Adhyaya 83

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य पूर्वेण संस्थिताम् । योगेश्वरीं महादेवीं योगसिद्धिफलप्रदाम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ସେହି ସ୍ଥାନର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ମହାଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେ ଯୋଗସିଦ୍ଧିର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 2

तदुत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु श्रद्धासमन्विता । पुरा दानवशार्दूलो महिषाख्यो महाबलः

ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କହିବି; ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶୁଣ। ପୁରାତନକାଳରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ ମହାବଳୀ ‘ମହିଷାଖ୍ୟ’ ନାମକ ଦାନବ ଥିଲା।

Verse 3

बभूव प्रवरो देवि सर्वदेवभयंकरः । कामरूपी स लोकांस्त्रीन्वशीकृत्वाऽभवत्सुखी

ହେ ଦେବୀ, ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ବଶ କରି ସୁଖରେ ରହିଲା।

Verse 4

कस्मिंश्चिदथ काले तु ब्रह्मणा लोककारिणा । सृष्टा मनोहरा कन्या रूपेणाप्रतिमा दिवि

ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ ଲୋକସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱର୍ଗରେ ରୂପରେ ଅପ୍ରତିମ ଏକ ମନୋହର କନ୍ୟାକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 5

अतपत्सा तपो घोरं कन्या रूपवती सती । नारदेन ततो दृष्टा सा कदाचिद्वरानने

ସେ ରୂପବତୀ ସତୀ କନ୍ୟା ଘୋର ତପ କଲା। ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ପରେ ଏକ ସମୟରେ ନାରଦ ତାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 6

ततः स सहसा देवि विस्मयं परमं गतः । अहो रूपमहो धैर्यमहो कान्तिरहो वयः

ତେବେ ସେ, ହେ ଦେବୀ, ସହସା ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲା— “ଅହୋ, କି ରୂପ! ଅହୋ, କି ଧୈର୍ଯ୍ୟ! ଅହୋ, କି କାନ୍ତି! ଅହୋ, କି ଯୌବନ!”

Verse 7

इत्येवं चिन्तयंस्तत्र नारीं वचनमब्रवीत् । कुरुष्वात्मप्रदानं मे न मे दारपरिग्रहः । तवाहं दर्शनाद्देवि कामवाणेन पीडितः

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି ସେ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ କହିଲା— “ମୋତେ ଆତ୍ମପ୍ରଦାନ କର; ମୋତେ ଦାରପରିଗ୍ରହର ଔପଚାରିକତା ନାହିଁ। ହେ ଦେବୀସଦୃଶେ, ତୁମ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରୁ ମୁଁ କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡିତ।”

Verse 8

साऽब्रवीन्न हि मे कार्यं कामधर्मेण सत्तम । कौमारं व्रतमासाद्य साधयिष्ये यथेप्सितम्

ସେ କହିଲା— “ହେ ସତ୍ତମ, କାମଧର୍ମର ପଥରେ ମୋର କିଛି କାମ ନାହିଁ। କୌମାର୍ୟ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛିତକୁ ସାଧିବି।”

Verse 9

न च मन्युस्त्वया कार्यो ह्यस्मिन्नर्थे कथंचन । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिर्नारदः प्रिये

“ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ତାହାର ସେଇ ବଚନ ଶୁଣି, ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେ ମୁନି ନାରଦ…

Verse 10

समुद्रान्तेऽगमद्दिव्यां पुरीं महिषपालिताम् । अर्चितो हि मुनिस्तेन महिषेण महात्मना

ସମୁଦ୍ରତଟେ ସେ ମହିଷ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ଦିବ୍ୟ ପୁରୀକୁ ଗଲା। ସେଇ ମହାତ୍ମା ମହିଷ ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ସତ୍କାର କଲା।

Verse 11

पृष्ट्वा ह्यनामयं देवि दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम् । सोऽब्रवीत्प्राञ्जलिर्भूत्वा किमागमनकारणम् । ब्रूहि यत्ते व्यवसितं सर्वं कर्त्तास्मि नारद

ହେ ଦେବୀ! ତାଙ୍କର କୁଶଳ ପଚାରି ଏବଂ ଅନୁତ୍ତମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ସେ କରଯୋଡ଼ି କହିଲେ— “ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ କଣ? ଯାହା ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି କହନ୍ତୁ; ହେ ନାରଦ, ସବୁ ମୁଁ କରିବି।”

Verse 12

अथोवाच मुनिस्तत्र महिषं दानवेश्वरम् । कन्यारत्नं समुत्पन्नं जंबूद्वीपे महासुर

ତାପରେ ସେଠାରେ ମୁନି ଦାନବେଶ୍ୱର ମହିଷଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ମହାସୁର! ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପରେ ରତ୍ନସମ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।”

Verse 13

स्वर्गे मर्त्ये च पाताले न दृष्टं न च मे श्रुतम् । तादृग्रूपमहं येन कामबाणवशीकृतः

ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳ— କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏମିତି ରୂପ ମୁଁ ନ ଦେଖିଛି, ନ ଶୁଣିଛି; ସେହି ରୂପ ମୋତେ କାମଦେବଙ୍କ ବାଣର ବଶରେ କରିଦେଇଛି।

Verse 14

स श्रुत्वा वचनं तस्य कामस्योत्पादनं परम् । जगाम यत्र सा साध्वी क्षेत्रे प्राभासिके स्थिता

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ତୀବ୍ର କାମନାରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ସେହି ସାଧ୍ୱୀ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ସେଠାକୁ ସେ ଗଲା।

Verse 15

तामेव प्रार्थयामास बलेन महता वृतः । भार्या भव त्वं मे भीरु भुंक्ष्व भोगान्मनोरमान् । एतत्तपो महाभागे विरुद्धं यौवनस्य ते

ମହାବଳରେ ଘେରା ହୋଇ ସେ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା— “ହେ ଭୀରୁ! ତୁମେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ; ମୋ ସହ ମନୋହର ଭୋଗ ଭୋଗ କର। ହେ ମହାଭାଗେ! ଏହି ତପ ତୁମ ଯୌବନର ବିରୋଧୀ।”

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जहास वरवर्णिनी । तस्या हसंत्या देवेशि शतशोऽथ सहस्रशः

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଅତିସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ହସିଲା। ହେ ଦେବେଶି! ତାହାର ହାସ୍ୟଧ୍ୱନି ଶତଶଃ, ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା।

Verse 17

निश्वासात्सहसा नार्यः शस्त्रहस्ता भयानकाः । ताभिर्विध्वंसितं सैन्यं महिषस्य दुरात्मनः

ତାହାର ନିଶ୍ୱାସରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ରେ ଶସ୍ତ୍ରହସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୋଧା-ନାରୀମାନେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ; ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଦୁରାତ୍ମା ମହିଷର ସେନା ସମୂଳେ ବିଧ୍ୱଂସିତ ହେଲା।

Verse 18

तस्मिन्निपात्यमाने तु सैन्ये दानवसत्तमः । क्रोधं कृत्वा ततः शीघ्रं तामेवाभिमुखो ययौ

ସେ ସେନା ନିପାତିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ (ମହିଷ) କ୍ରୋଧ କରି, ଶୀଘ୍ର ତାହାକୁ ଅଭିମୁଖ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 19

विधुन्वन्स हि ते तीक्ष्णशृंगेऽभीक्ष्णं भयानके । तया सार्धं च सुमहत्कृत्वा युद्धं महासुरः

ସେ ମହାସୁର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ଶୃଙ୍ଗଦ୍ୱୟକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଝାଡ଼ି, ତାହା ସହିତ ଅତି ମହାନ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

Verse 20

शृंगाभ्यां जगृहे देवीं सा तस्योपरि संस्थिता । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यपुंगवः

ସେ ଶୃଙ୍ଗଦ୍ୱୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧରିଲା; କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ତାହାର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପାଦଦ୍ୱାରା ଦଳି, ଶୂଳରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବକୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 21

छिन्ने शिरसि खङ्गेन तद्रूपो निःसृतः पुमान् । रौद्रोऽपि स गतः स्वर्गं दैत्यो देव्यस्त्रपातितः

ଖଡ୍ଗରେ ଶିରଛେଦ ହେଲାପରେ ସେହି ଦେହରୁ ସେଇ ରୂପର ଏକ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଦେବୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପତିତ ସେ ରୌଦ୍ର ଦୈତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା।

Verse 22

ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । महेंद्राद्याः स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ମହିଷ ପରାଜିତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 23

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । नयस्थिते सुसिद्धांते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ! ମହାଭାଗେ, ଗମ୍ଭୀରେ, ଭୀମଦର୍ଶନେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ନୟରେ ସ୍ଥିତ, ସୁସିଦ୍ଧାନ୍ତେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ବିଶ୍ୱତୋମୁଖୀ—ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 24

विद्याविद्ये जये जाप्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वविद्येशे देवि विश्वस्वरूपिणि

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ହେଉଛ ଵିଦ୍ୟା ଓ ଅଵିଦ୍ୟା, ଜୟ ଓ ଜପ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରସ୍ୱରୂପା; ମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ, ସର୍ବଗା, ସର୍ବବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରୀ, ବିଶ୍ୱସ୍ୱରୂପିଣୀ—ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 25

वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रायतेक्षणे । शुद्धसत्त्वे व्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ଶୋକରହିତା, ଧ୍ରୁବା, ପଦ୍ମପତ୍ରସଦୃଶ ନୟନା; ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ୱା, ବ୍ରତସ୍ଥା, ଚଣ୍ଡରୂପା—ହେ ବିଭାବରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 26

ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि कालनृत्ये धृतिप्रिये । शांकरि ब्राह्मणि ब्राह्मि सर्वदेवनमस्कृते

ହେ ଦେବି! ଋଦ୍ଧି-ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାୟିନୀ, କାଳନୃତ୍ୟସ୍ୱରୂପା, ଧୃତିର ପ୍ରିୟା; ଶାଙ୍କରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ—ସର୍ବଦେବନମସ୍କୃତା!

Verse 27

घंटाहस्ते शूल हस्ते महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृते शिवे

ହେ ଦେବି! ଏକ ହସ୍ତେ ଘଣ୍ଟା ଓ ଅନ୍ୟ ହସ୍ତେ ଶୂଳ ଧାରିଣୀ; ମହାମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ; ଉଗ୍ରରୂପା, ବିଶାଳନେତ୍ରୀ; ମହାମାୟା, ଅମୃତା, ଶୁଭା ଶିବା!

Verse 28

सर्वगे सर्वदे देवि सर्वसत्त्वमयोद्भवे । विद्यापुराणशल्यानां जननि भूतधारिणि

ହେ ଦେବି! ସର୍ବଗାମିନୀ, ସର୍ବଦାତ୍ରୀ; ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱସାରରୁ ଉଦ୍ଭୂତା; ବିଦ୍ୟା ଓ ପୁରାଣ-ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନନୀ; ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଧାରଣ-ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଧାରିଣୀ!

Verse 29

सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्याऽविद्ये श्रियेऽश्रिये

ହେ ଶୁଭେ! ସମସ୍ତ ଦେବରହସ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱର ଅନ୍ତଃସାର ତୁମେଇ। ହେ ଦେବି! ବିଦ୍ୟା-ଅବିଦ୍ୟା, ଶ୍ରୀ-ଅଶ୍ରୀ—ସବୁ ରୂପରେ ତୁମେଇ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ।

Verse 30

एवं स्तुता सुरैर्देवि प्रणम्य ऋषिभिस्तथा । उवाच हसती वाक्यं वृणुध्वं वरमुत्तमम्

ଏଭଳି ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣତ ହୋଇ, ଦେବୀ ହସି କହିଲେ—“ଉତ୍ତମ ବର ବାଛ।”

Verse 31

देवा ऊचुः । स्तवेनानेन ये देवि स्तुवन्त्यत्र नरोत्तमाः । ते संतु कामैः संपूर्णा वरवर्षा निरंतरम्

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଏଠାରେ ଏହି ସ୍ତବ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ; ଉତ୍ତମ ବରଦାନର ଅବିରତ ବର୍ଷା ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ହେଉ।

Verse 32

अस्मिन्क्षेत्रे त्वया वासो नित्यं कार्यः शुचिस्मिते

ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମର ନିତ୍ୟ ବାସ ହେଉ।

Verse 33

एवमस्त्विति सा देवी देवानुक्त्वा वरानने । विसृज्य ऋषिसंघांश्च तत्रैव निरताऽभवत्

ହେ ବରାନନେ, ଦେବୀ ଦେବମାନଙ୍କୁ “ଏବମସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ଋଷିସଂଘମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେଠାରେଇ ନିରତ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 34

आश्वयुक्छुक्लपक्षस्य नवम्यां यो वरानने । उपवासपरो भूत्वा तां प्रपश्यति भक्तितः । तस्य पापं क्षयं याति तमः सूर्योदये यथा

ହେ ବରାନନେ, ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନ ଉପବାସପରାୟଣ ହୋଇ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ପାପ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଯେପରି ନଶିଯାଏ ସେପରି କ୍ଷୟ ପାଏ।

Verse 35

य एतत्पठति स्तोत्रं प्रातरुत्थाय मानवः । न भीः संपद्यते तस्य यावज्जीवं नरस्य वै

ଯେ ମଣିଷ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ନରର ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଭୟ ଆସେ ନାହିଁ।

Verse 36

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या अष्टमी मूलसंयुता । सा महानामिका प्राणा येषां तस्यां गताः शुभे

ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଯେଉଁ ଅଷ୍ଟମୀ ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରସଂଯୁକ୍ତ, ସେ ‘ମହାନାମିକା’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଇ ଶୁଭଦିନେ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଯାଏ, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।

Verse 37

तेषां स्वर्गे ध्रुवं वासो वीरास्तेऽप्सरसां प्रियाः

ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ବାସ ହୁଏ; ସେଇ ବୀରମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 38

मन्वन्तरेषु सर्वेषु कल्पादिषु सुरेश्वरि । एष एव क्रमः प्रोक्तो विशेषं शृणु सांप्रतम्

ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ! ସମସ୍ତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଓ କଳ୍ପାଦି ଚକ୍ରମାନଙ୍କରେ ଏହି ଏକେ କ୍ରମ କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ବିଶେଷ କଥା ଶୁଣ।

Verse 39

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या पंचमी पापनाशिनी । तस्यां संपूजयेद्रात्रौ खड्गमंत्रैर्विभूषितम्

ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପାପନାଶିନୀ ପଞ୍ଚମୀରାତିରେ, ଖଡ୍ଗମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଅଲଙ୍କୃତ ଖଡ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

मंडपं कारयेत्तत्र नवसप्तकरं तथा । प्रागुदक्प्रवणे देशे पताकाभिरलंकृतम् । योगेश्वर्याः संनिधाने विधिना कारयेद्द्विजः

ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜ ନିୟତ ପ୍ରମାଣର (ନବ-ସପ୍ତ-କର) ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରାଇବ; ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଢାଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ପତାକାଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ, ଏବଂ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ତିଆରି କରିବ।

Verse 41

आग्नेय्यां कारयेत्कुण्डं हस्तमात्रं सुशोभनम् । मेखलात्रयसंयुक्तं योन्याऽश्वत्थदलाभया

ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ହସ୍ତମାତ୍ର ପରିମାଣର ସୁଶୋଭନ କୁଣ୍ଡ କରାଇବ। ତାହା ତ୍ରିମେଖଲାଯୁକ୍ତ, ଯୋନିରୂପ ଆଧାରସହ ଅଶ୍ୱତ୍ଥପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହେଉ।

Verse 42

शास्त्रोक्तं मन्त्रसंयुक्तं होतव्यं पायसं ततः । ततः खड्गं तु संस्नाप्य पंचामृतरसेन वै । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्मंत्रपूर्वं द्विजोत्तमैः

ତାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ପାୟସ ହୋମ କରିବ। ପରେ ପଞ୍ଚାମୃତରସରେ ଖଡ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରିବେ।

Verse 43

अभीर्विशसनं खड्गः प्राणिभूतो दुरासदः । अगम्यो विजयश्चैव धर्माधारस्तथैव च । इत्यष्टौ तव नामानि स्वयमुक्तानि वेधसा

‘ଅଭୀର’, ‘ବିଶସନ’, ‘ଖଡ୍ଗ’, ‘ପ୍ରାଣିଭୂତ’, ‘ଦୁରାସଦ’, ‘ଅଗମ୍ୟ’, ‘ବିଜୟ’ ଏବଂ ‘ଧର୍ମାଧାର’—ଏହି ତୁମର ଆଠ ନାମ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବେଧସ ନିଜେ ପୁରା କହିଥିଲେ।

Verse 44

नक्षत्रं कृत्तिका तुभ्यं गुरुर्देवो महेश्वरः । हिरण्यं च शरीरं ते धाता देवो जनार्दनः । पिता पितामहो देव स्वेन पालय सर्वदा

ତୁମର ନକ୍ଷତ୍ର କୃତ୍ତିକା; ତୁମର ଦେବଗୁରୁ ମହେଶ୍ୱର। ତୁମ ଶରୀର ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ; ତୁମର ଧାତା-ପାଳକ ଦେବ ଜନାର୍ଦନ। ହେ ଦେବ, ପିତା ଓ ପିତାମହ ସମ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସଦା ରକ୍ଷା କର।

Verse 45

इति खड्गमन्त्रः । एवं संपूज्य विधिना तं खङ्गं ब्राह्मणोत्तमैः । भ्रामयेन्नगरे रात्रौ नान्दीघोषपुरःसरम्

ଏହି ହେଉଛି ଖଡ୍ଗମନ୍ତ୍ର। ଏଭଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଇ ଖଡ୍ଗକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ରାତିରେ ମଙ୍ଗଳଧ୍ୱନିକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ନଗରରେ ଭ୍ରମଣ କରାଇବେ।

Verse 46

सर्वसैन्येन संयुक्तस्तत्र ब्राह्मणपुंगवैः । एवं कृत्वा विधानं तु पुनर्योगेश्वरीं नयेत् । उच्चार्य मन्त्रमेवं वै खङ्गं तस्यै समर्पयेत्

ସମଗ୍ର ସେନା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏଭଳି ବିଧି ସମାପ୍ତ କରି ପୁନର୍ବାର ଯୋଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଖଡ୍ଗ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

अञ्जनेन समालेख्य चन्दनेन विलेपितम् । बिल्वपत्रकृतां मालां तस्यै देव्यै निवेदयेत्

ଅଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରି, ବିଲ୍ୱପତ୍ରରେ ତିଆରି ମାଳା ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

दुर्गे दुर्गार्तिहे देवि सर्व दुर्गतिनाशिनि । त्राहि मां सर्वदुर्गेषु दुर्गेऽहं शरणं गतः

ହେ ଦୁର୍ଗେ! ହେ ଦୁର୍ଗାର୍ତ୍ତିହର ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ! ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ହେ ଦୁର୍ଗେ, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

Verse 49

दत्त्वैवमर्घ्यं देवेशि तत्र खङ्गं च जागृयात् । नित्यं संपूज्य विधिना अष्टम्यां यावदेव हि

ହେ ଦେବେଶୀ! ଏଭଳି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ସେଠାରେ ଖଡ୍ଗ ପାଖରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିଧିଅନୁସାରେ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରି ଅଷ୍ଟମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 50

तद्रात्रौ जागरं कृत्वा प्रभाते ह्यरुणोदये । पातयेन्महिषान्मेषानग्रतो गतकंधरान्

ସେଇ ରାତି ଜାଗରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ଅରୁଣୋଦୟ ସମୟରେ, ସମ୍ମୁଖରେ ରଖାଯାଇ ଗଳା ଖୋଲା କରାଯାଇଥିବା ମହିଷ ଓ ମେଷମାନଙ୍କୁ ବଲିରୂପେ ବଧ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 51

शतमर्धशतं वापि तदर्धार्धं यथेच्छया । सुरासवभृतैः कुंभैस्तर्पयेत्परमेश्वरीम्

ଶତ, ପଞ୍ଚାଶ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ—ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା—ସୁରା ଓ ଆସବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 52

कापालिकेभ्यस्तद्देयं दासीदासजने तथा । ततोऽपराह्नसमये नवम्यां स्यन्दने स्थिताम्

ସେଇ ଦାନ କାପାଳିକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଦାସୀ-ଦାସଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ ନବମୀର ଅପରାହ୍ଣ ସମୟରେ (ଦେବୀଙ୍କୁ) ରଥରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

योगेशीं भ्रामयेद्राष्ट्रे स्वयं राजा स्वसैन्यवान् । नदद्भिः शंखपटहैः पठद्भिर्बटुचारणैः

ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଯୋଗେଶୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରାଇବା ଉଚିତ; ନିନାଦିତ ଶଙ୍ଖ ଓ ପଟହ ସହ, ସ୍ତୁତିପାଠ କରୁଥିବା ବଟୁ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସହିତ।

Verse 54

भूतेभ्यश्च बलिं दद्यान्मंत्रेणानेन भामिनि । सरक्तं सजलं सान्नं गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्

ହେ ଭାମିନି! ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଭୂତମାନଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ—ରକ୍ତସହିତ, ଜଳସହିତ, ଅନ୍ନସହିତ, ଏବଂ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଅକ୍ଷତ ସହ ଯୁକ୍ତ।

Verse 55

त्रीन्वारांस्तु त्रिशूलेन दिग्विदिक्षु क्षिपेद्बलिम् । बलिं गृह्णन्त्विमे देवा आदित्या वसवस्तथा

ତିନିଥର ତ୍ରିଶୂଳଦ୍ୱାରା ଦିଗ ଓ ବିଦିଗରେ ବଳି କ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ। ‘ଏହି ଦେବମାନେ ବଳି ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତଥା।’

Verse 56

मरुतोऽथाश्विनौ रुद्राः सुपर्णाः पन्नगा ग्रहाः । सौम्या भवंतु तृप्ताश्च भूताः प्रेताः सुखावहाः

ମରୁତ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ରୁଦ୍ର, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ନାଗ ଓ ଗ୍ରହଶକ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତେ ସୌମ୍ୟ ଓ ତୃପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ; ଭୂତ-ପ୍ରେତମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସୁଖ-କଲ୍ୟାଣ ଆଣୁନ୍ତୁ।

Verse 57

य एवं कुर्वते यात्रां ब्राह्मणाः क्षेत्रवासिनः । न तेषां शत्रवो नाग्निर्न चौरा न विनायकाः । विघ्नं कुर्वंति देवेशि योगेश्वर्याः प्रसादतः

ହେ ଦେବେଶି! ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ କରି ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏଭଳି ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନ ଶତ୍ରୁ, ନ ଅଗ୍ନି, ନ ଚୋର, ନ ବିନାୟକାଦି ବିଘ୍ନକାରୀ ପୀଡ଼ା ଦେଇପାରନ୍ତି; ଯୋଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ବିଘ୍ନ ଉଠେ ନାହିଁ।

Verse 58

सुखिनो भोगभोक्तारः सर्वातंकविवर्जिताः । भवन्ति पुरुषा भक्ता योगेश्वर्या निरंतरम्

ଯୋଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି, ଧର୍ମସମ୍ମତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ-ଆତଙ୍କରୁ ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 59

इत्येष ते समाख्यातो योगेश्वर्या महोत्सवः । पठतां शृण्वतां चैव सर्वाशुभविनाशनः

ଏହିପରି ତୁମକୁ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ମହୋତ୍ସବ କଥା କୁହାଗଲା; ଯେମାନେ ଏହା ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସମସ୍ତ ଅଶୁଭର ବିନାଶକ ହୁଏ।

Verse 60

शूलाग्रभिन्नमहिषासुरपृष्ठपीठामुत्खातखड्ग रुचिरांगदबाहुदंडाम् । अभ्यर्च्य पंचवदनानुगतं नवम्यां दुर्गां सुदुर्गगहनानि तरंति मर्त्याः

ନବମୀ ଦିନେ ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ—ଶୂଳାଗ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ମହିଷାସୁରର ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଯାହାଙ୍କ ପୀଠ ନିହିତ, ଯାହାଙ୍କ ଭୁଜରେ ରୁଚିର ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଉତ୍ତୋଳିତ ଖଡ୍ଗ ଶୋଭେ—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଓ ଘୋର ସଙ୍କଟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତରିଯାଏ।

Verse 83

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये योगेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ “ଯୋଗେଶ୍ୱରୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ତ୍ର୍ୟଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।