Mantra 50
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi not marked in the input)
Devata: Uṣas (dual), Aśvinau, Sarasvatī, with Indra (sutrāman)
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic metre in this transmission)
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वी उ॒षासा॑व॒श्विना॑ सु॒त्रामेन्द्रे॒ सर॑स्वती । बलं॒ न वाच॑मा॒स्य॒ उ॒षाभ्यां॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
Transliteration
devī uṣāsā́v aśvínā sutrā́m índre sárasvatī | bálaṃ ná vā́cam āsyè uṣā́bhyāṃ dadhur indríyaṃ vasuváne vasudhèyasyá vyantu yája
Translation
ਦੇਵੀ ਉਸ਼ਾਸਾਂ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ, ਸਰਸਵਤੀ, ਅਤੇ ਸੁਤ੍ਰਾਮ ਇੰਦਰ—ਜਿਵੇਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਬਲ ਸਮਾਨ ਹੈ—ਉਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਵੀਰਯ) ਧਰਿਆ ਹੈ। ਵਸੁਵਨੇ—ਧਨ-ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ—ਅਤੇ ਵਸੁਧੇਯ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹ ਲਈ ਉਹ (ਵੀਰਯ) ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ; ਤੂੰ ਯਜਨ ਕਰ।
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वी । उ॒षासा॑ । अ॒श्विना॑ । सु॒त्राम् । इन्द्रे॒ । सर॑स्वती । बल॑म् । न । वाच॑म् । आ॒स्ये॑ । उ॒षाभ्या॑म् । दधुः । इ॒न्द्रि॒यम् । व॒सु॒वने॑ । व॒सु॒धेय॑स्य । व्यन्तु॑ । यज॑
Word by Word
देवीthe goddess
देवी:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
उषासाthe two Dawns
उषासा:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अवश्विनाthe two Aśvins
अवश्विना:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
सुत्रामाthe good-protector
सुत्रामा:
Kartā
TypeAdjective
Rootसुत्रामन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
वाचम्speech
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
आस्येin the mouth
आस्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
उषाभ्याम्by/through the two Dawns
उषाभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
दधुःthey have placed/established
दधुः:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)
इन्द्रियम्vigor, power
इन्द्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
वसुवनेin the winning of wealth
वसुवने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal/treasure
वसुधेयस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them blow forth/spread
व्यन्तु:
—
TypeVerb
Rootवी (धातु) + अनु (उपसर्ग) → वि-अनु (व्य्) (धातु-सम्बन्धः: ‘to blow/spread’)
यजworship/sacrifice
यज:
—
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
U
Uṣas (dual: the two Dawns)A
AśvinauS
SarasvatīI
Indra (Sutrāman)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes