Adhyaya 33

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्वात्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच मनुष्याणां तु हरणं कृत्वा स्त्रीणां गृहस्य च / वापीकूपजलानां च शुध्येच्चान्द्रायणेन तु

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕੂਰਮ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਛਟਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤੇਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਨੁੱਖਾਂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਘਰ ਅਤੇ ਬਾਵੜੀ‑ਕੂਏਂ ਦੇ ਜਲ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰ ਲੈਣ ‘ਤੇ ‘ਚਾਂਦ੍ਰਾਇਣ’ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 2

द्रव्याणामल्पसाराणां स्तेयं कृत्वान्यवेश्मतः / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं तन्निर्यात्यात्मशुद्धये

ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ‘ਸਾਂਤਪਨ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਕਰੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

धान्यान्नधनचौर्यं तु कृत्वा कामाद् द्विजोत्तमः / स्वजातीयगृहादेव कृच्छ्रार्धेन विशुद्ध्यति

ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜੋਤਮ ਕਾਮ-ਵਸ਼ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗ/ਜਾਤੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਅਨਾਜ, ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਧਨ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ‘ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

भक्षभोज्यापहरणे यानशय्यासनस्य च / पुष्पमूलफलानां च पञ्चगव्यं विशोधनम्

ਭੱਖਣਯੋਗ‑ਭੋਜਨਯੋਗ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਅਪਹਰਨ, ਅਤੇ ਵਾਹਨ, ਸੈਜਾ ਜਾਂ ਆਸਨ ਦੇ ਹਰਨ ਵਿੱਚ, ਨਾਲ ਹੀ ਫੁੱਲ‑ਮੂਲ‑ਫਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ—ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।

Verse 5

तृणकाष्ठद्रुमाणां च शुष्कान्नस्य गुडस्य च / चैलचर्मामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम्

ਘਾਹ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤ, ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਅੰਨ ਤੇ ਗੁੜ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੱਪੜਾ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ—ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਭੋਜਨ ਤਿਆਗ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ।

Verse 6

मणिमुक्ताप्रवालानां ताम्रस्य रजतस्य च / अयः कांस्योपलानां च द्वादशाहं कणाशनम्

ਮਣੀ, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਲ, ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ ਤੇ ਚਾਂਦੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਹਾ, ਕਾਂਸਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ—ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਕਣਾਸ਼ਨ (ਸਿਰਫ਼ ਅੰਨ ਦੇ ਕਣ) ਦਾ ਵਰਤ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।

Verse 7

कार्पासकीटजोर्णानां द्विशफैकशफस्य च / पक्षिगन्धौषधीनां च रज्वाश्चैव त्र्यहं पयः

ਕਪਾਹ‑ਕੀੜੇ/ਰੇਸ਼ਮ‑ਕੀੜੇ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼, ਦੋ-ਖੁਰ ਅਤੇ ਇਕ-ਖੁਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ, ਅਤੇ ਪੰਛੀ, ਸੁਗੰਧ ਦ੍ਰਵ੍ਯ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਰੱਸੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ—ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 8

नरमांसाशनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत् / काकं चैव तथा श्वानं जग्ध्वा हस्तिनमेव च / वराहं कुक्कुटं चाथ तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ। ਪਰ ਕਾਂ, ਕੁੱਤਾ, ਹਾਥੀ, ਵਰਾਹ ਜਾਂ ਕੁੱਕੜ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤਪਤਕ੍ਰਿਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 9

क्रव्यादानां च मांसानि पुरीषं मूत्रमेव च / गोगोमायुकपीनां च तदेव व्रतमाचरेत् / उपोष्य द्वादशाहं तु कूष्माण्डैर्जुहुयाद् घृतम्

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਰਵਿਆਦ (ਲਾਸ਼-ਭੱਖੀ) ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਸ, ਜਾਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਂ ਗੋਮਾਯੁਕ ਤੇ ਪੀਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਸਤੂਆਂ ਖਾ ਲਈਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ। ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ (ਕੱਦੂ) ਨਾਲ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ।

Verse 10

नकुलोलूकमार्जारं जग्ध्वा सांतपनं चरेत् / श्वापदोष्ट्रखराञ्जग्ध्वा तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति / व्रतवच्चैव संस्कारं पूर्वेण विधिनैव तु

ਨਕੁਲ, ਉੱਲੂ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਸਾਂਤਪਨ’ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਸ਼ਵਾਪਦ (ਹਿੰਸਕ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ), ਊਂਟ ਜਾਂ ਗਧਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ‘ਤਪਤਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਂਗ ਸਮਾਪਨ-ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰੇ।

Verse 11

बकं चैव बलाकं च हंसं कारण्डवं तथा / चक्रवाकं प्लवं जग्घ्वा द्वादशाहमभोजनम्

ਬਕ, ਬਲਾਕਾ, ਹੰਸ, ਕਾਰੰਡਵ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਜਾਂ ਪਲਵ (ਜਲ-ਪੰਛੀ) ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ।

Verse 12

कपोतं टिट्टिभं चैव शुकं सारसमेव च / उलूकं जालपादं च जग्ध्वाप्येतद् व्रतं चरेत्

ਕਬੂਤਰ, ਟਿੱਟਿਭ, ਤੋਤਾ, ਸਾਰਸ, ਉੱਲੂ ਜਾਂ ਜਾਲਪਾਦ (ਜਲ-ਪੰਛੀ) ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਤ ਅਚਰਣ ਕਰੇ।

Verse 13

शिशुमारं तथा चाषं मत्स्यमांसं तथैव च / जग्ध्वा चैव कटाहारमेतदेव चरेद् व्रतम्

ਸ਼ਿਸੁਮਾਰ, ਚਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਟਾਹਾਰ (ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸਾਦਾ ਆਹਾਰ) ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਤ ਅਚਰਣ ਕਰੇ।

Verse 14

कोकिलं चैव मत्स्यांश्च मण्डुकं भुजगं तथा / गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

ਕੋਇਲ, ਮੱਛੀ, ਮੇਡਕ ਜਾਂ ਸੱਪ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲੈਣ ਤੇ, ਗੋਮੂਤਰ ਮਿਲੀ ਜੌ ਦੀ ਪਤਲੀ ਖੀਰ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 15

जलेचरांश्च जलजान् प्रत्तुदान्नखविष्किरान् / रक्तपादांस्तथा जग्ध्वा सप्ताहं चैतदाचरेत्

ਜਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ, ਜਲਜ, ਚੋਚ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਦਾਣਾ ਖਿਲਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਖਾ ਲੈਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਸੱਤ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 16

शुनो मांसं शुष्कमांसमात्मार्थं च तथा कृतम् / भुक्त्वा मासं चरेदेतत् तत्पापस्यापनुत्तये

ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ, ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਆਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲੈਣ ਤੇ, ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 17

वार्ताकं भुस्तृणं शिग्रुं खुखुण्डं करकं तथा / प्राजापत्यं चरेज्जग्ध्वा शङ्खं कुम्भीकमेव च

ਬੈਂਗਣ, ਭੁਸਤ੍ਰਣ ਘਾਹ, ਸ਼ਿਗ੍ਰੁ (ਸਹਿਜਣ), ਖੁਖੁੰਡ, ਕਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕੁੰਭੀਕ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾ ਲੈਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 18

पलाण्डुं लशुनं चैव भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् / नालिकां तण्डुलीयं च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

ਪਲਾਂਡੂ (ਪਿਆਜ਼) ਅਤੇ ਲਸਣ ਖਾ ਲੈਣ ਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਨਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਤੰਡੁਲੀਯਾ ਸਾਗ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 19

अश्मान्तकं तथा पोतं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति / प्राजापत्येन शुद्धिः स्यात् कक्कुभाण्डस्य भक्षणे

ਅਸ਼ਮਾਂਤਕ ਅਤੇ ਪੋਤ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤਪਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੱਕੁਭਾਂਡ ਖਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 20

अलाबुं किंशुकं चैव भुक्त्वा चैतद् व्रतं चरेत् / उदुम्बरं च कामेन तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

ਅਲਾਬੂ (ਲੌਕੀ) ਅਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ (ਪਲਾਸ਼ ਫੁੱਲ) ਖਾ ਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇੱਛਾ ਵਸ਼ ਉਦੁੰਬਰ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਪਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 21

वृथा कृसरसंयावं पायसापूपसंकुलम् / भुक्त्वा चैवं विधं त्वन्नं त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਅਰਥ/ਅਨੁਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸਰ ਅਤੇ ਸੰਯਾਵ, ਪਾਇਸ ਅਤੇ ਆਪੂਪ ਮਿਲਿਆ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 22

पीत्वा क्षीराण्यपेयानि ब्रह्मचारी समाहितः / गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਪੇਅ ਪੀ ਕੇ, ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਯਾਵਕ (ਜੌ ਦੀ ਦਲੀਏ/ਖਿਚੜੀ) ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

अनिर्दशाहं गोक्षीरं माहिषं चाजमेव च / संधिन्याश्च विवत्सायाः पिबन् क्षीरमिदं चरेत्

ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਨਾ ਭੈਂਸ ਦਾ, ਨਾ ਬੱਕਰੀ ਦਾ। ਅਤੇ ਸੰਧਿਨੀ (ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ ਵਿਵਤਸਾ (ਵੱਛਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ) ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 24

एतेषां च विकाराणि पीत्वा मोहेन मानवः / गोमूत्रयावकाहारः सप्तरात्रेण शुद्ध्यति

ਇਨ੍ਹਾਂ (ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥਾਂ) ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਯਾਵਕ-ਖੀਰ ਨੂੰ ਆਹਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

भुक्त्वा चैव नवश्राद्धे मृतके सूतके तथा / चान्द्रायणेन शुद्ध्येत ब्राह्मणस्तु समाहितः

ਨਵ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ/ਸੂਤਕ ਅਸ਼ੌਚ ਵੇਲੇ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ।

Verse 26

यस्याग्नौ हूयते नित्यं न यस्याग्रं न दीयते / चान्द्रायणं चरेत् सम्यक् तस्यान्नप्राशने द्विजः

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਨਿੱਤ ਹੋਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ (ਅਗ੍ਰ) ਅਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਨ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਖਾ ਲਏ ਤਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 27

अभोज्यानां तु सर्वेषां भुक्त्वा चान्नमुपस्कृतम् / अन्तावसायिनां चैव तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

ਸਾਰੇ ਅਭੋਜ੍ਯ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ‘ਅੰਤ੍ਯਾਵਸਾਯਿਨ’ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅੰਨ ਖਾ ਲੈਣ ਤੇ ਤਪ੍ਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 28

चाण्डालान्नं द्विजो भुक्त्वा सम्यक् चान्द्रायणं चरेत् / बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्राब्दं पुनः संस्कारमेव च

ਜੇ ਦਵਿਜ ਨੇ ਚਾਂਡਾਲ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਪਰ ਜੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਸੰਸਕਾਰ (ਪੁਨಃ-ਸ਼ੁੱਧੀ) ਕਰਵਾਏ।

Verse 29

असुरामद्यपानेन कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम् / अभोज्यान्नं तु भुक्त्वा च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

ਅਸੁਰ-ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਅਭੋਜ੍ਯ ਅੰਨ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

विण्मूत्रपाशनं कृत्वा रेतसश्चैतदाचरेत् / अनादिष्टेषु चैकाहं सर्वत्र तु यथार्थतः

ਮਲ-ਮੂਤਰ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਵੀਰਯ-ਸ੍ਰਾਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹੀ ਸ਼ੌਚ-ਨਿਯਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਖਾਸ ਹੁਕਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਇਹੀ ਪਾਲਣਾ ਸਭ ਥਾਂ ਠੀਕ ਨਿਯਮ ਹੈ।

Verse 31

विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः / प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्

ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ ਸੂਰ, ਗਧੇ, ਊਂਟ, ਗਾਂ, ਸਿਆਲ, ਬਾਂਦਰ ਜਾਂ ਕਾਂ ਦਾ ਮੂਤਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਠਾ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 32

अज्ञानात् प्राश्य विण्मूत्रं सुरासंस्पृष्टमेव च / पुनः संस्कारमर्हन्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः

ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦਵਿਜ ਨੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਜਾਂ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਛੁਹੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਖਾ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਦਵਿਜ ਮੁੜ ਸੰਸਕਾਰ (ਪੁਨਃ-ਸ਼ੁੱਧੀ) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 33

क्रव्यादां पक्षिणां चैव प्राश्य मूत्रपुरीषकम् / महासांतपनं मोहात् तथा कुर्याद् द्विजोत्तमः / भासमण्डूककुररे विष्किरे कृच्छ्रमाचरेत्

ਜੇ ਦਵਿਜੋਤਮ ਮੋਹ ਵਸ਼ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮੂਤਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਠਾ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਸਾਂਤਪਨ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਭਾਸ, ਮੰਡੂਕ, ਕੁਰਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਕਿਰ ਪੰਛੀ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 34

प्राजापत्येन शुद्ध्येत ब्राहामणोच्छिष्टभोजने / क्षत्रिये तप्तकृच्छ्रं स्याद् वैश्ये चैवातिकृच्छ्रकम् / शूद्रोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਜੂਠਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਿ ਵਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੱਤਰੀ ਦੇ ਜੂਠੇ ਲਈ ਤਪਤਕ੍ਰਿਛ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਅਤਿਕ੍ਰਿਛ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਜੂਠਾ ਖਾਣ 'ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਚਾਂਦਰਾਇਣ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 35

सुराभाण्डोदरे वारि पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् / शुनोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गोमूत्रयावकाहारः पीतशेषं च रागवान्

ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਚਾਂਦਰਾਇਣ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਜੂਠਾ ਖਾਣ 'ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਗਊ ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਜੌਂ ਖਾ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

अपो मूत्रपुरीषाद्यैर्दूषिताः प्राशयेद् यदा / तदा सांतपनं प्रोक्तं व्रतं पापविशोधनम्

ਜਦੋਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸਾਂਤਪਨ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 37

चाण्डालकूपभाण्डेषु यदि ज्ञानात् पिबेज्जलम् / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं ब्राह्मणः पापशोधनम्

ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਖੂਹ ਜਾਂ ਭਾਂਡੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਤਪਨ ਕ੍ਰਿਛ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 38

चाण्डालेन तु संस्पृष्टं पीत्वा वारि द्विजोत्तमः / त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत पञ्चगव्येन चैव हि

ਚੰਡਾਲ ਦੁਆਰਾ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀਣ 'ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਗਵ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

महापातकिसंस्पर्शे भुङ्क्ते ऽस्नात्वा द्विजो यदि / बुद्धिपूर्वं तु मूढात्मा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्

ਮਹਾਪਾਤਕੀ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਤਪਤਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 40

स्पृष्ट्वा महापातकिनं चाण्डालं वा रजस्वलाम् / प्रमादाद् भोजनं कृत्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति

ਅਣਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪਾਤਕੀ, ਚਾਂਡਾਲ ਜਾਂ ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਫਿਰ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ (ਨਿਯਮ-ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ) ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 41

स्नानार्हे यदि भुञ्जीत अहोरात्रेण शुद्ध्यति / बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्रेण भगवानाह पद्मजः

ਜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ—ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਆਖਿਆ।

Verse 42

शुष्कपर्युषितादीनि गवादिप्रतिदूषितम् / भुक्त्वोपवासं कुर्वोत कृच्छ्रपादमथापि वा

ਜੇ ਸੁੱਕਾ, ਬਾਸੀ ਆਦਿ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਗਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਅੰਨ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ‘ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰਪਾਦ’ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 43

संवत्सरान्ते कृच्छ्रं तु चरेद् विप्रः पुनः पुनः / अज्ञातभुक्तशुद्ध्यर्थं ज्ञातस्य तु विशेषतः

ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ‘ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਅਣਜਾਣੇ (ਅਸ਼ੁੱਧ/ਅਨੁਚਿਤ) ਭੋਜਨ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ; ਅਤੇ ਜੇ ਦੋਸ਼ ਜਾਣਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ।

Verse 44

व्रात्यानां यजनं कृत्वा परेषामन्त्यकर्म च / अभिचारमहीनं च त्रिभिः कृच्छ्रैर्विशुद्ध्यति

ਵ੍ਰਾਤਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਅਭਿਚਾਰ (ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਤੰਤ੍ਰ) ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ—ਤਿੰਨ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 45

ब्राह्मणादिहतानां तु कृत्वा दाहादिकाः क्रियाः / गोमूत्रयावकाहारः प्राजापत्येन शुद्ध्यति

ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਦਿ (ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੌਤ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਦਾਹ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਕੇ—ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਯਾਵਕ-ਭੋਜਨ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 46

तैलाभ्यक्तो ऽथवा कुर्याद् यदि मूत्रपुरीषके / अहोरात्रेण शुद्ध्येत श्मश्रुकर्म च मैथुनम्

ਜੇ ਤੇਲ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੂਤਰ ਜਾਂ ਪਖਾਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਮਸ਼੍ਰੁਕਰਮ (ਦਾੜ੍ਹੀ-ਮੂੰਛ ਸਵਾਰਨਾ) ਅਤੇ ਮੈਥੁਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।

Verse 47

एकाहेन विवाहाग्निं परिहार्य द्विजोत्तमः / त्रिरात्रेण विशद्ध्येत त्रिरात्रात् षडहं पुनः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ! ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦਾ ਵਿਵਾਹ-ਅਗਨੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਪਰਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਛੇ ਦਿਨ (ਸੰਯਮ/ਸ਼ੌਚ) ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ।

Verse 48

दशाहं द्वादशाहं वा परिहार्य प्रमादतः / कृच्छ्रं चान्द्रायणं कुर्यात् तत्पापस्यापनुत्तये

ਅਣਜਾਣੇ ਪ੍ਰਮਾਦ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਪਰਿਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 49

पतिताद् द्रव्यमादाय तदुत्सर्गेण शुद्ध्यति / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रमित्याह भगवान् प्रभुः

ਪਤਿਤ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਂਤਪਨ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ—ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।

Verse 50

अनाशकनिवृत्तास्तु प्रव्रज्यावसितास्तथा / चरेयुस्त्रीणि कृच्छ्राणि त्रीणि चान्द्रायणानि च

ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਆ-ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਚਿਊਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਕਰਨ।

Verse 51

पुनश्च जातकर्मादिसंकारैः संस्कृता द्विजाः / शुद्ध्येयुस्तद् व्रतं सम्यक् चरेयुर्धर्मवर्धनाः

ਫਿਰ ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਵਿਜ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ; ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਮ੍ਯਕ ਆਚਰਨ ਕਰਨ।

Verse 52

अनुपासितसंध्यस्तु तदहर्यापको वसेत् / अनश्नन् संयतमना रात्रौ चेद् रात्रिमेव हि

ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਦਿਨ ਯਾਪਕ (ਅਲਪ ਆਹਾਰ) ਨਾਲ ਰਹੇ। ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾ ਖਾਧੇ; ਅਤੇ ਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੂਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।

Verse 53

अकृत्वा समिदाधानं शुचिः स्नात्वा समाहितः / गायत्र्यष्टसहस्रस्य जप्यं कुर्याद् विशुद्धये

ਸਮਿਧਾਧਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 54

उपासीत न चेत् संध्यां गृहस्थो ऽपि प्रमादतः / स्नात्वा विशुद्ध्यते सद्यः परिश्रान्तस्तु संयमात्

ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਦ ਕਰਕੇ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਠਹਿਰਾਵ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਕਰੇ।

Verse 55

वेदोदितानि नित्यानि कर्माणि च विलोप्य तु / स्नातकव्रतलोपं तु कृत्वा चोपवसेद् दिनम्

ਜੋ ਵੇਦ-ਵਿਹਿਤ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਨਾਤਕ-ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਪ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।

Verse 56

संवत्सरं चरेत् कृच्छ्रमग्न्युत्सादी द्विजोत्तमः / चान्द्रायणं चरेद् व्रात्यो गोप्रदानेन शुद्ध्यति

ਜਿਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ; ਗੋਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 57

नास्तिक्यं यदि कुर्वोत प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / देवद्रोहं गुरुद्रोहं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਦ੍ਰੋਹ ਲਈ ਤਪ੍ਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 58

उष्ट्रयानं समारुह्य खरयानं च कामतः / त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत् तु नग्नो वा प्रविशेज्जलम्

ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਊਂਟ-ਵਾਹਨ ਜਾਂ ਗਧੇ-ਵਾਹਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਨਗਨ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ (ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ) ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੇ।

Verse 59

षष्ठान्नकालतामासं संहिताजप एव च / होमाश्च शाकला नित्यमपाङ्क्तानां विशोधनम्

ਜੋ ‘ਅਪਾਂਕਤ੍ਯ’ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਛੱਠੇ ਅੰਨ-ਕਾਲ ਦਾ ਨਿਯਮ, ਸੰਹਿਤਾ-ਜਪ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਸ਼ਾਕਲ-ਹੋਮ—ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੋਧਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 60

नीलं रक्तं वसित्वा च ब्राह्मणो वस्त्रमेव हि / अहोरात्रोषितः स्नातः पञ्चगव्येन शुद्ध्यति

ਜੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 61

वेदधर्मपुराणानां चण्डालस्य तु भाषणे / चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यान्न ह्यन्या तस्य निष्कृतिः

ਜੇ ਚੰਡਾਲ ਵੇਦ, ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ/ਪਾਠ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੇਵਲ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ।

Verse 62

उद्बन्धनादिनिहतं संस्पृश्य ब्राह्मणः क्वचित् / चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यात् प्राजापत्येन वा पुनः

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਦੇ ਫਾਹੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

उच्छिष्टो यद्यनाचान्तश्चाण्डालादीन् स्पृशेद् द्विजः / प्रमादाद् वै जपेत् स्नात्वा गायत्र्यष्टसहस्रकम्

ਜੇ ਦਵਿਜ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੇਧਿਆਨੀ ਨਾਲ ਚੰਡਾਲ ਆਦਿ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਾਸਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 64

द्रुपदानां शतं वापि ब्रह्मचारी समाहितः / त्रिरात्रोपोषितः सम्यक् पञ्चगव्येन शुद्ध्यति

ਜੇ ਨਿਯਮਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਉੱਤੇ ਸੌ ‘ਦ੍ਰੁਪਦ’ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ; ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 65

चण्डालपतितादींस्तु कामाद् यः संस्पृशेद् द्विजः / उच्छिष्टस्तत्र कुर्वोत प्राजापत्यं विशुद्धये

ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਕਾਮਵਸ਼ ਚਾਂਡਾਲ, ਪਤਿਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਏ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 66

चाण्डालसूतकशवांस्तथा नारीं रजस्वलाम् / स्पृष्ट्वा स्नायाद् विशुद्ध्यर्थं तत्स्पृष्टं पतितिं तथा

ਚਾਂਡਾਲ, ਸੂਤਕ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 67

चाण्डालसूतकशवैः संस्पृष्टं संस्पृशेद् यदि / प्रमादात् तत आचम्य जपं कुर्यात् समाहितः

ਜੇ ਬੇਧਿਆਨੀ ਨਾਲ ਚਾਂਡਾਲ, ਸੂਤਕ ਜਾਂ ਲਾਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 68

तत् स्पृष्टस्पर्शिनं स्पृष्ट्वा बुद्धिपूर्वं द्विजोत्तमः / आचमेत् तद् विशुद्ध्यर्थं प्राह देवः पितामहः

ਜੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੂਹੇ ਜਿਸ ਨੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਆਚਮਨ ਕਰੇ—ਇਹ ਦੇਵ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 69

भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचित् संस्त्रवेद् गुदम् / कृत्वा शौचं ततः स्नायादुपोष्य जुहुयाद् घृतम्

ਜੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਗੁਦਾ ਤੋਂ ਸ੍ਰਾਵ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੌਚ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਉ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।

Verse 70

चाण्डालान्त्यशवं स्पृष्ट्वा कृच्छ्रं कुर्याद् विशुद्धये / स्पृष्ट्वाभ्यक्तस्त्वसंस्पृश्यमहोरात्रेण शुद्ध्यति

ਚਾਂਡਾਲ, ਅੰਤ੍ਯਜ ਜਾਂ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇਲ ਆਦਿ ਲਗਾ ਕੇ ਫਿਰ ‘ਅਸਪਰਸ਼’ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਏ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 71

सुरां स्पृष्ट्वा द्विजः कुर्यात् प्राणायामत्रयं शुचिः / पलाण्डुं लशुनं चैव घृतं प्राश्य ततः शुचिः

ਸੁਰਾ (ਮਦਿਰਾ) ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਤੇ ਲਸਣ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਿਉ ਪੀ ਲਏ; ਤਦ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

ब्राह्मणस्तु शुना दष्टस्त्र्यहं सायं पयः पिबेत् / नाभेरूर्ध्वं तु दष्टस्य तदेव द्विगुणं भवेत्

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁੱਤਾ ਕੱਟ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੀਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਕੱਟ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੋਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 73

स्यादेतत् त्रिगुणं बाह्वोर्मूर्ध्नि च स्याच्चतुर्गुणम् / स्नात्वा जपेद् वा सावित्रीं श्वभिर्दष्टो द्विजोत्तमः

ਜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੱਟਿਆ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ (ਗਾਇਤ੍ਰੀ) ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 74

अनिर्वर्त्य महायज्ञान् यो भुङ्क्ते तु द्विजोत्तमः / अनातुरः सति धने कृच्छ्रार्धेन स शुद्ध्यति

ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਮਹਾਯੱਗ ਨਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਭੋਗ ਕਰੇ, ਉਹ ਜੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 75

आहिताग्निरुपस्थानं न कुर्याद् यस्तु पर्वणि / ऋतौ न गच्छेद् भार्यां वा सो ऽपि कृच्छ्रार्धमाचरेत्

ਜਿਸ ਨੇ ਆਹਿਤਾਗਨੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਰਵ-ਦਿਨ ਅਗਨੀ-ਉਪਸਥਾਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਰਿਤੁਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਆਚਰੇ।

Verse 76

विनाद्भिरप्सु नाप्यार्तः शरीरं सन्निवेश्य च / सचैलो जलमाप्लुत्य गामालभ्य विशुद्ध्यति

ਜੇ ਕੋਈ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਯਤ ਜਲ-ਵਿਧੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਦੇਹ-ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਏ; ਅਤੇ ਗੋ-ਦਾਨ/ਗੋ-ਆਲੰਭ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ।

Verse 77

बुद्धिपूर्वं त्वभ्युदितो जपेदन्तर्जले द्विजः / गायत्र्यष्टसहस्रं तु त्र्यहं चोपवसेद् व्रती

ਬੁੱਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਠ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਜਪ ਕਰੇ; ਵ੍ਰਤੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਕਰੇ।

Verse 78

अनुगम्येच्छया शूद्रं प्रेतीभूतं द्विजोत्तमः / गायत्र्यष्टसहस्रं च जप्यं कुर्यान्नदीषु च

ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ-ਸੰਬੰਧੀ ਅਸ਼ੌਚ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ।

Verse 79

कृत्वा तु शपथं विप्रो विप्रस्य वधसंयुतम् / मृषैव यावकान्नेन कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम्

ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਾਵਕ (ਜੌ) ਦੇ ਅੰਨ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 80

पङ्क्त्यां विषमदानं तु कृत्वा कृच्छ्रेण शुद्ध्यति / छायां श्वपाकस्यारुह्य स्नात्वा संप्राशयेद् घृतम्

ਪੰਕਤੀ-ਭੋਜ ਵਿੱਚ ਜੇ ਅਸਮਾਨ ਜਾਂ ਅਣਉਚਿਤ ਦਾਨ-ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਵਪਾਕ (ਚਾਂਡਾਲ) ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਘੀ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ ਕਰੇ।

Verse 81

ईक्षेदादित्यमशुचिर्दृष्ट्वाग्निं चन्द्रमेव वा / मानुषं चास्थि संस्पृश्य स्नानं कृत्वा विशुद्ध्यति

ਅਸ਼ੌਚ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਛੂਹੇ, ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 82

कृत्वा तु मिथ्याध्ययनं चरेद् भैक्षं तु वत्सरम् / कृतघ्नो ब्राह्मणगृहे पञ्च संवत्सरं व्रती

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਿਥਿਆ-ਅਧਿਐਨ (ਕਪਟ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਾਠ) ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਭਿੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਵਿਅਕਤੀ ਵਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਨਿਯਮਤ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੱਸੇ।

Verse 83

हुङ्कारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वङ्कारं च गरीयसः / स्नात्वानश्नन्नहः शेषं प्रणिपत्य प्रसादयेत्

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ‘ਹੁੰ’ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪੂਜਯ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ‘ਤੂੰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੇ।

Verse 84

ताडयित्वा तृणेनापि कण्ठं बद्ध्वापि वाससा / विवादे वापि निर्जित्य प्रणिपत्य प्रसादयेत्

ਜੇ ਤਿੰਨੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 85

अवगूर्य चरेत् कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने / कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ कुर्वोत विप्रस्योत्पाद्य शोणितम्

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਅਤੇ ਅਤਿਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਖੂਨ ਵਗਾਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ-ਅਤਿਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 86

गुरोराक्रोशमनृतं कृत्वा कुर्याद् विशोधनम् / एकरात्रं त्रिरात्रं वा तत्पापस्यापनुत्तये

ਜੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ ਜਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਤ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ-ਰੂਪ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 87

देवर्षोणामभिमुखं ष्ठीवनाक्रोशने कृते / उल्मुकेन दहेज्जिह्वां दातव्यं च हिरण्यकम्

ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਥੁੱਕਿਆ ਜਾਂ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਸਲਾਕਾ ਨਾਲ ਜੀਭ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ਣ ਦਾ (ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ) ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 88

देवोद्याने तु यः कुर्यान्मूत्रोच्चारं सकृद् द्विजः / छिन्द्याच्छिश्नं तु शुद्ध्यर्थं चरेच्चान्द्रायणं तु वा

ਦੇਵ-ਉਦਿਆਨ (ਮੰਦਰ ਦੇ ਉਪਵਨ) ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਲਿੰਗ-ਛੇਦਨ ਕਰੇ—ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ।

Verse 89

देवतायतने मूत्रं कृत्वा मोहाद् द्विजोत्तमः / शिश्नस्योत्कर्तनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत्

ਜੇ ਮੋਹ ਵਸ਼ ਕੋਈ ਦਵਿਜੋਤਮ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਮੂਤਰ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ਨ-ਛੇਦਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 90

देवतानामृषीणां च देवानां चैव कुत्सनम् / कृत्वा सम्यक् प्रकुर्वोत प्राजापत्यं द्विजोत्तमः

ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ ਲੈਣ ਪਿੱਛੋਂ, ਦਵਿਜੋਤਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 91

तैस्तु संभाषणं कृत्वा स्नात्वा देवान् समर्चयेत् / दृष्ट्वा वीक्षेत भास्वन्तं स्म्वत्वा विशेश्वरं स्मरेत्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾਏ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਵਰ (ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ।

Verse 92

यः सर्वभूताधिपतिं विश्वेशानं विनिन्दति / न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैरपि

ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।

Verse 93

चान्द्रायणं चरेत् पूर्वं कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम् / प्रपन्नः शरणं देवं तस्मात् पापाद् विमुच्यते

ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਤੇ ਅਤਿਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਤਪ ਵੀ ਕਰੇ। ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 94

सर्वस्वदानं विधिवत् सर्वपापविशोधनम् / चान्द्रायणं चविधिना कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम्

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਸਰਬਸਵ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਧਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ, ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਤੇ ਅਤਿਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 95

पुण्यक्षेत्राभिगमनं सर्वपापविनाशनम् / देवताभ्यर्चनं नॄणामशेषाघविनाशनम्

ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਗਮਨ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਹਰ ਅਘ ਦਾ ਪੂਰਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 96

अमावस्यां तिथिं प्राप्य यः समाराधयेच्छिवम् / ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਮਾਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 97

कृष्णाष्टम्यां महादेवं तथा कृष्णचतुर्दशीम् / संपूज्य ब्राह्मणमुखे सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਮੁਖੇ (ਅਰਥਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਹਕ ਬਣਾ ਕੇ) ਉਹ ਪੂਜਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 98

त्रयोदश्यां तथा रात्रौ सोपहारं त्रिलोचनम् / दृष्ट्वेशं प्रथमे यामे मुच्यते सर्वपातकैः

ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੋ ਭੇਟਾਂ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਪਹਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 99

उपोषितश्चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे समाहितः / यमाच धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਯਮ—ਧਰਮਰਾਜ—ਨੂੰ, ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਅਤੇ ਅੰਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜੇ।

Verse 100

वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च / प्रत्येकं तिलसंयुक्तान् दद्यात् सप्तोदकाञ्जलीन् / स्नात्वा नद्यां तु पूर्वाह्ने मुच्यते सर्वपातकैः

ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਤਿਲ ਮਿਲਿਆ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਸੱਤ ਅੰਜਲੀਆਂ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਨਦੀ-ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 101

ब्रह्मचर्यमधः शय्यामुपवासं द्विजार्चनम् / व्रतेष्वेतेषु कुर्वोत शान्तः संयतमानसः

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਧਾਰੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਵੇ, ਵਰਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ (ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।

Verse 102

अमावस्यायां ब्रह्माणं समुद्दिश्य पितामहम् / ब्राह्मणांस्त्रीन् समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः

ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 103

षष्ठ्यामुपोषितो देवं शुक्लपक्षे समाहितः / सप्तम्यामर्चयेद् भानुं मुच्यते सर्वपातकैः

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਛੱਠ ਨੂੰ ਮਨ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਭਾਨੂ ਸੂਰਜਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 104

भरण्यां च चतुर्थ्यां च शनैश्चरदिने यमम् / पूजयेत् सप्तजन्मोत्थैर्मुच्यते पातकैर्नरः

ਭਰਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ (ਸ਼ਨੀਵਾਰ) ਦੇ ਦਿਨ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 105

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् / द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य महापापैः प्रमुच्यते

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 106

तपो जपस्तीर्थसेवा देवब्राह्मणपूजनम् / ग्रहणादिषु कालेषु महापातकशोधनम्

ਤਪ, ਜਪ, ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਜਨ—ਗ੍ਰਹਿਣ ਆਦਿ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 107

यः सर्वपापयुक्तो ऽपि पुण्यतीर्थेषु मानवः / नियमेन त्यजेत् प्राणान् स मुच्येत् सर्वपातकैः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ ਵੀ, ਜੇ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 108

ब्रह्मघ्नं वा कृतघ्नं वा महापातकदूषितम् / भर्तारमुद्धरेन्नारी प्रविष्टा सह पावकम्

ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਹੋਵੇ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇ—ਨਾਰੀ ਪਾਵਕ ਵਿੱਚ ਸਹ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਪਤੀ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 109

एतदेव परं स्त्रीणां प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः / सर्वपापसमुद्भूतौ नात्र कार्या विचारणा

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਇਹੀ ਨੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 110

पतिव्रता तु या नारी भर्तृशुश्रूषणोत्सुका / न तस्या विद्यते पापमिह लोके परत्र च

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੋ ਕੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ।

Verse 111

पतिव्रता धर्मरता रुद्राण्येव न संशयः / नास्याः पराभवं कर्तुं शक्नोतीह जनः क्वचित्

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪਰਾਭਵ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

Verse 112

यथा रामस्य सुभगा सीता त्रैलोक्यविश्रुता / पत्नी दाशरथेर्देवी विजिग्ये राक्षसेश्वरम्

ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ—ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪਤਨੀ—ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

Verse 113

रामस्य भार्यां विमलां रावणो राक्षसेश्वरः / सीतां विशालनयनां चकमे कालचोदितः

ਕਾਲ ਦੇ ਉਕਸਾਵੇ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੈਣੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 114

गृहीत्वा मायया वेषं चरन्तीं विजने वने / समाहर्तुं मतिं चक्रे तापसः किल कामिनीम्

ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ—ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 115

विज्ञाय सा च तद्भावं स्मृत्वा दाशरथिं पतिम् / जगाम शरणं वह्निमावसथ्यं शुचिस्मिता

ਉਸਦਾ ਭਾਵ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ-ਨੰਦਨ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਚਿ-ਸਮਿਤਾ ਸੀਤਾ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਈ।

Verse 116

उपतस्थे महायोगं सर्वदोषविनाशनम् / कृताञ्जली रामपत्नी शाक्षात् पतिमिवाच्युतम्

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ-ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਸਰਵ ਦੋਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਯੋਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪਤੀ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਐਸੇ ਸਮਝ ਕੇ।

Verse 117

नमस्यामि महायोगं कृतान्तं गहनं परम् / दाहकं सर्वभूतानामीशानं कालरूपिणम्

ਮੈਂ ਮਹਾਯੋਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਮੌਤ) ਸਰੂਪ, ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਗਾਧ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਾਲ-ਰੂਪੀ ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ।

Verse 118

नमस्ये पावकं देवं साक्षिणं विश्वतोमुखम् / आत्मानं दीप्तवपुषं सर्वभूतहृदी स्थितम्

ਮੈਂ ਪਾਵਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ; ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 119

प्रपद्ये शरणं वह्निं ब्रह्मण्यं ब्रह्मरूपिणम् / भूतेशं कृत्तिवसनं शरण्यं परमं पदम्

ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਸਰੂਪ ਹੈ; ਭੂਤੇਸ਼, ਕ੍ਰਿੱਤੀਵਸਨਧਾਰੀ, ਪਰਮ ਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ।

Verse 120

ॐ प्रपद्ये जगन्मूर्तिं प्रभवं सर्वतेजसाम् / महायोगेश्वरं वह्निमादित्यं परमेष्ठिनम्

ਓਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਜਗਨਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਤੇਜਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ—ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼ਵਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਹਨੀ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ।

Verse 121

प्रपद्ये शरणं रुद्रं महाग्रासं त्रिशूलिनम् / कालाग्निं योगिनामीशं भोगमोक्षफलप्रदम्

ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਮਹਾਗ੍ਰਾਸ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ; ਕਾਲਾਗਨੀ-ਸਰੂਪ, ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਈਸ਼, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 122

प्रपद्ये त्वां विरूपाक्षं भुर्भुवः स्वः स्वरूपिणम् / हिरण्यमये गृहे गुप्तं महान्तममितौजसम्

ਹੇ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਭੂḥ, ਭੁਵḥ, ਸ੍ਵḥ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਤੇਰਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹਨ; ਸੁਵਰਨਮਈ ਗ੍ਰਿਹ (ਦੀਪਤ ਹਿਰਦੇ) ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

Verse 123

वैश्वानरं प्रपद्ये ऽहं सर्वभूतेष्ववस्थितम् / हव्यकव्यवहं देवं प्रपद्ये वह्निमीश्वरम्

ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਵ੍ਯ-ਕਵ੍ਯ ਵਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਈਸ਼ਵਰ ਅਗਨੀ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 124

प्रपद्ये तत्परं तत्त्वं वरेण्यं सवितुः स्वयम् / भर्गमग्निपरं ज्योती रक्ष मां हव्यवाहन

ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਵਰਣਯ ਹੈ, ਆਪ ਸਵਿਤਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਰਗ-ਕਿਰਣ ਅਗਨੀ-ਪਰ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਹੈ। ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 125

इति वह्न्यष्टकं जप्त्वा रामपत्नी यशस्विनी / ध्यायन्ती मनसा तस्थौ राममुन्मीलितेक्षणा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਹ੍ਨ੍ਯਸ਼ਟਕ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ਰਾਮ-ਪਤਨੀ (ਸੀਤਾ) ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਰਹੀ; ਅਤੇ ਰਾਮ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 126

अथावसथ्याद् भगवान् हव्यवाहो महेश्वरः / आविरासीत् सुदीप्तात्मा तेजसा प्रदहन्निव

ਤਦ ਉਸ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਅੰਦਰਲਾ ਸਰੂਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਪਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹੋਣ।

Verse 127

स्वष्ट्वा मायामयीं सीतां स रावणवधेप्सया / सीतामादाय धर्मिष्ठां पावको ऽन्तरधीयत

ਰਾਵਣ-ਵਧ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਗਨੀ ਨੇ ਮਾਇਆ-ਮਈ ਸੀਤਾ ਬਣਾਈ; ਅਤੇ ਧਰਮਿਸ਼ਠ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪਾਵਕ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 128

तां दृष्ट्वा तादृशीं सीतां रावणो राक्षसेश्वरः / समादाय ययौ लङ्कां सागरान्तरसंस्थिताम्

ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਰਾਵਣ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਵੱਸਦੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 129

कृत्वाथ रावणवधं रामो लक्ष्मणसंयुतः / मसादायाभवत् सीतां शङ्काकुलितमानसः

ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 130

सा प्रत्ययाय भूतानां सीता मायामीय पुनः / विवेश पावकं दीप्तं ददाह ज्वलनो ऽपि ताम्

ਤਦ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਅਗਨੀਦੇਵ ਨੇ ਵੀ (ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ) ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ।

Verse 131

दग्ध्वा मायामयीं सीतां भगवानुग्रदीधितिः / रामायादर्शयत् सीतां पावको ऽभूत् सुरप्रियः

ਮਾਇਆਮਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦਗਧ ਕਰਕੇ, ਉਗ੍ਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਪਾਵਕ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣਿਆ।

Verse 132

प्रगृह्य भर्तुश्चरणौ कराभ्यां सा सुमध्यमा / चकार प्रणतिं भूमौ रामाय जनकात्मजा

ਤਦ ਸੁਮੱਧਿਆ ਜਨਕ-ਨੰਦਨੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 133

दृष्ट्वा हृष्टमना रामो विस्मयाकुललोचनः / ननाम वह्निं सिरसा तोषयामास राघवः

ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਨ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 134

उवाच वह्नेर्भगवान् किमेषा वरवर्णिनी / दग्धा भगवता पूर्वं दृष्टा मत्पार्श्वमागता

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਮਨੋਹਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਗਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ ਹੈ।”

Verse 135

तमाह देवो लोकानां दाहको हव्यवाहनः / यथावृत्तं दाशरथिं भूतानामेव सन्निधौ

ਤਦ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਦੇਵ—ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਗਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਸ਼ਰਥੀ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਯਥਾਵਤ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 136

इयं सा मिथिलेशेन पार्वतीं रुद्रवल्लभाम् / आराध्य लब्धा तपसा देव्याश्चात्यन्तवल्लभा

ਇਹ ਉਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਨਾਥ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣ ਗਈ।

Verse 137

भर्तुः शुश्रूषणोपेता सुशीलेयं पतिव्रता / भवानीपार्श्वमानीता मया रावणकामिता

ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ—ਕਾਮਾਤੁਰ ਰਾਵਣ—ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਭਵਾਨੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਇਆ।

Verse 138

या नीता राक्षसेशेन सीता भगवताहृता / मया मायामयी सृष्टा रावणस्य वधाय सा

ਜਿਸ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੇ ਅਪਹਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹੀ ਲੈ ਲਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਮੈਂ ਮਾਇਆ-ਮਈ ਸੀਤਾ ਰਚੀ।

Verse 139

तदर्थं भवता दुष्टो रावणो राक्षसेश्वरः / मयोपसंहृता चैव हतो लोकविनाशनः

ਉਸੇ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 140

गृहाण विमलामेनां जानकीं वचनान्मम / पश्य नारायणं देवं स्वात्मानं प्रभवाव्ययम्

ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਿਰਮਲ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ—ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ।

Verse 141

इत्युक्त्वा भगवांश्चण्डो विश्चार्चिर्विश्वतोमुखः / मानितो राघवेणाग्निर्भूतैश्चान्तरधीयत

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ—ਉਗ੍ਰ, ਸਭ ਥਾਂ ਚਮਕਦਾ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਵਾਲਾ—ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭੂਤਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 142

एतते पतिव्रतानां वैं माहात्म्यं कथितं मया / स्त्रीणां सर्वाघशमनं प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम्

ਇਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 143

अशेषपापयुक्तस्तु पुरुषो ऽपि सुसंयतः / स्वदेहं पुण्यतीर्थेषु त्यक्त्वा मुच्येत किल्बिषात्

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ—ਜੇ ਉਹ ਸੁਸੰਯਮੀ ਹੋਵੇ—ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਦੋਸ਼-ਕਲੁਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 144

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा पुण्येषु वा द्विजः / मुच्यते पातकैः सर्वैः समस्तैरपि पूरुषः

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ—ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁੰਨ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ—ਦੁਇਜ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਭ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 145

व्यास उवाच इत्येष मानवो धर्मो युष्माकं कथितो मया / महेशाराधनार्थाय ज्ञानयोगं च शाश्वतम्

ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨੁੱਖ-ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।

Verse 146

यो ऽनेन विधिना युक्तं ज्ञानयोगं समाचरेत् / स पश्यति महादेवं नान्यः कल्पशतैरपि

ਜੋ ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਸਾਖ਼ਾਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੈਂਕੜੇ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 147

स्थापयेद् यः परं धर्मं ज्ञानं तत्पारमेश्वरम् / न तस्मादधिको लोके स योगी परमो मतः

ਜੋ ਪਰਮ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਗਿਆਨ—ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਹੀ ਪਰਮ ਯੋਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 148

य संस्थापयितुं शक्तो न कुर्यान्मोहितो जनः / स योगयुक्तो ऽपि मुनिर्नात्यर्थं भगवत्प्रियः

ਜੋ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਯੋਗ-ਯੁਕਤ ਮੁਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 149

तस्मात् सदैव दातव्यं ब्राह्मणेषु विशेषतः / धर्मयुक्तेषु शान्तेषु श्रद्धया चान्वितेषु वै

ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ।

Verse 150

यः पठेद् भवतां नित्यं संवादं मम चैव हि / सर्वपापविनिर्मुक्तो गच्छेत परमां गतिम्

ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੇਰੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 151

श्राद्धे वा दैविके कार्ये ब्राह्मणानां च सन्निधौ / पठेत नित्यं सुमनाः श्रोतव्यं च द्विजातिभिः

ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੈਵਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 152

योर्ऽथं विचार्य युक्तात्मा श्रावयेद् ब्राह्मणान् शुचीन् / स दोषकञ्चुकं त्यक्त्वा याति देवं महेश्वरम्

ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਯੁਕਤ-ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਾਵੇ; ਉਹ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 153

एतावदुक्त्वा भगवान् व्यासः सत्यवतीसुतः / समाश्वास्य मुनीन् सूतं जगाम च यथागतम्

ਇਤਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਿਆਵਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ, ਸੂਤ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਤ ਗਏ।