨਾ ਚੂਹਣ ਵਾਲੀ) ਵਿੱਚ, ਸਵਸਤੀ ਲਈ ਅਸੀਂ ਚੜ੍ਹੀਏ।

Mantra 7

सु॒नाव॒मा रु॑हेय॒मस्र॑वन्ती॒मना॑गसम् । श॒तारि॑त्राᳪ स्व॒स्तये॑

ਸੁਨਾਵ (ਚੰਗੀ) ਨੌਕਾ ਉੱਤੇ—ਅਸ੍ਰਵੰਤੀ (ਨਾ ਚੂਹਣ ਵਾਲੀ), ਅਨਾਗਸ (ਨਿਰਦੋਸ਼)—ਮੈਂ ਚੜ੍ਹਾਂ; ਸ਼ਤਾਰਿਤ੍ਰਾ (ਸੌ ਚੱਪੂਆਂ ਵਾਲੀ), ਸਵਸਤੀ ਲਈ।

Mantra 8

आ नो॑ मित्रावरुणा घृतै॒र्गव्यू॑तिमुक्षतम् । मध्वा॒ रजा॑ᳪसि सुक्रतू

ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣੋ! ਤੁਸੀਂ ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਗਵ੍ਯੂਤੀ—ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸਿੰਚੋ/ਉਪਜਾਉ ਕਰੋ; ਹੇ ਸੁਕ੍ਰਤੂ (ਸੁਕਾਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੋ)! ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਿੱਜੋ।

Mantra 9

प्र बा॒हवा॑ सिसृतं जी॒वसे॑ न॒ आ नो॒ गव्यू॑तिमुक्षतं घृ॒तेन॑ । आ मा॒ जने॑ श्रवयतं युवाना श्रु॒तं मे॑ मित्रावरुणा॒ हवे॒मा

ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਗਵ੍ਯੂਤੀ—ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ—ਘਿਉ ਨਾਲ ਸਿੰਚੋ। ਹੇ ਯੁਵਕ ਦੋਵਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਦੇਵੇ ਐਸਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਮੇਰੀਆਂ ਇਹ ਹਵੇਮਾ—ਆਹਵਾਨਾਂ—ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਣ।

Mantra 10

शं नो॑ भवन्तु वा॒जिनो॒ हवे॑षु दे॒वता॑ता मि॒तद्र॑वः स्व॒र्काः । ज॒म्भय॒न्तोऽहिं॒ वृक॒ᳪ रक्षा॑ᳪसि॒ सने॑म्य॒स्मद्यु॑यव॒न्नमी॑वाः

ਹਵਿਆਂ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਜੇਤੂ ਵਾਜਿਨੋ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ—ਦੇਵ-ਸਮਾਨ, ਮਿਤ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ। ਅਹਿ (ਸੱਪ), ਵ੍ਰਕ (ਭੇਡੀਆ) ਅਤੇ ਰਕਸ਼ਾਂਸਿ (ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਣ।

Mantra 11

वाजे॑-वाजेऽवत वाजिनो नो॒ धने॑षु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः । अ॒स्य मध्व॑: पिबत मा॒दय॑ध्वं तृ॒प्ता या॑त प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑:

ਹਰ ਵਾਜੇ-ਵਾਜੇ (ਹਰ ਜਿੱਤ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਹੇ ਵਾਜਿਨੋ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ; ਸਾਡੇ ਧਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਅਮ੍ਰਿਤ (ਅਮਰ) ਅਤੇ ਋ਤਜ੍ਞ (਋ਤ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੋ), ਸਾਨੂੰ ਸਹਾਰੋ। ਇਸ ਮਧੁ (ਮਾਧੁਰ੍ਯ) ਦਾ ਪਾਨ ਕਰੋ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ; ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੋ।

Mantra 12

समि॑द्धो अ॒ग्निः स॒मिधा॒ सुस॑मिद्धो॒ वरे॑ण्यः । गा॒य॒त्री छन्द॑ इन्द्रि॒यं त्र्यविर्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੈ—ਸੁਸਮਿਧ, ਵਰੈਣ੍ਯ (ਚੁਣਨਯੋਗ/ਪੂਜਨੀਯ)। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ—ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਤੇਜ/ਬਲ); ਤ੍ਰ੍ਯਵਿ (ਤਿੰਨ-ਗੁਣੀ ਭੇਡ), ਗੌ (ਗਾਂ) ਅਤੇ ਵਯਃ (ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ)—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Mantra 13

तनू॒नपा॒च्छुचि॑व्रतस्तनू॒पाश्च॒ सर॑स्वती । उ॒ष्णिहा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यं दि॑त्य॒वाड्गौर्वयो॑ दधुः

ਸ਼ੁਚਿਵ੍ਰਤ ਤਨੂਨਪਾਤ, ਤਨੂਪਾ (ਦੇਹ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ) ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਉਸ਼੍ਣਿਹ ਛੰਦ ਵਜੋਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਵੀਰਯ); ਦਿਪਤ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 14

इडा॑भिर॒ग्निरीड्य॒: सोमो॑ दे॒वो अम॑र्त्यः । अ॒नु॒ष्टुप्छन्द॑ इन्द्रि॒यं पञ्चा॑विर्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ਇਡਾ-ਅੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਸਤੁਤਿ-ਯੋਗ ਹੈ; ਸੋਮ ਦੇਵ ਹੈ, ਅਮਰ ਹੈ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ—ਇੰਦਰ ਦਾ ਐਂਦ੍ਰਿਯ ਬਲ: ਪੰਜ-ਵਿਧ ਗੌ (ਗਾਂ), ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 15

सु॒ब॒र्हिर॒ग्निः पू॑ष॒ण्वान्त्स्ती॒र्णब॑र्हि॒रम॑र्त्यः । बृ॒ह॒ती छन्द॑ इन्द्रि॒यं त्रि॑व॒त्सो गौर्वयो॑ दधुः

ਸੁ-ਬਰ੍ਹਿਸ (ਚੰਗੇ ਬਰ੍ਹਿਸ) ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ, ਪੂਸ਼ਣ ਨਾਲ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਛਾਏ ਬਰ੍ਹਿਸ ਸਮੇਤ, ਅਮਰ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਛੰਦ—ਇੰਦਰ ਦਾ ਐਂਦ੍ਰਿਯ ਬਲ: ਤ੍ਰਿਵਤਸ (ਤਿੰਨ-ਵਿਧ) ਗੌ, ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 16

दुरो॑ दे॒वीर्दिशो॑ म॒हीर्ब्र॒ह्मा दे॒वो बृह॒स्पति॑: । प॒ङ्क्तिश्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं तु॑र्य॒वाड्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ—ਮਹਾਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ; ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇਵ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ। ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ—ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਐਂਦ੍ਰਿਯ ਬਲ: ਚਤੁਰ-ਵਿਧ ਗੌ, ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 17

उ॒षे य॒ह्वी सु॒पेश॑सा॒ विश्वे॑ दे॒वा अम॑र्त्याः । त्रि॒ष्टुप्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं प॑ष्ठ॒वाड्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ, ਤੇਜ਼-ਗਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਲੰਕਾਰ ਵਾਲੀ (ਉਸ਼ਾ) ਇੱਥੇ ਆਵੇ; ਹੇ ਅਮਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵੋ (ਆਓ)। ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਵਿੱਚ—ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਪਰਾਕ੍ਰਮ): ਚੌੜੀ-ਪਿੱਠ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।

Mantra 18

दैव्या॒ होता॑रा भि॒षजेन्द्रे॑ण स॒युजा॑ यु॒जा । जग॑ती॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यम॑न॒ड्वान्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ਦਿਵ੍ਯ ਦੋ ਹોત੍ਰ, ਭਿਸਜ (ਵੈਦ) ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸਯੁਜ (ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ) ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ। ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ—ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਪਰਾਕ੍ਰਮ): ਅਨਡਵਾਨ (ਬੈਲ) ਅਤੇ ਗੌ, ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Mantra 19

ति॒स्र इडा॒ सर॑स्वती॒ भार॑ती म॒रुतो॒ विश॑: । वि॒राट् छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं धे॒नुर्गौर्न वयो॑ दधुः

ਤਿੰਨ ਹਨ—ਇਡਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ; ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਗਣ, ਵਿਸ਼ਃ (ਕੁਲ/ਜਨ-ਸਮੂਹ)। ਵਿਰਾਟ੍ ਛੰਦ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੇਨੂ ਵਾਂਗ, ਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੀਵਨ-ਰਸ (ਵਯਃ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 20

त्वष्टा॑ तु॒रीपो॒ अद्भु॑त इन्द्रा॒ग्नी पु॑ष्टि॒वर्ध॑ना । द्विप॑दा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यमु॒क्षा गौ॒र्न वयो॑ दधुः

ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ—ਤੁਰੀਪ, ਅਦਭੁਤ; ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ—ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਛੰਦ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਉਕਸ਼ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ) ਵਾਂਗ, ਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੀਵਨ-ਰਸ (ਵਯਃ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 21

श॒मि॒ता नो॒ वन॒स्पति॑: सवि॒ता प्र॑सु॒वन् भग॑म् । क॒कुप्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं व॒शा वे॒हद्वयो॑ दधुः

ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਮਿਤਾ—ਵਨਸਪਤੀ (ਵਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ) ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰੇ; ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਵਿਤਾ ਸਾਡਾ ਭਾਗ੍ਯ ਪ੍ਰਸਵਿਤ ਕਰੇ। ਕਕੁਪ੍ ਛੰਦ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਵਸ਼ਾ (ਬਾਂਝ ਗਾਂ) ਅਤੇ ਵੇਹਦ੍ (ਹੇਫਰ/ਜਵਾਨ ਗਾਂ) ਵਾਂਗ, ਜੀਵਨ-ਰਸ (ਵਯਃ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 22

स्वाहा॑ य॒ज्ञं वरु॑णः सुक्ष॒त्रो भे॑ष॒जं क॑रत् । अति॑च्छन्दा इन्द्रि॒यं बृ॒हदृ॑ष॒भो गौर्वयो॑ दधुः

ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸੁਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਵਰੁਣ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਔਖਧੀ-ਸਮਾਨ ਉਪਚਾਰ (ਭੇਸ਼ਜ) ਬਣਾਵੇ। ਅਤਿਛੰਦਸ ਛੰਦ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਵੱਡਾ ਋ਸ਼ਭ, ਗਾਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਵਾਯੁ (ਵਯਃ) ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Mantra 23

व॒स॒न्तेन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा वस॑ववस्त्रि॒वृता॑ स्तु॒ताः । र॒थ॒न्त॒रेण॒ तेज॑सा ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

ਵਸੰਤ ਰਿਤੂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ—ਵਸੂ—ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਥੰਤਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ), ਇੰਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਹਵਿ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਪ੍ਰਾਣ-ਰਸ/ਵਯਃ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Mantra 24

ग्री॒ष्मेण॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा रु॒द्राः प॑ञ्चद॒शे स्तु॒ताः । बृ॒ह॒ता यश॑सा॒ बल॑ᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਿਤੂ ਬਣਾਕੇ ਦੇਵ—ਰੁਦ੍ਰ—ਪੰਚਦਸ਼ ਸਤੋਮ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਿਹਤ (ਛੰਦ/ਸਾਮ) ਨਾਲ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਿਃ—ਵਯਃ (ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ)—ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 25

व॒र्षाभि॑रृ॒तुना॑ऽऽदि॒त्या स्तोमे॑ सप्तद॒शे स्तु॒ताः । वै॒रू॒पेण॑ वि॒शौज॑सा ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

ਵਰਖਾ ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਿਤੂ ਬਣਾਕੇ ਦੇਵ—ਆਦਿਤ੍ਯ—ਸਤ੍ਰਹਵਾਂ (ਸਪਤਦਸ਼) ਸਤੋਮ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੋਏ। ਵੈਰੂਪ (ਛੰਦ/ਸਾਮ) ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੌਜਸ—ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਤੇਜ/ਬਲ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਿਃ—ਵਯਃ (ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ)—ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 26

शा॒र॒देन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा ए॑कवि॒ᳪश ऋ॒भव॑ स्तु॒ताः । वै॒रा॒जेन॑ श्रि॒या श्रिय॑ᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

ਸ਼ਰਦ ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਿਤੂ ਬਣਾਕੇ ਦੇਵ—਋ਭੂ—ਇਕਵਿੰਸ਼ ਸਤੋਮ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੋਏ। ਵੈਰਾਜ ਚਾਂਤ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਅਰਪ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਿਸ਼—ਵਯਃ (ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ)—ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 27

हे॒म॒न्तेन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वास्त्रि॑ण॒वे म॒रुत॑ स्तु॒ताः । बले॑न॒ शक्व॑री॒: सहो॑ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

ਹੇਮੰਤ ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਿਤੂ ਬਣਾਕੇ ਦੇਵ—ਮਰੁਤ—ਤ੍ਰਿਣਵ ਸਤੋਮ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੋਏ। ਬਲ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਵਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਹਸ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਿਸ਼—ਵਯਃ (ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ)—ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 28

शै॒शि॒रेण॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वास्त्र॑यस्त्रि॒ᳪशेऽमृता॑ स्तु॒ताः । स॒त्येन॑ रे॒वती॑: क्ष॒त्रᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

ਸ਼ੈਸ਼ਿਰ ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਿਤੂ ਬਣਾਕੇ ਦੇਵ—ਅਮ੍ਰਿਤ—ਤ੍ਰਯਸਤ੍ਰਿੰਸ਼ ਸਤੋਮ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੋਏ। ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ, ਰੇਵਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ (ਆਧਿਪਤ੍ਯ) ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਿਸ਼—ਵਯਃ (ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ)—ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 29

होता॑ यक्षत्स॒मिधा॒ऽग्निमि॒डस्प॒देऽश्विनेन्द्र॒ᳪ सर॑स्वतीम॒जो धू॒म्रो न गो॒धूमै॒: कुव॑लैर्भेष॒जं मधु॒ शष्पै॒र्न तेज॑ इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज

ਹੋਤ੍ਰ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਇੜਾ ਦੇ ਪਦ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਅਸ਼ਵਿਨੌਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਜਿਵੇਂ ਧੂਮ੍ਰ ਅਜ (ਕਾਲਾ-ਭੂਰਾ ਬਕਰਾ) ਭੇਸ਼ਜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੋਧੂਮ ਅਤੇ ਕੁਵਲ ਫਲ ਭੇਸ਼ਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਸ਼ਸ਼ਪ (ਅੰਕੁਰ/ਨਰਮ ਘਾਹ) ਭੇਸ਼ਜ ਹਨ—ਤਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਰੂਪ ਤੇਜ, ਪਯਃ (ਦੁੱਧ), ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਣਿਆ) ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਦੇ ਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਜਾਣ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 30

होता॑ यक्ष॒त्तनू॒नपा॒त्सर॑स्वती॒मवि॑र्मे॒षो न भे॑ष॒जं प॒था मधु॑मता॒ भर॑न्न॒श्विनेन्द्रा॑य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਤਨੂਨਪਾਤ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਵੀ (ਮਾਦਾ ਭੇਡ) ਅਤੇ ਮੇਸ਼ (ਨਰ ਭੇਡ) ਭੇਸ਼ਜ ਹਨ, ਮਧੁਮਤ ਪਥ ਰਾਹੀਂ (ਉਹ) ਲਿਆ ਕੇ—ਤਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੌਂ–ਇੰਦਰ ਲਈ ਵીર੍ਯ (ਵੀਰ-ਬਲ) ਹੋਵੇ। ਬਦਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਪਵਾਕਾ-ਉਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭੇਸ਼ਜ; ਟੋਕ੍ਮ (ਬੀਜਾਂ) ਨਾਲ ਭੇਸ਼ਜ। ਪਯਃ (ਦੁੱਧ), ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਦੇ ਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਜਾਣ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 31

होता॑ यक्ष॒न्नरा॒शᳪसं॒ न न॒ग्नहुं॒ पति॒ᳪ सुर॑या भेष॒जं मे॒षः सर॑स्वती भि॒षग्रथो॒ न च॒न्द्रयश्विनो॑र्व॒पा इन्द्र॑स्य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਨਰਾਸ਼ੰਸ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਜਿਵੇਂ ਨਗ੍ਨਹੁ (ਨੰਗਾ ਅਤੇ ਦਿਨ) ਲਈ ਪਤੀ (ਰੱਖਿਆਕ ਸਵਾਮੀ) ਭੇਸ਼ਜ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੁਰਾ ਨਾਲ ਭੇਸ਼ਜ ਹੋਵੇ; ਮੇਸ਼ (ਨਰ ਭੇਡ) ਭੇਸ਼ਜ ਹੋਵੇ; ਸਰਸਵਤੀ ਭਿਸ਼ਕ (ਵੈਦ) ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਆਪਣੀ ਚੰਦਰ-ਯਸ਼ (ਚਮਕਦੀ ਕੀਰਤੀ/ਝਲਮਲਾਉਂਦਾ ਵੇਗ) ਨਾਲ ਉਪਚਾਰ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੌਂ ਦੀ ਵਪਾ (ਓਮੈਂਟਮ/ਵਸਾ) ਭੇਸ਼ਜ ਹੋਵੇ; ਇੰਦਰ ਦਾ ਵીર੍ਯ (ਵੀਰ-ਬਲ) ਹੋਵੇ। ਬਦਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਪਵਾਕਾ-ਉਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭੇਸ਼ਜ; ਟੋਕ੍ਮ (ਬੀਜਾਂ) ਨਾਲ ਭੇਸ਼ਜ। ਪਯਃ (ਦੁੱਧ), ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਦੇ ਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਜਾਣ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 32

होता॑ यक्षदि॒डेडि॒त आ॒जुह्वा॑न॒: सर॑स्वती॒मिन्द्रं॒ बले॑न व॒र्धय॑न्नृष॒भेण॒ गवे॑न्द्रि॒यम॒श्विनेन्द्रा॑य भेष॒जं यवै॑ र्क॒र्कन्धु॑भि॒र्मधु॑ लाजै॒र्न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ—ਇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਆਹਵਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਹੁਤੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ। ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ (ਅਰਪੇ); ਬਲ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦੁਆਰਾ ਗਾਂ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ (ਵਧਾਉਂਦਾ)। ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਇਹ ਭੇਸ਼ਜ (ਉਪਚਾਰ) ਹੋਵੇ: ਜੌ ਨਾਲ, ਕਰਕੰਧੂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਮਧੁ ਨਾਲ, ਲਾਜ (ਭੁੰਨੇ ਦਾਣੇ) ਨਾਲ—ਮਾਸਰ (ਖੱਟਾ ਪੇਯ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ। ਦੁੱਧ, ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਣਿਆ) ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਪਤ ਹੋਣ।

Mantra 34

होता॑ यक्षद्ब॒र्हिरूर्ण॑म्म्रदा भि॒षङ्नास॑त्या भि॒षजा॒ऽश्विनाऽश्वा॒ शिशु॑मती भि॒षग्धे॒नुः सर॑स्वती भि॒षग्दु॒ह इन्द्रा॑य भेष॒जं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ: ਊਨ ਵਰਗਾ ਮ੍ਰਿਦੁ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜ्ञਾਸਨ) ਭਿਸ਼ਕ (ਵੈਦ) ਹੈ; ਨਾਸਤ੍ਯੌ ਭਿਸ਼ਕ ਹਨ; ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਭਿਸ਼ਕ ਹਨ; ਸ਼ਿਸੁਮਤੀ (ਸੰਤਾਨ-ਸੰਪੰਨ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਵ ਭਿਸ਼ਕ ਹਨ; ਧੇਨੂ (ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ) ਭਿਸ਼ਕ ਹੈ; ਸਰਸਵਤੀ ਭਿਸ਼ਕ ਹੈ; ਦੋਹਨ (ਦੁੱਧ ਕੱਢਣਾ) ਇੰਦਰ ਲਈ ਭੇਸ਼ਜ (ਉਪਚਾਰ) ਹੈ। ਦੁੱਧ, ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਪਤ ਹੋਣ। ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ: ਦ੍ਵਾਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਕਵਸ਼੍ਯ ਵਾਂਗ, ਵ੍ਯਚਸ੍ਵਤੀ (ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੀਆਂ) ਹਨ; ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਵਾਰ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ (ਖੁਲ੍ਹਣ), ਤਿਵੇਂ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਰੋਦਸੀ (ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ) ਦੁੱਧ ਦੋਹੇ, ਤਿਵੇਂ। ਸਰਸਵਤੀ ਧੇਨੂ ਵਾਂਗ ਦੁੱਧ ਦੋਹੇ; ਅਸ਼ਵਿਨੌ-ਇੰਦਰ ਲਈ ਭੇਸ਼ਜ ਹੋਵੇ; ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਸ਼ੁੱਧ) ਜੋਤਿ ਵਾਂਗ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਤੇਜ ਹੋਵੇ। ਦੁੱਧ, ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਪਤ ਹੋਣ।

Mantra 35

होता॑ यक्षत्सु॒पेश॑सो॒षे नक्तं॒ दिवा॒ऽश्विना॒ सम॑ञ्जाते॒ सर॑स्वत्या॒ त्विषि॒मिन्द्रे॒ न भे॑ष॒जᳪ श्ये॒नो न रज॑सा हृ॒दा श्रि॒या न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜ ਕਰੇ: ਸੁਪੇਸ਼ਸ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ—ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ, ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ—ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਭਿਸਿਕਤ; ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤਵਿਸ਼ (ਤੇਜ) ਅਰਪੇ, ਭੇਸ਼ਜ ਸਮਾਨ ਔਖਧ ਰੂਪ—ਰਜਸ (ਆਕਾਸ਼ੀ ਅੰਤਰਿਕਸ਼) ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਯੇਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਂਗ, ਮਿੱਠੇ ਪਾਨੇ ਵਾਂਗ। ਦੁੱਧ, ਸੁਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਲਈ ਵਹਿਣ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 36

होता॑ यक्ष॒द्दैव्या॒ होता॑रा भि॒षजा॒ऽश्विनेन्द्रं॒ न जागृ॑वि॒ दिवा॒ नक्तं॒ न भे॑ष॒जै: शूष॒ᳪ सर॑स्वती भि॒षक् सीसे॑न दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜ ਕਰੇ: ਦੈਵ੍ਯ ਹੋਤਾਰ ਦੋਵੇਂ—ਭਿਸਜ ਅਸ਼ਵਿਨ; ਉਹ ਇੰਦਰ ਲਈ ਜਾਗ੍ਰਤ ਵਾਂਗ ਹੋਣ—ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ—ਭੇਸ਼ਜਾਂ ਨਾਲ। ਭਿਸਕ ਸਰਸਵਤੀ, ਸੀਸੇ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਬਲ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੋਹਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਧ, ਸੁਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਲਈ ਵਹਿਣ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 37

होता॑ यक्षत्ति॒स्रो दे॒वीर्न भे॑ष॒जं त्रय॑स्त्रि॒धात॑वो॒ऽपसो॑ रू॒पमिन्द्रे॑ हिर॒ण्यय॑म॒श्विनेडा॒ न भार॑ती वा॒चा सर॑स्वती॒ मह॒ इन्द्रा॑य दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ: ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ—ਔਖਧ ਵਾਂਗ ਉਪਚਾਰ-ਰੂਪ; ਤ੍ਰਿਧਾਤੂ; ਅਪਸ (ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ) ਦਾ ਰੂਪ—ਇੰਦਰ ਲਈ ਸੁਵਰਨਮਯ; ਅਸ਼ਵਿਨੌ; ਇਡਾ ਜਿਵੇਂ; ਭਾਰਤੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ; ਸਰਸਵਤੀ—ਇਹ ਇੰਦਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਦੋਹਣ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਬਲ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਪਯਃ-ਰੂਪ ਕਰਕੇ. ਪਯਃ, ਸੁਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਲਈ ਵਹਿਣ; ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ.

Mantra 38

होता॑ यक्षत् सु॒रेर॑समृष॒भं नर्या॑पसं॒ त्वष्टा॑र॒मिन्द्र॑म॒श्विना॑ भि॒षजं॒ न सर॑स्वती॒मोजो॒ न जू॒तिरि॑न्द्रि॒यं वृको॒ न र॑भ॒सो भि॒षग् यश॒: सुर॑या भेष॒जᳪ श्रि॒या न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ: ਸੁਰਾ ਦਾ ਰਸ; ਋ਸ਼ਭ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਸਮਾਨ; ਨਰ੍ਯਾਪਸ—ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ-ਪੂਰਨ ਕਰਮਕਰਤਾ; ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ; ਇੰਦਰ; ਅਸ਼ਵਿਨੌ—ਵੈਦ ਵਾਂਗ; ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ; ਓਜਸ ਵਾਂਗ; ਜੂਤੀ (ਆਕਰਮਣ/ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਵਾਂਗ; ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਬਲ; ਵ੍ਰਿਕ ਦੇ ਰਭਸ ਵਾਂਗ—ਉਗਰ ਤੇਜ਼ੀ; ਭਿਸਗ੍ (ਵੈਦ) ਦਾ ਯਸ਼; ਸੁਰਾ-ਸਹਿਤ ਭੇਸ਼ਜ; ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠਾ ਪਾਨ. ਪਯਃ, ਸੁਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਲਈ ਵਹਿਣ; ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ.

Mantra 39

होता॑ यक्ष॒द्वन॒स्पति॑ᳪ शमि॒तार॑ᳪ श॒तक्र॑तुं भी॒मं न म॒न्युᳪ राजा॑नं व्या॒घ्रं नम॑सा॒ऽश्विना॒ भाम॒ᳪ सर॑स्वती भि॒षगिन्द्रा॑य दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ: ਵਨਸਪਤੀ—ਸ਼ਮਿਤਾਰ (ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ/ਸਮਾਧਾਨਕਰਤਾ); ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ—ਇੰਦਰ, ਬਹੁ-ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ; ਭੀਮ ਮਨ੍ਯੁ ਵਾਂਗ—ਕ੍ਰੋਧ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ; ਰਾਜਾ; ਵਿਆਘ੍ਰ ਸਮਾਨ. ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਨੂੰ (ਆਹਵਾਨ ਕਰੇ); ਅਤੇ ਭਾਮ—ਤੇਜ. ਸਰਸਵਤੀ—ਭਿਸਗ੍ (ਵੈਦ) ਇੰਦਰ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਬਲ ਨੂੰ ਪਯਃ-ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਦੋਹੇ. ਪਯਃ, ਸੁਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ—ਆਜ੍ਯ ਲਈ ਵਹਿਣ; ਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰੇ.

Mantra 40

होता॑ यक्षद॒ग्निᳪ स्वाहाऽऽज्य॑स्य स्तो॒काना॒ᳪ स्वाहा॒ मेद॑सां॒ पृथ॒क् स्वाहा॒ छाग॑म॒श्विभ्या॒ᳪ स्वाहा॑ मे॒षᳪ सर॑स्वत्यै॒ स्वाह॑ ऋष॒भमिन्द्रा॑य सि॒ᳪहाय॒ सह॑स इन्द्रि॒यᳪ स्वाहा॒ऽग्निं न भे॑ष॒जᳪ स्वाहा॒ सोम॑मिन्द्रि॒यᳪ स्वाहेन्द्र॑ᳪ सु॒त्रामा॑ण सवि॒तारं॒ वरु॑णं भि॒षजां॒ पति॒ᳪ स्वाहा॒ वन॒स्पतिं॑ प्रि॒यं पाथो॒ न भे॑ष॒जᳪ स्वाहा॑ दे॒वा आ॑ज्य॒पा जु॑षा॒णो अ॒ग्निर्भे॑ष॒जं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਅਰਪਣ ਕਰੇ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਘੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਮੇਦ (ਚਰਬੀ) ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਛਾਗ (ਬਕਰਾ)—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਮੇਸ਼ (ਮੇਢਾ)—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਇੰਦਰ ਲਈ ਋ਸ਼ਭ (ਸਾਂਡ), ਸਹਸ ਦਾ ਸਿੰਘ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਲਈ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਅਗਨੀ ਭੇਸ਼ਜ (ਉਪਚਾਰ/ਦਵਾਈ) ਰੂਪ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸੋਮ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਰੂਪ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਵਰੁਣ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਭਿਸਜਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਵਨਸਪਤੀ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਿਯ ਪਾਥੋ ਵਾਂਗ, ਭੇਸ਼ਜ ਰੂਪ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਦੇਵ ਆਜ੍ਯ ਪਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ; ਅਗਨੀ ਭੇਸ਼ਜ ਹੈ; ਪਯਃ (ਦੁੱਧ) ਹੈ; ਸੋਮ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਹੈ; ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਧੁ ਵਹਿਣ; ਆਜ੍ਯ ਦੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ!

Mantra 41

होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ छाग॑स्य व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षेता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑ । होता॑ यक्ष॒त्सर॑स्वतीं मे॒षस्य॑ व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑ । होता॑ यक्ष॒दिन्द्र॑मृष॒भस्य॑ व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਯਜ ਕਰੇ: ਅਸ਼੍ਵਿਨ ਛਾਗ (ਬਕਰੇ) ਦੀ ਵਪਾ (ਓਮੈਂਟਮ) ਅਤੇ ਮੇਦ (ਚਰਬੀ) ਵਾਲੇ ਹਵਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ; ਹੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ! ਹੋਤ੍ਰ ਯਜ ਕਰੇ: ਸਰਸਵਤੀ ਮੇਸ਼ (ਮੇਢੇ) ਦੀ ਵਪਾ ਅਤੇ ਮੇਦ ਵਾਲੇ ਹਵਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ; ਹੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ! ਹੋਤ੍ਰ ਯਜ ਕਰੇ: ਇੰਦਰ ਋ਸ਼ਭ (ਸਾਂਡ) ਦੀ ਵਪਾ ਅਤੇ ਮੇਦ ਵਾਲੇ ਹਵਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ; ਹੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ!

Mantra 42

होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ सर॑स्वती॒मिन्द्र॑ᳪ सु॒त्रामा॑णमि॒मे सोमा॑: सु॒रामा॑ण॒श्छागै॒र्न मे॒षैरृ॑षभैः सु॒ताः शष्पै॒र्न तोक्म॑भिर्ला॒जैर्मह॑स्वन्तो॒ मदा॒ मास॑रेण॒ परि॑ष्कृताः शु॒क्राः पय॑स्वन्तो॒ऽमृता॒: प्रस्थि॑ता वो मधु॒श्चुत॒स्तान॒श्विना॒ सर॑स्व॒तीन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ वृत्र॒हा जु॒षन्ता॑ᳪ सो॒म्यं मधु॒ पिब॑न्तु॒ व्यन्तु॒ होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ, ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਇਹ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹਨ—ਛਾਗਾਂ, ਮੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਋ਸ਼ਭਾਂ (ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ) ਸੁਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ; ਸ਼ਸ਼ਪ (ਕੋਪਲੇ), ਤੋਕਮ (ਦਾਣੇ) ਅਤੇ ਲਾਜ (ਭੁੰਨਾ ਜੌ) ਨਾਲ ਸੁਤ ਕੀਤੇ; ਮਹਾਬਲਵਾਨ, ਮਦਕਾਰਕ; ਮਾਸਰ-ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ; ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਚਮਕੀਲੇ), ਪਯਸਵੰਤ; ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ; ਮਧੁ ਟਪਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਥਿਤ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਿਨ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ; ਸੋਮ੍ਯ ਮਧੁ ਪੀਣ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ!

Mantra 43

होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ छाग॑स्य ह॒विष॒ आत्ता॑म॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस्तां॑ नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑त ए॒वाश्विना॑ जु॒षेता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

ਹੋਤਾ ਅਸ਼ਵਿਨੌਂ ਨੂੰ ਯਜ ਕਰੇ; ਅੱਜ ਛਾਗ (ਬੱਕਰੇ) ਦੇ ਹਵਿਸ਼ ਵਿਚੋਂ—ਮੱਧ ਤੋਂ ਉੱਧ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੇਦ (ਚਰਬੀ)—ਉਹ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ; ਦ੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਪਕੜ/ਹਰਨ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰੱਖਿਆ ਲਈ। ਹੁਣ ਇਹ ਅਜ੍ਰ (ਅਹਿੰਸਿਤ) ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਚਰਣ ਲਈ ਹੋਵੇ—ਚਰਾਗਾਹ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਮਤਿ-ਰਸ ਨਾਲ ਟਪਕਦਾ—ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਆ, ਅਗ્નਿਸ੍ਵਾਤ੍ਤ, ਪੀਵੋਪਵਸਨ, ਪਾਰਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਣੀ ਪਾਸੋਂ, ਸ਼ਿਤਾਮਤ ਉਤਸਾਦ ਤੋਂ, ਅੰਗ-ਅੰਗ ਤੋਂ ਅਵੱਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ—ਇਸ ਹਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ; ਹੋਤਾ, ਯਜ ਕਰ।

Mantra 44

होता॑ यक्ष॒त् सर॑स्वतीं मे॒षस्य॑ ह॒विष॒ आव॑यद॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस॑न्नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसनानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑दे॒वᳪ सर॑स्वती जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

ਹੋਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਯਜ ਕਰੇ; ਅੱਜ ਮੇਸ਼ (ਮੇੰਡੇ) ਦੇ ਹਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਆਵਯਤ—ਘੇਰ ਕੇ/ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਕਰ ਕੇ—ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ; ਮੱਧ ਤੋਂ ਉੱਧ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੇਦ (ਚਰਬੀ)—ਦ੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਪਕੜ/ਹਰਨ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰੱਖਿਆ ਲਈ; ਹੁਣ ਇਹ ਅਜ੍ਰ (ਅਹਿੰਸਿਤ) ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਚਰਣ ਲਈ—ਚਰਾਗਾਹ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਮਤਿ-ਰਸ ਨਾਲ ਟਪਕਦਾ—ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਆ, ਅਗ્નਿਸ੍ਵਾਤ੍ਤ, ਪੀਵੋਪਵਸਨ, ਪਾਰਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਣੀ ਪਾਸੋਂ, ਸ਼ਿਤਾਮਤ ਉਤਸਾਦ ਤੋਂ, ਅੰਗ-ਅੰਗ ਤੋਂ ਅਵੱਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ—ਇਸ ਹਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰੇ; ਹੋਤਾ, ਯਜ ਕਰ।

Mantra 45

होता॑ यक्ष॒दिन्द्र॑मृष॒भस्य॑ ह॒विष॒ आव॑यद॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस॑न्नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसानानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑दे॒वमिन्द्रो॑ जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਇੰਦਰ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਨੂੰ ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਅੱਜ ਉਸ ਨੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਉੱਭ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੇਦ (ਚਰਬੀ) ਅੱਗੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ—ਦ੍ਵੈਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖ-ਜਨਿਤ (ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ) ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਅਜਰ (ਅਥੱਕ) ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਹੁਣ ਭੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਘਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਸੁਮਧੁਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਟਪਕਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ—ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਾਹੁਤ, ਪੋਸ਼ਕ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤਿਕਾਰਕ—ਪਾਰਸ਼ਵ ਤੋਂ, ਸ਼੍ਰੋਣੀ ਤੋਂ, ਸ਼ਿਤਾਮਤ ਤੋਂ, ਉਤਸਾਦ ਤੋਂ, ਅੰਗ-ਅੰਗ ਤੋਂ ਅਵੱਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਕਾਰਜ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰੇ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 46

होता॑ यक्ष॒द्वन॒स्पति॑म॒भि हि पि॒ष्टत॑मया॒ रभि॑ष्ठया रश॒नयाधि॑त । यत्रा॒श्विनो॒श्छाग॑स्य ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ सर॑स्वत्या मे॒षस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रेन्द्र॑स्य ऋष॒भस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रा॒ग्नेः प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ सोम॑स्य प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रेन्द्र॑स्य सु॒त्राम्ण॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॑ सवि॒तुः प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ वरु॑णस्य प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ वन॒स्पते॑: प्रि॒या पाथा॑ᳪसि॒ यत्र॑ दे॒वाना॑माज्य॒पानां॑ प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रा॒ग्नेर्होतु॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ तत्रै॒तान्प्र॒स्तुत्ये॑वोप॒स्तुत्ये॑वो॒पाव॑स्रक्ष॒द्रभी॑यस इव कृ॒त्वी कर॑दे॒वं दे॒वो वन॒स्पति॑र्जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਵਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਸ਼ਟ (ਘਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਛਾਗ (ਬਕਰੇ) ਦੇ ਹਵਿਸ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਮੇਸ਼ ਦੇ ਹਵਿਸ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਦੇ ਹਵਿਸ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ—ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ—ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਵਨਸਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪਾਥ (ਮਾਰਗ) ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਆਜ੍ਯਪਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਇਸ ਸ্তুਤੀ ਅਤੇ ਉਪਸਤੁਤੀ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ। ਦੇਵ ਵਨਸਪਤੀ ਹਵਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰੇ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 47

होता॑ यक्षद॒ग्निᳪ स्वि॑ष्ट॒कृत॒मया॑ड॒ग्निर॒श्विनो॒श्छाग॑स्य ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॒ट् सर॑स्वत्या मे॒षस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॒डिन्द्र॑स्य ऋष॒भस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॑ड॒ग्नेः प्रि॒या धामा॒न्यया॒ट् सोम॑स्य प्रि॒या धामा॒न्यया॒डिन्द्र॑स्य सु॒त्राम्ण॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॑ट् सवि॒तुः प्रि॒या धामा॒न्यया॒ड् वरु॑णस्य प्रि॒या धामा॒न्यया॒ड् वन॒स्पते॑: प्रि॒या पाथा॒ᳪस्यया॑ड् दे॒वाना॑माज्य॒पानां॑ प्रि॒या धामा॑नि॒ यक्ष॑द॒ग्नेर्होतु॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यक्ष॒त् स्वं म॑हि॒मान॒माय॑जता॒मेज्या॒ इष॑: कृ॒णोतु॒ सो अ॑ध्व॒रा जा॒तवे॑दा जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

ਹੋਤ੍ਰ ਅਗਨੀ—ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ (ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ)—ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਛਾਗ (ਬੱਕਰੀ) ਦੇ ਹਵਿਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਮੇਸ਼ (ਮੇਢੇ) ਦੇ ਹਵਿਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਋ਸ਼ਭ (ਬਲਦ) ਦੇ ਹਵਿਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਸੋਮ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਵਰੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਵਨਸਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪਾਥ (ਮਾਰਗ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਜ੍ਯਪਾਨਾਂ (ਘ੍ਰਿਤਪਾਨਾਂ) ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ—ਅਗਨੀ ਦੇ ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ—ਯਕ੍ਸ਼ ਕਰੇ। ਆਪਣਾ ਮਹਿਮਾ ਯਜ੍ਞ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ; ਯਜ੍ਞਯੋਗ੍ਯ ਇਜ੍ਯਾ (ਯਾਗ-ਕ੍ਰਿਆ) ਇਸ਼ (ਅੰਨ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ/ਇੱਛਿਤ ਫਲ) ਉਤਪੰਨ ਕਰੇ। ਜਾਤਵੇਦਾ ਅਧ੍ਵਰ ਵਿੱਚ ਹਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ; ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ।

Mantra 48

दे॒वं ब॒र्हिः सर॑स्वती सुदे॒वमिन्द्रे॑ अ॒श्विना॑ । तेजो॒ न चक्षु॑र॒क्ष्यो॒र्ब॒र्हिषा॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦਿਵ੍ਯ ਬਰ੍ਹਿਃ—ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਿਨ—ਇੰਦਰ ਲਈ ਸੁਦੇਵ (ਸ਼ੁਭ-ਦਿਵ੍ਯ) ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬਰ੍ਹਿਃ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਇੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਸੁਵਨੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਵਸੁਧੇਯ (ਧਨ-ਸਥਾਪਨਾ) ਲਈ ਉਹ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ; ਯਜ।

Mantra 49

दे॒वीर्द्वारो॑ अ॒श्विना॑ भि॒षजेन्द्रे॒ सर॑स्वती । प्रा॒णं न वी॒र्यं॒ न॒सि द्वारो॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰ—ਭਿਸ਼ਜ (ਵੈਦ੍ਯ) ਰੂਪ ਅਸ਼੍ਵਿਨ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਇੰਦਰ ਲਈ (ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ)। ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ, ਵੀਰ੍ਯ ਵਾਂਗ ਹੈਂ; ਦ੍ਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਇੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਸੁਵਨੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਵਸੁਧੇਯ (ਧਨ-ਸਥਾਪਨਾ) ਲਈ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਣ; ਯਜ।

Mantra 50

दे॒वी उ॒षासा॑व॒श्विना॑ सु॒त्रामेन्द्रे॒ सर॑स्वती । बलं॒ न वाच॑मा॒स्य॒ उ॒षाभ्यां॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦੇਵੀ ਉਸ਼ਾਸਾਂ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ, ਸਰਸਵਤੀ, ਅਤੇ ਸੁਤ੍ਰਾਮ ਇੰਦਰ—ਜਿਵੇਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਬਲ ਸਮਾਨ ਹੈ—ਉਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਵੀਰਯ) ਧਰਿਆ ਹੈ। ਵਸੁਵਨੇ—ਧਨ-ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ—ਅਤੇ ਵਸੁਧੇਯ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹ ਲਈ ਉਹ (ਵੀਰਯ) ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ; ਤੂੰ ਯਜਨ ਕਰ।

Mantra 51

दे॒वी जोष्ट्री॒ सर॑स्वत्य॒श्विनेन्द्र॑मवर्धयन् । श्रोत्रं॒ न कर्ण॑यो॒र्यशो॒ जोष्ट्री॑भ्यां दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦੇਵੀ ਜੋਸ਼ਟ੍ਰੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਦੋਨਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯਸ਼—ਦੋ ਜੋਸ਼ਟ੍ਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਧਰਿਆ। ਵਸੁ-ਵਨੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਵਸੁਧੇਯ (ਨਿਧਿ-ਸੰਚੈ) ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਣ; ਯਜ (ਯਜਨ ਕਰ)।

Mantra 52

दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ दुघे॑ सु॒दुघेन्द्रे॒ सर॑स्वत्य॒श्विना॑ भि॒षजा॑ऽवतः । शु॒क्रं न ज्योति॒ स्तन॑यो॒राहु॑ती धत्त इन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦੇਵੀ—ਊਰਜਾ, ਆਹੁਤੀ—ਦੁਘੇ, ਸੁਦੁਘੇ, ਇੰਦਰ ਨਾਲ; ਸਰਸਵਤੀ; ਭਿਸਜ (ਵੈਦ) ਸਹਾਇਕ ਅਸ਼ਵਿਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੋਨਾਂ ਸਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਜੋਤਿ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਆਹੁਤੀ ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਧਰਦੀ ਹੈ। ਵਸੁ-ਵਨੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਵਸੁਧੇਯ (ਨਿਧਿ-ਸੰਚੈ) ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਣ; ਯਜ (ਯਜਨ ਕਰ)।

Mantra 53

दे॒वा दे॒वानां॑ भि॒षजा॒ होता॑रा॒विन्द्र॑म॒श्विना॑ । व॒ष॒ट्का॒रै॒: सर॑स्वती॒ त्विषिं॒ न हृद॑ये म॒तिᳪ होतृ॑भ्यां दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਭਿਸਜ (ਵੈਦ), ਦੋ ਹੋਤਾਰ—ਅਸ਼ਵਿਨ—ਇੰਦਰ ਲਈ; ਵਸ਼ਟਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਵਿਸ਼ਿ (ਤੇਜ) ਮਤਿ (ਵਿਚਾਰ) ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੋ ਹੋਤ੍ਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਧਰਿਆ। ਵਸੁ-ਵਨੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਵਸੁਧੇਯ (ਨਿਧਿ-ਸੰਚੈ) ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਣ; ਯਜ (ਯਜਨ ਕਰ)।

Mantra 54

दे॒वीस्ति॒स्रस्ति॒स्रो दे॒वीर॒श्विनेडा॒ सर॑स्वती । शूषं॒ न मध्ये॒ नाभ्या॒मिन्द्रा॑य दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ—ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ: ਅਸ਼ਵਿਨ, ਇਡਾ, ਸਰਸਵਤੀ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਨਾਭੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਾਂਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਇੰਦਰੀ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੈ। ਵਸੁ-ਵਨੇ (ਧਨ-ਜਿੱਤ) ਵਿੱਚ, ਵਸੁ-ਧੇਯ (ਨਿਧਿ-ਸੰਚੈ) ਲਈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ; ਤੂੰ ਯਜਨ ਕਰ।

Mantra 55

दे॒व इन्द्रो॒ नरा॒शᳪस॑स्त्रिवरू॒थः सर॑स्वत्य॒श्विभ्या॑मीयते॒ रथ॑: । रेतो॒ न रू॒पम॒मृतं॑ ज॒नित्र॒मिन्द्रा॑य॒ त्वष्टा॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॑ वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦੇਵ ਇੰਦਰ—‘ਨਰਾਸ਼ੰਸ’ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ), ਤ੍ਰਿਵਰੂਥ (ਤਿੰਨ ਆਸਰਿਆਂ ਵਾਲਾ)—ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਵਾਂਗ, ਰੂਪ ਵਾਂਗ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਜਨਿਤ੍ਰ (ਅਜਰ ਜਨਮ-ਸਰੋਤ) ਵਾਂਗ—ਇੰਦਰ ਲਈ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਣਿ (ਵੀਰਯ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਵਸੁਵਨੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਵਸੁਧੇਯਸ੍ਯ (ਧਨ-ਸੰਚਯ ਲਈ), ਉਹ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾਉਣ—ਯਜ (ਯਜਨ ਕਰ)।

Mantra 56

दे॒वो दे॒वैर्वन॒स्पति॒र्हिर॑ण्यपर्णो अ॒श्विभ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या सुपिप्प॒ल इन्द्रा॑य पच्यते॒ मधु॑ । ओजो॒ न जू॒तिरृ॑ष॒भो न भामं॒ वन॒स्पति॑र्नो॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॑ वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵ ਵਨਸਪਤੀ—ਹਿਰਣ੍ਯਪਰਨ (ਸੁਵਰਨ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ), ਸੁਪਿੱਪਲ (ਸੁਫਲਿਤ)—ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਲਈ ਮਧੁ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਜ ਵਾਂਗ, ਜੂਤੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੌੜ) ਵਾਂਗ, ਋ਸ਼ਭ ਦੇ ਭਾਮ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਤੇਜ) ਵਾਂਗ—ਵਨਸਪਤੀ ਸਾਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਣਿ (ਵੀਰਯ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਵਸੁਵਨੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ), ਵਸੁਧੇਯਸ੍ਯ (ਧਨ-ਸੰਚਯ ਲਈ), ਉਹ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾਉਣ—ਯਜ (ਯਜਨ ਕਰ)।

Mantra 57

दे॒वं ब॒र्हिर्वारि॑तीनामध्व॒रे स्ती॒र्णम॒श्विभ्या॒मूर्ण॑म्रदा॒: सर॑स्वत्या स्यो॒नमि॑न्द्र ते॒ सद॑: । ई॒शायै॑ म॒न्युᳪ राजा॑नं ब॒र्हिषा॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਵਾਰਿਤੀ (ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ) ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਬਰ੍ਹਿਸ ਅਧ੍ਵਰ ਵਿੱਚ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਉਨ ਵਰਗਾ ਕੋਮਲ, ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਲਈ ਸੁਖਦ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਸਦਃ (ਆਸਨ) ਕਲਿਆਣਮਯ ਹੈ। ਈਸ਼ਤ੍ਵ (ਪ੍ਰਭੁਤਾ) ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸ ਮਨ੍ਯੁ (ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ/ਉਤਸਾਹ) ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਵੀਰ੍ਯ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਿਆ ਹੈ; ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ, ਵਸੁਧੇਯ (ਨਿਧਿ/ਧਨ-ਸੰਚਯ) ਲਈ, ਯਜ੍ਞ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਵੇ।

Mantra 58

दे॒वो अ॒ग्निः स्वि॑ष्ट॒कृद्दे॒वान्य॑क्षद्यथाय॒थᳪ होता॑रा॒विन्द्र॑म॒श्विना॑ वा॒चा वाच॒ᳪ सर॑स्वतीम॒ग्निᳪ सोम॑ᳪ स्विष्ट॒कृत् स्वि॑ष्ट॒ इन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ सवि॒ता वरु॑णो भि॒षगि॒ष्टो दे॒वो वन॒स्पति॒: स्वि॒ष्टा दे॒वा आ॑ज्य॒पाः स्वि॑ष्टो अ॒ग्निर॒ग्निना॒ होता॑ हो॒त्रे स्वि॑ष्ट॒कृद्यशो॒ न दध॑दिन्द्रि॒यमूर्ज॒मप॑चितिᳪ स्व॒धां व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

ਦੇਵ ਅਗਨੀ—ਸਵਿਸ਼੍ਟਕ੍ਰਿਤ੍ (ਸੁ-ਆਹੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ)—ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ: ਦੋ ਹੋਤ੍ਰ; ਇੰਦਰ; ਅਸ਼੍ਵਿਨ; ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਵਾਣੀ; ਸਰਸ੍ਵਤੀ; ਅਗਨੀ; ਸੋਮ। ਸਵਿਸ਼੍ਟਕ੍ਰਿਤ੍ ਦੁਆਰਾ ਸੁਯਜ੍ਞਿਤ ਹਨ—ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ ਇੰਦਰ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਭਿਸ਼ਕ (ਵੈਦ੍ਯ); ਦੇਵ ਵਨਸ੍ਪਤੀ ਸੁਯਜ੍ਞਿਤ ਹੈ; ਆਜ੍ਯਪਾ ਦੇਵ ਸੁਯਜ੍ਞਿਤ ਹਨ; ਅਗਨੀ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਹੋਤ੍ਰ ਬਣ ਕੇ ਹੋਤ੍ਰੇ ਵਿੱਚ ਸਵਿਸ਼੍ਟਕ੍ਰਿਤ੍ ਹੈ—ਯਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ—ਇੰਦ੍ਰਿਯ, ਊਰ੍ਜਾ, ਅਪਚਿਤੀ, ਸ੍ਵਧਾ; ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ, ਵਸੁਧੇਯ (ਨਿਧਿ/ਧਨ-ਸੰਚਯ) ਲਈ, ਯਜ੍ਞ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਵੇ।

Mantra 59

अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं यज॑मान॒: पच॒न् पक्ती॒: पच॑न् पुरो॒डाशा॑न् ब॒ध्नन्न॒श्विभ्यां॒ छाग॒ᳪ सर॑स्वत्यै मे॒षमिन्द्रा॑य ऋष॒भᳪ सु॒न्वन्न॒श्विभ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या॒ इन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ सुरासो॒मान्

ਅੱਜ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹੋਤ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਹੈ—ਪਕਤੀ (ਪੱਕੇ ਭਾਗ) ਪਕਾਉਂਦਾ, ਪੁਰੋਡਾਸ਼ ਕੇਕ ਪਕਾਉਂਦਾ; ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਛਾਗ (ਬੱਕਰਾ) ਬੰਨ੍ਹਦਾ, ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਲਈ ਮੇਸ਼ (ਮੈਂਡਾ), ਇੰਦਰ ਲਈ ਋ਸ਼ਭ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ/ਬੈਲ); ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਂ ਲਈ, ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਲਈ, ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ ਇੰਦਰ ਲਈ, ਸੂਰਾ ਅਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜ ਕੇ (ਦਬਾ ਕੇ) ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ।

Mantra 60

सू॒प॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑रभवद॒श्विभ्यां॒ छागे॑न॒ सर॑स्वत्यै मे॒षेणेन्द्रा॑य ऋष॒भेणाक्षँ॒स्तान् मे॑द॒स्तः प्रति॑ पच॒तागृ॑भीष॒तावी॑वृधन्त पुरो॒डाशै॒रपु॑र॒श्विना॒ सर॑स्व॒तीन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ सुरासो॒मान्

ਸੁਪਸਥ—ਅੱਜ ਦਿਵ੍ਯ ਵਨਸਪਤੀ (ਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਬੱਕਰੇ ਨਾਲ, ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਮੇਢੇ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਬਲਦ ਨਾਲ। ਉਹ ਹਿੱਸੇ—ਚਰਬੀ ਤੋਂ—ਤੁਸੀਂ ਪਕਾਓ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕੋ; ਪੁਰੋਡਾਸ਼ (ਯਜਨ-ਕੇਕ)ਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ (ਹਵਿਸ ਨੂੰ) ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਿਨ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ—ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ—ਸੁਰਾ-ਸੋਮਾਂ ਨਾਲ…

Mantra 61

त्वाम॒द्य ऋ॑ष आर्षेय ऋषीणां नपादवृणीता॒यं यज॑मानो ब॒हुभ्य॒ आ सङ्ग॑तेभ्य ए॒ष मे॑ दे॒वेषु॒ वसु॒ वार्याय॑क्ष्यत॒ इति॒ ता या दे॒वा दे॑व॒ दाना॒न्यदु॒स्तान्य॑स्मा॒ आ च॒ शास्वा च॑ गुरस्वेषि॒तश्च॑ होत॒रसि॑ भद्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑षः सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॑हि

ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਆਰਸ਼ੇਯ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਪਾਤ—ਇਹ ਯਜਮਾਨ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹੈ: ‘ਇਹ (ਰਿਤ੍ਵਿਜ਼) ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀਮਤੀ, ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਭਲਾ ਜਿੱਤੇ।’ ਹੇ ਦੇਵ, ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ—ਉਹ ਦਾਨ ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਨਿਯਤ ਕਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਭਦ੍ਰ-ਵਾਣੀ ਵਾਲਾ ਹੋਤਰ ਹੈਂ; ਮਾਨੁਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਸੂਕਤ-ਵਾਕ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ—ਸੂਕਤ ਬੋਲ।