Adhyaya 73
Adhyaya 73 — त्रिपुरदाहे ब्रह्मस्तवः (Brahmā’s Hymn in the Context of Tripura’s Burning)
ਸੂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਤਾਰਕਾਕ੍ਸ਼, ਕਮਲਾਕ੍ਸ਼, ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਆਦਿ ਦੈਤ ਲਿੰਗਮੂਰਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਇਆ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਨਿੱਤ ਕਰਤੱਬ ਹੈ; ਜਗਤ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ। ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ, ਪਿਤਰ, ਮੁਨੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਦਿ ਲਿੰਗਾਰਚਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼—ਪਸ਼ੁਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠਣਾ, ਪ੍ਰਣਵ-ਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਤੱਤਵ-ਸ਼ੁੱਧੀ (ਗੁਣ, ਅਹੰਕਾਰ, ਤਨਮਾਤਰਾ, ਭੂਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ) ਅਤੇ ਭਸਮ ਧਾਰਣ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਮਰਨ-ਪੂਜਨ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵ ਭਸਮ-ਲਿਪਤ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे त्रिपुरदाहे ब्रह्मस्तवो नाम द्विसप्तितमो ऽध्यायः सूत उवाच गते महेश्वरे देवे दग्ध्वा च त्रिपुरं क्षणात् सदस्याह सुरेन्द्राणां भगवान्पद्मसंभवः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਦਾਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਦਰ ‘ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਤਵ’ ਨਾਮ ਦਾ ਬਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਪਦਮ-ਸੰਭਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
Verse 2
पितामह उवाच संत्यज्य देवदेवेशं लिङ्गमूर्तिमहेश्वरम् तारपौत्रो महातेजास् तारकस्य सुतो बली
ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਬੋਲੇ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵেশ, ਲਿੰਗ-ਮੂਰਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੌਤ੍ਰ—ਤਾਰਕ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ—ਮਹਾਤੇਜੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
Verse 3
तारकाक्षो ऽपि दितिजः कमलाक्षश् च वीर्यवान् विद्युन्माली च दैत्येशः अन्ये चापि सबान्धवाः
ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਰਕਾਖ਼ਸ਼ ਵੀ, ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਕਮਲਾਖ਼ਸ਼, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ—ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ—ਆਪਣੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
Verse 4
त्यक्त्वा देवं महादेवं मायया च हरेः प्रभोः सर्वे विनष्टाः प्रध्वस्ताः स्वपुरैः पुरसंभवैः
ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਪੁਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸਨ।
Verse 5
तस्मात्सदा पूजनीयो लिङ्गमूर्तिः सदाशिवः यावत्पूजा सुरेशानां तावदेव स्थितिर्यतः
ਇਸ ਲਈ ਲਿੰਗ-ਮੂਰਤੀ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਸੁਰੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Verse 6
पूजनीयः शिवो नित्यं श्रद्धया देवपुङ्गवैः सर्वलिङ्गमयो लोकः सर्वं लिङ्गे प्रतिष्ठितम्
ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਲਿੰਗਮਯ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲਿੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।
Verse 7
तस्मात् सम्पूजयेल्लिङ्गं य इच्छेत्सिद्धिमात्मनः सर्वे लिङ्गार्चनादेव देवा दैत्याश् च दानवाः
ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਿਕ ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸੰਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਵਲ ਲਿੰਗਾਰਚਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਸਭ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 8
यक्षा विद्याधराः सिद्धा राक्षसाः पिशिताशनाः पितरो मुनयश्चापि पिशाचाः किन्नरादयः
ਯੱਖ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ, ਰਾਖਸ਼, ਮਾਸਭੱਖੀ, ਪਿਤਰ, ਮੁਨੀ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਰਿਕਰ ਵਿੱਚ) ਹਨ।
Verse 9
अर्चयित्वा लिङ्गमूर्ति संसिद्धा नात्र संशयः तस्माल्लिङ्गं यजेन्नित्यं येन केनापि वा सुराः
ਲਿੰਗਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵ ਪੂਰਨ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਨਿੱਤ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
Verse 10
पशवश् च वयं तस्य देवदेवस्य धीमतः पशुत्वं च परित्यज्य कृत्वा पाशुपतं ततः
ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੇਵਦੇਵ ਦੇ ਪਸ਼ੂ (ਬੱਧ ਜੀਵ) ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਪਸ਼ੁਤਵ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਮਾਰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਵਾਂਗੇ।
Verse 11
पूजनीयो महादेवो लिङ्गमूर्तिः सनातनः विशोध्य चैव भूतानि पञ्चभिः प्रणवैः समम्
ਸਨਾਤਨ ਲਿੰਗਮੂਰਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ-ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਭੂਤ-ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 12
प्राणायामैः समायुक्तैः पञ्चभिः सुरपुङ्गवाः चतुर्भिः प्रणवैश्चैव प्राणायामपरायणैः
ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 13
त्रिभिश् च प्रणवैर्देवाः प्राणायामैस्तथाविधैः द्विधा न्यस्य तथौंकारं प्राणायामपरायणः
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਤ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਓਂਕਾਰ ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣਤਾ ਧਾਰੀ।
Verse 14
ततश्चौंकारम् उच्चार्य प्राणापानौ नियम्य च ज्ञानामृतेन सर्वाङ्गान्य् आपूर्य प्रणवेन च
ਫਿਰ ਓਂਕਾਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰੇ।
Verse 15
गुणत्रयं चतुर्धाख्यम् अहङ्कारं च सुव्रताः तन्मात्राणि च भूतानि तथा बुद्धीन्द्रियाणि च
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ) ਤ੍ਰਿਗੁਣ, ਚਤੁਰਵਿਧ ਅਹੰਕਾਰ, ਤਨਮਾਤ੍ਰਾ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 16
कर्मेन्द्रियाणि संशोध्य पुरुषं युगलं तथा चिदात्मानं तनुं कृत्वा चाग्निर्भस्मेति संस्पृशेत्
ਕਰਮ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਦੇਹਧਾਰੀ ਪੁਰਖ ਦੇ ਯੁਗਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਿਸ਼ੁੱਧ ਕਰ, ਚਿਦਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁਖਮ ਬਣਾਕੇ—“ਅਗਨੀ ਹੀ ਭਸਮ ਹੈ” ਇਹ ਭਾਵ ਧਾਰ ਕੇ—ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕਰੇ।
Verse 17
वायुर्भस्मेति च व्योम तथाम्भः पृथिवी तथा त्रियायुषं त्रिसंध्यं च धूलयेद् भसितेन यः
ਜੋ “ਵਾਯੂ ਹੀ ਭਸਮ ਹੈ”, “ਵ੍ਯੋਮ ਹੀ ਭਸਮ ਹੈ”, “ਅੰਭਸ (ਜਲ) ਹੀ ਭਸਮ ਹੈ” ਅਤੇ “ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਹੀ ਭਸਮ ਹੈ” ਇਹ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਵੇਲੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਦੇਹ ਨੂੰ ਲੇਪਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਤ੍ਰਿਯਾਯੁਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 18
स योगी सर्वतत्त्वज्ञो व्रतं पाशुपतं त्विदम् भवेन पाशमोक्षार्थं कथितं देवसत्तमाः
ਉਹ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਉਸ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ; ਅਤੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਪਾਸ਼ (ਬੰਧਨ) ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।
Verse 19
एवं पाशुपतं कृत्वा सम्पूज्य परमेश्वरम् लिङ्गे पुरा मया दृष्टे विष्णुना च महात्मना
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ—ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੇ।
Verse 20
पशवो नैव जायन्ते वर्षमात्रेण देवताः अस्माभिः सर्वकार्याणां देवमभ्यर्च्य यत्नतः
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਸ਼ੂ (ਜੀਵ) ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਸੀਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਤੀ-ਸਰੂਪ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੀਏ।
Verse 21
बाह्ये चाभ्यन्तरे चैव मन्ये कर्तव्यमीश्वरम् प्रतिज्ञा मम विष्णोश् च दिव्यैषा सुरसत्तमाः
ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਮੇਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵੀ।
Verse 22
मुनीनां च न संदेहस् तस्मात् सम्पूजयेच्छिवम् सा हानिस्तन्महच्छिद्रं स मोहः सा च मूकता
ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪੂਜਾ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਮਹਾਨ ਹਾਨੀ ਹੈ—ਵੱਡਾ ਛੇਦ; ਇਹੀ ਮੋਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਆਤਮਿਕ ਮੂਕਤਾ ਹੈ।
Verse 23
यत्क्षणं वा मुहूर्तं वा शिवमेकं न चिन्तयेत् भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः
ਇੱਕ ਪਲ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਾ ਛੱਡੋ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਭਵ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਭਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਨਤ ਹੈ।
Verse 24
भवसंस्मरणोद्युक्ता न ते दुःखस्य भाजनम् भवनानि मनोज्ञानि दिव्यमाभरणं स्त्रियः
ਹੇ ਭਵ-ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਨਿਵਾਸ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ (ਸਹਚਰੀਆਂ/ਸੇਵਿਕਾਵਾਂ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੀਆਂ—ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਹੈ।
Verse 25
धनं वा तुष्टिपर्यन्तं शिवपूजाविधेः फलम् ये वाञ्छन्ति महाभोगान् राज्यं च त्रिदशालये ते ऽर्चयन्तु सदा कालं लिङ्गमूर्तिं महेश्वरम्
ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਫਲ ਧਨ ਹੈ—ਪੂਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੱਕ। ਜੋ ਮਹਾ-ਭੋਗ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਿੰਗ-ਮੂਰਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ।
Verse 26
हत्वा भित्त्वा च भूतानि दग्ध्वा सर्वमिदं जगत्
ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਚੀਰ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਲਯ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਹੇਠ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 27
यजेदेकं विरूपाक्षं न पापैः स प्रलिप्यते शैलं लिङ्गं मदीयं हि सर्वदेवनमस्कृतम्
ਜੋ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼—ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੈਲ-ਲਿੰਗ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 28
इत्युक्त्वा पूर्वमभ्यर्च्य रुद्रं त्रिभुवनेश्वरम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिर् देवदेवं त्रियंबकम्
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 29
तदाप्रभृति शक्राद्याः पूजयामासुरीश्वरम् साक्षात्पाशुपतं कृत्वा भस्मोद्धूलितविग्रहाः
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਤੱਖ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਦੇਹ ਮਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
Frequently Asked Questions
Brahmā states that Sadāśiva as Liṅga-mūrti is perpetually worthy of worship; the entire world is ‘liṅga-made’ and all realities are established in the Liṅga, making Liṅgārcana the sustaining dharma of devas and beings.
The chapter outlines praṇava (Oṃ) centered prāṇāyāma and internal purification (tattva-śuddhi of guṇas, ahaṅkāra, tanmātras, bhūtas, and indriyas), followed by bhasma application (ash rite) and constant worship/remembrance of Śiva as Liṅga for pāśa-mokṣa.
Tripuradāha becomes a didactic proof that abandoning Śiva-Liṅga devotion leads to ruin, while sustained Liṅga-pūjā preserves divine order; thus Brahmā urges nitya-yajana (daily worship) and unbroken contemplation of Śiva.