Adhyaya 6

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तस्मात्संगमतो विप्र पश्चिमे दिक्तटे स्थितम् । सीताकुण्डमितिख्यातं सर्वकामफलप्रदम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର! ସେହି ସଙ୍ଗମରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ତଟରେ ‘ସୀତାକୁଣ୍ଡ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତାହା ସମସ୍ତ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 2

यत्र स्नात्वा नरो विप्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । सीतया किल तत्कुण्डं स्वयमेव विनिर्मितम् । रामेण वरदानाच्च महाफलनिधीकृतम्

ହେ ବିପ୍ର! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। କୁହାଯାଏ ଯେ ସେହି କୁଣ୍ଡ ସୀତାଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବରଦାନରୁ ତାହା ମହାଫଳର ନିଧି ହୋଇଛି।

Verse 3

श्रीराम उवाच । शृणु सीते प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भुवि यादृशम् । त्वत्कुण्डस्यास्य सुभगे त्वत्प्रीत्या कथयाम्यहम्

ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ—ହେ ସୀତେ! ଶୁଣ; ପୃଥିବୀରେ ତୋର ଏହି କୁଣ୍ଡର ଯେପରି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅଛି, ମୁଁ ତାହା କହିବି। ହେ ସୁଭଗେ! ତୋର ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 4

अत्र स्नानं च दानं च जपो होमस्तपोऽथवा । सर्वमक्षयतां याति विधानेन शुचिस्मिते

ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ! ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ତପ—ଯାହା କିଛି ବିଧିଅନୁସାରେ କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 5

मार्गकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । सर्वपापहरं देवि सर्वदा स्नायिनां नृणाम्

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ। ହେ ଦେବୀ, ସ୍ନାନକାରୀ ନରମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ସେ ସଦା ହରେ।

Verse 6

इति रामो वरं प्रादात्सीतायै च प्रजाप्रियः । तदाप्रभृति सर्वत्र तत्तीर्थं भुवि वर्त्तते

ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଜାପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ସେଇ ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଛି।

Verse 7

सीताकुण्डमिति ख्यातं जनानां परमाद्भुतम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा नूनं राममवाप्नुयात्

ଏହା ‘ସୀତାକୁଣ୍ଡ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ। ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନର ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 8

तत्र स्नानेन दानेन तपसा च विशेषतः । गन्धैर्माल्यैर्धूपदीपैर्न्नानाविभवविस्तरैः । रामं संपूज्य सीतां च मुक्तः स्यान्नात्र संशयः

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ବିଶେଷତଃ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା—ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଉପହାରରେ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ—ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 9

मार्गे मासि च स्नातव्यं गर्भवासो न जायते । अन्यदापि नरः स्नात्वा विष्णुलोकं स गच्छति

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ଗର୍ଭବାସ ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନର ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 10

विभोर्विष्णुहरेर्विप्र रम्ये पश्चिमदिक्तटे । देवश्चक्रहरिर्नाम सर्वाभीष्टफलप्रदः

ହେ ବିପ୍ର! ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ରମ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ବିଭୁ ବିଷ୍ଣୁ-ହରିଙ୍କ ‘ଚକ୍ରହରି’ ନାମକ ଦେବବିଗ୍ରହ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 11

तस्य चक्रहरेर्विप्र महिमा न हि मानवैः । शक्यो वर्णयितुं धीरैरपि बुद्धिमतां वरैः

ହେ ବିପ୍ର! ସେଇ ଚକ୍ରହରିଙ୍କ ମହିମା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଧୀର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 12

ततः पश्चिमदिग्भागे नाम्ना पुण्यं हरिस्मृति । विष्णोरायतनं ख्यातं परमार्थफलप्रदम् । यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

ତାପରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ‘ହରିସ୍ମୃତି’ ନାମକ ଏକ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଛି; ତାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆୟତନ, ପରମାର୍ଥଫଳପ୍ରଦ; ଯାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 13

तयोर्दर्शनतो यांति तेषां पापानि देहिनाम् । तानि पापानि यावंति कुर्वते भुवि ये नराः

ସେଇ ଦୁଇଟିର ଦର୍ଶନରେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାପ ନଶିଯାଏ—ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତୁ, ସେସବୁ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।

Verse 14

पुरा देवासुरे जाते संग्रामे भृशदारुणे । दैत्यैर्वरमदोत्सिक्तैर्देवा युधि पराजिताः

ପୁରାତନ କାଳରେ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍ଗ୍ରାମ ହେଲା; ବରଦାନର ମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ।

Verse 15

तेषां पलायमानानां देवानामग्रणीर्हरः । संस्तभ्य चैव तान्सर्वान्पुरस्कृत्यांबुजासनम्

ଦେବମାନେ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ହରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କରି, କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 16

क्षीरोदशायिनं विष्णुं शेषपर्य्यंकशायिनम् । लक्ष्म्योपविष्टं पार्श्वे च चरणांबुजहस्तया

ସେମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଶେଷପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ଶୁଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବସି, ହାତ ତାଙ୍କ କମଳଚରଣରେ ରଖିଥିଲେ।

Verse 17

नारदाद्यैर्मुनिवरैरुद्गीतगुगौरवम् । गरुडेन पुरःस्थेनानिशमंजलिना स्तुतम्

ନାରଦ ଆଦି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାଙ୍କ ଗୌରବମହିମା ଗାନ କଲେ; ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଗରୁଡ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ନିରନ୍ତର ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 18

क्षीराब्धिजलकल्लोलमदबिन्द्वंकिताम्बरम् । तारकोत्करविस्फारतारहारविराजितम्

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—କ୍ଷୀରସାଗର ତରଙ୍ଗର କ୍ରୀଡାମୟ ଛିଟା-ବିନ୍ଦୁମାନେ ଯେପରି ଅମ୍ବରରେ ଚିହ୍ନ ହୋଇଛି, ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଚ୍ଛ ପରି ବିସ୍ତୃତ ତାରାହାରରେ ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 19

पीतांबरमतिस्मेरविकाशद्भावभावितम् । बिभ्रतं कुण्डलं स्थूलं कर्णाभ्यां मौक्तिकोज्ज्वलम्

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ପୀତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରି, ମୃଦୁ ହାସର ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ଦୀପ୍ତିରେ ଭାବିତ, ଏବଂ ଦୁଇ କାନରେ ବଡ଼ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ମୋତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 20

रत्नवल्लीमिव स्वच्छां श्वेतद्वीपनिवासिनीम् । किरीटं पद्मरागाणां वलयं दधतं परम्

ରତ୍ନଲତା ପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଦୀପ୍ତ, ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ-ନିବାସିନୀ ଦେବୀ ସମ; ସେ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିରେ ଗଢ଼ା ପରମ କିରୀଟ ଓ ବଲୟ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 21

मित्रस्य राहुवित्रासनिवर्त्तनमिवापरम् । सकौस्तुभप्रभाचक्रं बिभ्राणं प्रवलारुणम्

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଶକ୍ତି ରାହୁର ଭୟ ନିବାରେ, ସେପରି ସେ କୌସ୍ତୁଭମଣିର ପ୍ରଭାର ଦୀପ୍ତ ଚକ୍ର ଧାରଣ କଲେ; ତାହା ପ୍ରବାଳ-ସଦୃଶ ଅରୁଣ ଥିଲା।

Verse 22

परां चतुर्मुखोत्पत्तिकल्पसंकल्पनामिव । शरणं स जगामाशु विनीतात्मा स्तुवन्निति

ତାପରେ ବିନୀତ ହୃଦୟରେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ସାଧନ କରୁଥିବା ମହାସଙ୍କଳ୍ପ ପରି ଉଚ୍ଚ ସେହି ପରମ ଶରଣକୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଗଲା ଏବଂ ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 23

तस्मिन्नवसरे शंभुः सर्वदेवगणैः सह । तुष्टाव प्रयतो भूत्वा विष्णुं जिष्णुं सुरद्विषाम्

ସେହି ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରୁଥିବା ଅଜେୟ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ।

Verse 24

ईश्वर उवाच । संसारार्णवसंतारसुपर्णसुखदायिने । मोह तीव्रतमो हारि चन्द्राय हरये नमः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସଂସାର-ସମୁଦ୍ର ପାର କରାଇବାକୁ ସୁଖଦ ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ପଖ/ଗରୁଡ) ଦାନକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ମୋହରୂପ ଅତିଘୋର ଅନ୍ଧକାର ହରଣକର୍ତ୍ତା, ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଶୀତଳ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 25

स्फुरत्संविन्मणिशिखां चित्तसंगतिचंद्रिकाम् । प्रपद्ये भगवद्भक्तिमानसोद्यानवाहिनीम्

ମୁଁ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତିର ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରେ—ଯାହାର ଶିଖରେ ଜାଗ୍ରତ ଚେତନାର ମଣି-ଶିଖା ସ୍ଫୁରେ, ଯାହାର ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଚିତ୍ତର ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗତି, ଏବଂ ଯାହା ହୃଦୟ-ଉଦ୍ୟାନରେ ଜୀବନଦାୟିନୀ ଧାରା ପରି ବହେ।

Verse 26

हेलोल्लसत्समुत्साहशक्तिं व्याप्तजगत्त्रयाम् । या पूर्वकोटिर्भावानां सत्त्वानां वैष्णवीति वा

ସେ ଶକ୍ତି—ଉଦୟମାନ ଉତ୍ସାହର କ୍ରୀଡାମୟ ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ତ୍ରିଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଛି; ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର ଭାବ-ପ୍ରବୃତ୍ତିର ଆଦିମୂଳ ହୋଇ ‘ବୈଷ୍ଣବୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 27

पवनांदोलितांभोजदलपर्वांतवर्त्तिनाम् । पततामिव जन्तूनां स्थैर्यमेका हरिस्मृतिः

ପବନେ ଡୋଳୁଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଥିବା, ପଡିଯିବାକୁ ଯାଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସ୍ଥୈର୍ୟ—ହରିସ୍ମରଣ।

Verse 28

नमः सूर्य्यात्मने तुभ्यं संवित्किरणमालिने । हृत्कुशेशयकोषश्रीसमुन्मेषविधायिने

ସୂର୍ଯ୍ୟାତ୍ମସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ଶୁଦ୍ଧ ସଂବିତ୍‌ର କିରଣମାଳାରେ ଭୂଷିତ; ହୃଦୟ-ପଦ୍ମର କଳି-କୋଷକୁ ଶ୍ରୀସହିତ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ କରୁଥିବା ତୁମେ।

Verse 29

नमस्तस्मै यमवते योगिनां गतये सदा । परमेशाय वै पारे महसां तमसां तथा

ଯମସଦୃଶ ନ୍ୟାୟନିୟନ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସଦା ପରମ ଗତି; ଯିଏ ପ୍ରକାଶ ଓ ତମ—ଉଭୟରୁ ମଧ୍ୟ ପାରେ ଥିବା ପରମେଶ୍ୱର।

Verse 30

यज्ञाय भुक्तहविष ऋग्यजुःसामरूपिणे । नमः सरस्वतीगीतदिव्यसद्गणशालिने

ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ, ହବିଭୋଜୀ, ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମରୂପଧାରୀ; ସରସ୍ୱତୀଗୀତେ ସ୍ତୁତ, ଦିବ୍ୟ ସଦ୍ଗଣସଭାରେ ବିରାଜିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 31

शांताय धर्मनिधये क्षेत्रज्ञायामृतात्मने । शिष्ययोगप्रतिष्ठाय नमो जीवैकहेतवे । घोराय मायाविधये सहस्रशिरसे नमः

ଶାନ୍ତ, ଧର୍ମନିଧି, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଅମୃତାତ୍ମସ୍ୱରୂପ; ଶିଷ୍ୟକୁ ଯୋଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁଥିବା; ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ମୂଳହେତୁକୁ ନମୋ ନମଃ। ମାୟାବିଧାତା, ଘୋର, ସହସ୍ରଶିର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 32

योगनिद्रात्मने नाभिपद्मोद्भूतजगत्सृजे । नमः सलिलरूपाय कारणाय जगत्स्थितेः

ଯୋଗନିଦ୍ରାସ୍ୱରୂପ, ନାଭିପଦ୍ମରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା; ସଲିଲରୂପ, ଜଗତ୍‌ସ୍ଥିତିର କାରଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 33

कार्यमेयाय बलिने जीवाय परमात्मने । गोप्त्रे प्राणाय भूतानां नमो विश्वाय वेधसे

କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ପରିମେୟ, ବଳବାନ; ଜୀବସ୍ୱରୂପ, ପରମାତ୍ମା; ଭୂତମାନଙ୍କ ଗୋପ୍ତା ଓ ପ୍ରାଣ—ସେଇ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବେଧସ୍ (ସ୍ରଷ୍ଟା)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 34

दृप्ताय सिंहवपुषे दैत्यसंहारकारिणे । वीर्यायानंतमनसे जगद्भावभृते नमः

ସିଂହବପୁ, ଦୃପ୍ତ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ; ଦୈତ୍ୟସଂହାରକ; ଅନନ୍ତ ବୀର୍ୟ ଓ ଅନନ୍ତ ମନଧାରୀ, ଜଗଦ୍ଭାବକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 35

संसारकारणाज्ञानमहासंतमसच्छिदे । अचिन्त्यधाम्ने गुह्याय रुद्रायात्युद्विजे नमः

ସଂସାରର କାରଣ ଅଜ୍ଞାନର ମହା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଯିଏ ଛେଦ କରନ୍ତି, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଧାମଧାରୀ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ—ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ସମସ୍ତେ କମ୍ପିତ—ନମସ୍କାର।

Verse 36

शान्ताय शान्तकल्लोलकैवल्यपददायिने । सर्वभावातिरिक्ताय नमः सर्वमयात्मने

ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ, ଶାନ୍ତିର କଲ୍ଲୋଲ ସଦୃଶ ତରଙ୍ଗମୟ ହୋଇ କୈବଲ୍ୟପଦ ଦାନକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ; ସମସ୍ତ ଭାବରୁ ଅତୀତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସର୍ବମୟ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 37

इन्दीवरदलश्यामं स्फूर्जत्किंजल्कविभ्रमम् । बिभ्राणं कौस्तुभं विष्णुं नौमि नेत्ररसायनम्

ନୀଳ ପଦ୍ମଦଳ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ, ଦୀପ୍ତ କିଞ୍ଜଳ୍କର ଛଟାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କୌସ୍ତୁଭମଣି ଧାରଣକାରୀ—ନେତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରସାୟନ ସମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 38

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतः प्रसन्नात्मा वरदो गरुडध्वजः । ववर्ष दृष्टिसुधया सर्वान्देवान्कृपान्वितः । उवाच मधुरं वाक्यं प्रश्रयावनतान्सुरान्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏପରି ସ୍ତୁତି ହେଲେ ବରଦ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହେଲେ। କୃପାସହିତ ସେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି-ସୁଧାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷାଇଲେ ଏବଂ ବିନୟରେ ନତ ସୁରମାନଙ୍କୁ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 39

श्रीभगवानुवाच । जानामि विबुधाः सर्वमभिप्रायं समाधितः । दैतेयैर्विक्रमाक्रान्तं पदं समरदर्पितैः

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ବିବୁଧମାନେ! ସମାଧିସ୍ଥ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ସମଗ୍ର ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣେ। ସମରଦର୍ପରେ ମତ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରାକ୍ରମରେ ତୁମ ପଦ/ସ୍ଥାନକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 40

सबलैर्बलहीनानां प्रतापो विजितः परैः । सांप्रतं तु विधास्यामि तपो युष्मद्बलाय वै

ବଳବାନମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ବଳହୀନଙ୍କ ପ୍ରତାପ ପରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଏ। ତେଣୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ବଳବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତପ କରିବି।

Verse 41

अयोध्यानगरे गत्वा करिष्ये तप उत्तमम् । गुप्तो भूत्वा भवत्तेजोविवृद्ध्यै दैत्यशान्तये

ଅଯୋଧ୍ୟାନଗରକୁ ଯାଇ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ତପ କରିବି। ଗୁପ୍ତ ରହି ତୁମ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଦୈତ୍ୟଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହା କରିବି।

Verse 42

भवन्तोऽपि तपस्तीव्रं कुर्वंत्वमलमानसाः । अयोध्यां प्राप्यतां देवा दैत्यनाशाय सत्वरम्

ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ମନେ ତୀବ୍ର ତପ କର। ଦୈତ୍ୟନାଶ ପାଇଁ ଦେବମାନେ ଶୀଘ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 43

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवान्देवो गरुडवाहनः । अयोध्यामागतः क्षिप्रं चकार तप उत्तमम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ— ଏପରି କହି ଗରୁଡବାହନ ଦେବ ଦେବମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପରେ ଶୀଘ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ ଉତ୍ତମ ତପ କଲେ।

Verse 44

गुप्तो भूत्वा यदा विद्वन्सुरतेजोभिवृद्धये । तेन गुप्तहरिर्नाम देवो विख्यातिमागतः

ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ଦେବମାନଙ୍କ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଯେତେବେଳେ ଗୁପ୍ତ ରହିଲେ, ସେହି ଦେବ ‘ଗୁପ୍ତହରି’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ।

Verse 45

आगतस्य हरेः पूर्वं यत्र हस्ततलाच्च्युतम् । सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं तेन चक्रहरिः स्मृतः

ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ହରିଙ୍କ ଆଗମନ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ କରତଳରୁ ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ନାମକ ଚକ୍ର ପତିତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି କାରଣରୁ ସେ ‘ଚକ୍ର-ହରି’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 46

तयोर्दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । हरस्तेन प्रभावेण देवाः प्रबलतेजसः

ସେଇ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟରୂପଙ୍କ ମାତ୍ର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସେହି ପ୍ରଭାବରେ ଦେବମାନେ ପ୍ରବଳ ତେଜସ୍ବୀ ହେଲେ।

Verse 47

जित्वा दैत्यान्रणैः सर्वान्संप्राप्य स्वपदान्यथ । रेजिरे विपुलानंदैरसुरानार्दयंस्ततः

ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜିତି ନିଜ ନିଜ ପଦକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବମାନେ ବିପୁଳ ଆନନ୍ଦରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ; ପରେ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ।

Verse 48

ततः सर्वे समेत्याशु बृहस्पतिपुरस्सराः । देवाः सर्वेऽनमन्मौलिमालार्च्चित पदाम्बुजम् । हरिं द्रष्टुमथागच्छन्नयोध्यायां समुत्सुकाः

ତାପରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶୀଘ୍ର ସମେତ ହେଲେ; ଯାହାଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦ ତାଙ୍କ ମୌଳିରେ ଅର୍ପିତ ମାଳାଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚିତ, ସେହି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 49

आगत्य च ततः श्रुत्वा नानाविधगुणादरम् । भावैः पुण्यैः समभ्यर्च्य नत्वा प्रांजलयस्तदा । हरिमेकाग्रमनसा ध्यायन्तो ध्याननिष्ठिताः

ସେଠାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ନାନାବିଧ ଗୁଣପ୍ରତି ଆଦରର କଥା ଶୁଣି, ପୁଣ୍ୟଭାବରେ ଉପାସନା କଲେ; କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି, ଏକାଗ୍ରମନେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଧ୍ୟାନନିଷ୍ଠ ହେଲେ।

Verse 50

तानागतान्समालोक्य पदभक्त्या कृतानतीन् । प्रसन्नः प्राह विश्वात्मा पीतवासा जनार्दनः

ସେମାନଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ପାଦଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ।

Verse 51

श्रीभगवानुवाच । भोभो देवा भवन्तश्च चिराद्दिष्टयाद्यसंगताः । अधुना भवतामिच्छां कां करोमि सुरा अहम् । तद्ब्रूत त्वरिता मह्यं किं विलंबेन निर्भयाः

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— “ହେ ହେ ଦେବମାନେ! ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆଜି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ମିଶିଛ। ଏବେ ତୁମମାନଙ୍କ କେଉଁ ଇଚ୍ଛାକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି? ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର କୁହ—ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି?”

Verse 52

देवा ऊचुः । भगवन्देवदेवेश त्वया संप्रति सर्वशः । सर्वं समभवत्कार्यं निष्पन्नं वै जगत्पते

ଦେବମାନେ କହିଲେ— “ଭଗବନ, ଦେବଦେବେଶ! ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ କରିବାକୁ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ହେ ଜଗତ୍ପତେ, ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।”

Verse 53

तथापि सर्वदा भाव्यं नित्यं देव त्वया विभो । अस्मद्रक्षार्थमत्रैव विजितेन्द्रियवर्त्मना

“ତଥାପି, ହେ ବିଭୋ ଦେବ! ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟର ପଥରେ ଚାଲି, ଆମ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଆପଣ ସଦା ନିତ୍ୟ ଏଠାରେଇ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ।”

Verse 54

एवमेव सदा कार्यं शत्रुपक्षविनाशनम्

“ଏହିପରି ଭାବେ ସଦା ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ବିନାଶ କରାଯିବା ଉଚିତ।”

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । एवमेतत्करिष्यामि भवतामरिसंजयम् । श्रीमतां तेजसो वृद्धिं करिष्यामि सदासुराः । कथेयं च सदा ख्यातिं लोके यास्यति चोत्तमाम्

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ; ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଜୟ ଦେବି। ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରୀମାନଙ୍କ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି କରିବି; ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ସଦା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।”

Verse 56

अयं नाम्ना गुप्तहरिर्देवो भुवनविश्रुतः । मदीयं परमं गुह्यं स्थानं ख्यातिं समेष्यति

“ଏହି ଦେବତା ‘ଗୁପ୍ତ-ହରି’ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ; ଏହି ସ୍ଥାନ ମୋର ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଧାମ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।”

Verse 57

अत्र यः प्राणिनां श्रेष्ठः पूजायज्ञजपादिकम् । करोति परया भक्त्या स याति परमां गतिम्

“ଏଠାରେ ଯେ କେହି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା, ଯଜ୍ଞ, ଜପ ଆଦି କରେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।”

Verse 58

अत्र यः कुरुते दानं यथाशक्त्या जितेन्द्रियः । स स्वर्गमतुलं प्राप्य न शोचति कदाचन

“ଏଠାରେ ଯେ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କରେ, ସେ ଅତୁଳ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇ କେବେ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।”

Verse 59

अत्र मत्प्रीतये देवाः प्राणिभिर्धर्मकांक्षिभिः । दातव्या गौः प्रयत्नेन सवत्सा विधिपूर्वकम्

“ହେ ଦେବଗଣ, ଏଠାରେ ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଧର୍ମକାମୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବଛୁରାସହିତ ଗୋଦାନ କରିବା ଉଚିତ।”

Verse 60

स्वर्णशृंगी रौप्यखुरी वस्त्रद्वयसमावृता । कांस्योपदोहना ताम्रपृष्ठी बहुगुणान्विता

ଯାହାର ଶିଙ୍ଗ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଶୋଭିତ, ଖୁର ରୌପ୍ୟର, ଯିଏ ଦୁଇ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ; କାଂସ୍ୟ ଦୋହନପାତ୍ରସହ, ତାମ୍ରପୃଷ୍ଠା—ବହୁଗୁଣସମନ୍ୱିତ।

Verse 61

रत्नपुच्छा दुग्धवती घंटाभरणभूषिता । अर्चिता गंधपुष्पाद्यैः सुप्रसन्नाऽमृतप्रजा

ରତ୍ନଶୋଭିତ ପୁଛ ଥିବା, ଦୁଗ୍ଧସମୃଦ୍ଧ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ; ଗନ୍ଧ-ପୁଷ୍ପାଦିରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନା, ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନଯୁକ୍ତା।

Verse 62

द्विजाय वेदविज्ञाय गुणिने निर्मलात्मने । विष्णुभक्ताय विदुषे आनृशंस्यरताय च

ବେଦବିଦ୍, ଗୁଣୀ ଓ ନିର୍ମଳାତ୍ମା ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ; ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ କରୁଣାରେ ରତ ଜନଙ୍କୁ (ଦାନ) ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 63

ब्राह्मणाय च गौर्देया सर्वत्रसुखमश्नुते । न देया द्विजमात्राय दातारं सोऽवपातयेत्

ସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହିଁ ଗୋଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଦାତା ସର୍ବତ୍ର ସୁଖ ଭୋଗ କରେ। କେବଳ ନାମମାତ୍ର ‘ଦ୍ୱିଜ’କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ସେ ଦାତାକୁ ପତନରେ ପକାଏ।

Verse 64

मत्प्रीतयेऽत्र दातव्या निर्मलेनांतरात्मना

ଏଠାରେ ମୋ ପ୍ରୀତିର୍ଥେ, ଅନ୍ତରାତ୍ମାକୁ ନିର୍ମଳ କରି, ଏହି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 65

स्नातं यैश्च विशुद्ध्यर्थमत्र मद्भक्तितत्परैः । तेषां स्वर्गतयो नित्यं मुक्तिः करतले स्थिता

ଯେମାନେ ଶୁଦ୍ଧିର ନିମିତ୍ତେ ଏଠାରେ ମୋର ଭକ୍ତିରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ନିତ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ; ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ସଦା ତାଙ୍କ କରତଳରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 66

तथा चक्रहरेः पीठे मत्प्रीत्यै दानमुत्तमम् । जपहोमादिकं चापि कर्त्तव्यं यत्नतो नरैः

ତଥା ଚକ୍ରହରିଙ୍କ ପୀଠରେ ମୋର ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏବଂ ନରମାନେ ଜପ, ହୋମ ଆଦି କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନରେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 67

भवन्तोऽपि विधानेन यात्रां कुर्वंतु सत्तमाः । अस्माद्गुप्तहरेः स्थानान्निकटे संगमे शुभे

ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସତ୍ତମମାନେ, ବିଧିଅନୁସାରେ ଯାତ୍ରା କର; ଏହି ଗୁପ୍ତହରିଙ୍କ ସ୍ଥାନର ନିକଟରେ ଥିବା ସେଇ ଶୁଭ ସଙ୍ଗମ ପାଖରେ।

Verse 68

प्रत्यग्भागे गोप्रताराद्योजनत्रयसंमिते । घर्घरांबुतरंगिण्या सरयूः संगता यतः

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଗୋପ୍ରତାରରୁ ତିନି ଯୋଜନ ଦୂରେ ସେଇ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତରଙ୍ଗମୟ ଜଳବାହିନୀ ଘର୍ଘରା ସହ ସରୟୂର ସଙ୍ଗମ ହୁଏ।

Verse 69

अत्र स्नात्वा विधानेन द्रष्टव्योऽत्र प्रयत्नतः । देवो गुप्तहरिर्नाम सर्वकामार्थसिद्धिदः

ଏଠାରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏଠାରେଇ ଯତ୍ନରେ ‘ଗୁପ୍ତହରି’ ନାମକ ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଅର୍ଥର ସିଦ୍ଧିଦାତା।

Verse 70

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवः पीताम्बरधरोऽच्युतः । देवा अपि विधानेन कृत्वा यात्रां प्रयत्नतः । अयोध्यायां स्थिता नित्यं हरेर्गुणविमोहिताः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏପରି କହି ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ ଅଚ୍ୟୁତ ଭଗବାନ୍ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଓ ପ୍ରୟତ୍ନସହ ଯାତ୍ରା କରି, ହରିଙ୍କ ଗୁଣରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ସଦା ବସିଲେ।

Verse 71

तदाप्रभृति विप्रेंद्र तत्स्थानं भुवि पप्रथे । कार्तिक्यां तु विशेषेण यात्रा सांवत्सरी भवेत्

ସେହି ସମୟରୁ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ସେ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସେଠାର ଯାତ୍ରା ବାର୍ଷିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୁଏ।

Verse 72

विभोर्गुप्तहरेस्तत्र संगमस्नानपूर्विका । गोप्रतारे च तीर्थेऽस्मिन्सरयूघर्घराश्रिते । स्नात्वा देवोऽर्चनीयोऽयं सर्वकामफलप्रदः

ସେଠାରେ ବିଭୁ ଗୁପ୍ତହରିଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍ଗମସ୍ନାନ ପୂର୍ବକ ବିଧାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସରୟୂ ଓ ଘର୍ଘରା ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଗୋପ୍ରତାର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସର୍ବକାମଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 73

तथा चक्रहरेर्यात्रा कर्त्तव्या सुप्रयत्नतः । मार्गशार्षस्य विशदे पक्षे हरितिथौ नरैः

ସେହିପରି ଚକ୍ରହରିଙ୍କ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ନରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୟତ୍ନରେ କରିବା ଉଚିତ—ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ, ହରି-ତିଥି ଦିନରେ।

Verse 74

एवं यः कुरुते यात्रां विष्णुलोके स मोदते

ଏଭଳି ଭାବେ ଯେ ଯାତ୍ରା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ।

Verse 75

श्रीसूत उवाच । एवमुक्त्वा तु विरते मुनौ कलशजन्मनि । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनराह सविस्मयः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—କଳଶଜନ୍ମା ମୁନି ଏଭଳି କହି ନିରବ ହେଲେ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 76

व्यास उवाच । अत्याश्चर्य्यमयीं ब्रह्मन्कथामेतां तपोधन । उक्तवानसि येनैतत्साश्चर्य्यं मम मानसम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ତପୋଧନ! ତୁମେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ କଥା କହିଛ; ଏହାଦ୍ୱାରା ମୋର ମନ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।

Verse 77

विस्तरेण मम ब्रूहि माहात्म्यं परमाद्भुतम्

ଏହି ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 78

शृणु संगममाहात्म्यं विप्रेंद्र परमाद्भुतम् । स्कन्ददेवाच्छ्रुतं सम्यक्कथयामि तथा तव

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ଏହି ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ସଙ୍ଗମ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ। ସ୍କନ୍ଦଦେବଙ୍କଠାରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାର୍ଥରେ କହୁଛି।

Verse 79

दशकोटिसहस्राणि दशकोटिशतानि च । तीर्थानि सरयूनद्या घर्घरोदकसंगमे । निवसंति सदा विप्र स्कन्दादवगतं मया

ହେ ବିପ୍ର! ସରୟୂ ନଦୀ ଘର୍ଘରା ଜଳ ସହ ସଙ୍ଗମ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଦଶକୋଟି ସହସ୍ର ଓ ଦଶକୋଟି ଶତ ପରିମାଣର ତୀର୍ଥ ସଦା ବିରାଜମାନ—ଏହା ମୁଁ ସ୍କନ୍ଦଦେବଙ୍କଠାରୁ ଜାଣିଛି।

Verse 80

देवतानां सुराणां च सिद्धानां योगिनां तथा । ब्रह्मविष्णुशिवानां च सान्निध्यं सर्वदा स्थितम्

ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ସୁରମାନଙ୍କର, ସିଦ୍ଧ ଓ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ଶିବଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସଦା ସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 81

तस्मिन्संगमसलिले नरः स्नात्वा समाहितः । संतर्प्य पितृदेवांश्च दत्त्वा दानं स्वशक्तितः

ସେହି ସଙ୍ଗମଜଳରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 82

हुत्वा वैष्णवमंत्रेण शुचिर्यत्फलमाप्नुयात् । तदिहैकमना विप्र शृणु यत्कथयामि ते

ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆହୁତି ଦେଇ ଶୁଚି ପୁରୁଷ ଯେ ଫଳ ପାଏ—ହେ ବିପ୍ର, ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ; ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 83

अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च । कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे राहुग्रस्ते दिवाकरे

ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ସମାନ—ମହାକ୍ଷେତ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଦିବାକର ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ (ଗ୍ରହଣ) ହୁଏ।

Verse 84

सुवर्णदाने यत्पुण्यमहन्यहनि तद्भवेत्

ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଦିନକୁ ଦିନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତାହାଁରେ ନିଶ୍ଚୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 85

अमावास्यां पौर्णमास्यां द्वादश्योरुभयोरपि । अयने च व्यतीपाते स्नानं वैष्णवलोकदम्

ଅମାବାସ୍ୟା, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ, ଉଭୟ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଏବଂ ଅୟନ ଓ ବ୍ୟତୀପାତ ଯୋଗରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 86

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् । विधिवत्संगमे स्नायात्पौष्यां तदविशेषतः

ଯଦି କେହି ପୁରୁଷ ଏକ ପାଦରେ ସହସ୍ର ଯୁଗ ଦାଁଡି ରହେ ମଧ୍ୟ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନ ସଙ୍ଗମରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ସହିତ ତାହାର କିଛି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।

Verse 87

लंबतेऽवाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् । स्नातानां शुचिभिस्तोयैः संगमे प्रयतात्मनाम्

ଯେ ପୁରୁଷ ଦଶହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଲଟକି ରହେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ସଂଯମୀ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ଶୁଚି ଜଳସ୍ନାନସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁଣ୍ୟକୁ ମିଛିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 88

व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि

ଏହି ପୁଣ୍ୟାଚରଣରୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନେ ଯେ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତସଦୃଶ ଜାଗରଣ ଓ ଉନ୍ନତି ହୁଏ, ତାହା ଶତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 89

पौषे मासि विशेषेण स्नानं बहुफलप्रदम्

ପୌଷ ମାସରେ ବିଶେଷଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ନାନ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 90

पौषे मासि विशेषेण यः कुर्यात्स्नानमादृतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा वर्णसंकरः । स याति ब्रह्मणः स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितम्

ପୌଷ ମାସରେ ଯେ ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରେ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣସଙ୍କର ଯେହେଉ—ପୁନରାବୃତ୍ତିହୀନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 91

पौषे मासे तु यो दद्याद्घृताढ्यं दीपमुत्तमम् । विधिवच्छ्रद्धया विप्र शृणु तस्यापि यत्फलम्

ପୌଷ ମାସରେ ଯେ ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତମ ଦୀପକୁ ବିଧିମତେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଦାନ କରେ—ହେ ବିପ୍ର, ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 92

नानाजन्मार्जितं पापं स्वल्पं बह्वपि वा भवेत् । तत्सर्वं नश्यति क्षिप्रं तोयस्थं लवणं यथा

ବହୁ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ—ଅଳ୍ପ ହେଉ କି ବହୁ—ସବୁ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ, ଯେପରି ଜଳରେ ଲବଣ ଗଳିଯାଏ।

Verse 93

आयुरारोग्यमैश्वर्यं संततीः सौख्यमुत्तमम् । प्राप्नोति फलदं नित्यं दीपदः पुण्यभाङ्नरः

ଦୀପଦାନ କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟବାନ ନର ସଦା ଫଳଦାୟକ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଏ—ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ସନ୍ତତି ଓ ଉତ୍ତମ ସୁଖ।

Verse 94

यस्तु शुक्लत्रयोदश्यां पौषेऽत्र प्रयतो व्रती । जागरं कुरुते धीरः स गच्छेद्भवनं हरेः

ପୌଷରେ ଏଠାରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ନିୟମପୂର୍ବକ ବ୍ରତୀ ହୋଇ ଯେ ଧୀର ଜାଗରଣ କରେ, ସେ ହରିଙ୍କ ଭବନକୁ ଗମନ କରେ।

Verse 95

जागरं विदधद्रात्रौ दीपं दत्त्वा तु सर्वशः । होमं च कारयेद्विप्रो नियतात्मा शुचिव्रतः

ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରି ସର୍ବତ୍ର ଦୀପଦାନ ଦେଇ, ନିୟତାତ୍ମା ଶୁଚିବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋମ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 96

वैष्णवो विष्णुपूजां च कुर्वञ्छृण्वन्हरेः कथाम् । गीतवादित्रनृत्यैश्च विष्णुतोषणकारकैः । कथाभिः पुण्ययुक्ताभिर्जागृयाच्छर्वरीं नरः

ବୈଷ୍ଣବ ଜନେ ବିଷ୍ଣୁପୂଜା କରି, ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁତୋଷକ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ-ନୃତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟଯୁକ୍ତ କଥାପ୍ରବଚନରେ ସମଗ୍ର ରାତି ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 97

ततः प्रभाते विमले स्नात्वा विधिवदादरात् । विष्णुं संपूज्य विप्रांश्च देयं स्वर्णादि शक्तितः

ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଦରରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଦି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 98

स्वर्णं चान्नं च वासांसि यो दद्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । संगमे विधिवद्विद्वान्स याति परमां गतिम्

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସଙ୍ଗମ-ତୀର୍ଥରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଜ୍ଞାନସହ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 99

वर्षेवर्षे तु कर्तव्यो जागरः पुण्यतत्परैः

ପୁଣ୍ୟରେ ତତ୍ପର ଲୋକମାନେ ବର୍ଷେବର୍ଷେ ଜାଗରଣ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 100

हरिः पूज्यो द्विजाः सम्यक्संतोष्याः शक्तितो नरैः । तेन विष्णोः परा तुष्टिः पापानि विफलानि च । भवंति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात्

ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ତାହାଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପାପ ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇଯାଏ। ଯେପରି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ଦର୍ଶନରେ ସର୍ପ ନିର୍ବିଷ ହୁଏ, ସେପରି ପାପର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 101

तत्र स्नातो दिवं याति अत्र स्नातः सुखी भवेत

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ହୁଏ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏହି ଜୀବନରେ ହିଁ ସୁଖୀ ହୁଏ।

Verse 102

त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते । तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यांति संगमजैर्जलैः

ତିନି ଲୋକରେ ଯେତେ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତର୍ପଣ ପାଇଲେ ସଙ୍ଗମଜ ଜଳଦ୍ୱାରା ପରମ ତୃପ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 103

भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां न संगमसमा गतिः

ଏଠାରେ ଦୁଃଖରେ ଆହତ ଚିତ୍ତ ଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ ଗତି/ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍ଗମ ସମାନ ଗତି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 104

सप्तावरान्सप्तपरान्पुरुषश्चात्मनासह । पुंसस्तारयते सर्वान्संगमे स्नानमाचरन्

ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ ନିଜ ସହିତ ସାତ ପିଢ଼ି ପୂର୍ବଜ ଏବଂ ସାତ ପିଢ଼ି ପରଜ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 105

जात्यंधैरिह ते तुल्यास्तथा पंगुभिरेव च । समेत्यात्र च न स्नान्ति सरयूघर्घरसंगमे

ଏଠାକୁ ଆସି ମଧ୍ୟ ସରୟୂ ଓ ଘର୍ଘରାର ସଙ୍ଗମେ ସ୍ନାନ ନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମାନ୍ଧ ସମାନ, ତଥା ଖୋଞ୍ଚା ଲୋକ ସମାନ ଗଣ୍ୟ।

Verse 106

वर्णानां ब्राह्मणो यद्वत्तथा तीर्थेषु संगमः । सरयूघर्घरायोगे वैष्णवस्थो नरः सदा

ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍ଗମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସରୟୂ–ଘର୍ଘରା ଯୋଗେ ନର ସଦା ବୈଷ୍ଣବଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ।

Verse 107

अत्र स्नानेन दानेन यथा शक्त्या जितेंद्रियः । होमेन विधिपुक्तेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

ଏଠାରେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ଯଥାଶକ୍ତି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରେ, ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ହୋମ କରେ, ସେ ନର ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 108

नरो वा यदि वा नारी विधिवत्स्नानमाचरेत् । स्वर्गलोकनिवासो हि भवेत्तस्य न संशयः

ନର ହେଉ କି ନାରୀ—ଯେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ ଆଚରେ, ତାହାର ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ନିବାସ ନିଶ୍ଚିତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 109

यथा वह्निर्दहेत्सर्वं शुष्कमार्द्रमथापि वा । भस्मीभवंति पापानि तत्समागममज्जनात्

ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଶୁଷ୍କ ଓ ଆର୍ଦ୍ର—ସବୁକୁ ଦହିଦିଏ, ସେପରି ସେହି ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପମାନେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 110

एकतः सर्वतीर्थानि नानाविधिफलानि वै । सरयूघर्घरोत्पन्नसंगमस्त्वधिको भवेत्

ଏକ ପଟେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ନାନାବିଧ ବିଧିଫଳ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସରୟୂ–ଘର୍ଘରାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ସଙ୍ଗମ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 111

सर्वतीर्थावगाहस्य फलं यादृक्स्मृतं श्रुतौ । तादृक्फलं नृणां सम्यग्भवेत्संगममज्जनात्

ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିରେ ‘ସର୍ବ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ’ର ଯେ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ସେଇ ଫଳ ଏହି ସଙ୍ଗମରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ସମ୍ୟକ୍ ମିଳେ।

Verse 112

गोप्रताराभिधं तीर्थमपरं वर्ततेऽनघ । सन्निधौ संगमस्यैव महापातकनाशनम्

ହେ ନିର୍ମଳ, ‘ଗୋପ୍ରତାରା’ ନାମରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହା ଏହି ସଙ୍ଗମର ସମୀପରେ ଥାଇ ମହାପାତକକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 113

यत्र स्नानेन दानेन न शोचति नरः क्वचित् । गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଶୋକ କରେନାହିଁ—ଗୋପ୍ରତାରା ସମ ତୀର୍ଥ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଆଗାମୀରେ ହେବ।

Verse 114

वाराणस्यां यथा विद्वन्वर्त्तते मणिकर्णिका । उज्जयिन्यां यथा विप्र महाकालनिकेतनम्

ହେ ବିଦ୍ୱନ୍, ଯେପରି ବାରାଣସୀରେ ମଣିକର୍ଣିକା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ହେ ବିପ୍ର, ଯେପରି ଉଜ୍ଜୟିନୀରେ ମହାକାଳଙ୍କ ନିକେତନ ଖ୍ୟାତ—

Verse 115

नैमिषे चक्रवापी तु यथा तीर्थतमा स्मृता । अयोध्यायां तथा विप्र गोप्रताराभिधं महत्

ନୈମିଷରେ ଚକ୍ରବାପୀ ଯେପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ, ସେପରି ଅଯୋଧ୍ୟାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋପ୍ରତାରା ନାମକ ମହାତୀର୍ଥ ଅତିଶୟ ପ୍ରଶସ୍ତ।

Verse 116

यत्र रामाज्ञया विद्वन्साकेतनगरीजनाः । अवापुः स्वर्गमतुलं निमज्ज्य परमांभसि

ଯେଉଁଠାରେ, ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସାକେତ-ନଗରର ଲୋକେ ସେହି ପରମ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜନ କରି ଅତୁଳ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 117

व्यास उवाच । अवापुस्ते कथं स्वर्गं साकेतनगरीजनाः । कथं च राघवो विद्वन्नेतत्कथय सुव्रत

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ସାକେତ-ନଗରର ସେହି ଲୋକେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ଏବଂ ରାଘବ କିପରି ଏହା କରାଇଲେ? ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୋତେ କହ।

Verse 118

अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथामेतां सुविस्तरात् । यथाजगाम रामोऽसौ स्वर्गं स च पुरीजनः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମୁନି, ସାବଧାନରେ ଶୁଣ; ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହୁଛି—ସେହି ରାମ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପୁରୀଜନମାନେ କିପରି ତାଙ୍କ ସହ ଗଲେ।

Verse 119

पुरा रामो विधायैव देवकार्य्यमतंद्रितः । स्वर्गं गंतुं मनश्चक्रे भ्रातृभ्यां सह वीरधीः

ପୂର୍ବେ ରାମ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କରି, ତାହା ସମାପ୍ତ କରି, ବୀର ଓ ଧୀର ହୋଇ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 120

ततो निशम्य चारेण वानराः कामरूपिणः । ऋक्षगोपुच्छरक्षांसि समुत्पेतुरनेकशः

ତେବେ ଚରମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଖବର ଶୁଣି, କାମରୂପଧାରୀ ବାନରଦଳ, ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ) ଓ ଗୋପୁଚ୍ଛ-ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଉଠି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 121

देवगंधर्वपुत्राश्च ऋषिपुत्राश्च वानराः । रामक्षयं विदित्वा तु सर्व एव समागताः

ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏବଂ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାନରମାନେ—ରାମଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ-କାଳ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି—ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 122

ते राममनुगत्योचुः सर्वे वानरयूथपाः । तवानुगमने राजन्संप्राप्ताः स्म इहानघ

ରାମଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କରି ସମସ୍ତ ବାନର-ୟୂଥପତି କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗମନରେ ସଙ୍ଗ ଦେବାକୁ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ; ହେ ଅନଘ!”

Verse 123

यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषर्षभ । सर्वे खलु हताः स्याम दण्डेन महता नृप

“ହେ ରାମ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଆମ ବିନା ଯଦି ଯିବେ, ହେ ନୃପ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମହାଦଣ୍ଡରେ ହତ ହୋଇଥିବା ପରି ହେବୁ।”

Verse 125

यावत्प्रजा धरिष्यंति तावदेव विभीषण । कारयस्व महद्राज्यं लंकां त्वं पालयिष्यसि

“ହେ ବିଭୀଷଣ, ଯେତେଦିନ ପ୍ରଜା ଧାରଣ କରି ରହିବେ, ସେତେଦିନ ଏହି ମହାରାଜ୍ୟ ପରିଚାଳନା କର; ତୁମେ ଲଙ୍କାକୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷଣ କରି ଶାସନ କରିବ।”

Verse 126

शाधि राज्यं च खल्वेतन्नान्यथा मे वचः कुरु । प्रजास्त्वं रक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि

ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଶାସନ କର; ମୋ ଆଜ୍ଞାର ବିପରୀତ କିଛି କରନି। ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ଆଉ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 127

एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो हनुमंतमथाब्रवीत् । वायुपुत्र चिरं जीव मा प्रतिज्ञां वृथा कृथाः

ଏଭଳି କହି କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ବାୟୁପୁତ୍ର, ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୁଅ; ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବାକୁ ଦିଅନି।

Verse 128

यावल्लोका वदिष्यंति मत्कथां वानरर्षभ । तावत्त्वं धारय प्राणान्प्रतिज्ञां प्रतिपालयन्

ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ମୋ କଥା କହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କର; ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ପାଳନ କରି।

Verse 129

मैन्दश्च द्विविदश्चैव अमृतप्राशनावुभौ । यावल्लोका धरिष्यंति तावदेतौ धरिष्यतः

ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ—ଦୁହେଁ ଅମୃତପାନକାରୀ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ ଧରି ରହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଧରି ରହିବେ।

Verse 130

पुत्रपौत्राश्च येऽस्माकं तान्रक्षन्त्विह वानराः । एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थः सर्वानथ च वानरान् । मया सार्धं प्रयातेति तदा तान्राघवोऽब्रवीत्

ଆମ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବାନରମାନେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଏଭଳି କହି କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ—ମୋ ସହିତ ପ୍ରୟାଣ କର—ବୋଲି ରାଘବ କହିଲେ।

Verse 131

प्रभातायां तु शर्वर्य्यां पृथुवक्षा महाभुजः । रामः कमलपत्राक्षः पुरोधसमथाब्रवीत्

ରାତି ପ୍ରଭାତକୁ ପରିଣତ ହେଲାବେଳେ, ପୃଥୁବକ୍ଷ, ମହାବାହୁ, କମଳପତ୍ରନୟନ ଶ୍ରୀରାମ ତେବେ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 132

अग्निहोत्राणि यांत्वग्रे दीप्यमानानि सर्वशः । वाजपेयातिरात्राणि निर्यातु च ममाग्रतः

ମୋର ଆଗରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଅଗ୍ନିମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତୁ; ଏବଂ ବାଜପେୟ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଆଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 133

ततो वसिष्ठस्तेजस्वी सर्वं निश्चित्य चेतसा । चकार विधिवत्कर्म महाप्रास्थानिकं विधिम्

ତାପରେ ତେଜସ୍ବୀ ବଶିଷ୍ଠ ମନରେ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମହାବିଧିକୁ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 134

ततः क्षौमाम्बरधरो ब्रह्मचर्यसमन्वितः । कुशानादाय पाणिभ्यां महाप्रस्थानमुद्यतः

ତାପରେ କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ହାତରେ କୁଶ ଧରି, ସେ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 135

न व्याहरच्छुभं किंचिदशुभं वा नरेश्वरः । निष्क्रम्य नगरात्तस्मात्सागरादिव चंद्रमाः

ନରେଶ୍ୱର ନ ଶୁଭ, ନ ଅଶୁଭ—କିଛିମାତ୍ର କହିଲେ ନାହିଁ; ସେହି ନଗରରୁ ବାହାରି, ସାଗରରୁ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 136

रामस्य सव्यपार्श्वे तु सपद्मा श्रीः समाश्रिता । दक्षिणे ह्रीर्विशालाक्षी व्यवसायस्तथाग्रतः

ରାମଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଦ୍ମଧାରିଣୀ ଶ୍ରୀ ବିରାଜିତ ଥିଲେ; ଡାହାଣେ ବିଶାଳନୟନା ହ୍ରୀ (ଲଜ୍ଜା) ଥିଲେ, ଏବଂ ଆଗରେ ବ୍ୟବସାୟ (ଦୃଢ ପ୍ରୟାସ) ଚାଲୁଥିଲା।

Verse 137

नानाविधायुधान्यत्र धनुर्ज्याप्रभृतीनि च । अनुव्रजंति काकुत्स्थं सर्वे पुरुष विग्रहाः

ସେଠାରେ ଧନୁ, ଜ୍ୟା ଆଦି ନାନାବିଧ ଆୟୁଧ ପୁରୁଷରୂପ ଧାରଣ କରି କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସମସ୍ତେ ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ।

Verse 138

वेदो ब्राह्मणरूपेण सावित्री सव्यदक्षिणे । ओंकारोऽथ वषङ्कारः सर्वे रामं तदाऽव्रजन्

ବେଦ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ସାବିତ୍ରୀ ବାମ-ଡାହାଣେ ସହଚରୀ ଥିଲେ; ଓଁକାର ଓ ବଷଟ୍କାର—ସମସ୍ତେ ସେତେବେଳେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କଲେ।

Verse 139

ऋषयश्च महात्मानः सर्वे चैव महीधराः । अनुगच्छन्ति काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

ପର୍ବତସମ ଅଚଳ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।

Verse 140

तथानुयांति काकुत्स्थमंतःपुरगताः स्त्रियः । सवृद्धाबालदासीकाः सपर्षद्द्वाररक्षकाः

ସେହିପରି ଅନ୍ତଃପୁରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ—ବୃଦ୍ଧା, ଶିଶୁ, ଦାସୀ, ପରିଷଦୀୟ ସେବକ ଏବଂ ଦ୍ୱାରରକ୍ଷକ ସହିତ।

Verse 141

सान्तःपुरश्च भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ । रामं व्रजंतमागम्य रघुवंशमनुव्रताः

ଅନ୍ତଃପୁରସହିତ ଭରତ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପ୍ରସ୍ଥାନରତ ରାମଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ରଘୁବଂଶର ଧର୍ମବ୍ରତ ଅନୁସାରେ ସେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କଲେ।

Verse 142

ततो विप्रा महात्मानः साग्निहोत्राः समंततः । सपुत्रदाराः काकुत्स्थमनुगच्छति सर्वशः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମହାତ୍ମା ବିପ୍ରମାନେ—ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଳକ—ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କଲେ।

Verse 143

मंत्रिणो भृत्ययुक्ताश्च सपुत्राः सहबांधवाः । सर्वे ते सानुगाश्चैव ह्यनु गच्छंति राघवम्

ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେବକମାନଙ୍କ ସହ, ପୁତ୍ର ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କଲେ।

Verse 144

ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः । गच्छंतमनुगच्छंतिराघवं गुणरंजिताः

ତାପରେ ହର୍ଷିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଜନସମୂହରେ ଘେରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ରଞ୍ଜିତ ହୋଇ, ଯାଉଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କଲେ।

Verse 145

तथा प्रजाश्च सकलाः सपुत्राश्च सवबांधवाः । राघवस्यानुगाश्चासन्दृष्ट्वा विगतकल्मषम्

ସେହିପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ—ପୁତ୍ର ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ—କଲ୍ମଷରହିତ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଅନୁଗାମୀ ହେଲେ।

Verse 146

स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे प्रयतमानसाः । कृत्वा किलकिलाशब्दमनुयाताश्च राघवम्

ସମସ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସଂଯତ ମନରେ ଆନନ୍ଦଧ୍ୱନି କରି ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 147

न कश्चित्तत्र दीनोऽभून्न भीतो नातिदुःखितः । प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे वभूवुः परमाद्भुताः

ସେଠାରେ କେହି ଦୀନ ନଥିଲେ, କେହି ଭୀତ ନଥିଲେ, କେହି ଅତିଶୟ ଦୁଃଖିତ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ଓ ମୁଦିତ—ଦୃଶ୍ୟଟି ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।

Verse 148

द्रष्टुकामाश्च निर्वाणं राज्ञो जनपदास्तथा । संप्राप्तास्तेऽपि दृष्ट्वैव नभोमार्गेण चक्रिणम्

ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ବାଣ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ପାଶ୍ୱର୍ତ୍ତୀ ଜନପଦର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ନଭୋମାର୍ଗରେ ଗମନ କରୁଥିବା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 149

ऋक्षवानररक्षांसि जनाश्च पुरवासिनः । आगत्य परया भक्त्या पृष्ठतः समुपाययुः

ଋକ୍ଷ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଏବଂ ପୁରବାସୀ ଲୋକମାନେ—ସମସ୍ତେ ଆସି ପରମ ଭକ୍ତିରେ (ରାଘବଙ୍କ) ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଲେ।

Verse 150

तानि भूतानि नगरे ह्यन्तर्धानगतान्यपि । राघवं तेऽप्यनुययुः स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

ନଗରରେ ଥିବା ସେଇ ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନେ—ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ—ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ସମୟରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 151

यानि पश्यंति काकुत्स्थं स्थावराणि चराणि च । सत्त्वानि स्वर्गगमने मतिं कुर्वंति तान्यपि

ଯେଉଁ ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଗମନ ପାଇଁ ମନୋବୃତ୍ତି କରିଥିଲେ।

Verse 152

नासीत्सत्त्वमयोध्यायां सुसूक्ष्ममपि किंचन । यद्राघवं नानुयाति स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଏମିତି କେହି ନଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ସମୀପ ହେଲାବେଳେ ଯେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିନଥିଲେ।

Verse 153

अथार्द्धयोजनं गत्वा नदीं पश्चान्मुखो ययौ । सरयूं पुण्यसलिलां ददर्श रघुनंदनः

ତାପରେ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଗତି କରି ସେ ନଦୀଦିଗକୁ ପଛମୁହଁ ହେଲେ; ରଘୁନନ୍ଦନ ପୁଣ୍ୟଜଳମୟ ସରୟୂକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 154

अथ तस्मिन्मुहूर्ते तु ब्रह्मा लोकपितामहः । सर्वैः परिवृतो देवैरृषिभिश्च महात्मभिः । आययौ तत्र काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 155

विमानशतकोटीभिर्दिव्याभिः सर्वतो वृतः । दीपयन्सर्वतो व्योम ज्योतिर्भूतमनुत्तमम्

ଦିବ୍ୟ ବିମାନର ଶତକୋଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇ, ସେ ସର୍ବତ୍ର ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ଅନୁତ୍ତମ ଜ୍ୟୋତିପୁଞ୍ଜ ରୂପ ହେଲେ।

Verse 156

स्वयंप्रभैश्च तेजोभिर्महद्भिः पुण्यकर्मभिः । पुण्या वाता ववुस्तत्र गन्धवंतः सुखप्रदाः

ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମଜନିତ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭ ମହାତେଜ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ, ସୁଖଦାୟକ ପବିତ୍ର ପବନ ବହିଲା।

Verse 157

सपुण्यपुष्पवर्षं च वायुयुक्तं महाजवम् । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च तस्मिन्सूर्यौपस्थितः

ସେଠାରେ ମହାବେଗୀ ବାୟୁସହିତ ପବିତ୍ର ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହେଲା; ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ (ସମ୍ମାନାର୍ଥେ) ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 158

शरयूसलिलं रामः पद्भ्यां स समुपास्पृशत् । ततो ब्रह्मा सुरैर्युक्तः स्तोतुं समुपचक्रमे

ତାପରେ ରାମ ନିଜ ପଦଦ୍ୱୟରେ ଶରୟୂର ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ତଦନନ୍ତରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 159

त्वं हि लोकपतिर्देव न त्वां जानाति कश्चन । अहं ते वै विशालाक्ष भूतपूर्वपरिग्रहः

ହେ ଦେବ! ଆପଣ ହିଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅଧିପତି; ଆପଣଙ୍କ ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ କେହି ଜାଣେ ନାହିଁ। ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର—ପୁରାତନକାଳରୁ ଗୃହୀତ ଆପଣଙ୍କ ସେବକ।

Verse 160

त्वमचिंत्यं महद्भूतमक्षयं लोकसंग्रहे । यामिच्छसि महावीर्य तां तनुं प्रविश स्वकाम्

ଆପଣ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ମହାନ, ଅକ୍ଷୟ ତତ୍ତ୍ୱ—ଲୋକସଂଗ୍ରହର ଧାରକ। ହେ ମହାବୀର୍ୟ! ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେ ତନୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେହି ତନୁରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 161

पितामहस्य वचनादिदमेवाविशत्स्वयम् । सुदिव्यं वैष्णवं तेजः संसारं स सहानुजः । ततो विष्णुतनुन्देवाः पूजयन्तः सुरोत्तमम्

ପିତାମହଙ୍କ ବଚନରେ ସେ ପରମ ଦିବ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ତେଜ ସ୍ୱୟଂ, ଅନୁଜସହିତ, ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତାପରେ ଦେବମାନେ ଦେବୋତ୍ତମ ସେହି ବିଷ୍ଣୁ-ତନୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 162

साध्या मरुद्गणाश्चैव सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः । ये च दिव्या ऋषिगणा गन्धर्वाप्सरसस्तथा । सुपर्णा नागयक्षाश्च दैत्यदानवराक्षसाः

ସାଧ୍ୟମାନେ, ମରୁଦ୍ଗଣ, ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବସମୂହ—ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ରଭାଗରେ; ଦିବ୍ୟ ଋଷିଗଣ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ; ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷ; ଏବଂ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ—

Verse 163

देवाः प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे पूर्णमनोरथाः । साधुसाध्विति ते सर्वे त्रिदिवस्था बभाषिरे

ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ଓ ମୁଦିତ ହେଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତ୍ରିଦିବରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ‘ସାଧୁ! ସାଧୁ!’ ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 164

अथ विष्णुर्महातेजाः पितामहमुवाच ह । एषां लोकं जनौघानां दातुमर्हसि सुव्रत

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ସୁବ୍ରତ! ଏହି ଜନସମୂହଙ୍କୁ ଏକ କଲ୍ୟାଣମୟ ଲୋକ ଦାନ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ।”

Verse 165

इमे तु सर्वे मत्स्नेहादायाताः सर्वमानवाः । भक्ताश्च भक्तिमन्तश्च त्यक्तात्मानोऽपि सर्वशः

ଏହି ସମସ୍ତ ମାନବ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି—ଭକ୍ତ, ଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼, ଏବଂ ସର୍ବଥା ଆତ୍ମସମର୍ପିତ ମଧ୍ୟ।

Verse 166

तच्छ्रुत्वा विष्णुकथितं सर्वलोकेश्वरोऽब्रवीत् । लोकं सन्तानिकं नाम संस्थास्यंति हि मानवाः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି ସର୍ବଲୋକେଶ୍ୱର କହିଲେ—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ସନ୍ତାନିକ’ ନାମକ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

Verse 167

स्वर्गद्वारेऽत्र वै तीर्थे राममेवानुचिन्तयन् । प्राणांस्त्यजति भक्त्या वै स संतानं परं लभेत्

ଏଠାରେ ‘ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପରମ ‘ସନ୍ତାନିକ’ ଫଳ ପାଏ।

Verse 168

सर्वे संतानिकंनाम ब्रह्मलोकादनन्तरम् । वानराश्च स्वकां योनिं राक्षसाश्चापि राक्षसीम्

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପରେ ଥିବା ‘ସନ୍ତାନିକ’ ନାମକ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ବାନରମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଯୋନିକୁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି।

Verse 169

यस्या विनिःसृता ये वै सुरासुरतनूद्भवाः । आदित्यतनयश्चैव सुग्रीवः सूर्यमण्डलम्

ସେଠାରୁ (ସରୟୂ/ଗୋପ୍ରତାର) ଦେବ-ଅସୁର ଦେହଜାତ ସତ୍ତାମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ସହ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 170

ऋषयो नागयक्षाश्च प्रयास्यन्ति स्वकारणम् । तथा ब्रुवति देवेशे गोप्रतारमुपस्थितम्

ଦେବେଶ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ ଋଷି, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବେ; ସେତେବେଳେ ‘ଗୋପ୍ରତାର’ ନାମକ ସ୍ଥାନ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 171

तज्जलं सरयूं भेजे परिपूर्णं ततो जलम् । अवगाह्य जलं सर्वे प्राणांस्त्यक्त्वा प्रहृष्टवत्

ସେଇ ଜଳ ସରୟୂରେ ଲୀନ ହେଲା, ତାହାପରେ ନଦୀଜଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଗଲା। ସମସ୍ତେ ସେଇ ଜଳରେ ଅବଗାହନ କରି, ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 172

मानुषं देहमुत्सृज्य ते विमानान्यथारुहन् । तिर्यग्योनिगता ये च प्रविश्य सरयूं तदा

ମାନବ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ପରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଏବଂ ତିର୍ୟକ୍-ୟୋନି (ପଶୁୟୋନି)ରେ ଜନ୍ମିଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମୟରେ ସରୟୂରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଇ ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଇଲେ।

Verse 173

देहत्यागं च ते तत्र कृत्वा दिव्यवपुर्द्धराः । तथान्यान्यपि सत्त्वानि स्थावराणि चराणि च

ସେମାନେ ସେଠାରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟ—ସ୍ଥାବର ଓ ଚର—ସେଇ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଲେ।

Verse 174

प्राप्य चोत्तमदेहं वै देवलोकमुपागमन् । तस्मिंस्तत्र समापन्ने वानरा ऋक्षराक्षसाः । तेऽपि प्रविविशुः सर्वे देहान्निक्षिप्य वै तदा

ଉତ୍ତମ ଦେହ ପାଇ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ। ଏହା ଘଟିଲାପରେ ବାନର, ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ) ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ—ସେହି ସମୟରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 175

तदा स्वर्गं गताः सर्वे स्मृत्वा लोकगुरुं विभुम् । जगाम त्रिदशैः सार्द्धं रामो हृष्टो महामतिः

ତେବେ ସମସ୍ତେ ଲୋକଗୁରୁ ଭଗବାନ୍ ବିଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ମହାମତି ଶ୍ରୀରାମ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କ ସହ ଗମନ କଲେ।

Verse 176

अतस्तद्गोप्रताराख्यं तीर्थं विख्यातिमागतम् । गोप्रतारे परो मोक्षो नान्यतीर्थेषु विद्यते

ଏହିପରି ‘ଗୋପ୍ରତାର’ ନାମକ ସେ ତୀର୍ଥ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଗୋପ୍ରତାରେ ପରମ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ଏପରି ମୋକ୍ଷ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ନାହିଁ।

Verse 177

जन्मान्तरशतैर्विप्र योगोऽयं यदि लभ्यते । मुक्तिर्भवति तत्त्वेकजन्मना लभ्यते न वा

ହେ ବିପ୍ର! ଯଦି ଏହି ଯୋଗସିଦ୍ଧି ଶତଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମାତ୍ର ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତତ୍ତ୍ୱାବସ୍ଥା କି ଏକ ଜନ୍ମରେ ମିଳେ, ନା ମିଳେ ନାହିଁ?

Verse 178

गोप्रतारे न सन्देहो हरिर्भक्त्या सुनिष्ठितः । एकेन जन्मनान्योऽपि योगमोक्षं च विन्दति

ଗୋପ୍ରତାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ହରି ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏକ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଯୋଗସିଦ୍ଧି ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ—ଲଭେ।

Verse 179

गोप्रतारे नरो विद्वान्योऽपि स्नाति सुनिश्चितः । विशत्यसौ परं स्थानं योगिनामपि दुर्लभम्

ଯେ କେହି ବିଦ୍ୱାନ୍ ପୁରୁଷ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଗୋପ୍ରତାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

Verse 180

कार्तिक्यां च विशेषेण स्नातव्यं विजितेन्द्रियैः । कार्तिके मासि विप्रर्षे सर्वे देवाः सवासवाः । स्नातुमायान्त्ययोध्यायां गोप्रतारे विशेषतः

ଏବଂ ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ! କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଇନ୍ଦ୍ରସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି—ବିଶେଷତଃ ଗୋପ୍ରତାରେ।

Verse 181

गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । यत्र प्रयागराजोऽपि स्नातुमायाति कार्तिके

ଗୋପ୍ରତାର ସମାନ ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବେ ନଥିଲା, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକେ ତୀର୍ଥରାଜ ପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନକୁ ଆସେ।

Verse 182

निष्पापः कलुषं त्यक्त्वा शुक्लांगः सितकंचुकः । शुद्ध्यर्थं साधुकामोऽसौ प्रयागे मुनिसत्तमः

ସେଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାପରହିତ, କଳୁଷ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗ ଓ ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧି ଓ ସାଧୁକାମନାରେ ପ୍ରୟାଗକୁ ଆସନ୍ତି।

Verse 183

यानि कानि च तीर्थानि भूमौ दिव्यानि सुव्रत । कार्तिक्यां तानि सर्वाणि गोप्रतारे वसन्ति वै

ହେ ସୁବ୍ରତ! ଭୂମିରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, କାର୍ତ୍ତିକୀରେ ସେସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଗୋପ୍ରତାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 184

गोप्रतारे जपो होमः स्नानं दानं च शक्तितः । सर्वमक्षयतां याति श्रद्धया नियमव्रतम्

ଗୋପ୍ରତାରେ ଜପ, ହୋମ, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ—ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ—ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନିୟମବ୍ରତରେ କଲେ ସବୁର ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 185

कार्तिके प्राप्य तद्यन्ति तीर्थानि सकलान्यपि । गोप्रतारं गमिष्यामः पापं त्यक्तुमितीच्छया

କାର୍ତ୍ତିକ ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି—‘ପାପ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆମେ ଗୋପ୍ରତାରକୁ ଯିବା’—ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପରେ।

Verse 186

गोप्रतारे कृतं स्नानं सर्वपापप्रणाशनम् । गोप्रतारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा गुप्तहरिं विभुम् । सर्वपापैः प्रमुच्येत नात्र कार्या विचारणा

ଗୋପ୍ରତାରେ କୃତ ସ୍ନାନ ସର୍ବପାପନାଶକ। ଗୋପ୍ରତାରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଭୁ ‘ଗୁପ୍ତହରି’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ନର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଠାରେ ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 187

विष्णुमुद्दिश्य विप्राणां पूजनं च विशेषतः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः स्नानपूर्वं यतव्रतैः

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବିଶେଷତଃ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଓ ନିୟମବ୍ରତଧାରୀମାନେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରନ୍ତୁ।

Verse 189

अन्नं बहुविधं हेम वासांसि विविधानि च । दातव्यानि हरेः प्राप्त्यै भक्त्या परमया युतैः

ହରିଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପରମ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ବହୁବିଧ ଅନ୍ନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 190

सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे नर्मदायां शशिग्रहे । तुलादानस्य यत्पुण्यं तदत्र दीपदानतः

ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ କିମ୍ବା ଶଶିଗ୍ରହଣେ ନର୍ମଦାତଟେ ତୁଲାଦାନରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏଠାରେ ଦୀପଦାନରୁ ହୁଏ।

Verse 191

घृतेन दीपको यस्य तिलतैले न वा पुनः । ज्वलते मुनिशार्दूल हयमेधेन तस्य किम्

ହେ ମୁନିଶାର୍ଦ୍ଦୂଲ! ଯାହାର ଦୀପ ଘୃତରେ କିମ୍ବା ପୁନଃ ତିଳତେଲରେ ଜ୍ୱଳେ, ତାହାକୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର କି ଆବଶ୍ୟକତା?

Verse 192

तेनेष्टं क्रतुभिः सर्वैः कृतं तीर्थावगाहनम् । दीपदानं कृतं येन कार्त्तिके केशवाग्रतः

ଯେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କେଶବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୀପଦାନ କରେ, ସେ ଯେନ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥାଏ ବୋଲି ଫଳ ପାଏ।

Verse 193

नानाविधानि तीर्थानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । गोप्रतारस्य तान्यत्र कलां नार्हंति षोडशीम्

ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେବା ନାନା ପ୍ରକାର ତୀର୍ଥ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ସେମାନେ ଗୋପ୍ରତାରର ମହିମାର ଷୋଳମ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମ ନୁହେଁ।

Verse 194

स्वर्णमल्पं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । शुभां गतिमवाप्नोति ह्यग्निवच्चैव दीप्यते

ଯେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ସୁନା ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଗତି ପାଏ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 195

गोप्रताराभिधे तीर्थे त्रिलोकीविश्रुते द्विज । दत्त्वान्नं च विधानेन न स भूयोऽभिजायते

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋପ୍ରତାର ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଅନ୍ନଦାନ କରେ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।

Verse 196

तत्र स्नानं तु यः कुर्याद्विप्रान्संतर्पयेन्नरः । सौत्रामणेश्च यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ଯେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପିତ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସୌତ୍ରାମଣି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 197

एकाहारस्तु यस्तिष्ठेन्मासं तत्र यतव्रतः । यावज्जीवकृतं पापं सहसा तस्य नश्यति

ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ଯତବ୍ରତ ହୋଇ ଦିନକୁ ଏକଥର ମାତ୍ର ଆହାର କରି ବସେ, ତାହାର ଜୀବନଭରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ସହସା ନଶିଯାଏ।

Verse 198

अग्निप्रवेशं ये कुर्युर्गोप्रतारे विधानतः । ते विशंति पदं विष्णोर्निःसंदग्धं तपोधन

ହେ ତପୋଧନ! ଯେମାନେ ବିଧିମତେ ଗୋପ୍ରତାରେ ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦଗ୍ଧ ନହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 199

कुर्वंत्यनशनं येऽत्र विष्णुभक्त्या सुनिश्चिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ ହୋଇ ଯେମାନେ ଅନଶନ (ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ) କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କଳ୍ପକୋଟିଶତରେ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 200

अर्चयेद्यस्तु गोविंदं गोप्रतारे हि मानवः । दशसौवर्णिकं पुण्यं गोप्रतारे प्रकथ्यते

ହେ ମାନବ! ଗୋପ୍ରତାର ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ଗୋପ୍ରତାରେ ସେହି ଅର୍ଚ୍ଚନାର ଫଳ ଦଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରକଥିତ।

Verse 201

अग्निहोत्रफलो धूपो गोविंदस्य समर्पितः । भूमिदानेन सदृशं गंधदानफलं स्मृतम्

ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଧୂପ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଗନ୍ଧଦାନର ଫଳ ଭୂମିଦାନ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 202

अत्यद्भुतमिदं विद्वन्स्थानमेतत्प्रकीर्तितम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण अत्र स्नात्वा शुचिव्रतः

ହେ ବିଦ୍ୱନ୍! ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ। ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଶୁଚିବ୍ରତ ପାଳନ କରେ…