Adhyaya 94

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे अन्धकगाणपत्यात्मको नाम त्रिनवतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथमस्य पिता दैत्यो हिरण्याक्षः सुदारुणः विष्णुना सूदितो विष्णुर् वाराहत्वं कथं गतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਅੰਧਕ-ਗਾਣਪਤ੍ਯਾਤਮਕੋ’ ਨਾਮ ਦਾ ਚੌਰਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ? ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ?

Verse 2

तस्य शृङ्गं महेशस्य भूषणत्वं कथं गतम् एतत्सर्वं विशेषेण सूत वक्तुमिहार्हसि

ਉਹ ਸਿੰਗ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਹੇ ਸੂਤ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਣ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ।

Verse 3

सूत उवाच हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्ष इति स्मृतः पुरान्धकासुरेशस्य पिता कालान्तकोपमः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਭਰਾ ‘ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅੰਧਕ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ, ਪ੍ਰਲਯ-ਕਾਲ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ।

Verse 4

देवाञ्जित्वाथ दैत्येन्द्रो बद्ध्वा च धरणीमिमाम् नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीम् इन्दीवरप्रभाम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸ ਦੈਤ-ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः बाधितास्ताडिता बद्ध्वा हिरण्याक्षेण तेन वै

ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਮੁਰਝਾ ਗਈ। ਉਹ ਪੀੜਤ, ਮਾਰੇ-ਕੁੱਟੇ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ—ਉਸ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਵੱਲੋਂ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਏ।

Verse 6

बलिना दैत्यमुख्येन क्रूरेण सुदुरात्मना प्रणम्य शिरसा विष्णुं दैत्यकोटिविमर्दनम्

ਤਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਕ੍ਰੂਰ ਤੇ ਕਠੋਰ-ਚਿੱਤ ਬਲੀ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਦੈਤ-ਕੋਟੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। (ਸ਼ੈਵ ਸਿੱਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਉਹੀ ਹਨ।)

Verse 7

सर्वे विज्ञापयामासुर् धरणीबन्धनं हरेः श्रुत्वैतद्भगवान् विष्णुर् धरणीबन्धनं हरिः

ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ‘ਧਰਣੀ-ਬੰਧਨ’—ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਥਿਰ ਕਰਨ—ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ, ਧਰਣੀ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 8

भूत्वा यज्ञवराहो ऽसौ यथा लिङ्गोद्भवे तथा दैत्यैश् च सार्धं दैत्येन्द्रं हिरण्याक्षं महाबलम्

ਉਹ ਯਜ੍ਞ-ਵਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ—ਜਿਵੇਂ ਲਿੰਗੋਦਭਵ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ—ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤ-ਇੰਦਰ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 9

दंष्ट्राग्रकोट्या हत्वैनं रेजे दैत्यान्तकृत्प्रभुः कल्पादिषु यथापूर्वं प्रविश्य च रसातलम्

ਆਪਣੀ ਦੰਸ਼ਟਰਾ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੈਤ-ਅੰਤਕ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ; ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਾਂਗ ਫਿਰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

Verse 10

आनीय वसुधां देवीम् अङ्कस्थामकरोद्बहिः ततस् तुष्टाव देवेशं देवदेवः पितामहः

ਦੇਵੀ ਵਸੁਧਾ (ਧਰਤੀ) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ। ਤਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ—ਉਸ ਪਰਮ ਪਤੀ ਦੀ, ਜੋ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਪਸ਼ੂ (ਜੀਵਾਂ) ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

शक्राद्यैः सहितो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा शाश्वताय वराहाय दंष्ट्रिणे दण्डिने नमः

ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹर्ष ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਵਰਾਹ—ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਡੰਡ ਧਾਰੀ, ਧਰਮ-ਰੱਖਿਅਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 12

नारायणाय सर्वाय ब्रह्मणे परमात्मने कर्त्रे धर्त्रे धरायास्तु हर्त्रे देवारिणां स्वयम् कर्त्रे नेत्रे सुरेन्द्राणां शास्त्रे च सकलस्य च

ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਤੇ ਧਾਰਕ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ; ਦੇਵ-ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਆਪ ਸੰਹਾਰਕ; ਸੁਰੇੰਦਰਾਂ ਲਈ ਨੇਤਰ-ਸਰੂਪ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ; ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਸਰੂਪ ਨਿਯੰਤਾ ਹੈ।

Verse 13

त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनन्तमूर्तिस् त्वमादिदेवस्त्वमनन्तवेदितः त्वया कृतं सर्वमिदं प्रसीद सुरेश लोकेश वराह विष्णो

ਤੂੰ ਅਸ਼ਟਮੂਰਤੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੈਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਹੀਣ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼, ਲੋਕੇਸ਼, ਵਰਾਹ, ਵਿਸ਼ਨੂ।

Verse 14

तथैकदंष्ट्राग्रमुखाग्रकोटिभागैकभागार्धतमेन विष्णो हताः क्षणात् कामद दैत्यमुख्याः स्वदंष्ट्रकोट्या सह पुत्रभृत्यैः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇਕੋ ਦੰਦ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਕਰੋੜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵੀ ਅੱਧੇ ਜਿਹੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਕਾਮਦ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦੈਤ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਹਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 15

त्वयोद्धृता देव धरा धरेश धराधराकार धृताग्रदंष्ट्रे धराधरैः सर्वजनैः समुद्रैः सुरासुरैः सेवितचन्द्रवक्त्र

ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਧਰਾਧੀਸ਼! ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਧਰਿਤ ਹੋਈ—ਤੂੰ ਪਰਬਤ-ਧਾਰਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੰਦ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਧਰਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਪਰਬਤਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੂੰ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਹੇ ਚੰਦਰ-ਮੁਖ (ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ) ਪ੍ਰਭੂ।

Verse 16

त्वयैव देवेश विभो कृतश् च जयः सुराणामसुरेश्वराणाम् अहो प्रदत्तस्तु वरः प्रसीद वाग्देवता वारिजसंभवाय

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਭੋ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਰਕੇ ਹੋਈ। ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ। ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਤੇ ਵਾਕ੍ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ।

Verse 17

तव रोम्णि सकलामरेश्वरानयनद्वये शशिरवी पदद्वये /* निहिता रसातलगता वसुंधरा तव पृष्ठतः सकलतारकादयः

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਤੇਰੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਾਧਿਪਤੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੀਆਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਦੋ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਣ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਸ਼ਾਤੀਤ ਪਤੀ।

Verse 18

जगतां हिताय भवता वसुंधरा भगवन् रसातलपुटं गता तदा अबलोद्धृता च भगवंस्तवैव सकलं त्वयैव हि धृतं जगद्गुरो

ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਰਸਾਤਲ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ, ਤਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਜਗਦਗੁਰੂ! ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਥਾਂਮ ਕੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈਂ।

Verse 19

इति वाक्पतिर्बहुविधैस्तवार्चनैः प्रणिपत्य विष्णुममरैः प्रजापतिः विविधान्वरान् हरिमुखात्तु लब्धवान् हरिनाभिवारिजदेहभृत् स्वयम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਕਪਤੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ—ਉਹੀ ਜੋ ਆਪ ਹਰੀ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

अथ तामुद्धृतां तेन धरां देवा मुनीश्वराः मूर्ध्न्यारोप्य नमश्चक्रुश् चक्रिणः संनिधौ तदा

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਉੱਠਾਈ ਗਈ ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 21

अनेनैव वराहेण चोद्धृतासि वरप्रदे कृष्णेनाक्लिष्टकार्येण शतहस्तेन विष्णुना

ਹੇ ਵਰਪ੍ਰਦੇ! ਇਸੇ ਵਰਾਹ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ; ਅਕਲਿਸ਼ਟ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ‘ਸ਼ਤਹਸਤ’ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ।

Verse 22

धरणि त्वं महाभोगे भूमिस्त्वं धेनुरव्यये लोकानां धारिणी त्वं हि मृत्तिके हर पातकम्

ਹੇ ਧਰਣੀ, ਮਹਾਭੋਗੇ! ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਤੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਧੇਨੂ ਹੈਂ ਜੋ ਸਭ ਲੋੜੀਂਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ, ਪਾਪ ਹਰਨ ਕਰ।

Verse 23

मनसा कर्मणा वाचा वरदे वारिजेक्षणे त्वया हतेन पापेन जीवामस्त्वत्प्रसादतः

ਹੇ ਵਰਦੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੇ! ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ; ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਾਂ।

Verse 24

इत्युक्ता सा तदा देवी धरा देवैर् अथाब्रवीत् वराहदंष्ट्राभिन्नायां धरायां मृत्तिकां द्विजाः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵੀ ਧਰਾ ਨੇ ਤਦ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਵਰਾਹ ਦੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਚੀਰੀ ਹੋਈ ਉਸੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਲਵੋ।”

Verse 25

मन्त्रेणानेन यो बिभ्रत् मूर्ध्नि पापात्प्रमुच्यते आयुष्मान् बलवान् धन्यः पुत्रपौत्रसमन्वितः

ਜੋ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਰਘ ਆਯੂ, ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਧੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

क्रमाद्भुवि दिवं प्राप्य कर्मान्ते मोदते सुरैः अथ देवे गते त्यक्त्वा वराहे क्षीरसागरम्

ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵਰਾਹ ਨੇ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

वाराहरूपमनघं चचाल च धरा पुनः तस्य दंष्ट्राभराक्रान्ता देवदेवस्य धीमतः

ਨਿਰਮਲ ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧੀਮਾਨ ਦੇਵਾਦਿਦੇਵ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਠਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਦੰਸ਼ਟਰਾ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਧਰਤੀ ਹਿਲੀ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।

Verse 28

यदृच्छया भवः पश्यन् जगाम जगदीश्वरः दंष्ट्रां जग्राह दृष्ट्वा तां भूषणार्थमथात्मनः

ਯਦ੍ਰਿਚਛਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਭਵ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਦੰਸ਼ਟਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

Verse 29

दधार च महादेवः कूर्चान्ते वै महोरसि देवाश् च तुष्टुवुः सेन्द्रा देवदेवस्य वैभवम्

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਕਸ਼ ਉੱਤੇ ਕੂਰਚਾਂਤ (ਗਲ੍ਹ-ਕੰਧੇ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਾਦਿਦੇਵ ਦੇ ਵੈਭਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 30

धरा प्रतिष्ठिता ह्येवं देवदेवेन लीलया भूतानां संप्लवे चापि विष्णोश्चैव कलेवरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਦਿਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲਯ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਕਲੇਵਰ ਵੀ ਉਸੇ ਲਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

ब्रह्मणश् च तथान्येषां देवानामपि लीलया विभुरङ्गविभागेन भूषितो न यदि प्रभुः

ਜੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ—ਪਤੀ—ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤੱਬੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਨਾ ਰਹਿਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 32

कथं विमुक्तिर्विप्राणां तस्माद्दंष्ट्री महेश्वरः

ਉਸ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ—ਜੋ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰੀ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆਕ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਵਿਪਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ ਮੋਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।