Adhyaya 172

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महा देवि लिंगं तद्भरतेश्वरम् । तस्मादुत्तरकोणस्थं नातिदूरं व्यवस्थितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ‘ଭରତେଶ୍ୱର’ ନାମକ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରୁ ଉତ୍ତର କୋଣରେ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ।

Verse 2

भरतोनाम राजाऽभूदाग्नीध्रः प्रथितः क्षितौ । यस्येदं भारतं वर्षं नाम्ना लोकेषु गीयते

ପୃଥିବୀରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ବଂଶର ଭରତ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦେଶ ‘ଭାରତବର୍ଷ’ ବୋଲି ଲୋକେ ଗାୟନ କରନ୍ତି।

Verse 3

स च चक्रे तपो घोरं क्षेत्रेऽस्मिन्पार्वति प्रिये । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

ହେ ପ୍ରିୟ ପାର୍ବତୀ! ସେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘୋର ତପ କଲେ; ଏଠାରେ ମହେଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ତପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 4

पुत्रकामो नरश्रेष्ठः पूजयामास शंकरम् । ततस्तुष्टः स भगवान्वरं दातुं समुत्सुकः

ପୁତ୍ରକାମନାରେ ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତାହାପରେ ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।

Verse 5

अष्टौ पुत्रान्ददौ तस्मै कन्यां चैकां यशस्विनीम् । स तु प्राप्याभिलषितं कृतकृत्यो नराधिपः

ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଠ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଯଶସ୍ୱିନୀ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦେଲେ। ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇ ସେ ନରାଧିପ କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 6

भारतं नवधा कृत्वा पुत्रेभ्यः प्रददौ पृथक् । तेषां नामांकितान्येव ततो द्वीपानि जज्ञिरे

ଭାରତକୁ ନଅ ଭାଗ କରି ସେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦେଲେ। ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଅଙ୍କିତ ଦ୍ୱୀପମାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 7

इन्द्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् । नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ चारुणः

ସେହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ଥିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ ଓ କସେରୁ; ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଭସ୍ତିମାନ; ନାଗଦ୍ୱୀପ ଓ ସୌମ୍ୟ; ତଥା ପରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରୁଣ।

Verse 8

अयं तु नवमो द्वीपः कुमार्या संज्ञितः प्रिये । अष्टौ द्वीपाः समुद्रेण प्लाविताश्च तथापरे

ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏହା ନବମ ଦ୍ୱୀପ; ‘କୁମାର୍ୟା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅନ୍ୟ ଆଠ ଦ୍ୱୀପ ତୁ ସମୁଦ୍ରେ ପ୍ଲାବିତ ହୋଇଗଲେ।

Verse 9

ग्रामादिदेशसंयुक्ताः स्थिताः सागरमध्यगाः । एक एव स्थितस्तेषां कुमार्याख्यस्तु सांप्रतम्

ଗ୍ରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ବସତିସହିତ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ରହିଛି—‘କୁମାର୍ୟା’ ନାମକ।

Verse 10

बिंदुसरः प्रभृत्येव सागराद्दक्षिणोत्तरम् । योजनानां सहस्रं तु एकं विस्तीर्ण एव तु

ବିନ୍ଦୁସରଃ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସମୁଦ୍ରରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ—ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଏକ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 11

योजनानां सहस्राणि नव दैर्घ्यं प्रकीर्तितम् । तस्यैतज्जृम्भितं देवि भरतस्य महात्मनः

ଏହାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ନବ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ହେ ଦେବୀ, ଏହା ମହାତ୍ମା ଭରତଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମହାବିସ୍ତାର।

Verse 12

षट्पञ्चाशदश्वमेधान्गंगामनु चकार यः । यस्त्रिंशद्यमुनाप्रान्ते भरतो लोकपूजितः

ଯିଏ ଗଙ୍ଗାତଟେ ଛପ୍ପନ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ଯମୁନାତଟେ ତିରିଶ ଯଜ୍ଞ କଲେ—ସେ ଲୋକପୂଜିତ ଭରତ।

Verse 13

स चेश्वरप्रसादेन मोदते दिवि देववत्

ଏବଂ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 14

यस्तत्प्रतिष्ठितं लिंगं भारतं पूजयिष्यति । स सर्वयज्ञदानानां फलं प्रापयिता धुवम्

ଯେ ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗ—‘ଭରତେଶ୍ୱର’—ଙ୍କୁ ପୂଜିବ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବ।

Verse 15

कार्त्तिक्यां कृत्तिका योगे यस्तं पश्यति मानवः । न स पश्यति स्वप्नेपि नरकं घोरदारुणम्

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତ୍ତିକା-ଯୋଗ ସମୟରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ତାହାକୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦାରୁଣ ନରକ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 172

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भरतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଭରତେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବହାତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।