Adhyaya 1
नैमिषारण्ये सूतागमनम् — लिङ्गमाहात्म्यभूमिका तथा शब्दब्रह्म-ओङ्कार-लिङ्गतत्त्वम्
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨੈਮਿਸ਼ੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਸ-ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸੂਤ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲਿੰਗ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਦੇਵਤ੍ਰਯ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਲਿੰਗ-ਤੱਤਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਆਧਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਬਦਬ੍ਰਹਮ ਓਂਕਾਰ-ਸਰੂਪ, ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਗੁਣ-ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰਜਸ ਤੋਂ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਤਮਸ ਤੋਂ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰਤ੍ਵ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਅੱਗੇ ਲਿੰਗੋਦਭਵ ਕਥਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੰਹਾਰ ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
लिङ्गपुराण, १-१०८ (ग्रेतिल्) लिङ्गपुराण, १-१०८ हेअदेर् थिस् फ़िले इस् अन् ह्त्म्ल् त्रन्स्फ़ोर्मतिओन् ओफ़् स_लिग्गपुरन१-१०८।xम्ल् wइथ् अ रुदिमेन्तर्य् हेअदेर्। फ़ोर् अ मोरे एxतेन्सिवे हेअदेर् प्लेअसे रेफ़ेर् तो थे सोउर्चे फ़िले। दत एन्त्र्य्: मेम्बेर्स् ओफ़् थे सन्स्क्नेत् प्रोजेच्त् चोन्त्रिबुतिओन्: मेम्बेर्स् ओफ़् थे सन्स्क्नेत् प्रोजेच्त् दते ओफ़् थिस् वेर्सिओन्: २०२०-०७-३१ सोउर्चे: बोम्बय् : वेन्कतेस्वर स्तेअम् प्रेस्स् १९०६। पुब्लिस्हेर्: गऺत्तिन्गेन् रेगिस्तेर् ओफ़् एलेच्त्रोनिच् तेxत्स् इन् इन्दिअन् लन्गुअगेस् (ग्रेतिल्), सुब् गऺत्तिन्गेन् लिचेन्चे: थिस् ए-तेxत् wअस् प्रोविदेद् तो ग्रेतिल् इन् गोओद् फ़ैथ् थत् नो चोप्य्रिघ्त् रिघ्त्स् हवे बेएन् इन्फ़्रिन्गेद्। इफ़् अन्योने wइस्हेस् तो अस्सेर्त् चोप्य्रिघ्त् ओवेर् थिस् फ़िले, प्लेअसे चोन्तच्त् थे ग्रेतिल् मनगेमेन्त् अत् ग्रेतिल्(अत्)सुब्(दोत्)उनि-गोएत्तिन्गेन्(दोत्)दे। थे फ़िले wइल्ल् बे इम्मेदिअतेल्य् रेमोवेद् पेन्दिन्ग् रेसोलुतिओन् ओफ़् थे च्लैम्। दिस्त्रिबुतेद् उन्देर् अ च्रेअतिवे चोम्मोन्स् अत्त्रिबुतिओन्-नोन्चोम्मेर्चिअल्-स्हरेअलिके ४।० इन्तेर्नतिओनल् लिचेन्से। इन्तेर्प्रेतिवे मर्कुप्: रेमर्क्स् नोतेस्: थिस् फ़िले हस् बेएन् च्रेअतेद् ब्य् मस्स् चोन्वेर्सिओन् ओफ़् ग्रेतिल्ऽस् सन्स्क्रित् चोर्पुस् फ़्रोम् लिप्१_औ।ह्त्म् । दुए तो थे हेतेरोगेनेइत्य् ओफ़् थे सोउर्चेस् थे हेअदेर् मर्कुप् मिघ्त् बे सुबोप्तिमल्। फ़ोर् थे सके ओफ़् त्रन्स्परेन्च्य् थे हेअदेर् ओफ़् थे लेगच्य् फ़िले इस् दोचुमेन्तेद् इन् थे <नोते> एलेमेन्त् बेलोw: लिन्ग-पुरन, पर्त् १ (अध्य्। १-१०८) बसेद् ओन् थे एदितिओन् बोम्बय् : वेन्कतेस्वर स्तेअम् प्रेस्स् १९०६ इन्पुत् ब्य् मेम्बेर्स् ओफ़् थे सन्स्क्नेत्-प्रोजेच्त् (www।सन्स्क्नेत्।ओर्ग्) रेविसेद् ब्य् ओलिवेर् हेल्ल्wइग् अच्चोर्दिन्ग् तो थे एद्। चल्चुत्त, १९६० (गुरुमन्दल् सेरिएस् नो। xव्) तेxत् wइथ् पद मर्केर्स् थिस् ग्रेतिल् वेर्सिओन् हस् बेएन् चोन्वेर्तेद् फ़्रोम् अ चुस्तोम् देवनगरि एन्चोदिन्ग्। चोन्सेक़ुएन्त्ल्य्, मन्य् wओर्द् बोउन्दरिएस् अरे नोत् मर्केद् ब्य् स्पचेस्। रेविसिओन्स्: २०२०-०७-३१: तेइ एन्चोदिन्ग् ब्य् मस्स् चोन्वेर्सिओन् ओफ़् ग्रेतिल्ऽस् सन्स्क्रित् चोर्पुस् तेxत् नमो रुद्राय हरये ब्रह्मणे परमात्मने प्रधानपुरुषेशाय सर्गस्थित्यन्तकारिणे
ਰੁਦ੍ਰ, ਹਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ—ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ਵਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਿਤੀ-ਪ੍ਰਲੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
Verse 2
नारदो ऽभ्यर्च्य शैलेशे शङ्करं सङ्गमेश्वरे हिरण्यगर्भे स्वर्लीने ह्य् अविमुक्ते महालये
ਨਾਰਦ ਨੇ ਸ਼ੈਲੇਸ਼, ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ, ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਸਵਰਲੀਨ ਅਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਨਾਮਕ ਮਹਾਲਯ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
Verse 3
रौद्रे गोप्रेक्षके चैव श्रेष्ठे पाशुपते तथा विघ्नेश्वरे च केदारे तथा गोमायुकेश्वरे
ਰੌਦ੍ਰ, ਗੋਪ੍ਰੇਖ਼ਕ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਵਿਘਨੇਸ਼ਵਰ, ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਗੋਮਾਯੁਕੇਸ਼ਵਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਲਿੰਗ-ਤੱਤਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 4
हिरण्यगर्भे चन्द्रेशे ईशान्ये च त्रिविष्टपे शुक्रेश्वरे यथान्यायं नैमिषं प्रययौ मुनिः
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਚੰਦਰੈਸ਼, ਈਸ਼ਾਨ੍ਯ, ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਦੇ ਦੇਵਗਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੁਨੀ ਨੈਮਿਸ਼ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
Verse 5
नैमिषेयास्तदा दृष्ट्वा नारदं हृष्टमानसाः समभ्यर्च्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्
ਤਦੋਂ ਨੈਮਿਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
Verse 6
सो ऽपि हृष्टो मुनिवरैर् दत्तं भेजे तदासनम् सम्पूज्यमानो मुनिभिः सुखासीनो वरासने
ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁਨੀਵਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਸਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਆਸੀਨ ਹੋਇਆ।
Verse 7
चक्रे कथां विचित्रार्थां लिङ्गमाहात्म्यमाश्रिताम् एतस्मिन्नेवकाले तु सूतः पौराणिकः स्वयम्
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਸੂਤ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਅਦਭੁਤ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਥਾ ਰਚੀ।
Verse 8
जगाम नैमिषं धीमान् प्रणामार्थं तपस्विनाम् तस्मै साम च पूजां च यथावच्चक्रिरे तदा
ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਸ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 9
नैमिषेयास्तु शिष्याय कृष्णद्वैपायनस्य तु अथ तेषां पुराणस्य शुश्रूषा समपद्यत
ਫਿਰ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
Verse 10
दृष्ट्वा तम् अतिविश्वस्तं विद्वांसं रोमहर्षणम् अपृच्छंश्च ततः सूतम् ऋषिं सर्वे तपोधनाः
ਅਤਿ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸੂਤ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
Verse 11
पुराणसंहितां पुण्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् नैमिषेया ऊचुः त्वया सूत महाबुद्धे कृष्णद्वैपायनो मुनिः
ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੂਤ! ਲਿੰਗ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਹ ਪੁੰਨ੍ਯ ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਮੁਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਨੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Verse 12
उपासितः पुराणार्थं लब्धा तस्माच्च संहिता तस्माद्भवन्तं पृच्छामः सूत पौराणिकोत्तमम्
ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਉਪਾਸਨਾ-ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸੂਤ—ਪੌਰਾਣਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ—ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਤੀ-ਤੱਤਵ (ਸ਼ਿਵ), ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ (ਬੰਧਨ) ਦਾ ਛੇਦਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Verse 13
पुराणसंहितां दिव्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् नारदो ऽप्यस्य देवस्य रुद्रस्य परमात्मनः
ਲਿੰਗ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾ—ਉਸ ਦੇਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰ ਬਾਰੇ—ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਕੀਤੀ।
Verse 14
क्षेत्राण्यासाद्य चाभ्यर्च्य लिङ्गानि मुनिपुङ्गवः इह संनिहितः श्रीमान् नारदो ब्रह्मणः सुतः
ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨਾਰਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਇੱਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ।
Verse 15
भवभक्तो भवांश्चैव वयं वै नारदस्तथा अस्याग्रतो मुनेः पुण्यं पुराणं वक्तुमर्हसि
ਤੂੰ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈਂ; ਅਸੀਂ ਵੀ—ਨਾਰਦ ਸਮੇਤ—ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੂੰ ਇਹ ਪੁੰਨ੍ਯ, ਸ਼ਿਵ-ਅਭਿਮੁਖ ਪੁਰਾਣ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈਂ।
Verse 16
सफलं साधितं सर्वं भवता विदितं भवेत् एवमुक्तः स हृष्टात्मा सूतः पौराणिकोत्तमः
ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਵੰਤ ਤੇ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਤ ਹੋਵੇ। ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪੁਰਾਣ-ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੂਤ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
Verse 17
अभिवाद्याग्रतो धीमान् नारदं ब्रह्मणः सुतम् नैमिषेयांश्च पुण्यात्मा पुराणं व्याजहार सः
ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਪੁੰਨਾਤਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
Verse 18
सूत उवाच नमस्कृत्य महादेवं ब्रह्माणं च जनार्दनम् मुनीश्वरं तथा व्यासं वक्तुं लिङ्गं स्मराम्यहम्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਹਾਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ), ਅਤੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਤੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਲਿੰਗ-ਤੱਤ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਾਂ।
Verse 19
शब्दं ब्रह्मतनुं साक्षाच् छब्दब्रह्मप्रकाशकम् वर्णावयवम् अव्यक्तलक्षणं बहुधा स्थितम्
ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 20
अकारोकारमकारं स्थूलं सूक्ष्मं परात्परम् ओङ्काररूपम् ऋग्वक्त्रं समजिह्वासमन्वितम्
ਉਹ ਅ, ਉ ਅਤੇ ਮ ਹੈ—ਸਥੂਲ ਵੀ, ਸੂਖਮ ਵੀ, ਅਤੇ ਪਰਾਤਪਰ ਪਰਮ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਓੰਕਾਰ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਰਿਗਵੇਦ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਮ੍ਯਕ ਜਿਹਵਾ—ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।
Verse 21
यजुर्वेदमहाग्रीवम् अथर्वहृदयं विभुम् प्रधानपुरुषातीतं प्रलयोत्पत्तिवर्जितम्
ਮੈਂ ਉਸ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਗ੍ਰੀਵਾ ਯਜੁਰਵੇਦ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਰਦਾ ਅਥਰਵਵੇਦ; ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੋਂ ਅਸਪਰਸ਼ ਹੈ।
Verse 22
तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकाण्डजम् सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम्
ਤਮੋਗੁਣ ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰ ਕਹਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਜੋਗੁਣ ਵਿਚ ਕਨਕਾਂਡਜ (ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ-ਬ੍ਰਹਮਾ), ਸੱਤਵਗੁਣ ਵਿਚ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਨੂ; ਅਤੇ ਗੁਣਾਤੀਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।
Verse 23
प्रधानावयवं व्याप्य सप्तधाधिष्ठितं क्रमात् पुनः षोडशधा चैव षड्विंशकम् अजोद्भवम्
ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਵਯਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਧਾਰਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਦ ਅਜ-ਉਦਭਵ ਛੱਬੀ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 24
सर्गप्रतिष्ठासंहारलीलार्थं लिङ्गरूपिणम् प्रणम्य च यथान्यायं वक्ष्ये लिङ्गोद्भवं शुभम्
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ (ਸਥਿਤੀ) ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਲੀਲਾ ਲਈ ਜੋ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗੋਦਭਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Frequently Asked Questions
अत्र सूतः लिङ्गं ‘सर्ग–स्थिति–संहारलीलार्थं’ परतत्त्वस्य प्रतीकं/स्वरूपं च इति प्रतिपादयति; एतादृशं तत्त्वाधिष्ठानं स्थापयित्वा एव ‘लिङ्गोद्भव’ (अनन्तस्तम्भ/ज्योतिस्तम्भ) कथायाः दार्शनिकं अर्थविस्तारं सम्भवति।
लिङ्गतत्त्वं नाद-स्वरूपेण ‘शब्दब्रह्म’ इति निरूप्यते; ओङ्कारः तस्य संक्षेपचिह्नं, वेदस्वर-परम्परया प्रकाशकं च। अनेन लिङ्गपूजा ध्यान-उपासना-तत्त्वविचारसमन्विता भवति, केवलं बाह्यकर्म न।