Adhyaya 13

Verse 1

शौनक उवाच । कृष्णजन्माष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम् । कथयस्व महाप्राज्ञ चोद्धरस्व महार्णवात्

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾ। ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ! ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ (ਸੰਸਾਰ/ਸੰਦੇਹ) ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰ ਦੇ।

Verse 2

सूत उवाच । कृष्णजन्माष्टमीं ब्रह्मन्भक्त्या करोति यो नरः । अंते विष्णुपुरं याति कुलकोटियुतो द्विज

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ/ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਵਿਜ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अष्टमी बुधवारे च सोमे चैव द्विजोत्तम । रोहिणीऋक्षसंयुक्ता कुलकोटिविमुक्तिदा

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ! ਜਦੋਂ ਅੱਠਮੀ ਤਿਥੀ ਬੁੱਧਵਾਰ ਜਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪਵੇ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ ਇਹ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 4

महापातकसंयुक्तः करोति व्रतमुत्तमम् । सर्वपापविनिर्मुक्तश्चांते याति हरेर्गृहम्

ਜੋ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

कृष्णजन्माष्टमीं ब्रह्मन्न करोति नराधमः । इह दुःखमवाप्नोति स प्रेत्य नरकं व्रजेत्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਨਰਾਧਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

न करोति च या नारी कृष्णजन्माष्टमीव्रतम् । वर्षे वर्षे तु सा मूढा नरकं याति दारुणम्

ਜੋ ਨਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹਰ ਸਾਲ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 7

जन्माष्टमीदिने यो वै नरोऽश्नाति विमूढधीः । महानरकमश्नाति सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਜੋ ਨਰ ਮੂੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਹੋ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 8

दिलीपेन पुरा पृष्टो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । तच्छृणुष्व महाप्राज्ञ सर्वपातकनाशनम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਮੁਨਿਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ! ਸੁਣੋ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

दिलीप उवाच । भाद्रे मास्यसिताष्टम्यां यस्यां जातो जनार्द्दनः । तदहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महामुने

ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਾਦ੍ਰ ਮਾਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅੱਠਮੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।

Verse 10

कथं वा भगवान्जातः शंखचक्रगदाधरः । देवकीजठरे विष्णुः किं कर्तुं केन हेतुना

ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ? ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ—ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ?

Verse 11

वसिष्ठ उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कस्माज्जातो जनार्द्दनः । पृथिव्यां त्रिदिवं त्यक्त्वा भवते कथयाम्यहम्

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਜਨਾਰਦਨ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਟੇ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਥਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 12

पुरा वसुंधरा ह्यासीत्कंसादिनृपपीडिता । स्वाधिकारप्रमत्तेन कंसदूतेन ताडिता

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਕংস ਆਦਿ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੀੜਨ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਕংস ਦੇ ਦੂਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ-ਤਾਡਿਆ।

Verse 13

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे हरिजन्माष्टमीव्रतमाहात्म्यं । नाम त्रयोदशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਹਰੀ ਦੇ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ’ ਨਾਮਕ ਤੇਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

कंसेन ताडिता नाथ इति तस्मै निवेदितुम् । बाष्पवारीणि वर्षंति विवर्णा साविमानिता

ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਨ ਲਈ—“ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਕੰਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ”—ਉਹ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ; ਪਰ ਅਪਮਾਨਿਤ, ਰੰਗ ਉਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਪਈਆਂ।

Verse 15

क्रंदंतीं तां समालोक्य कोपेन स्फुरिताधरः । उमयासहितः सर्वैर्देववृंदैरनुव्रतः

ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ; ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 16

आजगाम महादेवो विधातृभवनं रुषा । गत्वा चोवाच ब्रह्माणं कंसध्वंसनहेतवे

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ—ਕੰਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਈ।

Verse 17

उपायः सृज्यतां ब्रह्मन्भवता विष्णुना सह । ऐश्वरं तद्वचः श्रुत्वा गंतुं प्राह कृतात्मभूः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੋਈ ਉਪਾਇ ਰਚੋ।” ਉਹ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਬੋਲੇ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 18

क्षीरोदे यत्र वैकुंठः सुप्तोऽस्ति भुजगोपरि । हंसपृष्ठं समारुह्य हरेरंतिकमाययौ

ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਕੁੰਠ ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੰਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 19

तत्र गत्वा च तं धाता देववृंदैर्हरादिभिः । संयुक्तः स्तूयते वाग्भिः कोमलं वाग्विदांवरः

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਧਾਤਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਹਰ ਆਦਿ ਦੇਵ-ਵ੍ਰਿੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਵਾਕ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਮਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 20

नमः कमलनेत्राय हरये परमात्मने । जगतः पालयित्रे च लक्ष्मीकांत नमोऽस्तु ते

ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਹਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਜਗਤ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੋਵੇ।

Verse 21

इति तेभ्यः स्तुतिं श्रुत्वा प्रत्युवाच जनार्द्दनः । देवान्क्लिष्टमुखान्सर्वान्भवद्भिरागतं कथम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਣੇ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ?”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । शृणु देव जगन्नाथ यस्मादस्माकमागतम् । कथयामि सुरश्रेष्ठ तदहं लोकभावन

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ, ਜਗੰਨਾਥ, ਸੁਣੋ—ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਲੋਕ-ਭਾਵਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 23

शूलिदत्तवरोन्मत्तः कंसो राजा दुरासदः । वसुधा ताडिता तेन करघातेन पीडिता

ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰ ਨਾਲ ਉਨਮੱਤ ਹੋਇਆ ਕংস ਰਾਜਾ, ਜੋ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਘਾਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਵਸੁਧਾ ਉਹਨਾਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 24

वरं दत्वा पुराप्यग्रे मायया तु प्रवंचितः । भागिनेयं विना शंभो मरणं भविता न मे

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਇਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਇਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਠੱਗ ਲਿਆ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 25

तस्माद्गच्छ स्वयं देव कंसं हंतुं दुरासदम् । देवकीजठरे जन्म लब्ध्वा गत्वा च गोकुलम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਜਾਓ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਕংস ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰੋ। ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੋ।

Verse 26

ब्रह्मणा प्रेरितो देवः प्रत्युवाच च शूलिनम् । पार्वतीं देहि देवेश अब्दं स्थित्वा गमिष्यति

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਦੇਵ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਪਾਰਵਤੀ ਦਿਓ; ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 27

उमया रक्षया सार्द्धं शंखचक्रगदाधरः । उद्दिश्य मथुरां चक्रे प्रयाणं कमलासनः

ਉਮਾ ਰੱਖਿਆ-ਸਹਾਇਕਾ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਥੁਰਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰਯਾਣ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਕਮਲਾਸਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਧਾਰੀ।

Verse 28

देवकीजठरे जन्म लेभे तत्र गदाधरः । यशोदाकुक्षिमध्यास्ते शर्वाणी मृगलोचना

ਉੱਥੇ ਗਦਾਧਰ ਨੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਲੋਚਨਾ ਸ਼ਰਵਾਣੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਰਹੀ।

Verse 29

नवमासांश्च विश्रम्य कुक्षौ नवदिनांतकान् । भाद्रे मास्यसिते पक्षे चाष्टमीसंज्ञका तिथिः

ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਨੌ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤਕ; ਭਾਦਰ ਮਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨਾਮ ਦੀ ਤਿਥੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

Verse 30

रोहिणीतारकायुक्ता रजनीघनघोषिता । तस्यां जातो जगन्नाथः कंसारिर्वसुदेवजः

ਉਸ ਰਾਤ, ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਘਣੇ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਜਗੰਨਾਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਕੰਸ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।

Verse 31

वैराटी नंदपत्नी च यशोदाऽजीजनत्सुताम् । पुत्रं पद्मकरं पद्मनाभं पद्मदलेक्षणम्

ਅਤੇ ਵੈਰਾਟੀ, ਨੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਪਦਮਕਰ, ਪਦਮਨਾਭ, ਕਮਲ-ਦਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।

Verse 32

तदा हर्षितुमारेभे दृष्ट्वा ह्यानकदुंदुभिः । कंसासुरभयत्रस्ता प्रोवाच देवकी तदा

ਤਦ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ (ਵਸੁਦੇਵ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਪਰ ਕੰਸ ਅਸੁਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ।

Verse 33

वैराटीं गच्छ भो नाथ सुतं प्रत्यर्पितं किल । पुत्रं दत्वा यशोदायै सुतां तस्याः समानय

“ਹੇ ਨਾਥ, ਵੈਰਾਟੀ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਪੁੱਤਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉੱਥੇ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਓ।”

Verse 34

तस्या वचः समाकर्ण्य वसुदेवोऽपि दुःखितः । अंके कुमारमादाय वैराट्यभिमुखंययौ

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸੁਦੇਵ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਵੈਰਾਟਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 35

यमुनाजलसंपूर्णा तत्पथे मध्यवर्त्मनि । आसीद्घोरा महादीर्घा गम्भीरोदकपूरभाक्

ਉਸ ਰਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਕ ਭਿਆਨਕ, ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਪਸਾਰਾ ਸੀ—ਗਹਿਰਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ।

Verse 36

एवं दृष्ट्वा तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन् । वसुदेवोऽपि दुःखार्तो विललापातिचिंतया

ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਘੋਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 37

किं करोमि क्व गच्छामि विधिनापि हि वंचितः । कथमत्र गमिष्यामि वैराटीं नंदमंदिरम्

ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ—ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਠੱਗ ਲਿਆ ਹੈ? ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੈਰਾਟੀ, ਨੰਦ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਸਦਨ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਾਂ?

Verse 38

हरिणा तत्र सानंदं मायया वंचितः पिता । क्षणमात्रं तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन्

ਉੱਥੇ ਪਿਤਾ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਪਲ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 39

तेन दृष्टा पुनः सापि क्षणाज्जानुवहाभवत् । तां दृष्ट्वा हृष्ट उत्तस्थौ प्रस्थानमकरोद्यथा

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਘੁੱਟਣ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 40

मायां कृत्वा जगन्नाथः पितुरंकाज्जलेऽपतत् । तं पुत्रं पतितं दृष्ट्वा हाहाकृत्वा सुदुःखितः

ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਜਗੰਨਾਥ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਤਾ “ਹਾਏ! ਹਾਏ!” ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 41

महोपायं पुनः कर्तुं विधिना तेन वंचितः । त्राहि मां जगतां नाथ सुतं रक्ष सुरोत्तम

ਵਿਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧਨ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। (ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ:) ਹੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 42

जनकक्रंदितं दृष्ट्वा कंसारिः कृपया मुहुः । जलक्रीडां समाचर्य पितुःक्रोडमगात्पुनः

ਪਿਤਾ ਦਾ ਰੋਣਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕংসਾਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਵਾਰੰਵਾਰ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਜਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆ ਬੈਠਿਆ।

Verse 43

यथा तेन यदुश्रेष्ठो जगाम नंदमंदिरम् । सुतं दत्त्वा यशोदायै सुतां तस्याः समानयत्

ਫਿਰ ਯਦੁਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ (ਉਸ) ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਲੈ ਆਇਆ।

Verse 44

निजागारं ततः प्राप्य पत्न्यै प्रत्यर्पिता सुता । देवकी च प्रसूतेति वार्ता प्राप्ता सुरारिणा

ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਧੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ (ਕੰਸ) ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ "ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ"।

Verse 45

आनेतुं प्रस्थिता दूताः सुतं दुहितरं तदा । आगत्य कंसदूतास्ते सुतां नेतुं प्रचक्रमुः

ਫਿਰ ਦੂਤ (ਬੱਚੇ ਨੂੰ), ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਏ। ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਕੰਸ ਦੇ ਉਹ ਦੂਤ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।

Verse 46

बलादेनां समाकृष्य देवकी वसुदेवयोः । कंसदूतैर्गृहीत्वा सा अर्पिता तु सुरारये

ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੋਹ ਕੇ, ਕੰਸ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ (ਕੰਸ) ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 47

स धृत्वा तां महाराजः सभयोऽभूद्दुरासदः । शुद्धकांचनवर्णाभां पूर्णेंदुसदृशाननाम्

ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਡਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ - ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ।

Verse 48

कंसो हसंतीं तां दृष्ट्वा विद्युत्स्फुरितलोचनाम् । आदिदेशासुरश्रेष्ठो जहि नीत्वा शिलोपरि

ਉਸਨੂੰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕੰਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: "ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ ਅਤੇ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਮਾਰ ਦਿਓ।"

Verse 49

आज्ञां लब्ध्वाऽसुरास्ते वै निष्पेष्टुं तां प्रवर्तिताः । विद्युच्छीघ्रतया गौरी जगाम शंकरांतिकम्

ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਅਸੁਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਪਰ ਗੌਰੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 50

गौर्युवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यत्रास्ते शत्रुरुत्तमः । नंदस्य निलये गुप्तस्तव हंताऽसुरोत्तम

ਗੌਰੀ ਬੋਲੀ: ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 51

वसिष्ठ उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी जगाम निजमंदिरम् । श्रुत्वा वाक्यं ततो देव्याः कंसो राजा सुदुःखितः

ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੰਸ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।

Verse 52

भगिनीं पूतनामाह गच्छ त्वं नंदमंदिरम् । छद्मना तं सुतं हत्वा गच्छ ते वांच्छितं बहु

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਪੂਤਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਤੂੰ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਜਾ; ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਿਲੇਗਾ।

Verse 53

दास्यामि शत्रुं हंतुं मे व्रज शीघ्रतरं शुभे । आज्ञां प्राप्य राक्षसी सा गोकुलाभिमुखं गता

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਹੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਜਾ। ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ।

Verse 54

मायया सुंदरी रूपा प्रविष्टा तत्र गोकुले । पयोधरे गरं सा तु धृत्वा हंतुमुपागता

ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ; ਆਪਣੇ ਸਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ ਘੋਲ ਕੇ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ।

Verse 55

पशुपानां गृहद्वारि प्रविष्टालक्षितेति च । गत्वांतरुत्थाप्य शिशुं स्तनं दत्वापसद्गतिम्

ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਿਨਾ ਪਛਾਣੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ; ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਸਤਨ ਦੇ ਕੇ, ਪਾਪਮਈ ਅੰਤ ਵੱਲ ਵਧੀ।

Verse 56

ततस्तु शकटं क्षिप्त्वा तृणावर्तादिमर्दनम् । कालीयदमनं कृत्वा गतो मधुपुरीं ततः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਟ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦਿੱਤਾ, ਤ੍ਰਿਣਾਵਰਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਕਾਲੀਯ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਤਦ ਮਧੁਪੁਰੀ (ਮਥੁਰਾ) ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 57

गत्वा कंसो हतः क्रूरः कंसमल्लानजीजयत् । एतत्ते कथितं राजन्विष्णोर्जन्मदिनव्रतम्

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰੂਰ ਕੰਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੰਸ ਦੇ ਮੱਲ ਵੀ ਹਾਰ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 58

श्रुत्वा पापानि नश्यंति कुर्यात्किं वा भविष्यति । य इदं कुरुते मर्त्यो या च नारी हरेर्व्रतम्

ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਦ ਜਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਨਾਰੀ, ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦਾ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ…

Verse 59

ऐश्वर्यमतुलं प्राप्य जन्मन्यत्र यथेप्सितम् । पूर्वविद्धा न कर्त्तव्या तृतीयाषष्ठिरेव च

ਅਤੁੱਲ ਐਸ਼ਵਰਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਮਨਚਾਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ‘ਪੂਰਵਵਿੱਧਾ’ ਨਾਮਕ ਵਿਧੀ ਨਾ ਕਰਨੀ; ਕੇਵਲ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਛੱਠੀ ਤਿਥੀ ਹੀ ਮਾਨਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 60

अष्टम्येकादशीभूता धर्मकामार्थवांच्छुभिः । वर्जयित्वा प्रयत्नेन सप्तमीसंयुताष्टमी

ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਟਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਪਤਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 61

विना ऋक्षेऽपि कर्तव्या नवमीसंयुताष्टमी । उदये चाष्टमी किंचित्सकला नवमी यदि

ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਗਿਣੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਨਵਮੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੂਰਜੋਦਯ ਵੇਲੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨਵਮੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ ਹੈ।

Verse 62

मुहूर्तरोहिणीयुक्ता संपूर्णा चाष्टमी भवेत् । अष्टमी बुधवारेण रोहिणीसहिता यदि

ਜੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਭਰ ਵੀ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ‘ਸੰਪੂਰਨ ਅਸ਼ਟਮੀ’ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਮੀ ਰੋਹਿਣੀ ਸਮੇਤ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 63

सोमेनैव भवेद्राजन्किंकृतैर्व्रतकोटिभिः । नवम्यामुदयात्किंचित्सोमे सापि बुधेऽपि च

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੋਮ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਰੋੜਾਂ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਨਵਮੀ ਦੇ ਉਦਯ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਸੋਮ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਲਾਭ ਬੁੱਧ (ਬੁੱਧਵਾਰ) ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 64

अपि वर्षशतेनापि लभ्यते वा न लभ्यते । विना ऋक्षं न कर्तव्या नवमीसंयुताष्टमी

ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾਹ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਠੀਕ ਨਕਸ਼ਤਰ (਋ਕਸ਼) ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਵਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ/ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 65

कार्याविद्धापि सप्तम्यां रोहिणीसंयुताष्टमी । कलाकाष्ठामुहूर्तेऽपि यदा कृष्णाष्टमीतिथिः

ਭਾਵੇਂ ਸਪਤਮੀ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾਹ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਟਮੀ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ—ਕਲਾ, ਕਾਸ਼ਠਾ ਜਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਉਹੀ ਸਮਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 66

नवम्यां सैव वा ग्राह्या सप्तमीसंयुता न हि । किं पुनर्बुधवारेण सोमेनापि विशेषतः

ਇਹ ਨਵਮੀ ਤਿਥੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸਪਤਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ। ਫਿਰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਪੈਣ ਤੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਮਵਾਰ (ਚੰਦਰ) ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ।

Verse 67

किं पुर्नर्नवमीयुक्ता कुलकोट्यास्तु मुक्तिदा । पलवेधेन राजेंद्र सप्तम्या अष्टमीं त्यजेत्

ਫਿਰ ਜੇ ਇਹ ਨਵਮੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ? ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪੱਤੇ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਵੀ ਸਪਤਮੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 68

सुरायाबिंदुनास्पृष्टं गंगांभः कलशं यथा । दिलीप उवाच । केन चादौ कृतं चेदं केन वा तत्प्रकाशितम् । किं पुण्यं किं फलं देव कथयस्व महामुने

ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ-ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨੇ ਵੀ ਨਾ ਛੂਹਿਆ ਹੋਵੇ। ਦਿਲੀਪ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ‘ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਦੇਵ, ਇਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।’

Verse 69

वसिष्ठ उवाच । चित्रसेनो महाराजा महापापपरो महान् । अगम्यागमनं कृत्वा स्वर्णस्तेयं द्विजस्य च

ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਹਾਰਾਜ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਮਹਾਪਾਪੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਅਗਮ੍ਯ ਨਾਲ ਗਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਇਆ।

Verse 70

सुरायां च सदा तृप्तो वृथामांसे सदा रतः । एवं पापसमायुक्तो नित्यं प्राणिवधे रतः

ਉਹ ਸਦਾ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਵਿਅਰਥ ਮਾਸਾਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿੱਤ ਜੀਵ-ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 71

चांडालैः पतितैः सार्द्धमालापं सर्वदाकरोत् । एतदेवं विधो राजा मृगयायां मनो दधे

ਉਹ ਚਾਂਡਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਤਿਤਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਐਸੇ ਹੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੱਲ ਮਨ ਧਰਿਆ।

Verse 72

अरण्ये द्वीपिनं ज्ञात्वा वेष्टयित्वा च सर्वतः । सावधानं भटान्सर्वान्वाक्यमेतदुवाच ह

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: “ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।”

Verse 73

अहमेव निहन्म्येनं योऽन्योस्मिन्प्रहरिष्यति । स वध्यो नात्र संदेहो व्याघ्रो राज्ञः पथा ययौ

“ਮੈਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਿਆਘ੍ਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਹੇ ਹੀ ਤੁਰ ਪਿਆ।

Verse 74

सलज्जोऽपि ततो राजा व्याघ्रं पश्चाज्जगाम ह । अनेकक्लेशदुःखेन व्याघ्रं हंतुं समाहितः

ਤਦ ਰਾਜਾ, ਲੱਜਤ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਬਾਘ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਅਨੇਕ ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਬਾਘ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 75

क्षुत्पिपासाकुलक्लेशः संध्यायां यमुनातटे । अष्टमीरोहिणीयुक्ता तद्दिनं जन्मवासरम्

ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ—ਜਦ ਅਸ਼ਟਮੀ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ—ਉਹੀ ਦਿਨ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ) ਜਨਮ-ਦਿਵਸ ਸੀ।

Verse 76

श्वःकन्या यमुनायां वै व्रतं चक्रुर्नराधिप । नानोपहारैर्द्रव्यैश्च धूपदीपैः सुशोभनैः

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਸ਼ਵಃਕਨਿਆ ਦੇ ਅਵਸਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਉਪਹਾਰਾਂ ਤੇ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਧੂਪ-ਦੀਪ ਸਜਾ ਕੇ, ਕਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 77

गंधपुष्पं तथा द्रव्यं कुंकुमादिमनोहरम् । अन्नं बहुगुणं दृष्ट्वा भोक्तुं तन्मानसंकुलम्

ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਮਨੋਹਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯ—ਕੁੰਕੁਮ ਆਦਿ—ਅਤੇ ਬਹੁਗੁਣੀ ਅੰਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 78

राजोवाच । अन्नाभावान्ममाद्याशु प्राणा यास्यंति निश्चितम् । स्त्रिय ऊचुः । जन्माष्टम्यां हरे राजन्न भोक्तव्यं त्वयानघ

ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: “ਅੱਜ ਅੰਨ ਦੇ ਅਭਾਵ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਜਾਣਗੇ।” ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ! ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਜਨਮ-ਦਿਨ, ਤੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੀਂ।”

Verse 79

गृध्रमांसं खरं काकं गोमांसमन्नमेव च । भुक्तवान्नात्र संदेहो यो भुंक्ते कृष्णजन्मनि

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਹਾਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਮਝੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਗਿਧ ਦਾ ਮਾਸ, ਗਧੇ ਦਾ ਮਾਸ, ਕਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਗੋਮਾਂਸ ਭੋਜਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਖਾਧਾ।

Verse 80

किं किं छिद्रं न संजातं संसारे वसतां नृणाम् । येन देहेस्थिते प्राणे जयंती न कृता नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਛਿਦ੍ਰ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਉੱਪਜਦਾ? ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਯੰਤੀ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਹਿਣ?

Verse 81

तत्राकृतोपवासस्य शासनं यममंदिरम् । यद्दत्तं पितरो नित्यं न गृह्णंति यथाविधि

ਉੱਥੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਯਤ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਦੰਡ ਯਮਧਾਮ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਨਿੱਤ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 82

पितरः पातिताः सर्वे जयंत्यां भोजने कृते । इति श्रुत्वा ततो राजा व्रतं चक्रे नराधिप

“ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਉਧਰ ਗਏ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤਦੋਂ ਉਹ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 83

किंचित्पुष्पं कियद्गंधं वस्त्रं चानीय हर्षितः । एतद्व्रतं समायुक्तं तिथिभांते च पारणम् । व्रतस्यास्य प्रभावेण चित्रसेनो हरेर्गृहम्

ਥੋੜ੍ਹੇ ਫੁੱਲ, ਕੁਝ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਸਤ੍ਰ ਲਿਆ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਰਤ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਮੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤਿਥੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਦਾ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 84

दिव्यं विमानमारुह्य गतवान्पितृभिः सह । यत्फलं मथुरां गत्वा दृष्ट्वा कृष्णमुखांबुजम्

ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਪਿਤ੍ਰਾਂ (ਪੂਰਵਜਾਂ) ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ; ਮਥੁਰਾ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਲ-ਸਮ ਮੁਖਾਰਵਿੰਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 85

तत्फलं प्राप्यते पुंसाकृष्णजन्माष्टमीव्रतात् । यत्फलं द्वारकां गत्वा दृष्टे विश्वेश्वरे हरौ । तत्फलं प्राप्यते दीनैः कृत्वा जन्माष्टमीव्रतम्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਆਰਕਾ ਜਾ ਕੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਭੀ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਵ੍ਰਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।