Adhyaya 274

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सोमवंशवर्णनं नम त्रिसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुःसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः यदुवंशवर्णनं अग्निर् उवाच यदोरासन्पञ्च पुत्रा ज्येष्ठस्तेषु सहस्रजित्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਸੋਮਵੰਸ਼ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ੨੭੪ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ‘ਯਦੁਵੰਸ਼ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ੨੭੫ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਯਦੁ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਠਾ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ੍ ਸੀ।

Verse 2

धर्मनेत्रो हैहयस्य धर्मनेत्रस्य संहनः

ਹੈਹਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਹਨ (ਜਨਮਿਆ)।

Verse 3

महिमा संहनस्यासीन्महिम्नओ भद्रसेनकः भद्रसेनाद् दुर्गमो ऽभूद्दुर्गमात्कनको ऽभवत्

ਮਹਿਮਾ ਸੰਹਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਸੇਨਕ ਜੰਮਿਆ; ਭਦ੍ਰਸੇਨਕ ਤੋਂ ਦੁਰਗਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮ ਤੋਂ ਕਨਕ ਜੰਮਿਆ।

Verse 4

कनकात् कृतवीर्यस्तु कृताग्निः करवीरकः कृतौजाश् च चतुर्थो ऽभूत् कृतवीर्यात्तु सो ऽर्जुनः

ਕਨਕ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਜੰਮਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਾਗ્નਿ, ਕਰਵੀਰਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੌਜਾ ਸਨ; ਚੌਥਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਅਰਜੁਨ ਸੀ।

Verse 5

दत्तो ऽर्जुनाय तपते सप्तद्वीपमहीशताम् ददौ बाहुसहस्रञ्च अजेयत्वं रणे ऽरिणा

ਤਪਸਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ; ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਅਜੇਯਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।

Verse 6

अधर्मे वर्तमानस्य विष्णुहस्तान्मृतिर्ध्रुवा दश यज्ञसहस्राणि सो ऽर्जुनः कृतवान्नृपाः

ਜੋ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਉਸ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।

Verse 7

अनष्टद्रव्यता राष्ट्रे तस्य संस्मरणादभूत् न नूनं कार्त्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति वै नृपः

ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ‘ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣਾ’ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਬਣੀ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕਾਰੱਤਵੀਰਯ ਦੀ ਗਤੀ (ਅੰਤਿਮ ਦਸ਼ਾ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਗੇ।

Verse 8

यज्ञैर् दानैस्तपोभिश् च विक्रमेण श्रुतेन च कर्तवीर्यस्य च शतं पुत्राणां पञ्च वै पराः

ਯੱਗ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ, ਕਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨੇ ਗਏ।

Verse 9

सूरसेनश् च सूरश् च धृष्टोक्तः कृष्ण एव च जयध्वजश् च नामासीदावन्त्यो नृपतिर्महान्

ਸੂਰਸੇਨ ਅਤੇ ਸੂਰ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੋਕਤ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ; ਅਤੇ ਜਯਧਵਜ ਨਾਮ ਵਾਲਾ (ਰਾਜਾ) ਵੀ ਹੋਇਆ—ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 10

जयध्वजात्तालजङ्घस्तालजङ्घात्ततः सुताः हैहयानां कुलाः पञ्च भोजाश्चावन्तयस् तथा

ਜਯਧਵਜ ਤੋਂ ਤਾਲਜੰਘ ਜੰਮਿਆ; ਅਤੇ ਤਾਲਜੰਘ ਤੋਂ ਅਗੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੈਹਯਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਕੁਲ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

Verse 11

वीतिहोत्राः स्वयं जाताः शौण्डिकेयास्तथैव च वीतिहोत्रादनन्तो ऽभुदनन्ताद्दुर्जयो नृपः

ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ (ਵੰਸ਼ਜ) ਆਪ ਹੀ ਜੰਮੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੌੰਡਿਕੇਯ ਵੀ। ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਅਨੰਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਦੁਰਜਯ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 12

क्रोष्टोर्वंशं प्रवक्ष्यामि यत्र जातो हरिः स्वयम् क्रोष्टोस्तु वृजिनीवांश् च स्वाहाभूद्वृजिनीवतः

ਹੁਣ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵੈੰ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਤੋਂ ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ ਤੋਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਜੰਮੀ।

Verse 13

स्वाहापुत्रओ रुषद्गुश् च तस्य चित्ररथः सुतः शशविन्दुश्चित्ररथाच्चक्रवर्ती हरौ रतः

ਸ੍ਵਾਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਸ਼ਦਗੁ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਹੋਇਆ। ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਤੋਂ ਸ਼ਸ਼ਵਿੰਦੂ ਜਨਮਿਆ—ਉਹ ਸਰਵਭੌਮ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ।

Verse 14

शशविन्दोश् च पुत्त्राणां शतानामभवच्छतम् धीमतां चारुरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम्

ਸ਼ਸ਼ਵਿੰਦੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਪਰ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸੌ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ—ਉਹ ਸਭ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 15

पृथुश्रवाः प्रधानो ऽभूत्तस्य पुत्रः सुयज्ञकः सुयज्ञस्योशनाः पुत्रस्तितिक्षुरुशनःसुतः

ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼੍ਰਵਾ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਮੁੱਖ) ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਯਜ੍ਞਕ ਸੀ। ਸੁਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ਼ਨਾ; ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸੀ।

Verse 16

तितिक्षोस्तु मरुत्तो ऽभूत्तस्मात्कम्बलवर्हिषः पञ्चाशद्रुक्मकवचाद्रुक्मेषुः पृथुरुक्मकः

ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤੋਂ ਮਰੁੱਤ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਕੰਬਲਵਰ੍ਹਿਸ਼। ਪੰਚਾਸ਼ਦ ਤੋਂ ਰੁਕ੍ਮਕਵਚ; ਰੁਕ੍ਮਕਵਚ ਤੋਂ ਰੁਕ੍ਮੇਸ਼ੁ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਥੁਰੁਕ੍ਮਕ ਹੋਇਆ।

Verse 17

विषांशुश्चेति ज हविर्ज्यामघः पापघ्नो ज्यामघः स्त्रीजितो ऽभवत् सेव्यायां ज्यामघादासीद्विदर्भस्तस्य कौशिकः

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਾਂਸ਼ੁ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ, ਹਵਿ ਅਤੇ ਪਾਪਘਨ ਜ੍ਯਾਮਘ ਆਇਆ। ਉਹ ਜ੍ਯਾਮਘ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਵਸ਼ (ਸਤ੍ਰੀਜਿਤ) ਹੋ ਗਿਆ। ਜ੍ਯਾਮਘ ਤੋਂ ਸੇਵਿਆ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਰਭ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦਾ (ਵੰਸ਼ਜ) ਕੌਸ਼ਿਕ ਸੀ।

Verse 18

लोमपादः क्रथः श्रेष्ठात् कृतिः स्याल्लोमपदतः कौशिकस्य चिदिः पुत्रस्तस्माच्चैद्या नृपाः स्मृताः

ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਕ੍ਰਥ ਜੰਮਿਆ; ਕ੍ਰਥ ਤੋਂ ਲੋਮਪਾਦ; ਲੋਮਪਾਦ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤੀ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ‘ਚੈਦ੍ਯ’ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 19

क्रथाद्विदर्भपुत्राश् च कुन्तिः कुन्तेस्तु धृष्टकः धृष्टस्य निधृतिस्तस्य उदर्काख्यो विदूरथः

ਕ੍ਰਥ ਤੋਂ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਤੀ ਵੀ ਸੀ। ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕ ਤੋਂ ਨਿਧ੍ਰਿਤੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੂਰਥ, ਜੋ ਉਦਰਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

Verse 20

दशार्हपुत्रो व्योमस्तु व्योमाज्जीमूत उच्यते जीमूतपुत्रो विकलस्तस्य भीमरथः सुतः

ਦਸ਼ਾਰ੍ਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਯੋਮ ਸੀ; ਵ੍ਯੋਮ ਤੋਂ ਜੀਮੂਤ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਜੀਮੂਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਲ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਰਥ ਸੀ।

Verse 21

भीमरथान्नवरथस्ततो दृढरथो ऽभवत् शकुन्तिश् च दृढरथात् शकुन्तेश् च करम्भकः

ਭੀਮਰਥ ਤੋਂ ਨਵਰਥ ਜੰਮਿਆ; ਫਿਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਰਥ ਹੋਇਆ। ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਰਥ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁੰਤੀ; ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਕਰੰਭਕ ਜੰਮਿਆ।

Verse 22

करम्भाद्देवलातो ऽभूत् देवक्षेत्रश् च तत्सुतः देवक्षेत्रान्मधुर्नाम मधोर्द्रवरसो ऽभवत्

ਕਰੰਭ ਤੋਂ ਦੇਵਲਾਤ ਜੰਮਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਕਸ਼ੇਤਰ ਸੀ। ਦੇਵਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਮਧੁ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਮਧੁ ਤੋਂ ਦ੍ਰਵਰਸ ਜੰਮਿਆ।

Verse 23

द्रवरसात् पुरुहूतो ऽभूज्जन्तुरासीत्तु तत्सुतः गुणी तु यादवो राजा जन्तुपुत्रस्तु सात्त्वतः

ਦ੍ਰਵਰਸ ਤੋਂ ਪੁਰੁਹੂਤ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਤੂ ਸੀ। ਜੰਤੂ ਤੋਂ ਗੁਣਵਾਨ ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ ਸਾਤ੍ਤਵਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 24

सात्त्वताद्भजमानस्तु वृष्णिरन्धक एव च देवावृधश् च चत्वारस्तेषां वंशास्तु विश्रुताः

ਸਾਤ੍ਤਵਤ ਤੋਂ ਭਜਮਾਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼੍ਣੀ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ—ਇਹ ਚਾਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 25

भजमानस्य वाह्यो ऽभूद्वृष्टिः कृमिर्निमिस् तथा देवावृधाद्वभ्रुरासीत्तस्य श्लोको ऽत्र गीयते

ਭਜਮਾਨ (ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਰੋਗ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਈ; ਕ੍ਰਿਮੀ ਅਤੇ ‘ਨਿਮਿ’ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵਭ੍ਰੁ (ਭੂਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ/ਵਰਨ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

यथैव शृणुमो दूरात् गुणांस्तद्वत्समन्तिकात् वभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर् देवावृधःसमः

ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੀ (ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ)। ਵਭ੍ਰੁ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 27

चत्वारश् च सुता वभ्रोर्वासुदेवपरा नृपाः धृतिरिति ञ देवरातो ऽभुदिति ख , ग , घ , ज , ञ , ट , च विस्तृता इति क , छ , च कुहुरो भजमानस्तु शिनिः कम्बलवर्हिषः

ਵਭ੍ਰੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਵਾਸੁਦੇਵ-ਪਰਾਇਣ ਰਾਜੇ। ਕੁਝ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ‘ਧ੍ਰਿਤਿ’, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਦੇਵਰਾਤ’, ਅਤੇ ਕਿਤੇ ‘ਵਿਸ੍ਤ੍ਰਿਤਾ’ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕੁਹੁਰ, ਭਜਮਾਨ, ਸ਼ਿਨਿ ਅਤੇ ਕੰਬਲਵਰ੍ਹਿਸ਼ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੈ।

Verse 28

कुहुरस्य सुतो धृष्णुधृष्णोस्तु तनयो धृतिः धृतेः कपोतरोमाभूत्तस्य पुत्रस्तु तित्तिरिः

ਕੁਹੁਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ ਸੀ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤੀ ਹੋਇਆ। ਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਕਪੋਤਰੋਮਾ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੱਤਿਰੀ ਸੀ।

Verse 29

तित्तिरेस्तु नरः पुत्रस्तस्य चन्दनदुन्दुभिः पुनर्वसुस्तस्य पुत्र आहुकश्चाहुकीसुतः

ਤਿੱਤਿਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਰ ਸੀ। ਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੰਦਨ-ਦੁੰਦੁਭਿ ਹੋਇਆ। ਚੰਦਨ-ਦੁੰਦੁਭਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਨਰਵਸੁ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਹੁਕ ਸੀ, ਜੋ ਆਹੁਕੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ।

Verse 30

आहुकाद्देवको जज्ञे उग्रसेनस्ततो ऽभवत् देववानुपदेवश् च देवकस्य सुताः स्मृताः

ਆਹੁਕ ਤੋਂ ਦੇਵਕ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਵ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 31

तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ देवकी श्रुतदेवी च मित्रदेवी यथोधरा

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਸਨ; ਉਹ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ—ਦੇਵਕੀ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵੀ, ਮਿਤ੍ਰਦੇਵੀ ਅਤੇ ਯਥੋਧਰਾ।

Verse 32

श्रीदेवी सत्यदेवी च सुरापी चेति सप्तमी नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषाञ्च पूर्वजः

ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ, ਸਤ੍ਯਦੇਵੀ ਅਤੇ ਸੁਰਾਪੀ—ਇਹ ਨਾਮ ਸੱਤਵੀਂ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਵੋਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੇਠਾ ਹੈ।

Verse 33

न्यग्रोधश् च सुनामा च कङ्कः शङ्कुश् च भूमिपः सुतनूराष्ट्रपालश् च युद्धमुष्टिः सुमुष्टिकः

ਉੱਥੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ, ਸੁਨਾਮਾ, ਕਂਕ ਅਤੇ ਸ਼ਂਕੁ ਸਨ; ਨਾਲ ਹੀ ਭੂਮਿਪ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਸੁਤਨੂ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਾਲ; ਅਤੇ ਯੁੱਧਮੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸੁਮੁਸ਼ਟਿਕ ਵੀ ਸਨ।

Verse 34

भजमानस्य पुत्रो ऽथ रथमुख्यो विदूरथः राजाधिदेवः शूरश् च विदूरथसुतो ऽभवत्

ਫਿਰ ਭਜਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੂਰਥ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਸੀ। ਅਤੇ ਵਿਦੂਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੂਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਾਜਾਧਿਦੇਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

Verse 35

राजाधिदेवपुत्रौ द्वौ शोणाश् चः श्वेतवाहनः शोणाश्वस्य सुताः पञ्च शमी शत्रुजिदादयः

ਰਾਜਾਧਿਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਸ਼ੋਣਾਸ਼ਚ ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਤਵਾਹਨ। ਸ਼ੋਣਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਆਦਿ ਸਨ।

Verse 36

शमीपुत्रः प्रतिक्षेत्रः प्रतिक्षेत्रस्य भोजकः भोजस्य हृदिकः पुत्रो ह्य् अदिकस्य दशात्मजाः

ਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ੇਤਰ; ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ੇਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੋਜਕ; ਭੋਜਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹ੍ਰਦਿਕ; ਅਤੇ ਹ੍ਰਦਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਦਿਕ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

Verse 37

कृतवर्मा शतधन्वा देवार्हो भीषणादयः कुकुरो भजमानस्त्विति क सुन्दरो भजमानस्त्विति ज कुकुरस्येति क शक्रजिदादय इति ख देवार्हात् कम्बलवर्हिरसमौजास्ततो ऽभवत्

ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਸ਼ਤਧਨ੍ਵਾ, ਦੇਵਾਰ੍ਹ, ਭੀਸ਼ਣ ਆਦਿ ਹੋਏ। ਕੁਕੁਰ ਤੋਂ ਭਜਮਾਨ—ਇਹ ਪਾਠ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ‘ਸੁੰਦਰ ਹੀ ਭਜਮਾਨ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਤੇ ‘ਕੁਕੁਰਸ੍ਯ’ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ‘ਸ਼ਕ੍ਰਜਿਤ ਆਦਿ’ ਦਾ ਪਾਠਭੇਦ ਵੀ ਹੈ। ਦੇਵਾਰ੍ਹ ਤੋਂ ਕੰਬਲ, ਵਰ੍ਹਿ ਅਤੇ ਅਸਮੌਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

Verse 38

सुदंष्ट्रश् च सुवासश् च धृष्टो ऽभूदसमौजसः गान्धारी चैव माद्री च धृष्टभार्ये बभूवतुः

ਸੁਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਵਾਸ ਸਨ; ਅਸਮੌਜਸ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਨਮਿਆ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ—ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ—ਸਨ।

Verse 39

सुमित्रो ऽभूच्च गान्धार्यां माद्री जज्ञे युधाजितम् अनमित्रः शिनिर्धृष्टात्ततो वै देवमीढुषः

ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਯੁਧਾਜਿਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਨੀ; ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 40

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि प्रसेनकः सत्राजितः प्रसेनो ऽथ मणिं सूर्यात्स्यमन्तकम्

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਘਨ ਸੀ; ਨਿਘਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੇਨਕ ਹੋਇਆ। ਅੱਗੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸ੍ਯਮੰਤਕ ਨਾਮ ਦਾ ਮਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 41

प्राप्यारण्ये चरन्तन्तु सिंहो हत्वाग्रहीन्मणिं हतो जाम्बवता सिंहो जाम्बवान् हरिणा जितः

ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਫਿਰਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ (ਧਾਰਕ ਨੂੰ) ਮਾਰ ਕੇ ਮਣੀ ਛੀਨ ਲਿਆ। ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਮਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

Verse 42

तस्मान्मणिं जाम्बवतीं प्राप्यागाद्दारकां पुरीम् सत्राजिताय प्रददौ शतधन्वा जघान तम्

ਇਸ ਲਈ ਮਣੀ ਅਤੇ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਉਹ ਮਣੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ ਸ਼ਤਧਨਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 43

हत्वा शतधनुं कृष्णो मणिमादाय कीर्तिभाक् बलयादवमुख्याग्रे अक्रूरान्मणिमर्पयेत्

ਸ਼ਤਧਨਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮਣੀ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਯਾਦਵ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਉਹ ਮਣੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।

Verse 44

मिथ्याभिशस्तिं कृष्णस्य त्यक्त्वा स्वर्गी च सम्पठन् सत्राजितो भङ्गकारः सत्यभामा हरेः प्रिया

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਲਾਇਆ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣਹਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਸੀ।

Verse 45

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे सत्यकस्तु शिनेः सुतः सत्यकात्सात्यकिर्जज्ञे युयुधानाद्धुनिर्ह्यभूत्

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਨੀ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਕ ਤੋਂ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਤੋਂ ਧੁਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

Verse 46

धुनेर्युगन्धरः पुत्रः स्वाह्यो ऽभुत् स युधाजितः ऋषभक्षेत्रकौ तस्य ह्य् ऋषभाच्च स्वफल्ककः

ਧੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਗੰਧਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਵਾਹ੍ਯ ਸੀ, ਜੋ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਖੇਤਰਕ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਸ੍ਵਫਲ੍ਕਕ ਜੰਮਿਆ।

Verse 47

स्वफल्कपुत्रो ह्य् अक्रूरो अकूराच्च सुधन्वकः शूरात्तु वसुदेवाद्याः पृथा पाण्डोः प्रियाभवत्

ਸ੍ਵਫਲ੍ਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਤੋਂ ਸੁਧਨ੍ਵਕ ਜੰਮਿਆ। ਸ਼ੂਰ ਤੋਂ ਵਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਪૃਥਾ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

Verse 48

सुधाजितमिति ख , छ च स्वान्धोभूदिति ख , छ च साक्षो ऽभूदिति ज धर्माद्युधिष्ठिरः पाण्डोर्वायोः कुन्त्यां वृकोदरः इन्द्राद्धनञ्जयो माद्र्यां नकुलः सहदेवकः

‘ਸੁਧਾਜਿਤ’—ਖ ਅਤੇ ਛ ਹਸਤਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਪਾਠ; ‘ਸਵਾਂਧੋਭੂ’—ਖ ਅਤੇ ਛ ਦਾ ਪਾਠ; ‘ਸਾਕ੍ਸ਼ਃ’—ਜ ਹਸਤਲਿਖਤ ਦਾ ਪਾਠ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ), ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ), ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਜਨਮੇ।

Verse 49

वसुदेवाच्च रोहिण्यां रामः सारणदुर्गमौ वसुदेवाच्च देवक्यामादौ जातः सुसेनकः

ਵਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਰਾਮ ਜਨਮਿਆ; ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮ ਵੀ। ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਸੇਨਕ ਜਨਮਿਆ।

Verse 50

कीर्तिमान् भद्रसेनश् च जारुख्यो विष्णुदासकः भद्रदेहः कंश एतान् षड्गर्भान्निजघान ह

ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਭਦ੍ਰਸੇਨ, ਜਾਰੁਖ੍ਯ, ਵਿਸ਼ਨੁਦਾਸਕ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਦੇਹ—ਇਹ ਛੇ ਗਰਭ ਕংস ਨੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 51

ततो बलस्ततः कृष्णः सुभद्रा भद्रभाषिणी चारुदेष्णश् च शाम्बाद्याः कृष्णाज्जाम्बवतीसुताः

ਫਿਰ ਬਲ (ਬਲਰਾਮ), ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ। (ਅਗੇ) ਭਦ੍ਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੁਭਦਰਾ ਅਤੇ ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਬ ਆਦਿ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜਾਂਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।