Adhyaya 32
Prāyaścitta for Mahāpātakas: Liquor, Theft, Sexual Transgression, Contact with the Fallen, and Homicide
ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਉਪਸੰਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਸ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿਕਲਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਲਈ ਕਠੋਰ, ਅੱਗ-ਸਮਾਨ ਤਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਉਸ਼ਮਾ-ਉਪਾਅ; ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਸਵੀਕਾਰੋਕਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਆਂ ਕਿ ਰਾਜਦੰਡ ਨਾਲ ਚੋਰ ਦਾ ਪਾਪ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੰਡ ਨਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀਗਮਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਿਧ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਾਮ-ਉਲੰਘਣਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਸਵਦੰਡ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ, ਅਤਿਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ, ਤਪਤਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ, ਸਾਂਤਪਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਾਂਦ੍ਰਾਇਣ ਵਰਤ। ਪਤਿਤ-ਸੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਭੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ-ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਦਾਨ, ਜਪ, ਉਪਵਾਸ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ। ਅਧਿਆਇ ਦੋਸ਼–ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਮਾਨੁਪਾਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਤੀਰਥ, ਤਪ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ-ਮਾਰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकत्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत् / तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕੂਰਮਪੁਰਾਣ ਦੀ ਛਟਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਤਪਾਈ ਹੋਈ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਵੇ; ਉਸ ਨਾਲ ਦੇਹ ਸੜ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
गोमूत्रमग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा / पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात् ततः
ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਗੋਮੂਤਰ ਜਾਂ ਗੋਬਰ ਦਾ ਨਿਚੋੜਿਆ ਰਸ; ਜਾਂ ਦੁੱਧ, ਘੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਿਰ ਪਾਤਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Verse 3
जलार्द्रवासाः प्रयतो ध्यात्वा नारायणं हरिम् / ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत् तत्पापशान्तये
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ-ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ-ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰੇ।
Verse 4
सुवर्णस्तेयकृद् विप्रो राजानमभिगम्य तु / स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति
ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਆਖੇ—“ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ/ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਓ।”
Verse 5
गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद् हन्यात् ततः स्वयम् / वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा
ਰਾਜਾ ਗਦਾ/ਮੁਸਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਮਾਰੇ, ਫਿਰ ਆਪ (ਦੰਡ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇ)। ਮੌਤ ਨਾਲ ਚੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੇਵਲ ਤਪ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 6
स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम् / शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा
ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜਾਂ ਖਦਿਰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਾਠੀ; ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿੱਖੀ ਬਰਛੀ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਹੇ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲੈ ਕੇ।
Verse 7
राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता / आचक्षाणेन तत्पापमेवङ्कर्मास्मि शाधि माम्
ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ, ਕੇਸ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੱਸ ਕੇ ਆਖੇ—“ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ (ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੋ)।”
Verse 8
शासनाद् वा विमोक्षाद् वा स्तेनः स्तेयाद् विमुच्यते / अशासित्वा तु तं राजास्तेनस्याप्नोति किल्बिषम्
ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਚੋਰ ਚੋਰੀ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੰਡ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਹੀ ਚੋਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 9
तपसापनुनुत्सुस्तु सुवर्णस्तेयजं मलम् / चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद् ब्रह्महणो व्रतम्
ਜੋ ਦਵਿਜ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਰਤ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੇ।
Verse 10
स्नात्वाश्वमेधावभृथे पूतः स्यादथवा द्विजः / प्रदद्याद् वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम्
ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਵਿਜ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਹ-ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੋਨਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ।
Verse 11
चरेद् वा वत्सरं कृच्छ्रं ब्रह्मचर्यपरायणः / ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये
ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ।
Verse 12
गुरोर्भार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः / अवगूहेत् स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम्
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਮ-ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਤਪਤ ਤੇ ਦਿੱਪਤ ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਸਤਰੀ-ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਏ।
Verse 13
स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ / आतिष्ठेद् दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः
ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਵੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਡਿੱਗ ਨਾ ਜਾਵੇ।
Verse 14
गुर्वर्थं वा हतः शुद्ध्येच्चरेद् वा ब्रह्महा व्रतम् / शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम् / अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः
ਗੁਰੂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖੇ। ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਂਵੇ, ਇਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਜ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 15
कृच्छ्रं वाब्दं चरेद् विप्रश्चीरवासाः समाहितः / अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਿੱਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਛਰ ਵਰਤ ਰੱਖੇ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਅਵਭ੍ਰਿਥ) ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 16
काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती / स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः
ਸਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਠਵੇਂ ਪਹਿਰ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 17
अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद् व्यपोहति पातकम् / चान्द्रायणानि वा कुर्यात् पञ्च चत्वारि वा पुनः
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਚਾਂਦਰਾਇਣ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 18
पतितैः संप्रयुक्तानामथ वक्ष्यामि निष्कृतिम् / पतितेन तु संसर्गं यो येन कुरुते द्विजः / स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत्
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਤਿਤਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਇਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਪਤਿਤ ਨਾਲ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸੰਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਉਹ ਉਸੇ ਅਨੁਰੂਪ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ।
Verse 19
तप्तकृच्छ्रं चरेद् वाथ संवत्सरमतन्द्रितः / षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तार्धमर्हति
ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਬਿਨਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ‘ਤਪਤਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਪਰ ਜੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਸਰਗ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
Verse 20
एभिर्व्रतैरपोहन्ति महापातकिनो मलम् / पुण्यतीर्थाभिगमनात् पृथिव्यां वाथ निष्कृतिः
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਤਕੀ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਲਿਨਤਾ-ਰੂਪ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਗਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ (ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 21
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः / कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः
ਕਾਮ ਵੱਸ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ, ਸੁਰਾਪਾਨ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗਮਨ ਕਰੇ—ਅਤੇ ਐਸੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਸੰਗਤ ਵੀ ਰੱਖੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਘੋਰ ਮਹਾਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 22
कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः / ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम्
ਵਿਪ੍ਰ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ ਅਨਸ਼ਨ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਕਪර්ਦਿਨ ਦੇਵ—ਜਟਾਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ—ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਧਧਕਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Verse 23
न ह्यन्या निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः / तस्मात् पुण्येषु तीर्थेषु दहेद् वापि स्वदेहकम्
ਧਰਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਸਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 24
गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि / प्रविशेज्ज्वलनं दीप्तं मतिपूर्वमिति स्थितिः
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਵਧੂ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ ਧਧਕਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ—ਇਹੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।
Verse 25
मातृष्वसां मातुलानीं तथैव च पितृष्वसाम् / भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात् कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸੀ, ਮਾਮੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਫੁੱਫੜ, ਜਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਅਤੇ ‘ਅਤਿਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Verse 26
चान्द्रायणं च कुर्वोत तस्य पापस्य शान्तये / ध्यायन् देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम्
ਉਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ‘ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ’ ਵਰਤ ਵੀ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਜੋ ਜਗਤ-ਯੋਨੀ ਹੈ, ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ।
Verse 27
भ्रातृभार्यां समारुह्य कुर्यात् तत्पापशान्तये / चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा सुसमाहितः
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਚਾਰ—ਜਾਂ ਪੰਜ—ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Verse 28
पैतृष्वस्त्रेयीं गत्वा तु स्वस्त्रेयां मातुरेव च / मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत्
ਭੂਆ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ, ਮਾਸੀ ਦੀ ਧੀ ਜਾਂ ਮਾਮੇ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ 'ਚਾਂਦਰਾਇਣ' ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 29
सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च / अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਸਾਲੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ 'ਤਪਤਕ੍ਰਿਛਰ' ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 30
उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति / चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः / सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता
ਮਾਹਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਚੰਡਾਲ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤਿੰਨ 'ਤਪਤਕ੍ਰਿਛਰ' ਅਤੇ 'ਸਾਂਤਪਨ' ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
Verse 31
मातृगोत्रां समासाद्य समानप्रवरां तथा / चाद्रायणेन शुध्येत प्रयतात्मा समाहितः
ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੋਤ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਵਰ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ 'ਚਾਂਦਰਾਇਣ' ਵਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 32
ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गत्वा गृच्छ्रमेकं समाचरेत् / कन्यकां दूषयित्वा तु चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇੱਕ 'ਕ੍ਰਿਛਰ' ਵਰਤ ਰੱਖੇ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ 'ਚਾਂਦਰਾਇਣ' ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 33
अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु / रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਗੈਰ-ਇਨਸਾਨੀ ਜੀਵਾਂ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਗਲਤ ਥਾਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿੱਛਰ ਅਤੇ ਸਾਂਤਪਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Verse 34
बन्धकीगमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गवि भथुनमासेव्य चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਦਚਲਣ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਂਦਰਾਇਣ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 35
अजावी मैथुनं कृत्वा प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / पतितां च स्त्रियं गत्वा त्रिभिः कृच्छ्रै र्विशुद्ध्यति
ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਭੇਡ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ 'ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਿਤ ਔਰਤ ਨਾਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਕ੍ਰਿੱਛਰ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 36
पुल्कसीगमने चैव क्रच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् / नटीं शैलूषकीं चैव रजकीं वेणुजीविनीम् / गत्वा चान्द्रायणं कुर्यात् तथा चर्मोपजीविनीम्
ਪੁਲਕਸੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿੱਛਰ ਅਤੇ ਚਾਂਦਰਾਇਣ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਟੀ, ਨਰਤਕੀ, ਧੋਬਣ, ਬਾਂਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਚਾਂਦਰਾਇਣ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 37
ब्रहामचारी स्त्रियं गच्छेत् कथञ्चित्काममोहितः / सप्तगारं चरेद् भैक्षं वसित्वा गर्दभाजिनम्
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਕਾਮਵਸ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗਧੇ ਦੀ ਖੱਲ ਪਾ ਕੇ ਸੱਤ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 38
उपस्पृशेत् त्रिषवणं स्वपापं परिकीर्तयन् / संवत्सरेण चैकेन तस्मात् पापात् प्रमुच्यते
ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧੀਆਂ ਵੇਲੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 39
ब्रह्महत्याव्रतं वापि षण्मासानाचरेद् यमी / मुच्यते ह्यवकीर्णो तु ब्राह्मणानुमते स्थितः
ਜਾਂ ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ-ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਦਾਗ਼ੀ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 40
सप्तरात्रमकृत्वा तु भैक्षचर्याग्निपूजनम् / रेतसश्च समुत्सर्गे प्रायश्चित्तं समाचरेत्
ਜੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਭਿਖਿਆਚਰਿਆ ਅਤੇ ਅਗਨੀ-ਪੂਜਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੀਰਯ-ਸ੍ਰਾਵ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 41
ओङ्कारपूर्विकाभिस्तु महाव्याहृतिभिः सदा / संवत्सरं तु भुञ्जानो नक्तं भिक्षाशनः शुचिः
ਓੰਕਾਰ-ਪੂਰਵਕ ਮਹਾਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਦਾ ਜਪ ਕਰੇ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿ ਕੇ, ਭਿਖਿਆ-ਅੰਨ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।
Verse 42
सावित्रीं च जपेच्चैव नित्यं क्रोधविवर्जितः / नदीतीरेषु तीर्थेषु तस्मात् पापाद् विमुच्यते
ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿੱਤ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ (ਗਾਇਤ੍ਰੀ) ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ; ਨਦੀ-ਕੰਢੇ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 43
हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / अकामतो वै षण्मासान् दद्यान् पञ्चशतं गवाम्
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਅਣਜਾਣੇ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।
Verse 44
अब्दं चरेत नियतो वनवासी समाहितः / प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं तु वा स्वयम्
ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਰਤ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ, ਸਾਂਤਪਨ ਜਾਂ ਤਪਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ।
Verse 45
प्रमाप्याकामतो वैश्यं कुर्यात् संवत्सरद्वयम् / गोसहस्रं सपादं च दद्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ वा कुर्याच्चान्द्रायणमथावि वा
ਜੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼੍ਯ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਹਮਹਣ ਵਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਛੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ; ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ, ਅਤਿਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰ ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰੇ।
Verse 46
संवत्सरं व्रतं कुर्याच्छूद्रं हत्वा प्रमादतः / गोसहस्रार्धपादं च दद्यात् तत्पापशान्तये
ਜੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਰਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਅੱਧ-ਹਜ਼ਾਰ (ਪੰਜ ਸੌ) ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।
Verse 47
अष्टौ वर्षाणि षट् त्रीणि कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / हत्वा तु क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं चैव यथाक्रमम्
ਬ੍ਰਹਮਹਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਰਤ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼੍ਯ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛੇ, ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 48
निहत्य ब्राह्मणीं विप्रस्त्वष्टवर्षं व्रतं चरेत् / राजन्यां वर्षषट्कं तु वैश्यां संवत्सरत्रयम् / वत्सरेण विशुद्ध्येत शूद्रां हत्वा द्विजोत्तमः
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੱਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਛੇ ਸਾਲ, ਵੈਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 49
वैश्यां हत्वा प्रमादेन किञ्चिद् दद्याद् द्विजातये / अन्त्यजानां वधे चैव कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम् / पराकेणाथवा शुद्धिरित्याह भगवानजः
ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਯਜਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦ੍ਰਾਇਣ ਵਰਤ ਜਾਂ ਪਰਾਕ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
Verse 50
मण्डूकं नकुलं काकं दन्दशूकं च मूषिकम् / श्वानं हत्वा द्विजः कुर्यात् षोडशांशं व्रतं ततः
ਡੱਡੂ, ਨਿਓਲਾ, ਕਾਂ, ਸੱਪ, ਚੂਹਾ ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 51
पयः पिबेत् त्रिरात्रं तु श्वानं हत्वा सुयन्त्रितः / मार्जारं वाथ नकुलं योजनं वाध्वनो व्रजेत् / कृच्छ्रं द्वादशरात्रं तु कुर्यादश्ववधे द्विजः
ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸੰਜਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਿੱਲੀ ਜਾਂ ਨਿਓਲੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ 'ਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ 'ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਕ੍ਰਿਚਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 52
अभ्रीं कार्ष्णायसीं दद्यात् सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः / पलालभारं षण्डं च सैसकं चैकमाषकम्
ਸੱਪ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਹੀ, ਤੂੜੀ ਦੀ ਪੰਡ, ਇੱਕ ਬਲਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਸ਼ਕ ਸਿੱਕਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 53
धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम् / शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम्
ਧ੍ਰਿਤਕੁੰਭ ਪੰਛੀ, ਵਰਾਹ, ਤਿਲਦ੍ਰੋਣ ਪੰਛੀ, ਤਿੱਤਿਰੀ, ਸ਼ੁਕ, ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਵੱਛਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਕ੍ਰੌਂਚ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 54
हत्वा हंसं बलाकां च बकं बर्हिणमेव च / वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेद् ब्राह्मणाय गाम्
ਹੰਸ, ਬਲਾਕਾ, ਬਕ, ਬਰ੍ਹਿਣ (ਮੋਰ), ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਯੇਨ ਤੇ ਭਾਸ ਪੰਛੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 55
क्रव्यादांस्तु मृगान् हत्वा धेनुं दद्यात् पयस्विनीम् / अक्रव्यादान् वत्सतरीमुष्ट्रं हत्वा तु कृष्णलम्
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦ (ਮਾਸਾਹਾਰੀ) ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧੇਨੂ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਅਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਧ ਤੇ ਬੱਛੀ ਦਾਨ; ਅਤੇ ਊਂਟ ਦੇ ਵਧ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਲ (ਸੋਨੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਮਾਪ) ਦੇਵੇ।
Verse 56
किञ्चिदेव तु विप्राय दद्यादस्थिमतां वधे / अनस्थ्नां चैव हिंसायां प्राणायामेन शुध्यति
ਅਸਥੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਨਸਥ (ਹੱਡੀ ਰਹਿਤ) ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 57
फलदानां तु वृक्षाणां छेदने जप्यमृक्शतम् / गुल्मवल्लीलतानां तु पुष्पितानां च वीरुधाम्
ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਕੱਟਣ ਤੇ ਸੌ ਰਿਗ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਗੁਲਮ, ਵੱਲੀ, ਲਤਾ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹੀ ਜਪ-ਵਿਧਾਨ ਹੈ।
Verse 58
अन्येषां चैव वृक्षाणां सरसानां च सर्वशः / फलपुष्पोद्भवानां च घृतप्राशो विशोधनम्
ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਰਸਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ—ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਘ੍ਰਿਤ-ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ, ਅਰਥਾਤ ਘੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਹੈ।
Verse 59
हस्तिनां च वधे दृष्टं तप्तकृच्छ्रं विशोधनम् / चान्द्रायणं पराकं वा गां हत्वा तु प्रमादतः / मतिपूर्वं वधे चास्याः प्रायश्चित्तं न विद्यते
ਹਾਥੀ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ‘ਤਪਤ-ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ’ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੇਧਿਆਨੀ ਨਾਲ ਗਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ‘ਚਾਂਦ੍ਰਾਇਣ’ ਜਾਂ ‘ਪਰਾਕ’ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਗੋਵਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
Frequently Asked Questions
It states that lawful punishment (or official release) can remove the thief’s sin, and if the king neglects to punish, the king incurs the thief’s guilt—linking political dharma (rāja-dharma) to moral-ritual order.
Kṛcchra, Atikṛcchra, Taptakṛcchra, Sāṃtapana, Cāndrāyaṇa, and Parāka appear as recurring frameworks, often combined with brahmacarya, forest-dwelling, mantra-japa (Oṃ/Vyāhṛtis/Sāvitrī), and tīrtha observance.
Alongside meditation on Nārāyaṇa (Hari), it also prescribes contemplation of Kapardin (Śiva) and tīrtha-based rites, showing a sect-inclusive devotional field within a unified dharma-and-purification program.