Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 38

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतः प्रसन्नात्मा वरदो गरुडध्वजः । ववर्ष दृष्टिसुधया सर्वान्देवान्कृपान्वितः । उवाच मधुरं वाक्यं प्रश्रयावनतान्सुरान्

Transliteration

agastya uvāca | iti stutaḥ prasannātmā varado garuḍadhvajaḥ | vavarṣa dṛṣṭisudhayā sarvāndevānkṛpānvitaḥ | uvāca madhuraṃ vākyaṃ praśrayāvanatānsurān

Translation

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏପରି ସ୍ତୁତି ହେଲେ ବରଦ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହେଲେ। କୃପାସହିତ ସେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି-ସୁଧାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷାଇଲେ ଏବଂ ବିନୟରେ ନତ ସୁରମାନଙ୍କୁ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्ति-बोधक अव्यय (quotative/thus)

• स्तुतः: praised
• स्तुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्तु (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रसन्नात्मा: one whose mind is pleased
• प्रसन्नात्मा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वरदः: boon-giving
• वरदः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वरं ददाति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गरुडध्वजः: the one with Garuḍa as his banner (Viṣṇu)
• गरुडध्वजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गरुड (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (गरुडः ध्वजः यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ववर्ष: rained/poured forth
• ववर्ष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दृष्टि-सुधया: with nectar-like glance
• दृष्टि-सुधया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक) + सुधा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• देवान्: the gods
• देवान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• कृपा-अन्वितः: endowed with compassion
• कृपा-अन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृपा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृत)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मधुरम्: sweet
• मधुरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मधुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रश्रय-अवनतान्: bowed down with humility
• प्रश्रय-अवनतान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रश्रय (प्रातिपदिक) + अवनत (अव√नम् धातु + त कृत्)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सुरान्: the gods
• सुरान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of the Purāṇic discourse (implied)

Visual Art Cues

Scene: Agastya narrates as Viṣṇu (Garuḍa-bannered) becomes serene; a luminous, cool ‘nectar’ radiance streams from His eyes onto bowed devas; then the Lord raises a hand in assurance and begins to speak.

Characters & Entities

• Agastya
• Garuḍadhvaja (Viṣṇu)
• Devas (Surāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humble praise and reverence invite divine grace; the Lord’s compassionate glance itself becomes a form of blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the narrative setting in this Adhyāya, introduced as the place where the Lord’s purpose will unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the verse highlights stuti (praise) and praśraya (humble reverence) as devotional acts.