Adhyaya 29

Verse 1

ईश्वर उवाच । अग्नितीर्थं ततो गच्छेत्सागरस्य तटे शुभे । यत्राऽसौ वाडवो मुक्तः सरस्वत्या वरानने

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ ସମୁଦ୍ରର ଶୁଭ ତଟରେ ଥିବା ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ସେହି ବାଡବାଗ୍ନିକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 2

दक्षिणे सोमनाथस्य सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं पद्मकं नाम नामतः

ସୋମନାଥଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ସର୍ବପାପ-ପ୍ରଣାଶକ, ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ‘ପଦ୍ମକ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 3

धन्वंतरशते प्रोक्तं सोमेशाज्जलमध्यगम् । कुण्डं पापहरं प्रोक्तं शतहस्तप्रमाणतः । तत्र स्नानं प्रकुर्वीत विगाह्य निधिमंभसाम्

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କ ଶତତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି କୁଣ୍ଡ ସୋମେଶ (ସୋମନାଥ) ସମୀପ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ପାପହର, ଶତହସ୍ତ ପ୍ରମାଣ; ସେହି ଜଳନିଧିରେ ଡୁବି ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

आदौ कृत्वा तु वपनं सोमे श्वरसमीपतः । शंकरं मनसा ध्यायन्केशांस्तत्र परित्यजेत् । समुत्तार्य ततः केशान्भूयः स्नानं समाचरेत्

ପ୍ରଥମେ ସୋମେଶ୍ୱର ସମୀପରେ ବପନ (ମୁଣ୍ଡନ) କରି, ମନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି କେଶ ସେଠାରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସେହି କେଶ ସଂଗ୍ରହ/ଉଠାଇ ପୁନଃ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

यत्किंचित्कुरुते पापं मनुष्यो वृत्तिकर्शितः । तदेव पर्वतसुते सर्वं केशेषु तिष्ठति

ହେ ପର୍ବତସୁତେ! ଜୀବିକାର କଷ୍ଟରେ ପୀଡ଼ିତ ମନୁଷ୍ୟ ଯେ କିଛି ପାପ କରେ, ସେ ସବୁ କେଶରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ ଥାଏ—ଏମିତି କୁହାଯାଏ।

Verse 6

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन केशांस्तत्र विनिक्षिपेत् । तदेव सोमनाथाग्रे कृत्वा तु द्विगुणं फलम्

ଏହିହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ କେଶ ସେଠାରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସୋମନାଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କଲେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 7

अग्नितीर्थसमीपस्थं कपर्द्दिद्वारमध्यगम् । तत्रैव द्विगुणं ज्ञेयमन्यत्रैकगुणं स्मृतम्

ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ ସମୀପସ୍ଥ କପର୍ଦ୍ଦି-ଦ୍ୱାରରେ ପୁଣ୍ୟ ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟତ୍ର ତାହା ଏକଗୁଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 8

क्षुरकर्म न शस्तं स्याद्योषितां तु वरानने । सभर्तृकाणां तत्रैव विधिं तासां शृणुष्व मे

ହେ ସୁମୁଖୀ! ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷୁରଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡନ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବେ ସେଠାରେ ସଭର୍ତୃକା ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ବିଧି ଅଛି, ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 9

सर्वान्केशान्समुद्धृत्य च्छेदयेदंगुलद्वयम् । ततो देवान्विधानेन तर्प्पयेत्पितृदेवताः

ସମସ୍ତ କେଶକୁ ଏକତ୍ର କରି ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ପରିମାଣ କାଟିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

मुण्डनं चोपवासश्च सर्वतीर्थेष्वयं विधिः

ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଉପବାସ—ଏହି ବିଧି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।

Verse 11

गंगायां भास्करे क्षेत्रे मातापित्रोर्गुरौ मृते । आधाने सोमपाने च वपनं सप्तसु स्मृतम्

ଗଙ୍ଗାରେ, ଭାସ୍କରକ୍ଷେତ୍ରରେ, ମାତା-ପିତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ଆଧାନ (ଅଗ୍ନ୍ୟାଧାନ) କର୍ମରେ, ଏବଂ ସୋମପାନ ଯଜ୍ଞରେ—ଏହି ସାତ ଅବସରରେ ବପନ (ମୁଣ୍ଡନ) ସ୍ମୃତ।

Verse 12

अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत् । नासौ तत्फलमाप्नोति वपनाद्यच्च लभ्यते

ଯେ କେହି ହଜାର ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଉନାହିଁ, ଯାହା ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବପନ (ମୁଣ୍ଡନ) ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 13

विना मन्त्रेण यस्तत्र देवि स्नानं समाचरेत् । समाप्नोति क्वचिच्छ्रेयो मुक्त्वैकं पर्ववासरम्

ହେ ଦେବୀ! ଯେ ତଥା ମନ୍ତ୍ର ବିନା ସ୍ନାନ କରେ, ସେ କେବେ କେବେ କିଛି ଶ୍ରେୟ/ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; କିନ୍ତୁ ପର୍ବଦିନେ ସେଇ ଏକମାତ୍ର ଲାଭ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 14

विना मंत्रं विना पर्व क्षुरकर्म विना नरैः । कुशाग्रेणापि देवेशि न स्प्रष्टव्यो महोदधिः

ହେ ଦେବେଶି! ମନ୍ତ୍ର ବିନା, ଯଥୋଚିତ ପର୍ବକାଳ ବିନା, ଏବଂ ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ କ୍ଷୌରକର୍ମ (ମୁଣ୍ଡନ/ଶେଭ) ବିନା—କୁଶାଗ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମହୋଦଧିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 15

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वाऽर्घ्यं च महोदधौ । संपूज्य पुष्पगंधैश्च वस्त्रैः पुण्यानुलेपनैः

ଏହିପରି ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ମହୋଦଧିରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ପୁଷ୍ପ, ସୁଗନ୍ଧ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

हिरण्मयं यथाशक्त्या निक्षिपेत्तत्र कंकणम्

ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଙ୍କଣକୁ ଅର୍ପଣରୂପେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

एवं कृत्वा विधानं तु स्पर्शयेल्लवणोदधिम् । मन्त्रेणानेन देवेशि ततः सांनिध्यतां व्रजेत्

ଏହିପରି ବିଧାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଲବଣୋଦଧିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ; ହେ ଦେବେଶି! ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ପରେ ଦିବ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 18

ॐ नमो विष्णुगुप्ताय विष्णुरूपाय ते नमः । सांनिध्ये भव देवेश सागरे लवणाम्भसि

ଓଁ, ବିଷ୍ଣୁଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବେଶ, ଲବଣଜଳମୟ ସାଗରେ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ସମୀପେ ବିରାଜ କରନ୍ତୁ।

Verse 19

अग्निश्च रेतो मृडया च देहो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्पार्वति सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत्तु पतिं नदीनाम्

ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ବୀଜ; ମୃଡ (ଶିବ)ଙ୍କ କୃପାରେ ଦେହ ଗଢ଼େ; ବିଷ୍ଣୁ ସେହି ବୀଜର ଧାରକ ଏବଂ ଅମୃତର ନାଭି। ହେ ପାର୍ବତୀ, ଏହି ସତ୍ୟବାକ୍ୟ କହି ପରେ ନଦୀନାଥଙ୍କ ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧିସ୍ନାନ ପାଇଁ ଅବଗାହନ କରୁ।

Verse 20

ॐ नमो रत्नगर्भाय मन्त्रेणानेन भामिनि । कंकणं प्रक्षिपेत्तत्र ततः स्नायाद्यदृच्छया

‘ଓଁ, ରତ୍ନଗର୍ଭାୟ ନମଃ’—ହେ ଭାମିନୀ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସେଠାରେ କଙ୍କଣ ଅର୍ପଣ (ପ୍ରକ୍ଷେପ) କରି, ପରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

ततश्च तर्पयेद्देवान्मनुष्यांश्च पितामहान् । तिलमिश्रेण तोयेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

ତାପରେ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं कुरुते नरः । सकृत्स्नात्वा व्यपोहेत सागरे लवणाम्भसि

ମନୁଷ୍ୟ ଶତସହସ୍ର ଜନ୍ମରେ ଯେ ପାପ କରେ, ଲବଣଜଳମୟ ସାଗରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।

Verse 23

वृषभस्तत्र दातव्यः प्रवृत्ते क्षुरकर्मणि । आत्मप्रकृतिदानं च पीतवस्त्रं तथैव च

ସେଠାରେ କ୍ଷୌରକର୍ମ (ମୁଣ୍ଡନ) ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ବୃଷଭ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟାନୁସାରେ ଦାନ ଏବଂ ପୀତବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

अनेन विधिना तत्र सम्यक्स्नानं समाचरेत् । स्पर्शयेद्वाडवं तेजश्चान्यथा दोषभाग्भवेत्

ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ ସେଠାରେ ସମ୍ୟକ୍ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ବାଡବାଗ୍ନିର ତେଜକୁ (ଆଚାରପୂର୍ବକ) ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦରକାର; ନହେଲେ ଦୋଷଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 25

वरः शापश्च तस्यायं पुरा दत्तो यथा द्विजैः

ଏହିପରି ତାହାର ବର ଓ ଶାପ ପୂର୍ବକାଳରେ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 26

देव्युवाच । कुत्र कुत्र महादेव जलस्नानाद्विशुध्यति । किमर्थं सागरे दोषः प्राप्यते कौतुकं महत्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବ! କେଉଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଜଳସ୍ନାନରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ? ତେବେ ସାଗରରେ ଦୋଷ କାହିଁକି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

Verse 27

यत्र गंगादयः सर्वा नद्यो विश्रांतिमागताः । यत्र विष्णुः स्वयं शेते यत्र लक्ष्मीः स्वयं स्थिता

ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ନଦୀ ବିଶ୍ରାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିରାଜିତ—

Verse 28

किमर्थं वरशापं तु तस्य दत्तं द्विजैः पुरा । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि महान्मे संशयोऽत्र वै

ପୂର୍ବେ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ତାହାକୁ କେଉଁ କାରଣରୁ ବର ଓ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ? ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ମୋର ମହା ସନ୍ଦେହ ଜାଗିଛି।

Verse 29

ईश्वर उवाच । दीर्घसत्रं पुरा देवि प्रारब्धं सुरसत्तमैः । प्रभासं तीर्थमासाद्य सम्यक्छ्रद्धा समन्वितैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା-ଭକ୍ତି ସହ ଦୀର୍ଘସତ୍ର ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

Verse 30

ततः सत्रावसाने तु दत्त्वा दानमनेकधा । सर्वस्वं ब्राह्मणेन्द्राणां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

ତାପରେ ସେହି ସତ୍ରର ଶେଷରେ ସେମାନେ ନାନାପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରବାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସର୍ବସ୍ୱ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 31

तावदन्ये द्विजास्तत्र दक्षिणार्थं समागताः । देशीयास्तत्र वास्तव्याः शतशोऽथ सहस्रशः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ—ସେହି ଦେଶର ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା, ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ।

Verse 32

प्रार्थनाभङ्गभीताश्च ततो देवाः सवासवाः । प्रणष्टास्तान्सुरान्दृष्ट्वा ब्राह्मणाश्चानुवव्रजुः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଭଙ୍ଗ ହେବ ବୋଲି ଭୟ କରି ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବମାନେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଲୁପ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ।

Verse 33

खेचरत्वं पुरा देवि ह्यासीदग्रभुवां महत् । तेन यांति द्रुतं सर्वे यत्र यत्र सुरालयाः

ହେ ଦେବୀ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଆକାଶଗମନର ମହାଶକ୍ତି ଥିଲା; ସେଇ ସାମର୍ଥ୍ୟରେ ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ଦେବମନ୍ଦିର ଥାଏ ସେଠାକୁ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯାଉଥିଲେ।

Verse 34

एवं सर्वत्रगामित्वं तेषां वीक्ष्य दिवौकसः । प्रविष्टाः सागरं भीता ऊचुर्वाक्यं च तं पुनः

ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବତ୍ରଗମନ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ତାହାକୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 35

शरणं ते वयं प्राप्ता ब्राह्मणेभ्यो भयं गताः । नास्ति वित्तं च दानार्थं तस्माद्रक्ष महोदधे

ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ। ଦାନ ପାଇଁ ଧନ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ମହୋଦଧି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 36

एकतः क्रतवः सर्वे समाप्तवरदक्षिणाः । एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । विशेषतश्च देवानां रक्षणं बहुपुण्यदम्

ଏକ ପଟେ ଉତ୍ତମ ଦକ୍ଷିଣାସହ ସମାପ୍ତ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ; ଅନ୍ୟ ପଟେ ଭୟଭୀତ ପ୍ରାଣୀର ପ୍ରାଣରକ୍ଷା। ବିଶେଷତଃ ଦେବମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ବହୁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।

Verse 37

समुद्र उवाच । ब्राह्मणेभ्यो न भीः कार्या कथंचित्सुरसत्तमाः । अहं वो रक्षयिष्यामि प्रविशध्वं ममोदरे

ସମୁଦ୍ର କହିଲା—ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କେମିତି ମଧ୍ୟ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି; ମୋ ଉଦରରେ (ଗଭୀରତାରେ) ପ୍ରବେଶ କର।

Verse 38

ततस्ते विबुधाः सर्वे तस्य वाक्येन हर्षिताः । प्रविष्टा गह्वरां कुक्षिं तस्यैव भय वर्ज्जिताः

ତେବେ ତାହାର ବାକ୍ୟରେ ହର୍ଷିତ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାହାର ଗୁହାସଦୃଶ ଗଭୀର କୁକ୍ଷିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 39

समुद्रोऽपि महत्कृत्वा निजरूपं च भूरिशः । जलजाञ्जीवसंघातान्धृत्वा तीरसमीपतः

ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ରୂପକୁ ବହୁତ ବଡ଼ କରି, ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଦଳ ସଂଗ୍ରହ କରି ତଟସମୀପରେ ଧରି ରଖିଲା।

Verse 40

ततश्चक्र उपायं स ब्राह्मणानां निपातने । मत्स्यानामामिषं पक्त्वा महान्नेन च गोपितम्

ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପତନ ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ କଲା—ମାଛମାଂସ ପକାଇ ବହୁତ ଅନ୍ନର ତଳେ ଗୋପନ କରିଦେଲା।

Verse 41

अथोवाच द्विजान्सर्वान्प्रणिपत्य कृतांजलिः । प्रसादः क्रियतां विप्रा मुहूर्त्तं मम सांप्रतम्

ତେବେ ସେ କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କହିଲା—“ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।”

Verse 42

आतिथ्यग्रहणादेव दीनस्य प्रणतस्य च । युष्मदर्थं मया सम्यगेतत्पाकं समावृतम् । क्रियतां भोजनं भूयो गंतव्यमनु नाकिनाम्

“ଦୀନ ଓ ପ୍ରଣତ ଅତିଥିର ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାମାତ୍ରେ ପୁଣ୍ୟ; ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପାକକୁ ଯଥାବିଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ଦୟାକରି ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ; ତାପରେ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତୁ।”}]}

Verse 43

अथ ते ब्राह्मणा मत्वा समुद्रं श्रद्धयान्वितम् । बाढमित्येव तं प्रोच्य बुभुजुः स्वर्णभाजने

ତେବେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମ୍ପନ୍ନ ଭାବି “ବାଢମ୍—ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କଲେ।

Verse 44

न व्यजानंत तन्मांसं गुप्तं स्वादु क्षुधार्द्दिताः

କ୍ଷୁଧାର୍ଦ୍ଦିତ ସେମାନେ ସ୍ୱାଦୁ ଲାଗିଥିବାରୁ ସେହି ଗୁପ୍ତ ମାଂସକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 45

ततस्तृप्ताश्च ते विप्रा ब्राह्मणा विगतक्षुधः । आशीर्वादं ददुः सर्वे ब्राह्मणाः शंसित व्रताः

ତାପରେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ କ୍ଷୁଧାମୁକ୍ତ ହେଲେ; ବ୍ରତନିଷ୍ଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।

Verse 46

भोजनांतो ब्राह्मणानां प्राणांतः क्षत्रजन्मनाम् । आशीविषाणां सर्पाणां कोपो ज्ञेयो मृतावधिः । प्रेरयामास देवान्वै गम्यतामित्युवाच तान्

‘ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭୋଜନାନ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଜନ୍ମଙ୍କ ପ୍ରାଣାନ୍ତ ସମାନ; ଏବଂ ବିଷଧର ସର୍ପଙ୍କ କ୍ରୋଧ ମୃତ୍ୟୁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥାଏ’ ବୋଲି କହି ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରି “ଗମ୍ୟତାମ୍—ଚଳ, ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା” ବୋଲି କହିଲା।

Verse 47

ततो देवाः सगंधर्वा गच्छंतः शीघ्रगा वियत् । गच्छतस्तांस्ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणास्तत्र वंदिता

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ଆକାଶମାର୍ଗେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଗଲେ; ସେମାନେ ଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି ସେଠାର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭକ୍ତିରେ ବନ୍ଦନା କଲେ।

Verse 48

दक्षिणार्थं समुत्पेतुः सुरानुद्दिश्य पृष्ठतः

ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରାପ୍ତିର ନିମିତ୍ତେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ସେମାନେ ପଛଦିଗରୁ ଉଠି ଆଗେଇଲେ।

Verse 49

ततः प्रपतिता भूमौ द्विजास्ते सहसा पुनः । अभक्ष्यभक्षणात्ते वै ब्राह्मणा मांसभक्षणात्

ତାପରେ ସେଇ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହଠାତ୍ ପୁନର୍ବାର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; କାରଣ ସେମାନେ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ—ମାଂସ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ।

Verse 50

निष्कृतिं तां परिज्ञाय समुद्रस्य रुषान्विताः । ददुः शापं महादेवि रौद्रं रौद्रवपुर्द्धराः

ସେଇ ‘ନିଷ୍କୃତି’ ସମୁଦ୍ରର କୌଶଳ ବୋଲି ଜାଣି ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ହେ ମହାଦେବୀ, ରୌଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 51

यस्मादभक्ष्यं मांसं वै ब्राह्मणानां परं स्मृतम् । त्वयोपहृतमस्माकं सुगुप्तं भक्ष्यसंयुतम्

କାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଂସ ପରମ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି; ତଥାପି ତୁମେ ତାହା ଆମକୁ ଆଣିଦେଲ—ଭଲଭାବେ ଲୁଚାଇ, ଭକ୍ଷ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହ ମିଶାଇ।

Verse 52

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथैकतः । एकतः सर्वपापानि परदारास्तथैकतः

ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାଂସ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କେବଳ ମତ୍ସ୍ୟମାଂସ; ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ପାପ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପରଦାରାଗମନର ପାପ ଏକାକୀ।

Verse 53

एवं वयं विजानन्तो यदि मांसस्य दूषणम् । तथापि वंचिताः सर्वे अपरीक्षितकारिणः

ମାଂସଭକ୍ଷଣର ଦୋଷ ଆମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣୁଥିଲୁ; ତଥାପି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଠକାଗଲୁ—ଯଥାଯଥ ପରୀକ୍ଷା ବିନା କାର୍ଯ୍ୟ କଲୁ।

Verse 54

यस्मात्पापमते क्रूरं त्वया वै वञ्चिता वयम् । मांसस्य भक्षणात्तस्मादपेयस्त्वं भविष्यसि

ହେ ପାପମତି କ୍ରୂର! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଠକିଛ; ତେଣୁ ମାଂସଭକ୍ଷଣ ଦୋଷରୁ ତୁମେ ‘ଅପେୟ’ ହେବ—ତୁମ ଜଳ ପାନଯୋଗ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 55

अस्पृश्यस्त्वं द्विजेंद्राणामन्येषां च नृणां भुवि । तवोदकेन ये मर्त्त्याः करिष्यंति कुबुद्धयः

ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହେବ। ଯେ କୁବୁଦ୍ଧି ମର୍ତ୍ୟ ତୁମ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବେ—

Verse 56

स्नानं ते नरकं घोरं प्रयास्यंति न संशयः । कृतघ्नानां च ये लोका ये लोकाः पापकर्मिणाम्

ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଘୋର ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ—କୃତଘ୍ନମାନଙ୍କ ଲୋକ ଓ ପାପକର୍ମୀମାନଙ୍କ ଲୋକ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ।

Verse 57

तांस्तवोदक संस्पर्शाल्लप्स्यंते मानवा भुवि

ତୁମ ଜଳର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ (ସେହି ଗତିକୁ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 58

ईश्वर उवाच । एवं शप्तः समुद्रस्तैर्ब्राह्मणैर्वरवर्णिनि । ततो वर्षसहस्रं तु ह्यस्पृश्यः संबभूव ह

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ସମୁଦ୍ରସ୍ଥ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପରେ ସମୁଦ୍ର ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ୟରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 59

ततस्त्रासाकुलो भूत्वा सर्वांस्तानिदमब्रवीत् । देवकार्यमिदं विप्रा मया कृतमबुद्धिना

ତାପରେ ଭୟ ଓ ବ୍ୟାକୁଳତାରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲା—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହା ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଅବିବେକରେ ଏହା କରିଦେଲି।

Verse 60

बुभूषता परं धर्मं शरणागतसंभवम् । कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभाद्यस्त्यजेच्छरणागतम्

ଶରଣାଗତଙ୍କ ରକ୍ଷାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପରମ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି—କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ ଯଦି ଶରଣାଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ନିନ୍ଦନୀୟ।

Verse 61

सत्याद्वापि स विज्ञेयो महापातककारकः । युष्मद्भीत्या समायाताः स्वर्गिणः शरणं मम

ସତ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯଦି କେହି ଏପରି କରେ, ସେ ମହାପାତକକାରୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ତୁମମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଆସି ମୋ ଶରଣ ନେଇଥିବା ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯେ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 62

ते मया रक्षिताः सम्यग्यथाशक्त्या ह्युपायतः । शोषयिष्येऽहमात्मानं यस्माच्छप्तः प्रकोपतः

ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥୋଚିତ ଉପାୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରିଛି; କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏବେ ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଶୋଷିଦେବି।

Verse 63

भवद्भिर्नोत्सहे स्थातुं जनस्पर्शविनाकृतः । एवमुक्त्वा ततो देवि समुद्रः सरितांपतिः । आत्मानं शोषयामास दुःखेन महता स्थितः

“ତୁମମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଜୀବସ୍ପର୍ଶ ବିନା ମୁଁ ରହିପାରେ ନାହିଁ।” ଏମିତି କହି, ହେ ଦେବୀ, ନଦୀମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ସମୁଦ୍ର ମହାଦୁଃଖରେ ନିଜକୁ ଶୋଷାଇବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 64

ततो देवगणाः सर्वे स्थलाकारं महार्णवम् । शनैःशनैः प्रपश्यंतो भयेन महताऽन्विताः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ସ୍ଥଳରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ଭୟରେ ଆବୃତ ହେଲେ।

Verse 65

ऊचुर्गत्वा तु लोकेशं देवदेवं पितामहम् । अस्मत्कृते द्विजैः शप्तः सागरो ब्राह्मणोत्तमैः

ତାପରେ ସେମାନେ ଲୋକେଶ, ଦେବଦେବ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ— “ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସାଗରକୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି।”

Verse 66

स शोषयति चात्मानं दुःखेन महतान्वितः । समुद्राज्जलमादाय प्रवर्षंति बलाहकाः

“ସେ ମହାଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ନିଜକୁ ଶୋଷାଉଛି। ଆଉ ମେଘମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ନେଇ ବର୍ଷାରୂପେ ବର୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି।”

Verse 67

ततः संजायते सस्यं सस्याद्यज्ञा भवंति च । यज्ञैः संजायते तृप्तिः सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

“ସେଇ (ବର୍ଷା) ଠାରୁ ଶସ୍ୟ ଜନ୍ମେ; ଶସ୍ୟରୁ ଯଜ୍ଞ ହୁଏ। ଯଜ୍ଞରୁ ତ୍ରିଦିବବାସୀ ସମସ୍ତଙ୍କର ତୃପ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।”

Verse 68

एवं तस्य विनाशेन नाशोऽस्माकं भविष्यति । तस्मात्त्वं रक्ष तं गत्वा यथा शोषं न गच्छति

ଏଭଳି ତାହାର ବିନାଶ ହେଲେ ଆମର ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ହେବ। ତେଣୁ ତୁମେ ଯାଇ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଷ୍କତାକୁ ନ ଯାଉ।

Verse 69

यथा तुष्यंति विप्रास्ते तथा नीतिर्विधीयताम्

ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଯଥୋଚିତ ନୀତି ବିଧିତ ହେଉ।

Verse 70

देवानां वचनाद्ब्रह्मा गत्वा सागरसन्निधौ । समुद्रार्थे ययाचे तान्ब्राह्मणान्क्षेत्रवासिनः

ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଯାଇ, ସମୁଦ୍ରର ହିତାର୍ଥେ ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରବାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 71

ब्रह्मोवाच । प्रसादः क्रियतामस्य सागरस्य द्विजोत्तमाः । यथा पवित्रतां याति मद्वाक्यात्क्रियतां तथा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଏହି ସାଗର ଉପରେ ପ୍ରସାଦ କର; ମୋ ବଚନରେ ଯେପରି ଏହା ପବିତ୍ରତା ପାଉ, ସେପରି କର।

Verse 72

प्रदास्यति स युष्मभ्यं रत्नानि विविधानि च

ସେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରତ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବ।

Verse 73

यूयं भविष्यथात्यंतं भूमिदेवा इति क्षितौ । नाम्ना मद्वचनान्नूनं सत्यमेतन्मयोदितम्

ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ଭୂମିଦେବ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ମୋର ବଚନରୁ ଏହା ସତ୍ୟ—ଏହି ସତ୍ୟ ମୁଁ ଘୋଷଣା କରୁଛି।

Verse 74

ब्राह्मणा ऊचुः । नान्यथा कर्तुमिच्छामस्तव वाक्यं जगत्पते । न च मिथ्याऽत्मनो वाक्यं प्रमाणं चात्र वै भवान्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ଜଗତ୍ପତେ, ଆପଣଙ୍କ ବଚନର ଅନ୍ୟଥା କରିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ। ନିଜ ବଚନ ମିଥ୍ୟା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣେଇ ପ୍ରମାଣ।

Verse 76

तन्नो वाक्यात्सुरश्रेष्ठ हितं वा यदि वाहितम् । परं स्याज्जगतां श्रेयः सर्वेषां च दिवौकसाम् । तथा कुरु जगन्नाथ अस्माकं हितकारणम्

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ବଚନରୁ ଯଦି କିଛି ହିତ ସାଧିତ ହେବାକୁ ଥାଏ, ତେବେ ତାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିବୌକସମାନଙ୍କର ପରମ ଶ୍ରେୟ ହେଉ। ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ସେପରି କର—ଆମ ହିତର କାରଣ ହେଉ।

Verse 77

नान्यथा शक्यते कर्त्तुं द्विजानां वचनं हि तत् । ब्राह्मणाः कुपिता नूनं भस्मीकुर्युः स्वतेजसा

ଏହା ଅନ୍ୟଥା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ବଚନ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ନିଜ ତେଜରେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବେ।

Verse 78

देवान्कुर्युरदेवांश्च तस्मात्तान्नैव कोपयेत् । यस्मादेव तव स्पर्शस्त्रिधा मेध्यो भविष्यति

ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଦେବ କରିପାରନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ କୋପିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ହିଁ (ଏହି ସମୁଦ୍ର) ତ୍ରିବିଧ ମେଧ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଯଜ୍ଞକର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ ହେବ।

Verse 79

पर्वकाले च संप्राप्ते नदीनां च समागमे । सेतुबंधे तथा सिंधौ तीर्थेष्वन्येषु संयुतः

ପର୍ବକାଳ ଆସିଲେ ଏବଂ ନଦୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ—ସେତୁବନ୍ଧରେ, ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଘାଟମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ—ସେ (ପୁଣ୍ୟଭାବ) ସେଠାରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ରହେ।

Verse 80

इत्येवमादिसर्वेषु मध्येऽन्यत्र न कर्मणि । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟାଚରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଫଳ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଯେ ଫଳ—ସେଇ ଫଳ ତୁମ ଜଳର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ ହେବ।

Verse 81

गयाश्राद्धे तु यत्पुण्यं गोग्रहे मरणेन च । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ ଗୋ-ଗ୍ରହରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ—ସେଇ ଫଳ ତୁମ ଜଳର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ ମିଳିବ।

Verse 82

अपेयस्त्वं तथा भावि स्वादमात्रेण केवलम् । गंडूषमपि पीतं च तोयस्याशुभनाशनम्

ତୁମେ (ଏହି ଜଳ) ପାନଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କେବଳ ସ୍ୱାଦମାତ୍ର ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ହେବ; ତଥାପି ସେଇ ଜଳର ଗଣ୍ଡୂଷମାତ୍ର (କୁଲ୍ଲାଭର) ଗ୍ରହଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଅଶୁଭ ନାଶ କରେ।

Verse 84

यावत्त्वं तिष्ठसे लोके यावच्चद्रार्कतारकाः । तवोदकामृतैस्तृप्तास्तावत्स्थास्यंति पूर्वजाः

ଯେତେଦିନ ତୁମେ ଲୋକରେ ରହିବ, ଏବଂ ଯେତେଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ-ତାରାମାନେ ରହିବେ—ସେତେଦିନ ତୁମ ଅମୃତସମ ଜଳରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବେ।

Verse 86

यात्रायामथवान्यत्र पर्वकाले शशिग्रहे । अत्र स्नास्यति यः सम्यक्सागरे लवणांभसि । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्स्यति मानवः

ଯାତ୍ରାକାଳେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ପର୍ବଦିନେ ଅଥବା ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସମୟରେ—ଯେ କେହି ଏଠାରେ ସମୁଦ୍ରର ଲବଣଜଳରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 87

श्रीसोमेशसमुद्रस्य अंतरे ये मृता नराः । पापिनोऽपि गमिष्यंति स्वर्गं निर्धूतकल्मषाः

ଶ୍ରୀ ସୋମେଶ ସମୁଦ୍ରର ପବିତ୍ର ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଯେ ନରମାନେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କଲ୍ମଷ ଝଡ଼ିଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 88

एवं भविष्यति सदा तव मद्वचनाद्विभो । प्रयच्छस्व द्विजेंद्राणां रत्नानि विविधानि च

ହେ ବିଭୋ! ମୋର ବଚନରୁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ସଦା ଏପରି ହେବ। ତେଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦାନ କର।

Verse 89

माघे मासि च यः स्नायान्नैरंतर्येण भावितः । पौंडरीकफलं तस्य दिवसेदिवसे भवेत्

ମାଘ ମାସରେ ଯେ ଜଣେ ଅବିରତ ନିୟମରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତାହାର ପାଇଁ ପୌଣ୍ଡରୀକ (ମହାପୁଣ୍ୟ) ଫଳ ଦିନେଦିନେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 90

ईश्वर उवाच । पितामहवचः श्रुत्वा बाढमित्येव सागरः । ब्राह्मणेभ्यः सुरत्नानि ददौ श्रद्धा समन्वितः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସାଗର ‘ବାଢମ୍’ (ତଥାସ୍ତୁ) ବୋଲି କହିଲା ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ରତ୍ନ ଦାନ କଲା।

Verse 91

ब्राह्मणैर्ब्रह्मणो वाक्यमशेषं समनुष्ठितम् । क्षुरकर्म तथा कृत्वा स्नानं सर्वेऽपि चक्रिरे

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଳନ କଲେ। କ୍ଷୌରକର୍ମ କରି, ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 92

एवं पवित्रतां प्राप्तस्तीर्थत्वं लव णोदधिः । तस्य मध्ये महादेवि लिंगानां पंचकोटयः

ଏଭଳି ଲବଣସମୁଦ୍ର ପବିତ୍ରତା ପାଇ ତୀର୍ଥତ୍ୱ ଲାଭ କଲା। ହେ ମହାଦେବୀ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପାଞ୍ଚ କୋଟି ଅଛି।

Verse 93

भविष्यति नृणां लोके तव सौख्यविवर्द्धनम् । पितॄणां तव तोयेन यः करिष्यति तर्पणम् । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु

ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ଏହା ତୁମ ସୁଖକୁ ବଢ଼ାଇବ। ଯେ ତୁମ ଜଳରେ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବ—ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।

Verse 94

मध्ये तु प्रावृतं सर्वमस्मिन्मन्वंतरे प्रिये । चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिशि दक्षिणमुच्यते

ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟଭାଗର ସବୁକିଛି ଆବୃତ/ଘେରା ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଚକ୍ର ଓ ମୈନାକ ମଧ୍ୟର ଦିଗକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ କୁହାଯାଏ।

Verse 95

शातकुम्भमये कुम्भे धनुषायुतविस्तृते । तत्र कुंभस्य मध्यस्थो वडवानलसंज्ञितः

ଦଶହଜାର ଧନୁଷ ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ ଶାତକୁମ୍ଭମୟ କୁମ୍ଭରେ, ସେହି କୁମ୍ଭର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ‘ବଡ଼ବାନଳ’ ନାମକ ଅଗ୍ନି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 96

सूचीवक्त्रो महाकायः स जलं पिबते सदा । एतदंतरमासाद्य अग्नितीर्थं प्रचक्षते

ସେ ସୂଚୀମୁଖ ଓ ମହାକାୟ; ସେ ସଦା ଜଳ ପାନ କରେ। ଏହି ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏହାକୁ ‘ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 97

तस्य मध्ये महासारं वाडवं यत्र वै मुखम् । श्रीसोमेशाद्दक्षिणतो धन्वंतरशतावधि । उत्तरान्मानसात्पूर्वं यावदेव कृतस्मरम्

ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ମହାସାର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବାଡବାଗ୍ନିର ମୁଖ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ଶ୍ରୀସୋମେଶର ଦକ୍ଷିଣେ ଶତ ଧନ୍ୱନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଏବଂ ମାନସାର ଉତ୍ତରରୁ ପୂର୍ବଦିଗେ କୃତସ୍ମରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 98

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । ब्रह्मघ्नोपि विशुध्येत श्रुत्वैतन्नात्र संशयः

ହେ ବରାରୋହେ, ଏହା ଗୋପ୍ୟ; ଯାହାକୁ-ତାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 99

एवं शापो वरो दत्तः सागरस्य यथा द्विजैः । पूर्वं रुष्टैस्ततस्तुष्टैस्तत्सर्वं कथितं मया

ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଥମେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସାଗରକୁ ଶାପ ଓ ବର ଦେଲେ—ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଛି।